Ռոբերտ Քոչարյան. արխիվային լուսանկար

Ընդդիմության նվերը, կամ ինչպե՞ս կընթանա Փաշինյան-Քոչարյան «շախմատային պարտիան»

529
Հայաստանի քաղաքական դաշտի հիմնական խաղացողներն ընտրական գործընթացների նախաշեմին արդեն պարզ են։ Sputnik Արմենիայի սյունակագիրը վերլուծում է երկրում ուժերի դասավորվածությունը, ինչպես նաև իշխանության և ընդդիմության նախընտրական մարտավարությունը։

Ընդդիմությունը տանուլ տվեց պայքարի հերթական փուլը, երբ Հայաստանի վարչապետը հայտարարեց արտահերթ ընտրությունների անցկացման մասին ու ընդդիմադիր խորհրդարանական խմբակցությունների առաջնորդները համաձայնեցին նրա հետ:

Դրանից հետո բողոքի ալիքը, որն առանց այդ էլ առանձնապես հզոր չէր, վերջնականապես խեղդվեց։ Երևանում բոլոր հանրահավաքներն ու երթերը գրեթե դադարեցին (բացառություն էր ապրիլի 7-ին կանանց բողոքի փոքր ակցիան), Բաղրամյան պողոտան բացեցին, վրանները հանեցին, ընդդիմադիր շարժումը, որն ի սկզբանե համախմբվածությամբ աչքի չէր ընկնում, սկսեց աչքի առաջ քայքայվել։

«Այսօրվաններին» կարող են հաղթել միայն «վաղվաննե՞րը»

Արտահերթ ընտրությունների հետ կապված մարտահրավերն առաջիններից ընդունեց ՀՀ նախկին նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը։ Նախկին նախագահը դեռ հունվարին հայտարարել էր ընտրություններին մասնակցելու մտադրության մասին, եթե դրանք, իհարկե, կազմակերպվեն։

Անշուշտ, Քոչարյանը գործող վարչապետի գլխավոր ընդդիմախոսներից է։ Նախկին նախագահն արդեն հայտնել է, որ ընտրությունների կգնա՝ գլխավորելով դաշինքը։ Հայկական մամուլում տեղեկություններ են հրապարակվում, որ Քոչարյանը նախընտրական ցուցակ է կազմում, ներառելով այնտեղ «հեղինակավոր բարձր կարգավիճակ ունեցող մարդկանց»։ Նշվում են ինչպես նախկին բարձրաստիճան զինվորականների (ԶՈւ գլխավոր շտաբի նախկին պետ Յուրի Խաչատուրով, պաշտպանության նախկին նախարար Սեյրան Օհանյան), այնպես էլ նախկին նախագահ Սերժ Սարգսյանի գլխավորած Հանրապետական կուսակցության անդամ հանդիսացող քաղաքական գործիչների անունները: Մասնավորապես, որպես առաջին կին թեկնածու, ցուցակում հիշատակվում է արդարադատության նախկին նախարար Արփինե Հովհաննիսյանի անունը։

Ինչպես ասում են՝ «հին ձին ակոսները չի փչացնի». հասկանալի է, որ իրական կառավարման փորձ ունեցող քաղաքական գործիչները կարող են օգնել երկրի վերականգնմանը։ Եվ հենց Քոչարյանի անձը, որն արտաքին ճակատում աչքի է ընկել որպես կամային քաղաքական գործիչ, շատերի համար է հիմա համակրելի։

Սակայն բացի փորձառու մարդկանցից, երկրին պետք են նոր դեմքեր, որոնք չեն ասոցացվում նախկին իշխանության հետ (պայմանականորեն անվանենք նրանց ոչ թե «նախկին», այլ «երեկվա»)։ Իհարկե, մենք չենք սովորեցնում փորձառու քաղաքական գործիչներին, թե ինչպես է պետք թիմ ձևավորել, այնուամենայնիվ, թույլ կտանք մեզ մեկ դիտարկում. մեր կարծիքով՝ «այսօրվաններին» կարելի է հաղթել ոչ թե «երեկվանների», այլ «վաղվանների» միջոցով։ Այո, պատրաստվելու ժամանակ գրեթե չկա, սակայն հեռատես ընդդիմադիր առաջնորդի գլխավոր խնդիրը պետք է լինի ոչ այնքան «կարգավիճակի», որքան որակապես նոր թիմի ստեղծումը, որտեղ կընդգրկվեն մասնագետներ, որոնք մինչ օրս, հնարավոր է, ստվերում են մնացել։ Ժամանակն է նրանց առաջ քաշելու և առաջ տանելու։

Ընդդիմության տեղապտույտը, կամ ինչ է թաքնված Շուշիի մասին Փաշինյանի խոսքերի տակ

Իր հարցազրույցներից մեկում Քոչարյանն ասել է, որ «պետք է փորձել միավորել փորձն ու երիտասարդների էներգիան»: Նրա կարծիքով՝ այդ կապը կարող է արդյունավետ լինել երկրի ապագայի համար, քանի որ «փորձը էներգիայից կտրելով՝ ստանում ենք այն, ինչ ունենք»։ Քոչարյանն իհարկե շատ փորձ ունի, մնացել է նոր էներգիա ներգրավել։

Հենց այդ թարմ ուժերն էլ պետք կգան Փաշինյանի հակառակորդների ձայների համար պայքարում։ Խոսքն այն մարդկանց մասին է, որոնք պարզապես չգիտեն՝ ում սատարել, քանի որ «այլընտրանքն», ի դեմս նախկին իշխանության ներկայացուցիչների, որոնք արդեն հոգնեցրել են, նրանց չի բավարարում։ Նման քաղաքացիները քիչ չեն, և ընտրություններում նրանց ձայները կարող են որոշիչ լինել։

Ընդդիմության սխալ մարտավարությունը

Ընդդիմությունը հրաշալի նվեր մատուցեց Փաշինյանի թիմին՝ այդպես էլ չկարողանալով միավորվել։ Նախընտրական իրարանցման մեջ սկսեցին կուսակցություններ հայտնվել այնպես, ինչպես սնկերն անձրևից հետո։ Բոլորի համար էլ ակնհայտ է, որ նրանք բավարար ձայներ չեն հավաքի, հետևաբար, կսկսեն միավորվել ու դաշինքներ ստեղծել։ Միայն թե իսկական «հակափաշինյանական» ճակատի ստեղծման հույս չկա. գաճաճ կուսակցությունները, թեկուզ ընդդիմադիր, փոշիացնում են ձայները՝ բարձրացնելով վարչապետի շանսերը։

Բացի իշխանությունը վերացնելու համար գոնե ժամանակավոր կոնսոլիդացիայի անկարողությունից, ընդդիմությունը երկրորդ կարևոր սխալն է թույլ տալիս՝ նախկինի պես անտեսելով մարզերը (բացառությամբ Սյունիքի), որտեղ շատերը դեռ գործող վարչապետին որպես «մերոնքական» են ընկալում։ Փաշինյանի ընդդիմախոսները եթե նույնիսկ այնտեղ ինչ-որ աշխատանք են տանում, ապա այն այնքան աննշան է, որ անզեն աչքով դժվար է նկատել։

Փաշինյանի հույսը «տնտեսական հրաշքի» խոստու՞մն է

Մինչդեռ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը, որի ոգևորությունը չի թուլանում նույնիսկ երկրի խորը ճգնաժամի ֆոնին, ընդդիմության ձեռքից վերցրեց նախաձեռնությունն ու սկսեց ակտիվ հանդիպումներ անցկացնել մարզերի բնակիչների հետ: Փաշինյանն այնտեղ իրեն բավականին ազատ է զգում. չէ՞ որ մարզերում գրեթե մրցակիցներ չունի։ Վարչապետն առանց հոգնելու տեղի բնակչությանը բացատրում է իշխանության դիրքորոշումը՝ մարդկանց համոզելով, որ իրենց ընտրած ուղղությունն այլընտրանք չունի։

Ու թեև ոչ բոլոր ուղևորություններն են առանց միջադեպերի անցնում, դրա թարմ օրինակը այցելությունն է Վայոց Ձոր, որտեղ տեղի բնակիչը թույլ չտվեց վարչապետին ծաղիկներ դնել Արցախում զոհված ազգականի շիրիմին, այնուամենայնիվ, Փաշինյանին դա առանձնապես չի հուզում և, առավել ևս, չի կանգնեցնում։

Կառավարության ղեկավարը կրկին առատորեն խոստումներ է բաժանում՝ շեշտը դնելով երկրի տնտեսական վերականգնման վրա։ Ինչի՞ մասին է խոսում վարչապետը։ Իհարկե հաղորդակցության ապաշրջափակման հեռանկարների մասին, ինչի շնորհիվ Հայաստանի քաղաքացիները, թեկուզ և «հպարտությունը» կորցրած, վերջապես մարդավարի կապրեն։ Բայց այդ հեռանկարները դեռ մշուշոտ են, և Փաշինյանը չի կարող կոնկրետ ինչ-որ բան երաշխավորել այն պարզ պատճառով, որ նրանից քիչ բան է կախված։

Այն մասին, թե որքանով են «իրական» Փաշինյանի խոստումները, կարելի է դատել միայն նրա նոր՝ բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարար Հայկ Չոբանյանի հայտարարությունից։ Նախօրեին նախարարը հայտարարեց, որ կանի հնարավոր ամեն ինչ, որ առաջիկա 10 տարիներին Հայաստանի համար «վերականգնի» արդյունաբերական երկիր համարվելու հեռանկարը: Նկատի ունեցեք, որ խոսքը ոչ թե բուն արդյունաբերության վերականգնման մասին է, այլ միայն ոլորտի հեռանկարների։ Վախենամ, որ այսպիսի տեմպերով իմ սերունդը չտեսնի ինդուստրիալ Հայաստանի կայացումը։

Նահանջ առանց երգի, կամ արժե՞ այսքանից հետո ընտրել փակուղուց դուրս գալու ռուսական տարբերակը

Բայց այս ամենը «հրաշալի հեռավորի» մասին է, իսկ ի՞նչ կարող է իշխանությունն անել առաջիկայում։ Աչքի անցկացնենք փետրվարին կառավարության կողմից ընդունված տնտեսության վերականգնման ծրագիրը։ Ոչ մի գործարանի մասին (բացառությամբ «Նաիրիտի») խոսք չկա, բայց աչքի են զարնում երկու պահ։ Առաջինը՝ կառավարությունը որոշել է աջակցել Երևանի Կոնդ թաղամասում էլիտար տների կառուցման ներդրումային ծրագրին․ այնտեղ, բնականաբար, հարուստ քաղաքացիներ են բնակվելու։ Հարց է առաջանում՝ երբ են սկսելու սոցիալական կացարաններ կառուցել՝ հաշվի առնելով Արցախից փախստականների հոսքը։ Ինչով են «ներկաները» տարբերվում «նախկիններից», եթե շարունակում են իրենց տնտեսական քաղաքականությունը և գնում են այն ճանապարհով, որն անխուսափելիորեն փակուղի է տանում։

Երկրորդը՝ կառավարությունը որոշել է զբաղվել գյուղատնտեսության զարգացմամբ՝ մասնավորապես առաջարկելով ավելացնել բարձրարժեք մշակաբույսերի ցանքատարածությունները՝ ներառյալ կանեփը։ «Երկաթե» փաստարկը հօգուտ կանեփի. դրանից կարելի է ստանալ արժեքավոր յուղ, ինչպես նաև կանեփ, որն անհրաժեշտ է տեքստիլում, բիոպլաստիկի արտադրությունում և այլն: Կարդալով Փաշինյանի թիմի այս «նոու-հաուի» մասին, այդպես էլ ուզում եմ կատակով հարցնել՝ իսկ ինչո՞ւ ընտրեցիք կանեփը, այլ ոչ թե կակաչը (ափիոնն ավելի թանկ է): Եվ պետք չէ համոզել, որ խոսքը բացառապես հոգեմետ նյութերի ցածր պարունակությամբ տեխնիկական տեսսակների մասին է։ Մի՞թե սթափ մտածող որևէ մեկը կասկածում է, որ Հայաստանի կանեփի դաշտերում կհայտնվեն այդ «հրաշագործ» խոտի ավանդական տեսակներով ցանված շարքեր։ Կոռուպցիան, անփութությունն ու շահամոլությունը երկրում դեռ ոչ ոք չի չեղարկել՝ չնայած ղեկավարության կարգախոսներին։ Ինչ-որ մեկը կասկածու՞մ է, որ արդյունքում այդ մտահղացումը կհանգեցնի երկրում թմրամոլների թվի աճին․..

Պարտության հիմքը, կամ ինչ է լինում, երբ «դուխով» հրամանատարը քար է գցում եկեղեցու բոստանը

Յուրաքանչյուր ողջախոհ մարդու համար հասկանալի է՝ էլիտար բնակարանների հաշվին ու առավել ևս կանեփեի հաշվին երկիրը փոսից դուրս չի գա: Եվ «տնտեսական հրաշքը», որը խոստանում է վարչապետը, ոչ այլ ինչ է, քան «փուչիկ», որն այդքան անհրաժեշտ է իշխանությանը, հատկապես նախընտրական շրջանում։

Արդյո՞ք հունիսի 20-ին ընտրություններ կլինեն

Քանի դեռ շատերը պատրաստվում են քվեարկությանը, Հայաստանի նախագահ Արմեն Սարգսյանը հայտարարեց, որ արտահերթ ընտրություններում երկիրը ճգնաժամից դուրս բերելու գործիքակազմ չի տեսնում։ Ավելին, կասկածի տակ դրեց հունիսի 20-ին դրանց անցկացման փաստը։ ՌԲԿ-ին տված հարցազրույցում Սարգսյանն ընդգծել է, որ ընտրությունների օրը նշանակելու որոշման հետ կապված փաստաթուղթը պետք է նախ իր սեղանին դրվեն, ու այդ ժամանակ ինքը որոշում կկայացնի։ Իսկ առայժմ ոչինչ պարզ չէ:

Նա հավանություն չտվեց նաև Ընտրական օրենսգրքի փոփոխություններին, որոնք մշակվել ու ընդունվել են իշխող ուժի կողմից՝ հրաժարվելով ստորագրել դրանք ու միևնույն ժամանակ, փաստաթուղթը չուղարկեց ՍԴ։ Նախագահն իր բոլոր գործողություններով ցույց է տալիս իր անկախությունը և ընդգծում իր դերը որպես ևս մեկ ծանրակշիռ անձ քաղաքական գործընթացներում (չնայած լիազորությունների սահմանափակ լինելուն)։

Այսպիսով, Հայաստանի այսօրվա քաղաքական դաշտում գործում են երեք առանցքային ֆիգուրներ՝ Փաշինյան, Քոչարյան և Սարգսյան։ Չնայած ընտրությունների վերաբերյալ վերջնական որոշում դեռ չկա, հիմնական մրցակիցները՝ գործող վարչապետն ու նախկին նախագահը, բացահայտ հայտարարել են ընտրություննեևին նախապատրաստվելու մասին՝ չթաքցնելով հաղթելու իրենց ձգտումը: Բայց եթե Փաշինյանը, հենվելով միայն «ժողովրդի» (տվյալ դեպքում՝ իր ընտրազանգվածի) վրա, չի ցանկանում ոչ մի լուրջ քաղաքական ուժի հետ պայմանավորվել ու կիսել հաղթանակը, ապա Քոչարյանը, լինելով պրագմատիկ քաղաքական գործիչ, միանգամայն կարող է համաձայնության գալ խոշոր խաղացողների հետ։ Թե ինչ դիրքորոշում կորդեգրի Սերժ Սարգսյանը, դեռ հայտնի չէ։

«Տեղացու» համախտանիշ, կամ պառակտումը մեզ կհասցնի ինքնաոչնչացման

529
թեգերը:
ընդդիմություն, Իշխանություն, Ռոբերտ Քոչարյան, Նիկոլ Փաշինյան, Ընտրություններ
Ըստ թեմայի
Փաշինյանը ոչ մարզիչ է, ոչ էլ, առավել ևս, Նապոլեոն
«Ես ճանաչում եմ Արցախը», կամ Հայաստանի բաց թողած հնարավորությունը
Արցախյան վերանվաճում, կամ Հայաստանում հնարավո՞ր է «գերմանական հրաշքի» կրկնություն
Ինչու չարժե վարվել Վրաստանի նման, կամ ո՞ր սխալները պարտությունը բերեցին մեզ Արցախում
Արխիվային լուսանկար

10 հատ ձու, անվճար օղի. պատվաստումը խթանելու ինչ եղանակներ են կիրառվում տարբեր երկրներում

255
(Թարմացված է 21:24 10.05.2021)
​Եկեք անկեղծ լինենք։ Անընդհատ ասում ու ասում ենք, որ կորոնավիրուսին վերջ տալու ամենաճիշտ և արդյունավետ ձևը պատվաստումն է, այնինչ գաղտնիք չէ, որ Հայաստանում այդ գործը ճռռալով է առաջ գնում։
Պատվաստվե՞լ եք… Խնդրեմ՝ 10 հատ ձու կամ մի ըմպանակ անվճար օղի

Ու այս դեպքում մեր, այսպես ասած, առողջապահական այրերը մեծ պատրաստակամությամբ և հաճույքով ընդօրինակում են այն կասկածելի հնարքը, որը տասնամյակներ շարունակ կիրառել են մեր բոլոր իշխանությունները, երբ մեզ հպարտությամբ ասում են՝ տարեվերջին տնտեսության աճը աննախադեպ կլինի և կկազմի 90 տոկոս։

Ընդամենը մի փոքր նրբություն են լռության մատնում՝ ախր անցած տարի տնտեսության վիճակն այնքան անմխիթար է եղել, որ դրա համեմատությամբ այս տարվա ցուցանիշն իրոք ֆանտաստիկ կարող է թվալ։

Միշտ հիշեք այս մասին, երբ հերթական անգամ պաշտոնյաներից կլսեք, թե վերջին օրերին նկատվում է լուրջ դրական տեղաշարժ՝ ավելի շատ մարդ է պատվաստվել, քան, ասենք, նախանցած շաբաթ։

Թվում էր, թե Հայաստանի իշխանությունները, հաշվի առնելով պատվաստումների վիճակագրության իրոք որ խայտառակ վիճակը, օրիգինալ մեթոդներ կմշակեին պատվաստման նկատմամբ հետաքրքրությունը խթանելու համար։

Օրինակ, Ռուսաստանի Խաբարովսկի մարզում մի քանի օր առաջ՝ Զատիկի նախօրեին, 10-ական ձու էին բաժանել բոլոր պատվաստվածներին, որոնց տարիքը 60-ն անց է։ Կասեք՝ ծիծաղելի՞ է։ Դուք պարզապես արդեն մոռացել եք, թե ինչ աժիոտաժ էր տիրում Հայաստանում մեր Զատիկից առաջ, երբ մեկ ձվի գինը 200 դրամի էր հասել։ Բա ձու առաջարկեիք մարդկանց, վազելով կգնային պատվաստվելու։

Որն է հոգեպես ավելի ազնիվ. թույլ տալ` մարդը տանջվի՞, թե՞ վերջին ներարկումն անել նրան

Ի դեպ, պատվաստման խթանման տարբեր եղանակներ են կիրառվում նաև այն երկրներում, որտեղ Հայաստանի նման շատ ցածր չէ պատվաստվածների թիվը։ Իսրայելում մրգերով և բանջարեղենով լի տոպրակներ են բաժանում պատվաստման մասին ապացույցներ ներկայացնելու դեպքում, թեև այդ պետության մեծ հաջողությունները համավարակի դեմ պայքարում ակնհայտ են։

Միացյալ Նահանգներում էլ երկու անգամ պատվաստվել է ավելի քան 100 միլիոն մարդ, բայց միևնույնն է` BBC-ի վկայությամբ՝ պատվաստվելու դեպքում դուք կարող եք որոշ նահանգներում ըմբոշխնել հորթի անվճար խորոված, այլ նահանգներում ձեզ կառաջարկեն գարեջուր կամ առնվազն մի բաժակ թունդ խմիչք։ Մերիլենդ նահանգի ղեկավարն անխտիր բոլոր պետական ծառայողներին առաջարկել է 100 դոլար՝ պատվաստվելու դիմաց։

​Իսկ Դեթրոյթ քաղաքի տեղական իշխանությունները ավելի հեռուն են գնացել՝ նրանք 50 դոլար են առաջարկում ոչ թե պատվաստվածին, այլ այն վարորդին, որն իր մեքենայով քաղաքացուն կբերի պատվաստման։ Մարդ լրջորեն մտածում է՝ չգնա՞մ Ամերիկա և պատվաստվողներին բերելու բիզնես բացեմ։ Պատկերացնո՞ւմ եք՝ օրական 10 մարդ հասցնեմ պատվաստման վայրը՝ 500 դոլար։ Կրկնեմ՝ մեկ օրում։

Հիմա կասեք՝ դե Ամերիկան հարուստ երկիր է, կարող է իրեն նման ճոխություն թույլ տալ։ Բայց շատ երկրներում իշխանություններն ընդամենը գաղափարն են տալիս, մնացածը կարգավորվում է փոխադարձ շահի կանոններով։

Ժպտացեք անծանոթներին ու երջանիկ կլինեք, կամ հայուհիները չե՞ն տարբերվում մյուսներից

Տեսեք։ Ենթադրենք, թե ես ռեստորանի կամ սրճարանի տերն եմ։ Գործերս արդեն երկրորդ տարին է` լավ չեն գնում կորոնավիրուսի պատճառով. կա′մ պետությունն է խիստ սահմանափակումներ մտցնում, նույնիսկ ժամանակավորապես փակում է ռեստորանս, կա′մ էլ մարդիկ են խուսափում այս վտանգավոր ժամանակաշրջանում հավաքվել ռեստորանում։ Եվ երբ ես պատվաստման դիմաց մարդկանց 25-տոկոսանոց զեղչ եմ առաջարկում, կամ ընդհանրապես ձրի ճաշ եմ բաժանում, ես, ախր, միանգամից երկու նապաստակ են խփում՝ մի կողմից նպաստում եմ հայրենի երկրիս քաղաքացիների առողջացմանը, մյուս կողմից էլ իմ օգուտի մասին եմ մտածում՝ որքան ավելի արագ հաղթահարվի կորոնավիրուսը մեր քաղաքում, այնքան ավելի շատ մարդ կհաճախի ռեստորանս, եկամուտս էլ կբարձրանա։

Ինչպես տեսնում եք` պատվաստումը խթանելու ձևերն աշխարհում բազմազան են, մնում է ընդօրինակել, կամ նույնիսկ նորերը մշակել։

Սակայն համաձայնեք` գոնե այս ոլորտում մեր իշխանությունների երևակայության և մտքի փայլատակումներն առանձնապես չեն երևում, իսկ երբեմն նույնիսկ պարտադրանքի սպառնալիքներ են հնչում։ Ինչ վերաբերում է գոնե ուրիշների մշակած ձևերի ընդօրինակմանը, ապա վաղուց արդեն հայտնի է մեր հարազատ իշխանությունների որդեգրած գործելաոճը՝ սեփական անգործությունը և ստեղծագործական մոտեցման իսպառ բացակայությունը բացատրել 1000 ու մի պատճառով։

Օրինակ, եթե առաջարկեմ իշխանություններին գոնե 10 հատ ձու բաժանել, հաստատ կհակադարձեն՝ ի՞նչ է, ուզում եք, որ նախկիններն ասեն՝ տեսեք-տեսեք` ընտրությունների նախօրեին կաշառք են բաժանում։

Այնպես որ, հարգելի′ հայաստանցիներ, մի′ սպասեք, որ ձեզ կխթանեն, ուղղակի գնացեք ու պատվաստվեք։

որոնավիրուսին վերաբերող բազմաթիվ հարցեր դեռ անպատասխան են, կամ հակասական թվեր

255
թեգերը:
Հայաստան, պատվաստումներ, կորոնավիրուս
թեմա:
5 րոպե Դուլյանի հետ
Ըստ թեմայի
Կուբացին 3 որդի ուներ` Վլադիմիրը, Իլյիչը և Լենինը, իսկ Ստալինը Հնդկաստանում օրերս հաղթել է
Ռադիոյի օգտակար և վնասակար կողմերը, կամ ինչպես Էյֆելյան աշտարակը փրկվեց ռադիոյի շնորհիվ
Ես մեղավոր չեմ, նրանք են պատասխանատու, կամ Նապոլեոնի մասին ոչ այնքան հայտնի պատումները
Արցախյան առաջին պատերազմում խփված տանկ Շուշիի մոտ

Այս ամենը ցավոտ է. հիշում են Շուշին ազատագրած կամավորները

217
(Թարմացված է 20:19 09.05.2021)
Շուշիի ազատագրումը հիմք դարձավ Արցախյան առաջին պատերազմում հետագա հաղթանակների համար։ Հիմա քաղաքն Ադրբեջանի վերահսկողության տակ է։ Պատերազմի վետերանները հիշելու շատ բան ունեն, իսկ նշելու բան արդեն չունեն։

Գրեթե 30 տարի շարունակ ամբողջ աշխարհի հայերը մայիսի 9-ին եռատոն են նշել՝ Հայրենական մեծ պատերազմում տարած հաղթանակը, Արցախի բանակի ձևավորման օրն ու Շուշիի ազատագրումը։ Ամենք տարի «Հարսանիք լեռներում» գործողության մասնակիցները նախկին հրամանատարի՝ գեներալ-մայոր Արկադի Տեր-Թադևորսյանի (Կոմանդոսի) հետ մեկնում էին Շուշի, նշում էին և անպայման այցելում Ղազանչեցոց Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցի, որի բակում միշտ կարելի էր հանդիպել մարտական ընկերներին։

Այս տարի առաջին անգամ այդ օրը կանցնի առանց Տեր-Թադևոսյանի և առանց Շուշիի։ Արցախյան վերջին պատերազմից հետո քաղաքն Ադրբեջանի վերահսկողության տակ է անցել, բայց վետերանները հիշում են, թե ինչպես էին գրավում այն 1992թ․-ին և գիտեն, թե ինչ են անելու այս տարի։

Танк Տ-72, памятник, ознаменующий победу в Шуши, Нагорный Карабах
© Sputnik / Aram Nersesyan
Շուշիի ազատագրումը խորհրդանշող Տ-72 տանկը

Կյանքի կեսը Շուշիում

Մայիսի 9-ը շուշեցիների սիրելի տոնն էր։ Տոնակատարությունները սկսվում էին վաղ առավոտյան և ավարտվում կեսգիշերից հետո։ Բացի պաշտոնական արարողություններից, նշում էին նաև յուրաքանչյուրի տանը՝ ճոխ սեղանով։ Այդպես էր նաև Սարո Սարյանի ընտանիքում։ Նրա ընտանիքն Արցախ էր տեղափոխվել Բաքվի ջարդերից հետո։

Նա ինքը Արցախյան առաջին և երկրորդ պատերազմների մասնակից է և հիշում է, թե ինչպես էին հայերն ամբողջ աշխարհից գալիս Արցախ՝ հուսալով միանալ Շուշին ազատագրող վաշտերին և անհապաղ մեկնել մարտական գործողությունների։ Սարյանն էլ Ռուսաստանում ուսումն ավարտելուն պես միացավ հայրենիքի պաշտպաններին։ Նա մարտնչել է Ջանասան-Քեսալար ուղղությամբ՝ լեգենդար հրամանատար Յուրա Հովհաննսիյանի 26-րդ դիրքում։ Հովհաննիսյանի պահուստային ստորաբաժանումը պահում էր թիկունքը, և թշնամին չկարողացավ քաղաք մտնել։

«Եթե մինչև Շուշիի ազատագրումը նախատեսում էի ուսումս շարունակել Սանկտ-Պետերբուրգում, ապա հետո ուղղակի սիրահարվեցի քաղաքին, դրա կամարների անկշռությանը։ Ներքին ձայնս ասաց․ «Դու պետք է մնաս»։ 30 տարի մնացի, երեխաներիս մեծացրի և տուն կառուցեցի։ Այն, ինչ տեղի ունեցավ անցած տարի, ամենասարսափելի երազում էլ չէինք կարող պատկերացնել»,-պատմում է նա։

Սարյանին Շուշիի հետ կապում են ոչ միայն վերջին 30 տարիներին և ազատագրման մասին հուշերը, այլև գենետիկ հիշողությունը, քանի որ նրա ընտանիքն այդ քաղաքում ապրել է դեռ 1920թ․-ի ջարդերից առաջ։ Նրա տատիկը հաճախ էր պատմում քաղաքի, շուշեցիների և ջարդերի մասին։ Այն ժամանակ նրա պապը վերադարձել էր ծխացող քաղաք՝ գորգերը փրկելու, իսկ ինքն անգամ ամենաթանկը վերցնել չհասցրեց՝ մարտական դիրքերում էր։ Կինը լքել էր տունը ուժգին ռմբակոծությունից հետո՝ չհասցնելով վերցնել անգամ փաստաթղթերի և զարդերի մի մասը։

-Ի՞նչը կվերցնեիք առաջին հերթին։

-Հորս ձեռագրերն ու լուսանկարները։ Մենք կարողացել էինք դրանք բերել Բաքվից, բայց այս անգամ հավատում էինք, որ կվերադառնանք։

Ադրբեջանցիները գերեզմանաքարերն օգտագործում են Շուշի տանող ճանապարհի շինարարության համար

-Մայիսի 9-ը նշելո՞ւ եք։

-Այո, ինչպես նշել ենք, այդպես էլ շարունակելու ենք։ Դա շատ կարևոր օր է։

Երկու եղբայր՝ Շուշիի համար մարտում

Արարատ Խանդոյանը գրեթե ամեն տարի մարտական ընկերների և ավագ եղբոր՝ Արայիկի հետ, որը հայտնի էր Միայնակ Գայլ անունով, մեկնում էր Շուշի՝ մայիսի 9-ը նշելու։ Միայն 2020թ․-ին չկարողացավ անել դա՝ համավարակի պատճառով։

Մայիսի 9-ը նրա համար ասոցացվում է Շուշիում Պարգև Մարտիրոսյանի առաջին աղոթքի, համընդհանուր ուրախության հետ։ Նրանք տների դարպասներին իրենց անուններն էին գրում, որպեսզի վերադառնան և հաստատվեն քաղաքում։

«Դա կարևոր իրադարձություն էր, քանի որ ջարդի ենթարկված հայն ազատագրում էր իր քաղաքը և բացում թևերը։ Մենք պետք է միշտ հիշենք նրա մասին, որպեսզի վերադառնանք»,-ասաց նա։

«Հարսանիք լեռներում» գործողությունը մայիսի 2-ին էր նախատեսված, բայց ձյուն եկավ, և այն մի քանի օրով հետաձգեցին։ Կամավորներին դա չշփոթեցրեց։ Համընդհանուր ոգևորություն կար։ Կամավորները մարտի էին նետվում, և ոչ ոք մահվան մասին չէր մտածում։ Խանդոյան եղբայրներից յուրաքանչյուրը մյուսին համոզում էր, որ մարտին չմասնակցի, որպեսզի մեկի զոհվելու դեպքում մյուսը հոգ տանի ընտանիքի մասին։

Բայց երկուսն էլ չզիջեցին։ Արարատը հիշում է, որ քաղաքի ազատագրումից հետո մեծագույն ցանկությունը եղբորը ողջ գտնելն էր։ Արայիկը թեթև վիրավոր էր, բայց ողջ էր։ «Վերջին անգամ Շուշիում եղել եմ վանքի ռմբակոծությունից հետո (2020թ․-ի հոկտեմբեր)։ Մարտակերտի մարտական դիրքերից անմիջապես այնտեղ գնացի։ Ցավալի էր տեսնել վնասված վանքը։ Ընդհանրապես, այս ամենը ցավոտ է, բայց բոլորս գիտենք, որ սա ժամանակավոր է»,-ասաց Խանդոյանը։

Պատերազմի վերջին օրերին իր մարտական ընկերների հետ մեկնել է Շոշ գյուղ՝ հրետանիով աջակցելով քաղաքը պաշտպանող ստորաբաժանումներին։ Խանդոյանը խոստովանում է, որ հենց Շուշին է համարում մեծագույն կորուստը, բայց կոչ է անում չհուսահատվել։

-Իսկ դուք նշելո՞ւ եք։

-Այո, անպայման։

-Ինչպե՞ս։

-Երթով դեպի «Եռաբլուր», որտեղ թաղված են եղբայրս և մեր բոլոր հերոսները։

Շուշիի ազատագրումը ապագա հաղթանակների հիմք ծառայեց և կարևոր նշաձող դարձավ հայկական ռազմական փառքի վերածննդի գործում։ 2020թ․-ի աշնանը Արցախում 44-օրյա պատերազմի արդյունքում քաղաքն ադրբեջանական բանակի վերահսկողության տակ անցավ։

217
թեգերը:
Արցախ, կամավոր, Շուշի
Ըստ թեմայի
Շուշին պիտի լինի հայկական վերածննդի կարևորագույն խորհրդանիշներից մեկը. Արարարտ Միրզոյան
Եթե կորցնենք Շուշին վերադարձնելու հույսը, կդավաճանենք զոհվածներին. Շուշիի նախկին քաղաքապետ
Այսօր Շուշին մեզ հետ չէ, մենք սգում ենք նրա գերությունը. Փաշինյանն ուղերձ է հղել
Մոմ

Վարորդի անզգուշության հետևանքով մահացել է ավագ սարկավագ Սիմեոն Ավետիսյանը. մանրամասներ

9
Մոսկվայի Կրիլատսկի շրջանում գտնվող եկեղեցու հոգևորականը մահացել է ավտովթարի հետևանքով։

ԵՐԵՎԱՆ, մայիսի 11 - Sputnik. Մոսկվայի Կրիլատսկի շրջանում գտնվող Աստվածամոր Սուրբծննդյան տաճարի հոգևորական Սիմեոն Ավետիսյանի մահվան պատճառ է դարձել տաքսու վարորդի անզգուշությունը։ Տեղեկությունը հայտնում է «Մոսկովսկի կոմսոմոլեցը»:

Հոգևորականը պետք է կնոջ ու երկու դուստրերի հետ Սանկտ Պետերբուրգ մեկներ՝ երգի փառատոնի մասնակցելու։ Ընտանիքը տարբեր մեքենաներով է կայարան գնացել․ Ավետիսյանն ու կինը տաքսի են կանչել։ Հենց հոգևորականի տան մոտ էլ մեքենան բախվել է ապրանքներ տեղափոխող բեռնատարի, որը փոքր ՃՏՊ-ի մեջ է հայտնվել, իսկ վարորդը դուրս է եկել ստուգելու՝ վթարի մասնակիցը տուժել է, թե ոչ։ Ցավոք, նա չի հասցրել միացնել վթարային ազդանշանը, և տաքսիստը մխրճվել է բեռնատարի մեջ։

​Առջևում նստած Ավետիսյանին ծայրահեղ ծանր վիճակում տեղափոխել են հիվանդանոց։ Մեկ ժամ անց 67-ամյա հոգևորականը մահացել է։ Նրա կնոջը՝ Եկատերինային, ու տաքսու վարորդին ուղեղի ցնցումով և գանգուղեղային վնասվածքներով տեղափոխել են հիվանդանոց։

«Դուստրերը երևի չեն էլ տեսել վթարի պահն ու շարունակել են իրենց ճանապարհը դեպի կայարան», - գրում է պարբերականը:

Ի՞նչ վիճակում են Փաշինյանին ուղեկցող մեքենայի մասնակցությամբ վթարից տուժածները

Ավետիսյանն ունի վեց դուստր և երեք որդի։ Նրանք բոլորը երգում են «Բարի լուր» ընտանեկան համույթում։ 2012 թվականին հոգևորականին պարգևատրել են «Ծնողական փառքի» շքանշանով: Ավետիսյանը նաև դասավանդել է Գնեսինների անվան մանկական երաժշտական դպրոցում։ Գլխավորել է «Մոսկովսկիե կոլոկոլչիկի» մանկական երգչախումբն ու «Մոսկովսկիե կոլոկոլա» երիտասարդական երգչախումբը:

Նա ուժեղ հարվածում էր դռանը. ի՞նչ է հայտնի Կազանի դպրոցում տեղի ունեցած ողբերգության մասին

9
թեգերը:
վարորդ, վթար, հոգևորական, Մահ, Մոսկվա
Ըստ թեմայի
Դժբախտ պատահար Արմավիրում. տղամարդը մեքենան վարելիս հանկարծամահ է եղել
Էջմիածնում սպանված երիտասարդը մենակ չի եղել. ՔԿ–ն նոր մանրամասներ է հայտնում
Ադրբեջանցի բլոգեր Բայրամ Մամադովի դիակը հայտնաբերվել է Ստամբուլում