Յուրի Գագարին

Իմ Գագարինը, հայերն ու տիեզերքը

549
(Թարմացված է 09:30 12.04.2021)
Գագարինի, տիեզերքի ուսումնասիրման մեջ հայ գիտնականների ավանդի ու այն մասին, թե ինչպես էին հայերը փնտրում իրենց «կապը տիեզերքի հետ». Տիեզերագնացության օրն է:

1961 թվականի ապրիլի 12։ Դեռ նոր էին հայտարարել երկնքից երկիր Յուրի Գագարինի վերադարձի մասին, երբ հայերը սկսեցին զբաղվել սիրելի գործով՝ սկսեցին կապ փնտրել Հայաստանի և առաջին տիեզերագնացի միջև։ Երկար փնտրեցին, բայց ոչինչ չգտան։ Այդ ժամանակ փնտրտուքների շրջանակը լայնացրին՝ «հայերն ու տիեզերքը», և այստեղ հնարավոր եղավ փոքր-ինչ հուսադրող բան գտնել։

Կանցնեն տարիներ, և 2001 թվականին Տիեզերական ուսումնասիրությունների հայկական կենտրոնի ղեկավար, ՀՀ ԳԱ ակադեմիկոս Գրիգոր Գուրզադյանը կժամանի «Աստղային ավան»՝ տոնելու Գագարինի թռիչքի 40-ամյակը, և օդաչու-տիեզերագնաց Վալենտին Լեբեդևը Գուրզադյանին կնվիրի իր գիրքը հետևյալ մակագրությամբ․ «Հայ ժողովրդի մեծ զավակին, ով ճանապարհ է հարթել դեպի տիեզերական գիտություն։ Խորին հարգանքով ու երախտագիտությամբ։ Ձեր աշակերտ»։

Астрофизик Григор Гурзадян во время прогулки (1976 год)
© Sputnik / Шахбазян
Գրիգոր Գուրզադյան (1976 թ.)

Կապ կա

50-ականներին, երբ Գագարինը դեռ դպրոցական էր, Գուրզադյանը Բյուրականում բացառիկ աստղաֆիզիկական սարք ստեղծեց տիեզերքում աշխատելու համար, ապա մեկ այլ լաբորատորիա՝ Գառնիում, որը Տիեզերական աստղագիտության ինստիտուտ դարձավ։ Այստեղ են ծնվել «Օրիոն-1» և «Օրիոն-2» հայտնի ուղեծրային աստղադիտարանները։ Այստեղ՝ Գառնիում, իրենց նախաթռիչքային պատրաստությունն անցան նաև խորհրդային շուրջ 40 տիեզերագնացներ։

Ի՞նչ վատ կապ է

․․․ Այդ ընթացքում Հրազդան գետի ձախ ափին գտնվող քաղաքային տիպի Ծաղկունք ավանը կվերանվանեն Գագարին, առաջին տիեզերագնացի պատվին արձան կկանգնեցնեն, Հայաստանում նրա անվան փողոցներ, դպրոցներ ու այգիներ կհայտնվեն։ Ահա ևս մեկ կապ, այն էլ ինչպիսին։ Արդեն կարելի է համարձակ ասել՝ Գագարինը մերն է։

Երբեք չգիտես՝ որտեղ կհաջողես։ 50-ակաների վերջին, երբ դեռ դպրոցական էի, ինձ լողալ էր սովորեցնում Լևոն Փիրուզյանը, որն այդ ժամանակ Երևանի բժշկական համալսարանում էր սովորում։ Հետագայում նա մեկնեց Մոսկվա՝ ասպիրանտուրայում սովորելու, հետո դարձավ ինստիտուտի տնօրեն, Մեծ Ակադեմիայի ակադեմիկոս, համաշխարհային հեղինակություն՝ բժշկական կենսաֆիզիկայի ոլորտում։

Փիրուզյանը բազմաթիվ տիեզերագնացների հետ էր շփվում աշխատանքի բերումով և ճանաչում էր Գագարինին, իսկ ես գիտեի Լևոն Փիրուզյանին, նշանակում է ինչ-որ ձև, թեկուզ շատ հեռավոր, բայց մոտենում էի Գագարինին նաև ես։ Հայկական տրամաբանության ուղիներն անքննելի են։

Автомобиль Чайка на выставке Arm Auto Show Expo 2018
© Sputnik / Aram Nersesyan
«Չայկա» ավտոմեքենա

Մի բան էլ Գագարինի հետ վիրտուալ կապի ոլորտից: «Չայկա» լիմուզինն այն ժամանակ զուտ կառավարական մեքենա էր և մասնավոր անձանց վաճառքի ենթակա չէր, բայց Գագարինի համար բացառություն արեցին՝ մեքենան նրան նվիրեց խորհրդային կառավարությունը։ Որոշ ժամանակ անց աստղային «Չայկան» հայտնվեց Հայաստանում։ Չգիտեմ ինչու, բայց որոշ ժամանակ անց Գագարինը որոշեց վաճառել մեքենան, իսկ Էջմիածնից մեր հայրենակիցը՝ գնել։ Այսպես Հայաստանում հայտնվեց Գագարինի հանրահայտ «Չայկան»։ Ճիշտ է, այն տեսնելը հեշտ չէր, ճանապարհային ոստիկանությունը երկար ժամանակ ձգձգում էր համարանիշների տրամադրումը. սովորական մահկանացուն կառավարական լիմուզինի ղեկին՝ դա արդեն չափազանց էր։

...Մի անգամ զանգահարեց ռադիոֆիզիկական չափումների ինստիտուտի տնօրեն ակադեմիկոս Պարիս Հերունին։

Ինչու էր Գագարինը հորից գաղտնի թռել տիեզերք, կամ ինչպես էին տղաները «վերևում» կոնյակ խմում

- Ինձ մոտ է տիեզերագնաց Սավինիխը, ուզու՞մ ես ծանոթանալ:

- Նա դեռ հարցնում է…

Գնացինք Գառնի, հետո՝ Հերունու տուն։ Տիեզերագնաց Սավինիխի կենացներից, որ հիշում եմ՝ ծնողների, իմաստուն, խելացի և պարզապես հայերի, Հայաստանի, Գագարինի կենացը։ Վիկտոր Սավինիխը հիշեց Մեսրոպ Մաշտոցին, Մարտիրոս Սարյանին, Արամ Գուրզադյանին, Տիգրան Պետրոսյանին…

... Իսկ ժամանակն անցնում էր, առաջնահերթությունները փոխվում էին, սակայն տիեզերքում հայի տեսնելու երազանք, ապա պարզապես ցանկությունը մնում էր։ Ասում են, որ եթե ոչ միայն շատ ուզես, այլև դրա համար ինչ-որ բան անես, անպայման կստացվի։ Ստացվեց։ 1989 թվականի մարտին ամբողջ մոլորակի վրա հայերենով հնչեց. «Իմ ժողովուրդ, իմ նախնիների երկիր, դուք միշտ սրտումս եք։ Մաղթում եմ ձեզ երջանկություն, հաջողություն ու բարեկեցություն»։

Джеймс Багян
Ջեյմս Բաղյան

Տիեզերքից հայերենով հեռարձակվող ձայնը ամերիկահայ տիեզերագնաց Ջեյմս Բաղյանինն էր, Մալաթիայից ԱՄՆ գաղթած Նազարեթի ու Սաթենիկի թոռանը։

Ընդհանրապես, նա Կունդեբաղյան է, բայց Հայաստանից Ամերիկա արտագաղթելիս հոր պապիկի ազգանունը միգրացիոն բյուրոյում կրճատել են «Բաղյան», ամերիկյան լրատվամիջոցներին տված հարցազրույցում հիշում էր տիեզերագնացը։

Ավելի ուշ Բաղյանը նաև այլ «տիեզերական ոդիսականներ» ունեցավ, բայց իր առաջին թռիչքը նա նվիրեց Հայաստանին։ Շնորհակալություն, Ջեյմս։ Այսօր Բաղյանը գլխավորում է Միչիգանի համալսարանի բժշկական ճարտարագիտության և հիվանդների անվտանգության կենտրոնը։

Ժամանակը կանգ չի առնում, և ահա՝ ծնունդով Մայկոպից Հարություն Կիվիրյանը հավակնում է դառնալ «Ռոսկոմոս» տիեզերագնացների ջոկատի անդամ։

Իսկ ի՞նչ է հայտնի նրա մասին։ 2015 թվականին ավարտել է Սանկտ Պետերբուրգի «Վոենմեխը» «Հրթիռաշինություն» մասնագիտությամբ: Կիվիրյանների ընտանիքը համեստ է։ Հայրը զբաղվում է մեղվաբուծությամբ։ Մայրը՝ Անժելիկա Աշոտովնան, տնային տնտեսուհի է։ Կիվիրյանները փոքր բիզնես ունեն սննդամթերքի արտադրության, շինարարական աշխատանքների և բեռնափոխադրումների ոլորտում։ Ձեռնարկությունը բարեխիղճ հարկատուների թվում է։ Արդյո՞ք Կիվիրյանը խոսում է հայերեն՝ պարզել չի հաջողվել։

Космонавт Арутюн Кивирян
Հարություն Կիվիրյան

...Յոթանասունականների կեսերին, երբ Գագարինն այլևս չկար (մահացել է 1968-ի մարտին) հանգստանում էի «Ֆորոս» առողջարանում։ Մի անգամ զբոսնելիս հասա արահետի, որտեղ ազդեցիկ ցուցանակը զգուշացնում էր. «Ճանապարհ չկա»։ Առաջ գնացի, և երկու կիլոմետր անց հայտնվեցի ուղեփակոցի մոտ։ Պահակակետից դուրս եկավ կիսազինվորական համազգեստով մի մարդ։

- Որտեղի՞ց եք։

- «Ֆորոսից», հանգստացող եմ։ Կներեք, իսկ այստեղ ի՞նչ է։

- Տիեզերագնացների ամառանոցները։

-Գագարինի ամառանոցն է՞լ։

-Իհարկե։

- Կարո՞ղ եմ նայել։

Պահակը մտքերի մեջ ընկավ («Ֆորոսը», որը հայտնի է Միխայիլ Գորբաչովի արտաքսման պատմությունից, ԽՄԿԿ Կենտկոմի առողջարանն էր), բայց թույլ տվեց:

- Գագարինի ամառանոցը, - բացատրեց նա,- գլխավոր ծառուղով, աջ կողմում գտնվող երկրորդ տնակը:

Գնացի ծառուղով, գտա աջ կողմի երկրորդ տնակը, կանգնեցի:

Памятник Гагарину в селе Гагарин
© Sputnik / Asatur Yesayants
Գագարինի արձանը Հայաստանի Գագարին գյուղում

Հիշեցի Գագարին գյուղը՝ Սևանա լճի մոտ, առանց համարների «Չայկան» Էջմիածնից, ակադեմիկոսներ Գուրզադյանին, Օսիպյանին։ 1961 թվականը, երբ բոլոր բարձրախոսներից ՏԱՍՍ-ը հայտնեց ամբողջ աշխարհին․ «Ապրիլի 12-ին Խորհրդային Միությունում երկրի շուրջ ուղեծիր է դուրս բերվել աշխարհում առաջին տիեզերանավ-արբանյակը՝ «Վոստոկը», որում մարդ կա»:

Այդ ժամից մինչ օրս այդ մարդն ինձ համար մնում է «իմ Գագարինը»։

549
թեգերը:
հայ, Յուրի Գագարին, տիեզերագնաց
Ըստ թեմայի
Հայը կթռչի տիեզերք. ի՞նչ է հայտնի տիեզերագնաց Հարություն Կիվիրյանի մասին
Փարիզը, արծաթագույն ամպերն ու Սևանը․ ՄՏԿ–ի տիեզերագնացների անհավանական լուսանկարները
Մերձերկրային ուղեծրում տիեզերական հյուրանոց կբացվի. ահա թե ինչ տեսք է այն ունենալու
Գազայի հատված

Վտանգն ուրիշ տեղ է, կամ ո՞ւր է տանում Իսրայելում հրեաների և արաբների բախումը

139
Soutnik Արմենիայի սյունակագիր Արմեն Դուլյանն անդրադարձել է իսրայելա–պաղեստինյան վերջին բախումներին և Հայաստանում կատարվողի հանդեպ աշխարհի անտարբերությանը։
Իսրայելի հրեաները և արաբները՝ քաղաքացիական պատերազմի եզրին

Եկեք անկեղծ լինենք։ Աշխարհն այնքան էլ մեծ ուշադրություն չդարձրեց Հայաստանի արևելյան սահմանին կատարվող իրադարձություններին ոչ միայն այն պատճառով, որ օտարի համար խոսքն ընդամենը մի լճի մասին է, որի տեղը, խոստովանենք` մինչև վերջերս իսկի հայերից շատերը չգիտեին։ Ուղղակի Ադրբեջանի տասնյակ զինվորների ներխուժումը  Հայաստանի տարածք համընկավ Իսրայելում տեղի ունեցող վտանգավոր իրադարձությունների հետ։ Ոչ մեկիս համար գաղտնիք չէ, որ միջազգային հանրությունը սկսում է արձագանքել հիմնականում այդ դեպքում, երբ որևէ հակատարտության ժամանակ առնվազն տասնյակ զոհեր են լինում։ Այնինչ, հայաստանցի պաշտոնյաներն այս օրերին ամեն առիթով կրկնում էին, իրենց կարծիքով, հանգստացնող տեղեկատվությունը՝ ճիշտ է, ադրբեջանցիները մտել են Սյունիք, բայց չի եղել ո՛չ մի կրակոց, ո՛չ մի զոհ, ո՛չ մի վիրավոր։

​Մերձավոր Արևելքում զոհեր կան։ Արդեն ուղիղ մեկ շաբաթ շարունակվող փոխադարձ ռմբակոծությունների հետևանքով պաղեստինցիները կորցրել են ավելի քան 180 մարդ, իսրայելցիները՝ մոտ 10 մարդ։ Իհարկե, հրեաները տարիների, նույնիսկ տասնամյակների ընթացքում այնքան են սովորել Գազայի կողմից հարվածներին, որ վաղուց արդեն ստեղծել են հրթիռները չեզոքացնող շատ արդյունավետ համակարգ՝ «Երկաթե գմբեթ»։ Եվ այս նոր բախման ժամանակ էլ կարողանում են խոցել պաղեստինցիների արձակած հրթիռների 90 տոկոսը։ Եթե դրան ավելացնենք այն հանգամանքը, որ Գազայից արձակված մոտ 2000 հրթիռներից 200-ը տեղ չի հասել և ընկել է հենց Գազայի տարածքում, կարելի է փաստել, որ հիմնականում ինքնաշեն հրթիռները, որոնց զգալի մասը պատրաստվում է տեղի արհեստանոցներում, այնուամենայնիվ սարսափելի վտանգ չեն ներկայացնում Իսրայելի համար։ Վտանգն ուրիշ տեղ է։

​Դպրոցական քարտեզից էլ գիտենք, որ Իսրայելը պայմանականորեն երեք մասից է բաղկացած՝ բուն Իսրայել և երկու տարածք, որտեղ բնակվում են պաղեստինցիները՝ Հորդանան գետի արևմտյան ափ ու Գազայի հատված։ Սակայն չմոռանանք, որ բուն Իսրայելում, եթե կարելի է այդպես ասել՝ հրեական Իսրայելում էլ են արաբներ ապրում, որոնց այդպես էլ անվանում են՝ Իսրայելի արաբներ։ Նրանք բավական շատ են՝ գրեթե 2 միլիոն։ Հիմա եթե ձեզ հարցնեն՝ ո՞րն է արաբների կրոնը, երևի առանց վարանելու կպատասխանեք՝ իհարկե, մահմեդականությունը։ Այնինչ, այդ երկու միլիոն արաբների համարյա 10 տոկոսը կաթոլիկ քրիստոնյա է։

Իսրայելն ավիահարվածներ է հասցրել Ռաֆախի և Գազայի հատվածում գտնվող շենքերին. տեսանյութ

​Իսրայելի արաբները, բնականաբար, ունեն Իսրայելի քաղաքացիություն և օգտվում են պետության սոցիալական ու առողջապահական բոլոր ծրագրերից։ Ավելին, նրանք հարկային արտոնություններ ունեն, այսինքն` պետությունը, միլիարդավոր դոլարներ ծախսելով, ամեն ինչ անում է նրանց ինտեգրելու համար։ Ոմանք ասում են՝ է, եթե իրենք Իսրայելի լիիրավ քաղաքացիներ են, մի բան էլ ավելի, թող գնան իսրայելական բանակում ծառայելու։ Սակայն արաբները չեն ուզում ծառայել՝ բերելով շատ պարզ փաստարկ՝ մենք այս պետությանը ոչինչ պարտք չենք, որովհետեւ միշտ ապրել ենք այս մեր պապենական հողերում, որտեղ հրեաները որոշել են ստեղծել իրենց պետությունը։ Ճիշտն ասած, արաբներին զինվորական կամ գոնե այլընտրանքային ծառայությունում ընդգրկելու մի քանի անհաջող փորձից հետո կառավարությունը արաբներին հանգիստ է թողել։

​Բայց այժմ առանց այն էլ լարված իրավիճակը պարզապես պայթյունավտանգ է դարձել. Իսրայելի արաբներն ընդվզել են ու անկարգություններ սկսել՝ տարբեր բնակավայրերում, հենց փողոցում դանակահարում են հրեաներին, այրում նրանց պատկանող ավտոմեքենաները և խանութները։ Հրեաների արձագանքը միանգամայն կանխատեսելի էր. ինչպե՞ս թե՝ դարերով մեզ հետապնդել, հալածել ու սպանել են աշխարհի տարբեր երկրներում, հիմա էլ մե՞ր սեփական պետությունում են ուզում նույնն անել։

Երբ մի քանի օր առաջ հրեաների ամբոխը կանգնեցրեց տաքսի մեքենան, դուրս քաշեց արաբ-վարորդին, սկսեց անողոքաբար ծեծել նրան, և այդ ամենն իր եթերում ցույց տվեց հեռուստաընկերություններից մեկը, չդիմացավ նույնիսկ վարչապետ Բենյամին Նեթանյահուն. «Հետո՞ ինչ, որ ձեր արյունը եռում է, որքան ուզում է՝ թող եռա, բայց դուք իրավունք չունեք ձեր ձեռքը վերցնելու օրենքը։ Դուք իրավունք չունեք Լինչի դատաստանի ենթարկելու արաբներին, ինչպես որ նաև նրանք իրավունք չունեն նույնկերպ վարվելու հրեաների հետ»։

​Քաղաքական գործիչները զգուշացնում են՝ սա քաղաքացիական պատերազմի սկիզբն է, իսկ քաղաքացիական պատերազմը Իսրայելի ներսում հազար անգամ ավելի վտանգավոր կարող է լինել, քան փոխադարձ հրետակոծությունները։

139
թեգերը:
Ադրբեջան, Պատերազմ, աշխարհ, Սյունիք, Հայաստան, Պաղեստին, Իսրայել
թեմա:
5 րոպե Դուլյանի հետ
Ըստ թեմայի
Պատկերացնո՞ւմ եք` ընտրություններում հաղթի Քոչարյանը, իսկ Երևանի քաղաքապետ մնա դերասանը
«Նախկիններ, նախկիններ...» ստեղծագործությունը իշխանությունների քաղաքական հիթն է դարձել
Ի՞նչ կանի ՀԱՊԿ-ը, կամ հայրենիքի վտանգի դեպքում պետք է օգտագործել բոլոր հնարավորությունները
Բենյամին Նեթանյահուի և Ռեջեփ Էրդողանի նկարները

«Բայրաքթարները» Երուսաղեմում օդ կբարձրանա՞ն, կամ ինչ նպատակ է հետապնդում Նեթանյահուն

575
(Թարմացված է 21:57 16.05.2021)
Մերձավոր Արևելքում երկարատև հակամարտության հերթական էսկալացիան «համընկավ» Իսրայելում ներքաղաքական պայքարի հետ։ Արևելյան Երուսաղեմում բախումների հավանական պատճառի և տարածաշրջանային հիմնական խաղացողների դիրքորոշումների մասին` Sputnik Արմենիայի սյունակագրի հոդվածում։

Մայիսի 4-ի երեկոյան Իսրայելի գործող վարչապետ Բենյամին Նեթանյահուն, որին ժամանակ էր տրվել կառավարություն ձևավորելու համար, երկրի նախագահ Ռեուվեն Ռիվլինին տեղեկացնում է, որ իրեն չի հաջողվել կոալիցիա կազմել։ Հաջորդ օրը Ռիվլինը դիմում է «Եշ Աթիդ» ընդդիմադիր կուսակցության առաջնորդ Լապիդին` նրանից պահանջելով կազմել կառավարություն։

Քնեսեթի 56 պատգամավորների աջակցությունը (սակայն նա խորհրդարանում պետք է ստանա 61 ձայն 120-ից) վայելող ընդդիմադիր քաղաքական գործիչը մեկ ամսից պակաս ժամանակ ունի նախարարների կաբինետ ձևավորելու համար։ Կարծես թե Նեթանյահուի հակառակորդը շանս ունի։

Բայց զարմանալի շրջադարձ։ Մայիսի 10-ին կտրուկ սրվում է իրավիճակը Արևելյան Երուսաղեմում։ Այնտեղի Շեյխ–Ջարախ թաղամասից պաղեստինցի 7 ընտանիքի արտաքսման մասին շրջանային դատարանի որոշումը բախումներ է ծնում արաբ և իսրայելացի ուժայինների միջև։ Բախումները հրթիռակոծության են վերածվում` երկու կողմից զոհերի և վիրավորների պատճառ դառնալով։

Սահմանին զորք է բերվում։ Իսրայելի պաշտպանության բանակը (ՑԱԽԱԼ) հայտարարում է 9 հազար պահեստազորայինների զորակոչի, ինչպես նաև Գազայում օդային և ցամաքային օպերացիայի մեկնարկի մասին։

Սակայն ցամաքային օպերացիա դեռևս չկա։ Հարձակումն իրականացվել է 160 ինքնաթիռի և հրետանու միջոցով։

Ինչու Իրանը բացահայտ չաջակցեց ՀԱՄԱՍ–ին

Արևելյան Երուսաղեմում տեղի ունեցող իրադարձությունների հետևում, որոշ փորձագետների կարծիքով, կանգնած է Իրանը, որը «արաբների ձեռքերով է կռվում Իսրայելի դեմ»։  Միևնույն ժամանակ, Թեհրանը ներկայիս իրավիճակում աչքի է ընկնում իր զուսպ դիրքորոշմամբ։

Իրանի իշխանություններն ավելի էմոցիոնալ արձագանքեցին Ավստրիայի կառավարական շենքի վրա Իսրայելի դրոշի բարձրացմանը, քան Արևելյան Երուսաղեմում բախումների բուն փաստին։ Իրանի փոխարտգործնախարար Աբաս Արաղչին մայիսի 14-ին այդ հանգամանքը «շոկային և ցավոտ» անվանեց։ Իսկ մայիսի 15-ին ԻԻՀ արտգործնախարար Մոհամադ Ջավադ Զարիֆը չեղարկեց իր այցը Ավստրիա, որտեղ շարունակվում են բանակցությունները «միջուկային գործարքի» վերականգնման վերաբերյալ։

Ինչո՞վ է պայմանավորված Թեհրանի` ՀԱՄԱՍ շարժմանն աջակցելու ակնհայտ բացակայությունը և սառնությունն արաբների ներկայիս դժվարությունների նկատմամբ։ Նրանով, որ  Իրանի իշխանությունները, որոնք միշտ համարվել են «Իսլամական դիմադրության շարժման» հովանավոր, դեռ հիշում են ՀԱՄԱՍ-ի գործողությունները Սիրիայում։

«Գահերի խաղը»՝ արցախյան ճանապարհին․ Երևանի և Բաքվի խաղադրույքները

ՀԱՄԱՍ–ը սիրիական հակամարտության ժամանակ օգնել է Թուրքիայի և Կատարի աջակցությունը վայելող «Մահմեդական եղբայրներ» շարժման ճյուղերին, որոնք ակտիվ կռվում էին Բաշար Ասադի (որին աջակցել էին իրանամետ ուժեր) կառավարության դեմ։ Շարժումը պատասխանատու էր Սիրիայի ազատ բանակի և այսպես կոչված «չափավոր սիրիական ընդդիմության» ռազմական պատրաստվածության համար։ ՀԱՄԱՍ–ը, որը անցել էր Թուրքիայի կողմը, Սիրիայում պարտություն է կրել։ Սակայն ո՛չ Սիրիայի Արաբական Հանրապետությունում (որտեղ ՀԱՄԱՍ–ը երկար տարիներ վայելում էր Ասադների տոհմի աջակցությունը), ո՛չ Իրանում այդ դավաճանության մասին չմոռացան։

Այն, որ Իրանն իրեն հեռու է պահում ներկայիս բախումներից, վկայում է նաև այն հանգամանքը, որ «Հեզբոլահ» շիիթական կազմակերպությունը բացահայտ չի աջակցում պաղեստինցիներին։

Իսկ Թուրքիա՞ն, որը վերջին տարիներին իրեն ներկայացնում է որպես իսլամական աշխարհի առաջնորդ։

«Ղարաբաղի նման» օգնելու` Էրդողանի խոստումները 

Ի տարբերություն Թեհրանի, պաշտոնական Անկարան ակտիվորեն հանդես է գալիս հայտարարություններով` կտրուկ քննադատելով և դատապարտելով Իսրայելի քաղաքականությունը, հայտարարելով «ամբողջ աշխարհը նրա դեմ մոբիլիզացնելու» մտադրության մասին։  Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը ասել է, որ Անկարան սկսում է աջակցել Երուսաղեմում բնակվող արաբներին «նույն վճռականությամբ, ինչպես սատարել է Ադրբեջանին Ղարաբաղյան պատերազմում»։

Սուլթանը զայրացել է «Իսրայել ահաբեկչական պետության հարվածների» առիթով և ընդգծել, որ այդ երկիրն անցել է արդեն «բոլոր սահմանները»։

Ինչո՞վ է սպառնում Էրդողանը` խոսելով նույն աջակցության մասին, ինչ Արցախում։ Մի՞թե թուրքական «Բայրաքթարներն» օդ կբարձրանան և կսկսեն ռմբակոծել Իսրայելի խաղաղ քաղաքները, ինչպես դա եղել է բազմաչարչար Արցախում։ Մի՞թե թուրքական հատուկ նշանակության զորքերը ցամաքային գործողություններ կիրականացնեն ավետյաց երկրում, ինչպես արցախյան շրջաններում (որտեղ ադրբեջանական զինվորականները միայնակ գլուխ չէին հանի)։

Թուրքերին լսելով` սարսափելի տեսարաններ են զարնում մարդու աչքի առաջ, որոնք, սակայն, փոքր–ինչ հեռու են իրականությունից։

Կարծում ենք, որ Թուրքիայի առաջնորդը «վճռական» հայտարարություններից գործի չի անցնի, թեև որոշակի ֆինանսական և դիվանագիտական օգնություն արաբներին իհարկե կտրամադրվի։

Ախ, հա, մոռացանք ասել. Թուրքիայի խորհրդարանի միջազգային հարցերով հանձնաժողովի փոխնախագահ Ահմեդ Բերաթ Չոնքարը կարծիք է հայտնել, որ Անկարան իր զինվորականներին կարող է ուղարկել Արևելյան Երուսաղեմ, բայց... միջազգային խաղաղապահ ուժերի զորախմբի կազմում։ Միևնույն ժամանակ անմիջապես հավելել է, որ Թուրքիայի խորհրդարանը դեռ նման հարցում չի ստացել։

Էրդողանի «շպագատը». պատրա՞ստ է արդյոք Հայաստանը Անկարայում հնարավոր փոփոխություններին

Եթե Անկարայից իսկապես լուրջ սպառնալիք լիներ, թուրքերին ոչ թե Նեթանյահուի որդին կպատասխաներ, այն էլ սոցցանցերում, այլ հենց ինքը` Իսրայելի վարչապետը։

Իսկ մինչ այդ արցախյան հակամարտության գոտում «փառավորված» թուրքական «Բայրաքթարների» փոխարեն, արաբները դեռ ստիպված են ինքնաշեն ԱԹՍ–ներ օգտագործել։ ՀԱՄԱՍ–ն այնքան էլ հույս չունի Անկարայի կողմից իրական և արդյունավետ օգնություն ստանալու, եթե շտապում է հաշտություն կնքել իսրայելցիների հետ։ ՀԱՄԱՍ–ի քաղբյուրոյի ղեկավար Հալեդ Մաշաալն արդեն հայտարարել է Իսրայելի տարածքի հրթիռակոծումը դադարեցնելու` խմբավորման պատրաստակամության մասին։ Իսրայելական կողմն այդ առաջարկին դեռ չի պատասխանել։

Միջանկյալ քաղաքական արդյունք

Ինչի՞ հույս ուներ Լապիդը, որին հանձնարարել էին ձևավորել Իսրայելի կառավարությունը։ Նախևառաջ` «Լիկուդի» անդամ, «Հա–Յամին Հա–Հադաշ» նոր կուսակցության հիմնադիր Նաֆթալի Բենեթի հետ կոալիցիայի։ Սակայն հակամարտության սրացումը խառնեց նրա բոլոր պլանները։

Բախումների մեկնարկից հետո Բենեթը հրապարակային հրաժարվեց Լապիդի «Եշ Աթիդ» կուսակցության հետ միավորվելու գաղափարից, քանի որ նոր կոալիցիան պետք է համալրեին պատգամավորներ արաբական  կուսակցություններից, մասնավորապես` ՌԱԱՄ–ից։  Ինչպես հայտարարեց Բենեթը, ազգային խռովությունների և ռազմական սպառնալիքների ժամանակ կառավարությունը չի կարող հենվել արաբական կուսակցությունների վրա ։

Այդպիսով, Նեթանյահուին, որին ձեռնտու էր արաբների հետ փոքր կոնֆլիկտը, հաջողվեց մարտավարական առավելության հասնել` պահպանելով վարչապետի աթոռը, թեկուզ` ժամանակավոր։

Սակայն պաշտոնին մնալով` նրա առջև դեռ կանգնած է գլխավոր խնդիրը (մոտ հեռանկարում)` ձախողել իրանական «միջուկային գործարքի» վերականգնման` Վաշինգտոնի և Թեհրանի ծրագրերը։   Այդ «նախաձեռնության» հաջողությունից է մեծամասամբ կախված նաև Բիբիի քաղաքական ապագան։

Արդյո՞ք Նեթանյահուն Գազայում ցամաքային գործողությունների կգնա` ամերիկացիներին Մերձավոր Արևելքում ընթացող գործընթացների մեջ կրկին ներքաշելու և ստիպելու, որ Իսրայելին ավելի ակտիվ օգնեն։  

Նահանջ առանց երգի, կամ արժե՞ այսքանից հետո ընտրել փակուղուց դուրս գալու ռուսական տարբերակը

Եթե վարչապետը ռիսկի չդիմի և այս փուլն ավարտի «ոչ–ոքի», նրա մարտավարական հաղթանակը, ամենայն հավանականությամբ, կարճատև կլինի, և արդյունքում նա կզրկվի վարչապետական աթոռից։  Մյուս կողմից, ցամաքային գործողությունների անցկացումը կարող է հանգեցնել անկանխատեսելի հետևանքների։ Այնպես որ վարչապետը մտածելու բան ունի։

Ամեն դեպքում պաղեստինցիների հետ հակամարտության սրացումը ցույց է տալիս, թե ինչպես է Իսրայելն Արևմուտքում «դրդում» դաշնակիցներին` սեփական ռազմավարական նպատակներին հասնելու համար։

575
թեգերը:
«Բայրաքթար» ԱԹՍ, Թուրքիա, Ռեջեփ Թայիփ Էրդողան, Բինյամին Նեթանյահու, Պաղեստին, Իսրայել, Երուսաղեմ
Երուսաղեմ

Հրթիռի առաջ բոլորը հավասար են. Իսրայելի հայերը` ռմբակոծության տակ կյանքի մասին

75
(Թարմացված է 00:00 18.05.2021)
Պաղեստինա-իսրայելական հակամարտության սրումը չէր կարող չանդրադառնալ Իսրայելի հայ համայնքի վրա։ Թե ինչով և ինչպես են ապրում հայերն այս օրերին, պարզել է Sputnik Արմենիան։

ԵՐԵՎԱՆ, 17 մայիսի – Sputnik. Իսրայելի հայ համայնքը փորձում է որքան հնարավոր է` սովորական ռեժիմով ապրել, զբաղվել առօրյա հոգսերով։ Բնակչությունը, չնայած ռմբակոծություններին և ավերածություններին, խուճապահար չէ, և այս հարցում Իսրայելի իշխանությունների հսկայական վաստակը կա, որոնք, մեր հայրենակիցների կարծիքով, պատրաստ էին ստեղծված իրավիճակին։

Հայկական թաղամասը

Երուսաղեմի հայոց թեմի գրասենյակի ղեկավար Հովնան Բաղդասարյանը Sputnik Արմենիայի թղթակցի հետ զրույցում նշեց, որ հայկական թաղամասը Երուսաղեմի ուղղությամբ հրթիռային հարվածից չի տուժել: Ընդհանուր առմամբ, հոգևոր և աշխարհիկ կյանքն այստեղ սովորական հունով է ընթանում։

«Այստեղ ամեն ինչ հանգիստ է, ավերածություններ, տուժածներ, տարհանվածներ չկան։ Սակայն հրթիռային հարվածները շարունակվում են Իսրայելի հարավում, որտեղ նույնպես կան մեր հայրենակիցներից»,-ասաց Բաղդասարյանը` ավելացնելով, որ հայրապետության տվյալներով՝ այնտեղ ևս տուժած հայեր չկան։

Հոգևորականը պատմեց, որ պետությունը հոգ է տարել իր քաղաքացիների մասին և բոլոր բնակելի շենքերը հագեցած են ռմբապաստարաններով։ Ազդանշանը լսելուն պես բնակիչներն անմիջապես իջնում են այնտեղ։

Արյունախեղդ Պաղեստինը. Գազայի հատվածին հասցված հարվածների զոհերը` լուսանկարներում

Բաղդասարյանը նշեց, որ արաբների և հրեաների միջև բախումներն Իսրայելի ներսում տեղի են ունեցել «խառը» քաղաքներում (այդպես են անվանում քաղաքները, որտեղ կողք-կողքի հրեաներ և արաբներ են ապրում)։ Ընդհանուր առմամբ` նա նշեց, որ հայ համայնքում սրացման առաջին օրվանից խուճապ չի եղել, հայկական վարժարանները շարունակում են գործել, եկեղեցիներն ու գրասենյակներն աշխատում են։

«Մեզ մոտ խուճապ ու վախ չկա»,-ասաց Բաղդասարյանը։

Հրթիռի առաջ բոլորը հավասար են

Հրթիռի առաջ բոլորը հավասար են, և դա հստակ գիտակցում են Իսրայելի իշխանությունները, որոնք միանման հոգածությամբ են վերաբերում բոլոր քաղաքացիներին՝ անկախ նրանց էթնիկ պատկանելությունից։ Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում նման կարծիք հայտնեց տեղի հայ համայնքի ներկայացուցիչ Տիգրան Մամաջանյանը։

Թուրքիան կաջակցի պաղեստինցիներին այնպես, ինչպես Ղարաբաղում սատարեց Բաքվին. Էրդողան

Նրա խոսքով` հիանալի են աշխատում նաև փրկարար ծառայությունները, որոնք շատ արագ արձագանքում են արտակարգ իրավիճակներին։ Օրինակ՝ հրթիռը որոշակի վայր ընկնելու դեպքում փրկարարներն անմիջապես գալիս են դեպքի վայր, մարում հրդեհը, անհրաժեշտության դեպքում ՝ տարհանում մարդկանց։

«Մենք փորձում ենք սովորական ռեժիմով ապրել։ Ովքեր աշխատում են` շարունակում են աշխատանքի գնալ, շատերը ստիպված են տանը մնալ և երեխաներին հետևել, քանի որ որոշ քաղաքներում դպրոցներն ու մանկապարտեզները փակ են»,-ասաց Մամաջանյանը։

Իսրայելի բոլոր սփյուռքահայկական կազմակերպությունները սերտ կապ են պահպանում։ Ճշտված տվյալներով՝ մինչ այժմ էթնիկ հայերի շրջանում հրթիռային հարձակումների հետևանքով տուժածներ չկան: Մամաջյանը նաև ընդգծեց, որ չեն տուժել նաև հայկական ճարտարապետական հուշարձանները:

Ընդհանուր առմամբ, ըստ նրա, կարելի է հանգել այն եզրակացության, որ պետությունը պատրաստ է այս տեսակի պատերազմին։ Միակ բանը, որ մեր հայրենակիցներին անհանգստացնում է այս օրերին, այն է, որ Իսրայելի տարբեր քաղաքներում արաբ բնակչությունը ջարդեր է կազմակերպում ի աջակցություն պաղեստինցիների։

Ըստ հայկական աղբյուրների՝ հայկական արքայական տոհմերի ներկայացուցիչները Երուսաղեմ են ժամանել դեռևս 4-րդ դարում։ Նրանք այստեղ տներ են կառուցել, որոնց նմանությամբ էլ հետագայում կառուցվել է ամբողջ հայկական թաղամասը։

Պաղեստինը չի ուզում, որ Անկարան պաղեստինյան սրացումը համեմատի Ղարաբաղի իրավիճակի հետ

75
թեգերը:
հայեր, ռմբակոծություն, Պաղեստին, Իսրայել
Ըստ թեմայի
Որո՞նք են իսրայելա-պաղեստինյան առճակատման պատճառները
3 երկիր ՄԱԿ-ի ԱԽ-ի նիստ անցկացնելու առաջարկ է արել իսրայելա-պաղեստինյան հարցի առնչությամբ
«Ուժեղ ու զսպող դաս տալ Իսրայելին». Պուտինն ու Էրդողանը քննարկել են իրավիճակը Պաղեստինում