Ելիզավետա 2–րդ թագուհին. արխիվային լուսանկար

Գնացե′ք, ձեզ ոչ ոք չի բռնել. ինչպես է հաջողվել Շոտլանդիայում ձախողել անկախացման գործընթացը

357
(Թարմացված է 21:47 06.04.2021)
​Եկեք անկեղծ լինենք։ Եթե արցախցիների անկախական ձգտումները միանգամայն հասկանալի են՝ պարզ ֆիզիկական գոյատևման խնդիր է, ապա երբեմն ինքդ քեզ տրամաբանական հարց ես տալիս՝ լավ, իսկ ինչո՞ւ են ուզում անկախանալ կատալոնացիները կամ Կանադայի Քվեբեկ նահանգում ապրող ֆրանսախոսները։
Անկախության ձգտումն անկասելի է, բայց ճանապարհը՝ փշոտ

էնտեղ էլ հո ֆիզիկական բնաջնջման աղետալի հեռանկար չկա՞։ Գոնե ինձ համար առավել զարմանալի է շոտլանդացիների պահվածքը՝ մարդիկ անընդհատ ուզում են առանձնանալ բարգավաճ Բրիտանիայից։ Ինչու հենք այսօր հիշեցի շոտլանդացիներին։ Որովհետև դարեր առաջ հենց այս օրը՝ ապրիլի 6-ին, Շոտլանդիայում ազնվականները ստորագրեցին հանրահայտ Արբրոթյան հռչակագիրը, որում մարդկության պատմության մեջ առաջին անգամ ամրագրվեց, այսպես կոչված, ժողովրդական ինքնիշխանության գաղափարը։ Այսինքն՝ անկախության հարցը որոշվում է ոչ թե թագավորի, այլ ժողովրդի կամքով։​

Բայց եկավ 18-րդ դարը՝ անկախություն ձեռք բերելու և անկախությունը կորցնելու ժամանակը։ Այդ հարյուրամյակի վերջում, ինչպես գիտեք, անկախություն ձեռք բերեցին ամերիկացիները, իսկ նույն դարի սկզբին՝ 1707 թվականին, իրենց անկախությունը կորցրեցին շոտլանդացիները։ Ու սկսվեց Շոտլանդիայի երկարատև պայքարը Լոնդոնի տիրապետության դեմ։ Պայքար, որը կարծես թե վերջ չունի և հենց հիմա էլ շարունակվում է։

Ի դեպ, Մեծ Բրիտանիան էլ հո Ադրբեջան չէ՞, որն անողոքաբար բռնի ուժով է ճնշում բոլոր անկախական ձգտումները։

Եթե հիշում եք` 2014 թվականին Շոտլանդիայի անկախության հանրաքվեն հենց Լոնդոնի թույլտվությամբ անցկացվեց, որովհետև Մեծ Բրիտանիայի այն ժամանակվա իշխանություններն ասացին. «Եթե իրոք կարծում եք, որ Շոտլանդիան առանց Մեծ Բրիտանիայի ավելի լավն է լինելու, քան Շոտլանդիան Մեծ Բրիտանիայի կազմում, գնացե′ք, ձեզ ոչ ոք չի բռնել»։

Գիտեք չէ՞, թե ինչ եղավ՝ շոտլանդացիների 55 տոկոսը քվեարկեց Բրիտանիայի կազմում մնալու օգտին։

ԱՄՆ–ում էլ են Սահմանադրություն խախտում, կամ հայը կարո՞ղ է այնտեղ նախագահ ընտրվել

​Բայց Շոտլանդիայի իշխանություններն այդ անհաջող փորձից հետո էլ չեն հրաժարվել անկախ պետություն ստեղծելու մտքից։ Դարավոր հույսը վերջապես կենսագործելու հիմքերը երկուսն են։ Երկուսն էլ՝ գարնանային։ Առաջին. գարնան սկզբին՝ մարտ ամսին, անկախականները Շոտլանդիայի խորհրդարանի քննարկմանը ներկայացրեցին նոր հանրաքվեի մասին օրինագիծը։ Հարցը նույնն է, ինչ 7 տարի առաջ. «Արդյո՞ք Շոտլանդիան պետք է լինի անկախ երկիր», և կա երկու կոնկրետ հստակեցում՝ հանրաքվեին կարող են մասնակցել բոլոր շոտլանդացիները, որոնք ապրում են Մեծ Բրիտանիայում, և հանրաքվեն կանցկացվի այն ժամանակ, երբ հաջողությամբ կպսակվի կորոնավիրուսի դեմ պայքարը։

​Երևի նկատեցիք, որ Լոնդոնի համաձայնության մասին բացարձակ ոչինչ չի ասված։ Երևի այն տրամաբանությամբ, որ եթե 2014-ին բրիտանական իշխանությունները թույլ տվեցին հանրաքվեի անցկացումը, հիմա էլ թույլ կտան։ Միանգամայն անհիմն վստահություն։ Այժմ արդեն Բրիտանիայի կառավարությունն ամենևին էլ մտադիր չէ հանգիստ ասել շոտլանդացիներին՝ ինքնորոշվո՞ւմ եք, ինքնորոշվե′ք։ Ճիշտ հակառակը՝ վարչապետ Բորիս Ջոնսոնը փաստում է. «Մի անգամ արդեն ինքնորոշվելու փորձ արել եք, և շոտլանդացիների մեծ մասը արտահայտվել է Մեծ Բրիտանիայի կազմում մնալու օգտին։ Ի՞նչ է՝ 7 տարին մեկ պետք է անընդհատ կողմնորոշվեք ու կողմնորոշվե՞ք»։

Ճիշտ է, շոտլանդացի անկախականները հիշեցնում են, որ բրիտանացիներն էլ երկու անգամ են հանրաքվեով արտահայտել իրենց կարծիքը Եվրամիությունում մնալ-չմնալու հարցով, ընդ որում, արդյունքները տարբերվել են 180 աստիճանով։ Բրիտանացիները հակադարձում են՝ այո′, ճիշտ էլ հիշում եք, 1975 թվականին մենք արտահայտվեցինք Եվրամիությունում մնալու օգտին, իսկ 2016-ին որոշեցինք բրեքզիտ անել, բայց տեսեք, թե ինչպիսին է ժամանակային տարբերությունը՝ ավելի քան 40 տարի։ Դուք էլ, սիրելի′ շոտլանդացիներ, մի քանի տասնամյակ համբերեք, հետո արեք՝ ինչ ուզում եք։

Ահավոր դավաճա՞ն, թե՞ մեծագույն պետական գործիչ. ինչ գիտենք Միխայիլ Գորբաչովի մասին

​Այնուամենայնիվ, շոտլանդացիները հույս ունեն, որ Լոնդոնի այս կարծր դիրքորոշման մեղմացմանը կարող է նպաստել մեկ այլ գարնանային իրադարձություն։ Ուղիղ մեկ ամսից՝ մայիսի 6-ին, Շոտլանդիայում տեղի են ունենալու խորհրդարանական ընտրություններ։

Հուսո տրամաբանությունն այսպիսին է՝ եթե Շոտլանդիայում կատարյալ հաղթանակ տանեն անկախականները, որոնք, բնականաբար, նույնքան անկախական կառավարություն կձևավորեն, Լոնդոնը պարզապես չի կարող անտեսել այդ հանգամանքը, հաստատ կհամակերպվի նոր հանրաքվե անցկացնելու մեր ձգտման հետ։ Թեև գոնե ԲիԲիՍի-ի թղթակիցների ռեպորտաժներից բրիտանացիները հրաշալի գիտեն, որ աշխարհի այլ տարածաշրջաններում նման ձգտումների հետ ամենևին չեն համակերպվում։

Երկրի բնակիչներն իրենք կկործանեն իրենց մոլորակը, կամ ինչու չեն գալիս այլմոլորակայինները

357
թեգերը:
Արցախ
թեմա:
5 րոպե Դուլյանի հետ (349)
Ըստ թեմայի
Չգիտեմ ում ընտրել, բայց հաստատ գիտեմ՝ ում չպետք է ընտրել
Նույն կարգախոսները, կամ ի՞նչ նմանություն կա հայաստանյան Ամուլսարի և վրացական «Թվիշիի» միջև
Տիեզերքից երևացող սխալներ, կամ Սուեզի ջրանցքի «առեղծվածը»
Վերին Դվին

Վերին Դվինի ասորիները․ կյանքի, պատմության, պատերազմի ու հայր Նիկոդիմի մասին

217
(Թարմացված է 13:14 10.04.2021)
Sputnik Արմենիայի թղթակից Աշոտ Գևորգյանն այցելել է Արարատի մարզի Վերին Դվին գյուղ և տեսել, որ այս գարունն առանձնապես չի ուրախացնում տեղի բնակիչներին։

Վերին Դվինում ծիրանենիները ծաղկել են, բայց գյուղացիները մռայլ են ու մտահոգ։ Պատերազմն իր դառը հետքն է թողել նրանց հոգում։ Անգամ ասորական ազգային տոնը, որն ավանդաբար նշվում է ապրիլի սկզբին, առանձնապես ուրախ չի անցել։ Գյուղում հիմնականում ապրում են աշխարհի հնագույն ժողովուրդներից մեկի ներկայացուցիչները՝ ասորիները։

Цветущее дерево в селе Верин Двин, Араратская область
© Sputnik / Ashot Gevorgyan
Վերին Դվին

Հայաստանի ազգային փոքրամասնություններից թվով երրորդն են եզդիներից և ռուսներից հետո։ Ժամանակին մեր երկրում գրեթե վեց հազար ասորի էր ապրում, բայց շրջափակման խիստ պայմանների պատճառով համայնքը գրեթե կրկնակի կրճատվեց. նրանց մեծ մասը մեկնեց Ռուսաստանում բախտ փնտրելու։

Дорожный указатель при въезде в село Верин Двин, Араратская область
© Sputnik / Ashot Gevorgyan
Վերին Դվին

Հայ-ասորական հարաբերությունները գոյություն են ունեցել դեռևս անտիկ ժամանակներից։ Հայաստանին նախորդած Ուրարտուն հաճախ էր հակամարտություններ ունենում Ասորեստանի հետ։ Ասորական մշակույթի կարևորագույն սյունը մնում է մայրենի լեզուն, որը վերապրել է հին արամերենի էվոլյուցիան։ Հայաստանի ասորիները խոսում են արևելյան արամերենով և արամերեն այբուբեն են օգտագործում։ Նրանք նաև հիանալի տիրապետում են հայերենին և ռուսերենին, իսկ արտաքինով շատ նման են տեղացի հայերին։

«Մեր հայրենակից առաջին հինգ ընտանիքները ժամանակակից Հայաստանի տարածքում են հայտնվել 1805թ․-ին, որն այն ժամանակ պարսկական լծի տակ էր, իսկ զանգվածաբար սկսել են այստեղ բնակություն հաստատել 1826-1828 թվականներին՝ ռուս-պարսկական պատերազմից հետո։ Մեր նախնիները Ռուսական կայսրության նոր կովկասյան տարածքներ են տեղափոխվել հայերի հետ միասին Ուրմիա լճի շրջակայքից։ Իսկ քսաներորդ դարի 20-ական թվականներից բազմաթիվ ասորի ընտանիքներ Հայաստան են փախել Օսմանյան կայսրության հարավարևելյան վիլայեթներից, որտեղ մեր 750 000 հայրենակիցները թուրք դահիճների զոհ են դարձել։ Մենք նրանց հիշատակին հարգանքի տուրք ենք մատուցում օգոստոսի 7-ին»,-ասում է Լյուդմիլա Պետրովան, որը գյուղապետարանը ղեկավարում է 2004թ․-ից։

Староста села Верин Двин Людмила Петрова
© Sputnik / Ashot Gevorgyan
Լյուդմիլա Պետրովա

Աշխարհում ասորիներին ընդհանուր թիվը գրեթե հինգ միլիոն է, կրոնը՝ միայն քրիստոնեություն։ Շատ առումներով դա մտերմացնում է նրանց ու հայերին։ Հայաստանում ասորիները բնակվում են հիմնականում Արզնիում և Արարատի մարզի երեք գյուղերում՝ Կոյլասար (կամ Դմիտրով), Նոր Արտագերս և Վերին Դվին, ավանդաբար զբաղվում են հողագործությամբ։

Վերին Դվինում ասորիները գրեթե 80 տոկոս են կազմում։ Գյուղում գործում է 1828թ․-ին կառուցված Մար Թումա եկեղեցին և «Մարեզ» մատուռը, որը թվագրվում է 1830 թվականով։ Գործում է «Աթուր» ՀԿ-ն, ինչպես նաև ազգային երգի և պարի համանուն համույթը։ Գյուղի դպրոցում երեխաները սովորում են մայրենի լեզուն և ասորական պատմությունը` պահպանելով ազգային ու մշակութային ավանդույթները։

Ассирийский храм в селе Верин Двин
© Sputnik / Ashot Gevorgyan
Ասորիների մատուռը

Տեղի ասորական վանքի վանահայրը՝ հայր Նիկոդիմը, պատմում է, որ ասորիները առաջին քրիստոնյաներից են եղել հնագույն Մերձավոր Արևելքում։ Պատմաբան Մովսես Խորենացին գրում էր, որ Հիսուս Քրիստոսի առաքյալների հետ միասին Հայաստան են եկել նաև առաջին քիրստոնյա քարոզիչները, որոնք ասորիներ են եղել։

Настоятель ассирийского храма в селе Верин Двин, отец Никодим
© Sputnik / Ashot Gevorgyan
Հայր Նիկոդիմ

«Թեև 7-րդ դարում Միջագետք ներխուժեցին արաբ նվաճողները և սկսեցին հրով ու սրով շատ ասորիների մահմեդականացնել, բայց մեր մեջ հիմա էլ չկան այնպիսիք, որ մայրենի լեզվով խոսեն, բայց մուսուլման լինեն»,-ասում է հայր Նիկոդիմը։

Խորհրդային տարիներին, երբ գերակայում էր աթեիզմի քաղաքականությունը, ասորիները եկեղեցիներ ու հոգևոր կյանք չունեին։ Մարդիկ մատուռներ էին սարքում իրենց նկուղներում կամ հեռավոր քարանձավներում` հնագույն հավատքը պահպանելով իրեն հոգում։ Հայաստանում ասորիների համար առաջին եկեղեցական պատարագը մայրենի լեզվով կայացել է 2003թ․-ին։ Այդ օրվանից էլ սկսվել է վերածնունդը։

Աստիճանաբար խոսքը թեքվում է արցախյան պատերազմի կողմ։ Մարտական գործողությունների մասնակիցների թվում է եղել նաև հոգևորական Նիկոդիմ Յուխոնաևը․ կամավոր է եղել։

«Մարտական գործողությունների բնույթը մեզ ստիպեց որոշում ընդունել ասորիների առանձին ջոկատ չստեղծել, այլ միանալ տարբեր կամավորական խմբերին։ Հակառակորդը կետային հարվածում էր կենդանի ուժի և տեխնիկայի կուտակումներին։ Պատկերացնո՞ւմ եք՝ ինչ կլիներ, եթե հարվածի տակ ընկնեին մեր մարտիկներից քսանը։ Վշտի մեջ կընկեր միանգամից քսան ասորի ընտանիք»,-ասում է հայր Նիկոդիմը։

Նրա խոսքով՝ ամբողջ ասորի համայնքից 140 կամավորական է մասնակցել պատերազմին։ Ութը զոհվել են (մեկը՝ Վերին Դվինից), մեկ անհետ կորած կա, քսանը վիրավորվել են։ Ռազմաճակատ է ուղարկվել 8 բեռնատար օգնություն․ մթերք, քնապարկեր, տաք հագուստ, հիգիենայի պարագաներ․․․

«Մեր հայրենակիցներից շատերը ապաստան էին տվել արցախցի փախստականներին։ Արցախցիների թվում նաև ասորիների մի քանի ընտանիք կա Բերձորից ու Ստեփանակերտից»,-ասում է նա։

Վերջում հայր Նիկոդիմին խնդրում եմ «Հայր մերը» կարդալ արամերենով։ Ցնցող է հնչում։

Վերևին Դվինի ասորական վանքի վանահայր հայր Նիկոդիմը հայր Նիկոդիմը «Հայր մերն» է կարդում արամերենով

Հետդարձի ճանապարհին մտքերի մեջ եմ ընկնում ու մտածում՝ Աստված չանի, որ հայրենիքը կորցրած մեր ասորի եղբայրների ճակատագիրն ունենանք․․․

217
թեգերը:
հայեր, Պատերազմ, ասորի, Հայաստան
Ըստ թեմայի
Արագածից մինչև Արարատ․ ազգ, որը հայերի չափ սիրում է հայոց լեռները
Մոլոկանները Հայաստանում. կյանքն առանց հեռուստացույցի, խոզի մսի և օղու
Հայը Թուրքիայում սպա լինել չի կարող, կամ Հրանտ Դինքի միակ իրավունքը
ԱԷԿ

Քաղաքականացված էներգետիկան, կամ ՀՀ-ում նոր ԱԷԿ-ի կառուցմանը Բաքուն ամեն կերպ խանգարելու է

285
(Թարմացված է 23:57 09.04.2021)
Էներգետիկան ժամանակակից աշխարհում աշխարհաքաղաքականության մաս է կազմում։ Ի՞նչ դեր կարող է ունենալ Հայաստանում նոր կառուցվող ատոմակայանը տարածաշրջանի համար, ինչ կեցվածք ունեն այս հարցում մեր հարևաններն ու ինչ դեր ունի Ռուսաստանը` վերլուծել է սյունակագիր Արտյոմ Երկանյանը։

Նիկոլ Փաշինյանն ու Վլադիմիր Պուտինն ապրիլի 7-ին Մոսկվայում կայացած հանդիպման ընթացքում ի թիվս այլ հարցերի քննարկել են Հայաստանում նոր ատոմային էլեկտրակայանի կառուցմանը Ռուսաստանի մասնակցության հեռանկարները: Եթե պետության ղեկավարների մակարդակով այդ հարցը նախկինում անգամ քննարկվել է, ապա այդ մասին պաշտոնական հաղորդագրություններ չեն եղել։ Քանի որ այս անգամ սպասվող համագործակցության մասին կողմերն արդեն հրապարակային են խոսում, կարելի է ենթադրել, որ այդ հարցում արդեն իսկ սկզբունքային որոշում կա։

Հայաստանում նոր ԱԷԿ-ի կառուցման հարցն ավելի ու ավելի արդիական է դառնում, քանի որ ներկայում գործող ատոմակայանի շահագործման ժամկետը սպառվում է։ Երևանում ոչ ոք լրջորեն նույնիսկ չի քննարկում ատոմային էներգետիկայից հրաժարվելու հնարավորությունը։ Ստեղծված պայմաններում այն այլընտրանք չունի և առաջիկայում չի կարող ունենալ։ Հայաստանի կառավարությունը հունվար ամսին էներգետիկայի զարգացման նոր ռազմավարություն է ընդունել, որը ենթադրում է շեշտը դնել ատոմային էներգետիկայի զարգացման վրա։

Հիմա Երևանից 30 կմ հեռու՝ Մեծամոր քաղաքում գտնվող ատոմակայանն արտադրում է երկրին անհրաժեշտ էլեկտրականության գրեթե կեսը։ Դրա առաջին բլոկը գործարկվել է 1976թ․-ին։ Ներկայում գործող էներգաբլոկը՝ 407 ՄՎտ հզորությամբ, գործում է 1980թ․-ից։ Բարոյապես հնացած ՋՋԷՌ-440 (Ջրաջրային էներգետիկական ռեակտոր)տիպի ռեակտորի աշխատանքի նորմատիվ ժամկետն անցել է։ Միջազգային փորձագետների հավանությամբ դրա շահագործումը երկու անգամ երկարացվել է։ Մասնագետները հավատացնում են, որ ռեակտորն առանց խնդիրների կարող է աշխատել ընդհուպ մինչև 2036 թվականը։ Բայց դա ծայրագույն ժամկետն է։ Դրանից ամենաքիչը 10 տարի առաջ պետք է սկսել նոր կայանի կառուցման գործնական աշխատանքները։

Թեև նոր ատոմակայանի կառուցման թեման քննարկվում է արդեն 20 տարի, սակայն նկատելի է, որ երկրի ղեկավարությունը մինչև վերջերս չէր շտապում վերջնական որոշում կայացնել։ Պատճառները ծանրակշիռ են։ 2018-ի մարտին էներգետիկ ենթակառուցվածքների այն ժամանակվա նախարար Աշոտ Մանուկյանը, պատասխանելով այն ժամանակ խորհրդարանական ընդդիմության առաջնորդ Նիկոլ Փաշինյանի հարցին, պարզաբանել էր.

«Միջուկային տեխնոլոգիաները շատ արագ են զարգանում։ Եթե 5 տարի առաջ մենք ընտրություն ունեինք երկու տարբեր տեխնոլոգիաների միջև, ապա այսօր արդեն 5 այլընտրանք ունենք, որոնցից յուրաքանչյուրը շատ ավելի էժան է և հուսալի։ Այդ պատճառով կառավարությունը հստակ որոշում է ընդունել գործող էներգաբլոկն օգտագործել այնքան ժամանակ, քանի դեռ դրա ռեսուրսը չի սպառվել։ Իսկ այդ ժամկետին ավելի մոտ կորոշվի, թե ինչպես և ինչ տեխնոլոգիայով կառուցել նոր էներգաբլոկը»։

Հիմա արդեն անիմաստ է հետաձգել խնդրի լուծումը։

Մեծամորի էներգետիկները կուսումնասիրեն ռուսական ատոմակայանների փորձը

Վերջին անգամ նոր ատոմակայանի կառուցման հարցը կառավարությունում լրջորեն քննարկվել է 2016թ․-ի  փետրվարին։ Այդ ժամանակ Էներգետիկայի նախարարության ներկայացրած 5 մլրդ դոլար արժողությամբ նախագիծը որոշվեց վերադարձնել լրամշակման։ Սկզբունքային ճշգրտումները մի քանիսն էին։

Առաջին հերթին վերանայվեց ապագա կայանի հզորությունը՝ 1000 ՄՎտ-ից իջեցնելով 600-ի(դա թույլ կտա 1,5-2 մլրդ դոլարով կրճատել ծախսերի նախահաշիվը)։ Երկրորդ՝ որոշվեց հրաժարվել շինարարության համար վարկ վերցնելու մտադրությունից։ Նախապատվությունը տրվեց ուղղակի ներդրումներին՝ պետական երաշխիքներով։

Ի սկզբանե կառավարությունը նախատեսում էր ներդրողների համաշխարհային կոնգրես հրավիրել ԱԷԿ-ի կառուցման միջոցներ ներգրավելու համար։ Բայց այդ մտքից ստիպված եղան հրաժարվել։ Պարզ դարձավ, որ ավելի հեշտ է ներդրողներ փնտրել նրանց շրջանում, ովքեր ի վիճակի են կառուցել բուն կայանը։ Այսինքն՝ նախագիծը, ամենայն հավանականությամբ, պետք է ֆինանսավորեն ոչ թե ընկերություններն ու բանկերը, այլ գործընկեր երկրների պետական կամ մերձպետական կառույցները։

Էներգետիկան ժամանակակից աշխարհում  աշխարհաքաղաքականության մաս է կազմում։ ԱԷԿ-ի կառուցմանն ու շահագործմանը մասնակցելը երկրում և տարածաշրջանում քաղաքական ներկայության ձև է։ Հենց այդ պատճառով էր Հայաստանում նոր ատոմակայանի կառուցման նախագիծն այդպիսի հետաքրքրություն առաջացնում հայկական աշխարհաքաղաքական դաշտում հանդես եկող հիմնական խաղացողների շրջանում։ Որպես առավել հեռանկարային միշտ դիտարկվել է Ռուսաստանի ներգրավումը։ Բայց այլ տարբերակներ նույնպես քննարկվել են։ Նախագծի հանդեպ հատուկ հետաքրքրություն է ցուցաբերել Ֆրանսիան։

2011թ․-ին Նիկոլա Սարկոզին Երևան կատարած իր այցի ժամանակ ասել էր, որ քննարկվում է Հայաստանում նոր ԱԷԿ-ի կառուցմանը ֆրանսիական ընկերությունների մասնակցության հարցը։ Արտաքին տնտեսական կապերի պետքարտուղար Պիեռ Լելուշն այն ժամանակ հայտարարել էր. «Ֆրանսիան լրջորեն դիտարկում է իր մասնակցությունը Հայաստանում նոր ատոմային էներգաբլոկի կառուցմանը»։ Ավելի ուշ Երևան այցելեց ատոմային էներգետիկայի ոլորտում մասնագիտացած ֆրանսիական ORANO ընկերության մասնագետների խումբը:

Նրանք հանդիպում ունեցան փոխվարչապետի հետ։ 2018 թ․-ի նոյեմբերին էներգետիկ ենթակառուցվածքների նախարարի պաշտոնակատար Գարեգին Բաղրամյանը հայտարարեց, որ հետաքրքիր առաջարկներ կան ոչ միայն ֆրանսիացիներից, այլև չինացիներից։ Հայաստանյան և արտասահմանյան մամուլում զանազան մեկնաբանություններ ստացան Բաղրամյանի այս խոսքեր։ Գրվեց, թե «Ռուսաստանը դեռևս չի դիտարկվում որպես նոր ատոմակայանը կառուցող»։

Հայկական «խելացի» բիզնեսը․ էներգաարդյունավետության մասնագետները ոչ մեկին պետք չեն

Ինչ-որ մեկը շտապեց դա անվանել ԱԷԿ-ի կառուցման գործում Ռուսաստանի հետ գործընկերությունից հրաժարվելու Երևանի մտադրություն։ Բայց 2018թ․-ի նոյեմբերին վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը «Էխո Մոսկվի» ռադիոկայանին տված հարցազրույցում հստակ հայտարարեց. «Ատոմային էլեկտրակայանի կառուցման հարցում ես հույս եմ դնում Ռուսաստանի օգնության վրա, քանի որ այս պահին մենք նախագծի իրականացման համար բավարար ռեսուրսներ չունենք։ Եթե մեր ռուս գործընկերները ցանկանան մեզ օգնել, մենք հաճույքով կընդունենք այդ օգնությունը»։

Ատոմային էներգետիկայում մասնագիտացած ռուսական պետական կորպորացիաները կոմերցիոն և քաղաքական շահագրգռվածության դեպքում կարող են պետությունից 3-4 միլիարդ դոլար ներդրում ներգրավել։ Ղեկավարների համապատասխան կամքը լինի, մնացածը տեխնիկայի հարց է։ Եթե չնախատեսված հանգամանքներ չլինեն, շինարարական աշխատանքները կտևեն 6 տարուց ոչ ավելի։

Մասնագետները նշում են, որ տրանսպորտային ենթակառուցվածքների սպասվող գործարկումը զգալիորեն կհեշտացնի նախագծի իրականացումը։ Բանն այն է, որ շրջափակման պայմաններում ռեակտորի առաքման հետ կապված լուրջ դժվարություններ կարող էին առաջանալ։ Ադրբեջանի տարածքով երկաթուղային հաղորդակցության վերականգնումը թույլ կտա լուծել այդ խնդիրը։

Ի դեպ, անբարյացակամ տրամադրված հարևանները խանգարելու հնարավորություններ ունեն։ Շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության գնահատման անդրսահմանային համատեքստի մասին կոնվենցիայի (Էսպոյի կոնվենցիա) համաձայն՝ նախքան ատոմային էլեկտրակայանի կառուցումը պետությունը պարտավոր է շրջակա բոլոր երկրներին մանրամասն զեկույց տրամադրել բնապահպանական ռիսկերի մասին:

2011թ.-ի մայիսին ադրբեջանական կողմը, հղում անելով այդ միջազգային փաստաթղթին, պահանջեց դիտարկել Մեծամորի ԱԷԿ-ի շահագործման ժամկետի երկարաձգման թույլատրելիության հարցը։ Ադրբեջանի տրանսպորտի նախարարությանը կից Միջուկային հետազոտությունների կենտրոնի նախագահ Ադիլ Ղարիբովը վերջերս հայտարարել էր, որ Բաքուն չափազանց խիստ է լինելու Հայաստանի հանդեպ իր պահանջներում:

Ըստ էության, սա ակնարկ է, որ Բաքուն նոր ԱԷԿ-ի կառուցմանը խանգարելու է իրեն հասանելի բոլոր միջոցներով։ Այդ ոգով է արտահայտվել նաև Ադրբեջանի Գիտությունների ակադեմիայի նախագահ Մահմուդ Քարիմովը։

Հանդես գալով ԱՏԷՄԻԳ-ի (Ատոմային էներգիայի միջազգային գործակալություն)հաշվետու ժողովում, նա հայտարարել էր, որ հայերին պետք է մերժել նոր ԱԷԿ կառուցելու իրավունքը, քանի որ «Հայաստանը տնտեսական տեսանկյունից թույլ երկիր է և չի կարողանա սպասարկել մեծ հզորություն ունեցող ռեակտորը»։ Բավականին վիճելի պնդում է, նկատի ունենալով, որ Հայաստանն ամբողջ տարածաշրջանում ատոմային էլեկտրակայան ունեցող միակ պետությունն է և այն պահելու ու սպասարկելու հետ կապված բարդություններ երբևէ չի ունեցել։ Համենայն դեպս՝ ԱՏԷՄԻԳ-ի կողմից բողոքներ չեն եղել։

Բացառված չէ, որ Անկարան նույնպես մեր նախագիծը ձախողելու փորձեր անի։ Մի քանի տարի առաջ Թուրքիայի Մեջլիսում Մեծամորի էլեկտրակայանը փակելու պահանջ առաջ քաշելու փորձեր անգամ արեցին։ Ազգային Մեծ ժողովի  պատգամավոր Սինան Օհանն առաջարկել էր հատուկ խորհրդարանական հանձնաժողով ձևավորել՝ «սահմանակից պետությունների շրջակա միջավայրի վրա հայկական ԱԷԿ-ի բացասական ազդեցության գնահատման համար»։

Էրդողանը կկարողանա՞ ԱԷԿ-ն օգտագործել ատոմային ռումբ ստեղծելու համար

Էթնիկ ադրբեջանցի Սինան Օհանն այն ժամանակ Վրաստանին ու Իրանին այս արկածախնդրության մեջ ներգրավելու զուր փորձեր արեց։ Նա հատուկ առաքելությամբ այցելեց Թբիլիսի և Թեհրան։ Իսկ Բաքվում կայացած մամուլի ասուլիսի ժամանակ հայտարարեց․ «Ես հանդիպել եմ Վրաստանի ղեկավարության ներկայացուցիչների հետ և ներկայացրել նրանց Հայաստանից բխող ռադիոակտիվ վտանգը։ Հիմա նրանք կիսում են մեր դիրքորոշումը։ Իրանում նույնպես պետք է գիտակցեն, որ Մեծամորի ԱԷԿ-ը վտանգ է ներկայացնում Հայաստանի բոլոր հարևանների համար»։

Մինչդեռ Հայաստանում նոր ԱԷԿ-ի կառուցումը պետք է որ ձեռնտու լինի հարևաններին։ Չէ՞ որ մեր երկիրը կարող է էժան էլեկտրաէներգիա արտահանող լինել։ Հայաստանը, որը խաղաղ ատոմի շահագործման հսկայական փորձ ունի, կարող է յուրօրինակ էներգետիկ հանգույց դառնալ ամբողջ տարածաշրջանի համար։

Երևանը պատրաստ է հանդես գալ այս դերում։ 2009թ․-ին, ելույթ ունենալով Ծաղկաձորում կայացած «Կամուրջ» միջազգային տնտեսական ֆորումի ընթացքում, այն ժամանակվա վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը հայտարարեց․«Հայաստանում ատոմային էլեկտրակայանի կառուցումը կայունացնող դեր կխաղա տարածաշրջանում։ Երևանը հետաքրքրված է այդ նախագծում Թուրքիայի մասնակցությամբ։ Մենք բաց ենք երկխոսության համար»։

Եվ իսկապես, Թուրքիան չի խորշում հայկական էլեկտրականությունից։ Այդ է վկայում 2008թ․-ի սեպտեմբերին ստորագրված պայմանագիրը։ Այն ժամանակվա նախագահ Աբդուլլահ Գյուլի Երևան կատարած այցի հաջորդ օրը թուրքական «Յունիթ Գրուպ Ինթերնեյշնլ» ընկերության ներկայացուցիչները և «Հայաստանի Բարձրավոլտ էլեկտրացանցեր» ՓԲԸ-ի ղեկավարները ստորագրեցին մի փաստաթուղթ, որի համաձայն Հայաստանը պարտավորվում էր հարևան երկիր մատակարարել մինչև երեքուկես միլիարդ կվտ/ժամ էլեկտրաէներգիա։

Նշեմ, որ մեր հարևաններին էլ են գայթակղել խաղաղ ատոմի առավելությունները։ Թուրքիայում հիմա երկու ատոմակայան է կառուցվում։ Եվ անգամ Ադրբեջանում, որը պարծենում է ածխաջրածինների հսկայական պաշարներով, ԱԷԿ-ի կառուցման նախագիծ է մշակվել։ Եթե անգամ Անկարան ու Բաքուն են հանգել այն եզրակացության, որ ատոմային էներգետիկան առաջնահերթություն է, ապա Երևանի համար հաստատ կասկածելու տեղ չկա։

285
թեգերը:
Ադրբեջան, Թուրքիա, Նիկոլ Փաշինյան, Վլադիմիր Պուտին, Ռուսաստան, Հայաստան, Հայաստանի Ատոմային էլեկտրակայան (ԱԷԿ)
Ըստ թեմայի
Հայկական ԱԷԿ-ն ու «ՏՎԷԼ»–ը միջուկային վառելիքի մատակարարման փաստաթղթեր են ստորագրել
Ինչու է Հայաստանը մերժել ԱԷԿ–ի վերանորոգման ՌԴ–ի վարկը. պարզաբանում է փոխնախարարը
Ռազմավարության նպատակը` նոր ատոմակայանի կառուցում. Պապիկյանն ու ՌԴ դեսպանն ԱԷԿ են այցելել
Ծանրամարտ

Ծանրամարտիկ Գոռ Մինասյանը՝ Եվրոպայի փոխչեմպիոն, Վարազդատ Լալայանը՝ բրոնզե մեդալակիր

0
(Թարմացված է 19:11 11.04.2021)
Ծանրամարտի Եվրոպայի առաջնություն ավարտվեց։ Հայաստանի հավաքականի կազմում հանդես եկած գերծանր քաշայիններ Գոռ Մինասյանն ու Վարազդատ Լալայանը մեր հավաքականի մեդալների հավաքածուն վերջնական տեսքի բերեցին՝  5 ոսկե, 9 արծաթե և 9 բրոնզե մեդալ։

ԵՐԵՎԱՆ, 11 ապրիլի – Sputni, Խաչիկ Չախոյան. Գերծանր քաշայինների պայքարում Գոռ Մինասյանը երկամարտի  464 կգ  արդյունքով երկրորդն էր, իսկ Վարազադատ Լալայանը 445 կգ արդյունքով՝ երրորդը։

Գերծանր քաշային կարգի մրցումներից առաջ պարզ էր, որ վրացի Լաշա Տալախաձեի հետ հավասար պայքար մղել համարյա հնարավոր չէ։ Աշխարհի, Եվրոպայի և օլիմպիական խաղերի չեմպիոնը իր քաշային կարգում ուղղակի բացառիկություն է։ Բայց այն, որ նրան որոշակի պայքար կարող են պարտադրել հայ ծանրորդները, դա էլ պարզ էր։ Ու վրացի ծանրամարտիկի արդյունքին մոտ էին միայն հայ ծանրորդները։

Պոկում վարժությունում Գոռ Մինասյանը 216 կգ արդյունքով նվաճեց արծաթե փոքր մեդալը, իսկ Վարազդատ Լալայանը 205 կգ արդյունքով վաստակեց բրոնզե փոքր մեդալը։ Լաշա Տալախաձեն սահմանելով համաշխարհային նոր ռեկորդ՝ 222կգ, նվաճեց ոսկե մեդալը։ Պոկում վարժության ավարտից հետո, հաշվի առնելով ծանրորդների նախնական պատվերները հրում վարժության համար, պարզ էր, որ մրցանակային եռյակը երկամարտում ինչ-որ տեղ ուրվագծվել էր։

Ու ամեն ինչ այդպես էլ եղավ։ Իրենց առաջին մոտեցումներով (240 կգ) Մինասյանն ու Լալայանը հաստատեցին իրենց մեդալը երկամարտում։ Մնում էր հասկանալ թե ով ինչ մեդալ է վաստակելու։ Գոռ Մինասյանը երկրորդ մոտեցումով գլխավերևում պահեց 248 կգ-ը և քանի, որ Լալայանը երկու անգամ չիրացրեց մոտեցումները 250կգ բարձրացնելիս՝ Գոռը ապահովեց արծաթը, իսկ Վարազդատը՝ բրոնզը։

Եվրոպայի առաջնությունում Արփինե Դալալյանը 4-րդն է

Եվրոպայի առաջնության վերջին օրը մրցահարթակ դուրս եկավ նաև Արփինե Դալայանը որը երկամարտի 221կգ արդյունքով զբաղեցրեց չորրորդ տեղը։ Ընդ որում Արփինեն հրում վարժությունում կարող էր և ավելի բարձր արդյունքի հասնել, ու բարելավել երկամարտի արդյունքը։ Բայց առաջին մոտեցման ժամանակ բարձրացնելով 126 կգ կշռող ծանրաձողը՝ հայ մարզուհին հետո հրաժարվեց մյուս մոտեցումներից վնասվածքի պատճառով։

Այսպիսով Եվրոպայի առաջնությունում Հայաստանի հավաքականը ընդհանուր առմամբ  նվաճել է 5 ոսկե, 9 արծաթե և 9 բրոնզե մեդալ։ Առջևում օլիմպիական խաղերն են, որտեղ այս պահի դրությամբ Հայաստանը ունենալու է երկու ծանրորդ՝ մեկական տղամարդկանց և կանանց մրցումներում։

0
Ըստ թեմայի
Հակոբ Մկրտչյանը դարձավ Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր
Սամվել Գասպարյանը դարձավ Եվրոպայի չեմպիոն, Արսեն Մարտիրոսյանը` փոխչեմպիոն
Տաթև Հակոբյանին մեդալ նվաճել չհաջողվեց