Կամո Առաքելյանի այրին և կրտսեր դուստրը

«3 երեխաներիս ի՞նչ անեմ». հայրն ու որդին զոհվել են նույն օրը` պաշտպանելով սեփական գյուղը

2804
(Թարմացված է 21:56 03.04.2021)
Արթուր Առաքելյանը Քարինտակի ինքնապաշտպանական մարտերի հրամանատարն է եղել։ Պատերազմը սկսվելուն պես 3 որդու հետ գործի է անցել։ Տղաներից 2-ն առաջնագծում են եղել, իսկ հայր ու որդի Արթուր և Կամո Առաքելյանները գյուղի մարտերին են մասնակցել։ Զոհվել են հերթական հարձակման ժամանակ։

Արարատի մարզի Սայաթ–Նովա գյուղում վարձակալությամբ ապրող Առաքելյանների տունը գրեթե դատարկ է. ճիշտ է, այստեղից այնտեղից նվիրած ինչ–որ կահույք կա, բայց դրանք այնքան տարբեր են իրարից, որ տունը, մեկ է, չի լցվել։ Տան միակ հարստությունը երեք երեխաներն են։ Երեխաներից, սակայն, միայն փոքրի` 5-ամյա Մոնիկայի աչքերն են շողշողում, մյուսները` 12-ամյա Արթուրն ու 14-ամյա Անին, հանկարծ մեծացել են, լռակյաց դարձել։

Портреты отца и сына Артура и Камо Аракелянов
© Sputnik / Asatur Yesayants
Հայր և որդի Արթուր և Կամո Առաքելյանները

Երեխաների հայրն ու պապը զոհվել են պատերազմում, իսկ նրանց տունն ու հարազատ գյուղը` Շուշի քաղաքի ուղղահայաց ժայռերի ներքևում գտնվող Քարինտակը, մնացել թշնամուն։ Երեխաների երիտասարդ մայրը` 34 տարեկան Մանանան, ասում է` արդեն չգիտի` որ կորստի համար սգա։

«Մնացել ենք առանց ոչնչի` անգամ որևէ հուշ չունեմ ո՛չ ամուսնուցս, ո՛չ մեր տնից ու գյուղից։ Ցավը չի անցնում... Ամուսնուս եմ կարոտում, մեր տունն ու գյուղն եմ կարոտում, մեր` բոլորով միասին երջանիկ ապրելն եմ կարոտում։ Միակ մխիթարանքս երեխաներս են, որոնց հիմա չգիտեմ` ինչպես եմ պահելու, որտեղ ենք ապրելու։ Երեք երեխաներիս ի՞նչ անեմ»,–ասում է Մանանան։

Дети погибшего военнослужащего Камо Аракеляна Артур, Моника и Ани
© Sputnik / Asatur Yesayants
Կամո Առաքելյանի 3 զավակները

Նրա սկեսրայրը` Արթուր Առաքելյանը, Քարինտակի ինքնապաշտպանական ջոկատի հրամանատարն է եղել. պատերազմը սկսվելուն պես երեք որդու հետ գործի է անցել։ Մանանայի ամուսինը` Կամո Առաքելյանն ու սկեսրայրը իրար հետ շատ կապված էին, պատերազմի օրերին էլ միասին են եղել, պատերազմի սկզբի օրերին մեքենայով սնունդ, զենք են առաջնագիծ տարել, իսկ մյուս երկու տղաներն առաջնագծում են եղել։

«Չեմ կարող վախկոտի պես ապրել». Վահեն իր վերջին վիրավորին կուրանալուց փրկեց, ինքը զոհվեց

Կամոն կնոջն ու երեք երեխաներին սեպտեմբերի 29-ին է Երևան բերել ու անմիջապես գյուղ վերադարձել։ Թեժ մարտերում մեկ ամիս պայքարել են. հոկտեմբերի 29-ին հերթական անգամ, երբ դիրքավորվել են Սղնախ գյուղի մոտ գտնվող «Չախմախ» տեղամասում՝ Քարինտակ եկող հակառակորդի առաջխաղացումը կանխելու համար, ԱԹՍ–ի հարվածից զոհվել են հայր ու որդի Առաքելյանները, ինչպես նաև Քարինտակի համայնքապետ Մխիթար Առուշանյանը։

Портреты отца и сына Артура и Камо Аракелянов
© Sputnik / Asatur Yesayants
Կամո Առաքելյանի այրին և կրտսեր դուստրը

Հայրն ու որդին պատերազմական օրերին հուղարկավորվել են Ստեփանակերտի եղբայրական գերեզմանատանը, Մանանան ասում է` անգամ հուղարկավորությանը մասնակցել չեն կարողացել։

«Ինձ շատ եմ մեղադրում, որ ոչ մի հուշ չբերեցի հետս։ Տան ու մեքենաների փաստաթղթերը նույնպես չենք վերցրել, քանի որ վստահ էինք` վերադառնալու ենք։ Հիմա ոչինչ չունեմ ամուսնուցս մնացած, գերեզման այցելել էլ հաճախ չեմ կարող»,–ասում է Մանանան ու արտասվում։

Փոքրիկ Մոնիկան, որն ի սկզբանե սիրել էր ինձ ու մեր լուսանկարչին, զարմացած մեզ է նայում` փորձելով հասկանալ, թե մե՞նք ենք մոր արտասվելու պատճառը։ Մոնիկան փաթաթվում է մորը, համբուրում ու փայփլուն աչքերով նայում նրան։ Արցունքների միջից մայրը ժպտում է փոքրիկին, Մոնիկան էլ ժպիտով մեզ է նայում` կարծես մենք չենք մեղավոր։

Супруга и дочь погибшего военнослужащего Камо Аракеляна Манана и Моника
© Sputnik / Asatur Yesayants
Կամո Առաքելյանի այրին և կրտսեր դուստրը

«Մամ, շան մասին մոռացար պատմել»,–ասում է աղջիկն ու քսմսվում մորը։ Հետո Մոնիկան ինքն էլ պատմում է, որ Քարինտակի իրենց տանը շուն են պահել` Դեսիին։ Շանը շատ է սիրել ու հետը խաղացել. հայր և որդի Առաքելյանների մահվան օրը շունը փախել է։

Մյուս երկու երեխաները` Անին ու Արթուրը, շատ խոսել չեն ուզում. Անին միայն ասում է, որ որոշել էր բանասեր դառնալ ու լեզուներ սովորել։ Հայրը խոստացել էր, որ աղջիկը բարձրագույն կրթություն է ստանալու, որպեսզի լավ մասնագետ դառնա։

«Հիմա էլ ոչինչ չեմ ուզում, ոչ մի բան դառնալ չեմ ուզում»,–ասում է Անին ու հայացքը փախցնում մեզնից։

«Միայն թե եղբորս ոչինչ չլինի». Դավիթ Կարենովիչի վերջին խոսքերն իրականացան, երազանքը` ոչ

Արթուրը նույնպես չի շփվում մեզ հետ` միայն քաղաքավարությունից ելնելով պատասխանում է 1-2 հարցիս. պատերին նկարներ են կախված, Արթուրն ասում է, որ սիրում է նկարել։ Երկու երեխաներն էլ Արարատում դպրոց են գնում. ասում են` հարմարվել են, բայց իրենց գյուղի դպրոցն ու իրենց ընկերներին են կարոտում։

Дети погибшего военнослужащего Камо Аракеляна Артур, Моника и Ани
© Sputnik / Asatur Yesayants
Կամո Առաքելյանի երեք զավակները

Երեխաների մայրն այժմ փորձում է պետական ծրագրով մատնահարդարում սովորել, որպեսզի կարողանա աշխատել և ընտանիքը պահել։

«Գոնե սկեսրայրս ողջ մնար, մեր ընտանիքին տեր կկանգներ։ Քարին տակում շատ լավ ենք ապրել` սկեսրոջս տան մոտ մեզ համար տուն էինք կառուցել, վերանորոգել, կահավորել։ Երբ պետք է շինարարությունը սկսեինք, ամուսնուս ասում էի, որ Շուշի քաղաքում տուն կառուցենք, բայց Կամոն ասում էր, որ ծնողներից չի ուզում հեռու լինել։ Մինչև վերջ էլ չհեռացավ ծնողից»,–ասում է Մանանան։

Կնոջ համար ամեն ինչ դժվար է հիմա` նախկինում իրենց այգին ունեին, իրենց բերքը, հիմա պետք է «ամենատարրական» բաները` կանաչի ու կարտոֆիլ գնեն, իսկ նա դեռ աշխատանք չունի։ Մանանան անհարմար է զգում բարձրաձայնել սոցիալական խնդիրների մասին. սովոր չէ։ Սակայն նրանց տունը գրեթե դատարկ է` հարևանները նվիրել են այն, ինչ կարողացել են։ Երբ հետաքրքրվում եմ, թե այս պահին ինչի կարիք ունեն, Մանանան արագ պատասխանում է.«Դե, օգնել են, էլի։ Ինչ ասեմ։ Պետական աջակցություն էլ եմ ստացել»։ Աջակցության գումարն, իհարկե, վաղուց է ծախսվել։

Младшая дочь погибшего военнослужащего Камо Аракеляна Моника
© Sputnik / Asatur Yesayants
Կամո Առաքելյանի կրտսեր դուստրը` Մոնիկան

Ընտանիքի համար, սակայն, մեծ խնդիր է տան հարցը. կինն ասում է` արդեն խեղդվում է երեխաների հետ տեղից տեղ գնալուց։ Եթե տան խնդիրը լուծվի, ինքն ամեն ինչ կանի, կաշխատի ու կպահի երեխաներին։

«Ոչ մի գործից ո՛չ ամաչում եմ, ո՛չ էլ խուսափում, կարևորը` մի գործ գտնեմ։ Հիմա մտածում եմ` ինչպես պետք է մատնահարդարման սարքեր ձեռք բերեմ, որ հետո սկսեմ աշխատել։ Պետք է այնպես անեմ, որ, ինչպես նախկինում էր, երեխաներս ոչ մի բանի կարիք չունենան»,–ասում է կինն ու աչքը գցում ամուսնու`շրջանակի մեջ դրված լուսանկարին։

Այդ պահին Մոնիկան կրկին հիշեցնում է մորը, թե ճամպրուկիս մասին ոչինչ չասացիր։ «Սիրուն շորիկներով ճամպրուկս մեր տանն է մնացել»,–ասում է աղջիկն ու մոր թևի տակ մտնում։

  • Կամո Առաքելյանի ընտանիքը
    Կամո Առաքելյանի ընտանիքը
    © Photo : provided by Manana Arakelyan
  • Կամո Առաքելյանի կրտսեր դուստրը` Մոնիկան
    Կամո Առաքելյանի կրտսեր դուստրը` Մոնիկան
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Կամո Առաքելյանը կնոջ` Մանանի հետ
    Կամո Առաքելյանը կնոջ` Մանանի հետ
    © Photo : provided by Manana Arakelyan
  • Կամո Առաքելյանի կրտսեր դուստրը` Մոնիկան
    Կամո Առաքելյանի կրտսեր դուստրը` Մոնիկան
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Կամո Առաքելյանի կրտսեր դուստրը` Մոնիկան
    Կամո Առաքելյանի կրտսեր դուստրը` Մոնիկան
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Կամո Առաքելյանի կրտսեր դուստրը` Մոնիկան
    Կամո Առաքելյանի կրտսեր դուստրը` Մոնիկան
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Կամո Առաքելյանի դուստրերը
    Կամո Առաքելյանի դուստրերը
    © Sputnik / Asatur Yesayants
1 / 7
© Photo : provided by Manana Arakelyan
Կամո Առաքելյանի ընտանիքը

Մայրն աղջկան խոստանում է գեղեցիկ զգեստներ գնել նրա համար, իսկ ինձ պատմում է, որ հիմա ադրբեջանական կայքեր են մտնում ամեն օր, որպեսզի տեսնեն` իրենց տունը կա, թե ոչ։ Օրերս TikTok-ի ինչ–որ տեսանյութ են տեսել, որտեղ երևացել է տան հատվածը` տունն ավերված է, բայց մեքենան, որով Առաքելյանները պատերազմի օրերին օգնություն են հասցրել առաջնագիծ, բակում կանգնած է եղել։

Շտապել է օգնության, բայց դիվերսանտների ծուղակն է ընկել. ռազմական բժիշկ Սաշա Ռուստամյանը

2804
թեգերը:
ընտանիք, Մահ, Պատերազմ, Զոհ, Գյուղ, Քարին տակ, Արցախ, Հայաստան
Ըստ թեմայի
Կարո ջան, չմտածես, կարևորը` ողջ ես. հայտնի լուսանկարի հերոսի պատմությունը
Հրամանատարի մարմինը թշնամուն չթողեց, բայց ինքը վիրավորվեց. 2 անգամ մահից փրկված զինվորը
Թշնամուն արհամարհական ժպիտ թողեց․ Գևորգը հաղթել էր թշնամուն՝ պահել էր Շուշին
Նարեկ սարկավագ

«Մարիամս, մինչև կռիվը չվերջանա, չեմ գա». Նարեկ սարկավագը պատարագի փոխարեն պատերազմ մեկնեց

781
(Թարմացված է 23:14 15.04.2021)
Սեպտեմբերի 27-ին, երբ իմացանք պատերազմի մեկնարկի մասին, կիրակի էր։ Նարեկ սարկավագը պատարագ ուներ, բայց շտապեց նախարարություն, երեկոյան տուն եկավ զինվորականի հագուստով։ Ուղիղ 1 ամիս նա զինվորների կողքին եղավ ու դեռ կլիներ, եթե թշնամու գնդակը չխլեր Նարեկի կյանքը։

Գնդերեց Նարեկ սարկավագ Պետրոսյանն ինչպես ապրիլյան պատերազմի ժամանակ, այնպես էլ վերջին պատերազմում զինվորներին մենակ չթողեց` մարտերը սկսվելուն պես շտապելով առաջնագիծ։ Այժմ էլ նա իր զինվորների կողքին է` Եռաբլուրում...

Նարեկ սարկավագի մասին պետք է զրուցեմ նրա կնոջ` Մարիամ Բզնունու հետ։ Մարիամը տրամադրված է հարցազրույցին, սկզբում անկեղծորեն ասում է` փակվել էր և մինչ այս չէր կարողանում մարդկանց հետ շփվել։ Զրույցի ընթացքում հանդարտորեն, մեղմ ժպիտով պատմում է ամուսնու մասին և, միայն երբեմն–երբեմն հուզվելով, լռում. ժամանակ է վերցնում` չուզենալով զգացմունքներին տեղիք տալ։

Дьякон Нарек Петросян с супругой Мариам Бзнуни
© Photo : provided by Mariam Bznuni
Նարեկ սարկավագը կնոջ հետ

Ապրիլյանի ժամանակ Մարիամն ու Նարեկ սարկավագը դեռ ամուսնացած չէին։ Կինը պատմում է, որ երբ Նարեկը հայտնել է առաջնագիծ մեկնելու մասին, շատ է անհանգստացել և խնդրել է, որ ինքն էլ հետը գնա։ Բայց Նարեկ սարկավագը վստահեցրել է` լավ է լինելու. Մարիամին մնում էր միայն օրուգիշեր աղոթել։

Գոռը զոհվել է` փորձելով փրկել ընկերոջ կյանքը. գեղանկարչի գործերը հետմահու են ցուցադրվում

«Պատերազմի ավարտից հետո, սակայն, Նարեկը չշտապեց տուն վերադառնալ. նա դեռ երկար ժամանակ այնտեղ էր, որպեսզի օգներ զինվորներին. գառներ էր գնում և մատաղ անում։ Երբ առաջնագիծ «Սնիկերս» էին ուղարկում, ասում էր, որ դա սնունդ չի, պետք է օգտակար բաներ ուտեն։ Ուշքումիտքը զինվորներն էին»,–ասում է Մարիամը։

Ամեն ինչ այլ էր այս անգամ. Մարիամն արդեն ավելի քիչ էր անհանգստանում, քանի որ նախորդ անգամվա փորձն ուներ, մտածում էր` ապրիլյանի նման սա էլ մի քանի օր է տևելու. կաղոթի, և Նարեկը նորից կվերադառնա...

Дьякон Нарек Петросян с военнослужащими
© Photo : provided by Mariam Bznuni
Նարեկ սարկավագը զինծառայողների հետ

Պատերազմը սկսվելու օրը` առավոտյան, Նարեկ սարկավագը պատարագ ուներ, քանի որ կիրակի էր, սակայն իմանալով, որ մարտեր են սկսվել` շտապել է պաշտպանության նախարարություն։ Երեկոյան զինվորական համազգեստով է վերադարձել և այդպես` մի ձեռքին` զենք, մյուսին` խաչ, մեկնել է Արցախ։ 

Дьякон Нарек Петросян
© Photo : provided by Mariam Bznuni
Նարեկ սարկավագ

«Ինձ ասաց` Մարիամս, իմացա, որ ամենաթեժ կետը Հադրութում է, որոշեցի այնտեղ մեկնել։ Իսկ երբ ասում էի` հետ արի, դու Մարիա ունես, ինձ պատասխանում էր, թե այստեղ բոլորը Մարիա ունեն. մինչև պատերազմը չվերջանա, հետ չեմ գա»,–հիշում է Մարիամը։

Дьякон Нарек Петросян с семьей
© Photo : provided by Mariam Bznuni
Նարեկ սարկավագը կնոջ ու դստեր հետ

Նարեկ սարկավագն առաջնագծում ազատ ժամանակ զինվորների համար սուրճ, թեյ էր պատրաստում, նրանց հետ Աստծո մասին զրուցում։ Երբ իմանում էր, որ զինվորը մկրտված չէ, նաև մկրտություն էր կազմակերպում` կանչում էր տեր հայրերին, իսկ երբ տղաներից մեկը հոգնած էր լինում, նրան էր փոխարինում, որ զինվորը քնի, հանգստանա։ Սոցցանցերում տարածվող լուսանկարներում Մարիամը մի օր տեսել է, որ ամուսինը խաչ է գցում զինվորներից մեկի վզին. Նարեկ սարկավագն Էդգար անունով մի զինվորի կնքահայրն է դարձել։ Հետագայում Մարիամը գտել է զինծառայողին, որն այս ամռանն է զորացրվելու։ Էդգարին մկրտելիս, ինչպես կարգն է պահանջում, սարկավագը նրան նոր անուն է տվել` Նարեկ...

Дьякон Нарек Петросян на передовой
© Photo : provided by Mariam Bznuni
Նարեկ սարկավագը զինծառայողների հետ

«Երջանիկ էր. զոհվեց` չիմանալով, որ որդին էլ է նահատակվել». Կարապետյանների պատմությունը

Պատերազմի ընթացքում Նարեկ սարկավագը տուն է եկել` կնոջն ու երեխային տեսնելու։ Մարիամն ասում է` լռակյաց էր դարձել, տխուր էր, հարցերին պատասխանում էր կարճ` այո կամ ոչ։

Дьякон Нарек Петросян с семьей
© Photo : provided by Mariam Bznuni
Նարեկ սարկավագը կնոջ ու դստեր հետ

«Երբ տուն եկավ, չէի հարցնում` գնալու է, թե ոչ, համբերատար սպասում էի, որ ինքն ասի որոշման մասին։ Մեր փոքրիկի` Մարիայի հետ մի լավ խաղաց, անգամ ինչ–որ տեսանյութ նկարեց հեռախոսով։ Հաջորդ օրն առավոտ շուտ նորից Արցախ գնաց, ասաց` պիտի իր զինվորների կողքին լինի»,–ասաց Մարիամը։

Дьякон Нарек Петросян
© Photo : provided by Mariam Bznuni
Նարեկ սարկավագ

Չնայած ամուսինը տխուր էր, սակայն հաղթահարել էր մահվան վախը։ Մարիամը հիշում է` երբ Նարեկը Ճարտար համայնքում էր (Մարտունու շրջան), զանգել, ասել է, որ հիանալի վայր է` ասես դրախտ լինի, ուզում է հետագայում ընտանիքով այնտեղ տեղափոխվեն ապրելու։ Ի դեպ, Նարեկ սարկավագը ծնվել է հենց Արցախում` Մարտակերտի Վաղուհաս գյուղում, իսկ սովորել Շուշիի դպրոցներից մեկում. նրա համար Արցախի բնությունը նորություն չէր։

Дьякон Нарек Петросян с военнослужащими
© Photo : provided by Mariam Bznuni
Նարեկ սարկավագը զինծառայողների հետ

Նարեկ սարկավագը հարազատ Մարտունիում է զոհվել` պատերազմի մեկնարկից մեկ ամիս անց` հոկտեմբերի 29-ին։ Մարիամն ասում է` Նարեկն այնքան հոգատար և ուշադիր ամուսին էր, որ հիմա իրեն շատ դժվար է, և նրա բացակայությունն ամենուր է զգացվում։ Կենցաղային հարցերից սկսած` սարկավագը կնոջն աջակցում էր. Մարիամը հիշում է, երբ հղի էր, հետո էլ դուստրը ծնվեց, Նարեկը գնումներ անելիս ամեն ինչից երկու տարբերակ էր վերցնում, որպեսզի կինն ընտրի։

Дьякон Нарек Петросян с семьей
© Photo : provided by Mariam Bznuni
Նարեկ սարկավագկնոջ ու դստեր հետ

«Հիմա ամեն ինչ իրեն է հիշեցնում` սենյակում մեր նկարները, պահարանում գտնվող կոշիկները, հագուստը, որոնք դեռ խնամքով դասավորում եմ։ Փետրվարի 4-ին մեր դստեր ծնունդն էր, 1 տարեկան դարձավ. նրա համար ամեն ինչ անում եմ, տարեդարձն էլ, ատամհատիկն էլ վառ գույներով կազմակերպեցի»,–ասում է Մարիամը։

Նրանց փոքրիկ դուստրը նույնպես կարոտում է հորը` նկարն ամեն անգամ տեսնելիս ժպտում է, շոյում, համբուրում։ Մարիամն ասում է` դուստրն իր հետ հիմա ավելի է կապվել և հայրիկի կարոտն էլ իրենից է ասես առնում։

«Դոբրին». զոհված Վարուժան Մատոսյանն ուզում էր 100 տարի ապրել և Արարատը բարձրանալ

Նարեկ սարկավագը երազում էր տեր հայր դառնալ, նախորդ ամռանը քննություն էր տվել։ Բացի այդ, երազում էր իր առանձնատունն ունենալ` հողատարածքով, որպեսզի բնական ու մաքուր սնունդ ապահովեր ընտանիքի համար, այգի մշակեր, ճագարներ պահեր... Ուզում էր 4 աղջիկ ունենալ, ինչպես կնոջ ընտանիքում էր։ Մարիամը պատմում է, որ ամուսինն ասում էր` իրենց տանը միշտ հանգիստ է, իսկ Նարեկենք 3 եղբայրն են եղել, երեքն էլ` աշխույժ։ Նարեկի եղբայրները նույնպես հոգևոր կրթություն են ստացել, բայց միայն Նարեկն է շարունակել այդ ճանապարհը։

Детская фотография Нарека Петросяна
© Photo : provided by Mariam Bznuni
Նարեկ սարկավագը մանուկ հասակում

Մինչ Մարիամը դադար է վերցնում, մեր զրույցին ներկա փոքրիկ Նարեկը (Նարեկ սարկավագի սանիկն է), որը մինչև այդ հազիվ էր իրեն զսպել ու լուռ մնացել, ասում է. «Գիտե՞ս, թագավորն ինձ թողնում էր, որ իր մեքենայի հետ խաղայի։ Ինձ նստեցնում էր իր մեքենան, միասին լավ ծիծաղում էինք։ Թագավորը միշտ իմ գլուխը շոյում էր»։

Նարեկն ու Նարեկ սարկավագն իրար «թագավոր»-ով էին դիմում, քանի որ տարիներ առաջ ցույց տալով սարկավագին` երեխային հարցրել են, թե կուզի՞ նրա պես «թագավոր մարդ» դառնալ։ Երեխան էլ, տեսնելով, որ սարկավագի գլխին թագ չկա, հագուստն էլ թագավորական չէ, մի փոքր հիասթափված պատասխանել է, թե թագավորներն այսպե՞ս են լինում իրականում։ Նարեկ սարկավագին այս պատմությունը շատ է դուր եկել, և նա դրանից հետո միշտ երեխային թագավոր է ասել, փոքրիկն էլ հակադարձել է` թագավորը դու ես։

Нарек, крестник дьякона Нарека Петросяна
© Sputnik / Andranik Ghazaryan
Նարեկ սարկավագի սանիկը

Երեխայի մայրը` Արփինե Մարուքյանը, պատմում է, որ Նարեկ սարկավագի հետ ծանոթացել է հաճախակի եկեղեցի այցելելով։ Առաջին իսկ հանդիպմանը Նարեկ սարկավագը հետաքրքրվել է` արդյոք փոքրիկը մկրտվա՞ծ է, և իմանալով, որ մկրտված չէ, գործի է անցել։ Մայրն ասում է, որ երկու Նարեկների կապն այնքան ուժեղ է, որ բոլորն են դա զգում։

«Նարեկ սարկավագին երեխաները շատ են սիրում, և եկեղեցում միշտ նրա շուրջն էին հավաքվում։ Հիմա տղայիս համար դժվար է պատարագի ժամանակ խորան բարձրանալ. Նարեկի բացակայությամբ 2 անգամ է գնացել։ Նարեկ սարկավագը մեր ընտանիքի լույսն է, նրա ներկայությունը միշտ զգում եմ պատարագների ժամանակ»,–ասում է Արփինեն։

Մոր խոսքն ընդհատում է փոքրիկ Նարեկը ու հարցնում` թագավորները հրեշտակ դառնո՞ւմ են։ Մայրն ի պատասխան գլխով նշան է անում, իսկ երեխան աշխուժանում է. «Ուրեմն թագավորը հիմա հրեշտակ է դարձել։ Իրեն մենակ թագավորական տեղն էր պակասում, որ նստեր»։

Нарек, крестник дьякона Нарека Петросяна
© Sputnik / Andranik Ghazaryan
Նարեկ սարկավագի սանիկը

... Նարեկ սարկավագի հայրն էլ Արցախյան առաջին պատերազմին է մասնակցել. նա անհետ կորած է համարվում։

781
թեգերը:
Պատերազմ, Արցախ, Հայաստան
Ըստ թեմայի
Հրամանատարի մարմինը թշնամուն չթողեց, բայց ինքը վիրավորվեց. 2 անգամ մահից փրկված զինվորը
Աղջկա հետ առևտուր եմ անում, բոլորը զարմացած նայում են. Արտյոմի կյանքն ամպուտացիայից հետո
Թշնամուն արհամարհական ժպիտ թողեց․ Գևորգը հաղթել էր թշնամուն՝ պահել էր Շուշին
«Թավշյա հեղափոխություն»

Ստախոսը երբեք հաջողություն չէր ունենա, եթե մենք հակված չլինեինք հավատալ իր ստերին

101
​Եկեք անկեղծ լինենք։ «Դոնալդ Թրամփի պաշտոնավարման տարիները ստի համատարած գերակայության վառ օրինակ են։ Ինչպե՞ս կարող էր Միացյալ նահանգների բնակչության կեսը ծափահարել այդ պաթոլոգիկ սուտասանին»։
Ստախոսը երբեք հաջողություն չէր ունենա, եթե մենք հակված չլինեինք հավատալ իր ստերին

Միանգամից զգուշացնեմ, որ սա ես չեմ ասել, այլ ֆրանսիացի հայտնի մասնագետներից մեկը՝ Պատրիկ Քլերվուան, որը հոգեբանություն է դասավանդում Փարիզի Վալ դր Գրաս ռազմական հաստատությունում և գիրք է հրատարակել, որի վերնագիրն է «Ճշմարտությո՞ւն, թե՞ սուտ»։ Շվեյցարական թերթերից մեկին օրերս տված հարցազրույցում նա մանրամասնում է. «Հենց ինաուգուրացիայի օրվանից Թրամփը պնդում էր, թե արարողությանը ներկա ամերիկացիների թիվը պարզապես աննախադեպ էր։ Սակայն վերևից արված լուսանկարներն ապացուցում են, որ դա ամենևին այդպես չէր։ «Լա՛վ, ինչպե՞ս կարող էր նման անհեթեթ սուտը համոզել մարդկանց»,- հարց է տալիս գրքի հեղինակը եւ պատասխանում. «Թրամփիզմը ցույց տվեց, թե որքան խոցելի ենք մենք ստի առջև, երբ այն զանգվածային, կոլեկտիվ բնույթ է ստանում»։

​Համաձայնեք, այս ամենը մենք՝ հայաստանցիներս էլ ենք տեսել, երբ քաղաքական գործիչը կարող է հիմնավորել սեփական ճշմարտացիությունը բավական տարօրինակ փաստարկով. «Տեսեք, թե քանի՜ մարդ է հավաքվել այստեղ, այս հրապարակում», մյուս կողմից էլ հավաքվածները իրոք հսկայական ոգևորությամբ են ընդունում գործչի յուրաքանչյուր նախադասությունը՝ անվերապահորեն դեն նետելով բոլոր կասկածները՝ իսկ արդյոք ճի՞շտ է ասում։ Ավելին, նրանք պատրաստ են, ինչպես ասում են, հում-հում ուտել յուրաքանչյուրին, ով կհանդգնի նման կասկած հայտնել։

Ախր քաղաքական վերնախավից են օրինակ վերցնում։ Խոստովանեք՝ քանի-քանի՜ անգամ եք տարբեր ամբիոններից լսել խրոխտ, նույնիսկ սպառնալից զգուշացումը. «Եվ թող որեւէ մեկի մտքով անգամ չանցնի», կամ «Եվ թող որևէ մեկը չհամարձակվի կասկածի տակ առնել»։ Ընդ որում, սա ասվում է այնպիսի տոնով, որ ակամայից ուզում ես հնարավորինս արագ ազատվել բոլոր վտանգավոր մտքերից ու կասկածներից, քանի դեռ չեն տարել «Նուբարաշեն»։

Չգիտեմ ում ընտրել, բայց հաստատ գիտեմ՝ ում չպետք է ընտրել

​Այնուամենայնիվ, ինչո՞ւ են մարդիկ նախընտրում սուտը։ Ամերիկացի ամենահայտնի մասնագետներից մեկը՝ Փոլ Էքմանը, իր «Ստի հոգեբանությունը» գրքում փաստում է. «Ախր մարդիկ հրաշալի հասկանում են, որ ստախոսն իրենց խաբում է, բայց կա մի նրբություն՝ եթե սուտասանը ձեր հակակրանքն է առաջացնում, դուք առանց վարանելու նրան ստախոս կանվանեք, բայց երբեք նման բան չեք անի այն դեպքում, եթե ակնհայտ ստախոսը ձեզ դուր է գալիս, ավելին՝ առաջացնում է ձեր հիացմունքը»,- նկատում է ամերիկացի մասնագետը։ Այլ փորձագետներ զարգացնում են այս միտքը՝ արձանագրելով, որ ստախոսի նկատմամբ հիացմունքով տոգորված մարդիկ խմբեր են կազմում, նույնականացնում են միմյանց իրար հետ, վերջապես պարզապես «սիրում են միմյանց»։ Համաձայնե՛ք,սրանում համոզվելու համար հեռուն գնալ պետք չի. բացեք Ֆեյսբուքը, բայց, ի սեր Աստծո, հանկարծ չփորձեք վիճել նման խմբի անդամների հետ։ Հավատացե՛ք ինձ. ոչ թե վատ, այլ շա՜տ վատ հետևանքներ է ունենալու ձեզ համար։

​Ի դեպ, հավատալու մասին։ Նույն ֆրանսիացի մասնագետ Պատրիկ Քլերվուան շատ հետաքրքիր օրինակ է բերում. կկվի օրինակը։ Չնայած հայտնի ստեղծագործության հայտնի աղվեսը բավական բացասական որակում է տալիս կկվին՝ անվանելով նրան հիմար, բայց իրականում կկուն հոգեբանական շատ խորը գիտելիքներ ունի, դրա համար էլ ձվեր է դնում այլ թռչունների բներում։ Հրաշալի գիտեք, թե ինչ է լինում հետո՝ կկվի խոշոր ձագը մնացած բոլորին բնից դուրս է գցում՝ շատ լավ իմանալով, որ նրանց մայրը ոչ միայն նույն ձևով չի վարվի իր հետ, այլև հակառակը՝ կսկսի խնամել ու կերակրել։ Ինչո՞ւ։ Որովհետեւ դյուրահավատ է, անվերապահորեն հավատում է, որ դա իր ձագն է։ «Էստեղից՝ հետեւություն, -ասում է ֆրանսիացի մասնագետը, -սուտասանը երբեք չէր բարգավաճի ու ծաղկի, եթե այդքան շատ չլինեին դյուրահավատ մարդիկ»։

Ի՞նչն է ստիպում մարդուն հրապարակայնորեն կարծիք հայտնել, կամ ամենամեծ վտանգի աղբյուրը

Համաձայնե՛ք, լիովին ճիշտ է մասնագետը, ավելին, քանզի որոշ մարդկանց պարզապես անհնար է համոզել, որ այս կամ այն գործիչը, կներեք, հասարակ սուտասան է, նրանք, միևնույն է՝ առաջիկա ընտրություններում անպայման քվեարկելու են այն գործչի օգտին, որը հիացրել ու գերել է իրենց։ Եվ քանի դեռ դյուրահավատ մարդկանց պակաս չկա, կկուն մեծ հավանականությամբ կընտրվի ու կընտրվի։

101
թեգերը:
Նիկոլ Փաշինյան, սուտասան, սուտ, Հայաստան, Դոնալդ Թրամփ, ԱՄՆ
թեմա:
5 րոպե Դուլյանի հետ
Ըստ թեմայի
Եկեք ուտենք գագարինավարի. աշխարհի առաջին տիեզերագնացը գերել էր թագուհի Եղիսաբեթ 2-րդին
Ռեկորդակիր կողոպուտը, կամ ինչպես վնասված անվադողը «փրկեց» Վան Գոգի 20 կտավը
Պատվաստանյութ՝ ճանաչումից հրաժարվելու դիմաց, կամ Չինաստանի և Պարագվայի յուրօրինակ շփումը

Ամերիկացիները պատրաստվում են ակտիվանալ Արկտիկայում

0
(Թարմացված է 00:11 16.04.2021)

ԱՄՆ-ն ձգտում է կրճատել իր հետ մնալը Ռուսաստանից Արկտիկայում։ Օրերս Ցամաքային զորքերն Անդրբևեռային տարածքի համար ռազմական տեխնիկայի մշակման պայմանագիր են կնքել Oshkosh Defense կոնցեռնի հետ՝ սինգապուրյան ST Engineering-ի և BAE Systems-ի հետ համագործակցությամբ։ Պարզվել է, որ նման տիպի ժամանակակից մեքենաներ ամերիկացիներն ուղղակի չունեն, իսկ եղածներն էլ վաղուց հնացած են։ Ավելի մանրամասն՝ ՌԻԱ Նովոստիի հոդվածում։

Կառուցել մինչև հունիս

Արկտիկան լուրջ մարտահրավեր է ցանկացած բանակի համար։ Գերցածր ջերմաստիճաններ, սառցաբեկորներ, լողացող սառցալեռներ, ենթակառուցվածքների բացակայություն, բարդ լոգիստիկա, երկարատև բևեռային գիշեր՝ այս ամենը մեծապես բարդացնում է խոշոր ռազմական խմբավորման տեղակայումը:

Սառը պատերազմի տարիներին ԱՄՆ-ն, ի տարբերություն ԽՍՀՄ-ի, բավարար ուշադրություն չի դարձրել այդ տարածաշրջանին, ուստի այսօր Պենտագոնի տրամադրության տակ միայն մի սարքին սառցահատ կա՝ Polar Star-ը։ Ռուսաստանն այդ տիպի ավելի քան 40 նավ ունի։ Բացի այդ, ամերիկացիներն այնտեղ փաստացի ռազմակայաններ չունեն։

Ցամաքային զորքերի համար ևս տեխնիկան չի բավականացնում, որն ի վիճակի կլիներ բևեռային բարդ պայմաններում բեռներ ու զինծառայողներին տեղափոխել։

Դրա համար պիտանի միակ քարշակ-ամենագնացները շվեդական երկշղթա-թրթուրավոր Bandvagn 206-ներն են, որոնք սպառազինության մեջ ներառվել են Small Unit Support Vehicle նշումով (SUSV` ստորաբաժանումների աջակցության փոքր մեքենա)։ Սակայն այս տեսակի առաջին մեքենաները հոսքագծից դուրս են եկել դեռ 40 տարի առաջ և վաղուց արդեն չեն համապատասխանում ժամանակակից պահանջներին։

Բանակը որոշել է թարմացնել արկտիկական տեխնիկան և մրցույթ է հայտարարել ColdWeather, All-Terrain Vehicle (CATV, ամենագնաց սառը կլիմայի համար) ծրագրի շրջանակում։ Պենտագոնը պատրաստ է հեռանկարային քարշակի մշակման, կառուցման և փորձարկումերի վրա 2021 ֆինանսական տարում 6,6 միլիոն դոլար ծախսել, ևս 9,25 միլիոն՝ 110 միավոր CATV-ի վրա։

Այնուհետև պարկը կմեծացնեն՝ հասցնելով 163 ամենագնացի։ Նախատիպերը սպասվում են հունիսի 14-ին։ Օգոստոսից մինչև դեկտեմբերի վերջ՝ փորձարկումներ Ալյասկայի զինափորձարանում։ Հաղթողին կընտրեն 2022 թ․-ի ֆինանսական տարում։

Չորս տարբերակ

Սպասվում է, որ CATV-ն կներկայացեն 4 տարբերակով։ Ընդհանուր նշանակության ամենագնացը պետք է տեղավորի ոչ պակաս, քան 9 զինվոր, վարորդին չհաշվաց, ինչպես նաև երեք օրվա ինքնավար գործողությունների համար սարքավորումներ և պաշարներ ունենա։

Ռուսական հրթիռակիրները 8-ժամանոց թռիչք են իրականացրել Արկտիկայի ջրերի վրայով․ տեսանյութ

Սանիտարական տարբերակը՝ բժշկական սարքավորումներով, նախատեսված է երկու բժշկի, երկու պառկած և չորս թեթև վիրավոր մարդկանց համար։ Հրամանատարական ամենագնացը կհագեցնեն կապի և զորքերի կառավարման ժամանակակից միջոցներով։ Եվ վերջապես, բեռնակիր տարբերակը՝ նախատեսված խոշոր չափերի ռազմական սարքավորումները մեծ հեռավորություններ տեղափոխելու համար։

«Այդ մեքենաները կկարողանան խնդիրների լայն շրջանակ լուծել ծայրահեղ ցածր ջերմաստիճանի պայմաններում, այլ տեխնիկայի համար անանցանելի տեղանքում»,-լրագրողներին պատմել է ԱՄՆ բանակի սպա, CATV ծրագրի պատասխանատու Թիմ Գոդդեթը։-Նրանք պետք է առանց խնդիրների տեղաշարժվեն սառույցի վրայով, հաղթահարեն ջրային պատնեշները, հեշտությամբ բարձրանան բարձունքները, լինեն հեշտ սպասարկվող և խնայողաբար ծախսեն վառելիքը»։

Մրցույթի մասնակիցները հենվում են նախորդ մշակումներ վրա։ Oshkosh-ը և ST Engineering-ը որպես հիմք են վերցրել Bronco 3 երկշղթա քարշակը։ Այդ մեքենան արդեն ավելի քան 20 տարի բրիտանական բանակի սպառազինության կազմում է, մասնակցել է Աֆղանստանի մարտական գործողություններին։

Bronco 3-ն ունի հակագնդակային զրահապատում, աշտարակ՝ գնդացրով, V-աձև հիմք, որը նվազեցնում է վնասը ականի վրա պայթելու դեպքում։ Ամենագնացը ջրային պատնեշները հաղթահարում է հինգ կմ/ժ արագությամբ։

BAE Systems-ը նորարարություն կառաջարկի Beowulf երկշղթա քարշակի հիման վրա, որը հիմնականում նույնն է, ինչ Bronco 3-ն ու SUSV-ը, բայց ավելի մեծ բեռնատարողություն ունի։

Հասնել Ռուսաստանին

Մեկ ամիս առաջ հրապարակված «Արկտիկական ռազմավարության» մեջ ամերիկացիները բացեիբաց հայտարարել են տարածաշրջանում Մոսկվային ու Պեկինին դուրս մղելու ցանկության մասին։ Պենտագոնին հատկապես մտահոգում է Ռուսաստանը, որի տրամադրության տակ է աշխարհի ամենամեծ սառցահատ նավատորմը, հյուսիսային լայնություններում ռազմակայանների ցանցը և առանց էքստրեմալ ցրտի պայմաններում աշխատելու ընդունակ տեխնիկայի մեծ զինանոցը։

Հաղթանակի շքերթներին միշտ մասնակցում են հայրենական ՀՕՊ համակարգերի արկտիկական մոդիֆիկացիաները․ փոքր հեռահարության «Тор-М2ДТ» զենիթահրթիռային համակարգը, զենիթային հրթիռահրանոթային «Панцирь-СА»-ն, ինչպես նաև ապահովման մեքենաների հատուկ տարբերակներ։

Արկտիկական տարածաշրջանի համար գրեթե ամբողջ ցամաքային տեխնիկան հավաքված է ДТ-30 «Витязь» երկշղթա թրթուրավոր ամենագնացների հիման վրա, որին չի վախեցնում անգամ ամենասարսափելի ցուրտը (մինչև -55 աստիճան)։ Որոշ մոդիֆկացիաներ կարող են կտրել-անցնել ջրային պատնեշները, ինչը Հյուսիսային բևեռում սառույցների մշտական կուտակման պայմաններում նկատելիորեն ավելացնում է շարժունակությունը։ Նոր «Панцирь»-ներն ու «Тор»-ը ծածկում են 2015թ․-ի Արկտիկայում տեղակայված հեռահար զենիթահրթիռային С-400 համակարգերի տեղակայման շրջանները։

Բացառիկ զինանոց ունի նաև Ցամաքային զորքերի առաջին լիարժեք արկտիկական միավորումը՝ 80-րդ առանձին մոտոհրաձգային բրիգադը, որը տեղակայված է Մուրմանսկի մարզի Ալակուրտտի ավանում: Ցրտադիմացկուն հետևակը յուրացնում է, մասնավորապես, ТРЭКОЛ բարձր անցանելիության ձնաճահճագնացները, որոնք տեղաշարժվում են գերցածր ճնշման հսկայական անվադողերով անիվների վրա։ Այդպիսի մեքենաներն անգամ ընդհատուն տեղանքով ընթանում են առանց արագությունը նվազեցնելու։

Արդեն փորձարկել են․ Ռուսաստանն անսովոր զենքով կպաշտպանի հյուսիսային տարածքները

Բացի այդ, 80-րդ բրիգադի մարտիկներն ունեն «Урал» և КамАЗ լիաքարշ բեռնատարներ, որոնք հարմարեցված են ծայրահեղ սառնամանիքներին, ТТМ-1901 «Беркут» ձնագնացներ՝ ջեռուցվող խցիկով, օդային բարձիկով մոտորանավակներ, ինչպես նաև շների և եղջերուների լծվացքներ:

Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին լծվացքները կարևոր դեր են խաղացել Անդբևեռյան հատվածի պաշտպանության գործում։ Շներով և եղջերուներով նշանակված վայր էին հասցնում զինամթերքն ու անձնակազմը։ Կենդանիներն անցնում են այնտեղով, որտեղով տեխնիկան չի կարողանում անցնել։ Բացի այդ, արկտիկական բրիգադի համար մշակում են տանկերի, ՀՄՄ-ների և ուղղաթիռների հատուկ մոդիֆիկացիաներ, մասնավորապես՝ Ми-8АМТШ-ВА՝ ուժային սարքավորումների հիմնական ագրեգատների ջեռուցման համակարգով:

0
թեգերը:
ԱՄՆ, Ռուսաստան, Արկտիկա
Ըստ թեմայի
Ուղիղ սպառնալիք Ռուսաստանին. ի՞նչ է Պենտագոնը կառուցում Ալյասկայում
Վլադիմիր Պուտինը պատվավոր կոչում է շնորհել Արթուր Չիլինգարովին
ՌԴ-ն Սուեզի ջրանցքին փոխարինող է գտել․ ի՞նչ հեռանկարներ ունի Հյուսիսային ծովային ուղին