Երևանի մետրոպոլիտենը 40 տարեկան է, կամ ինչով են նման Հայաստանն ու Շվեյցարիան
(Թարմացված է 10:55 07.03.2021)
«Բարեկամություն» – «Սասունցի Դավիթ» հատվածը բացվել է 1981 թվականի մարտի 7-ին: Այսօր դրա կազմում ընդգրկված է 10 կայանից բաղկացած մեկ գիծ: Ինչ ընդհանրություններ ունեն և ինչով են տարբերվում Երևանի և, օրինակ, Լոզանի մետրոները։ Վերլուծում է Sputnik Արմենիայի սյունակագիրը։Ինչպես ասում են` ամեն ինչ համեմատության մեջ է ճանաչվում։ Վերցնենք, օրինակ, մետրոն։ Եթե չվերցնենք այնպիսի հսկաներին, ինչպիսիք են Մոսկվայի մետրոպոլիտենը, Նյու Յորքի մետրոն կամ Լոնդոնի Underground-ը, ապա ինչի՞ հետ ու ինչպե՞ս կարող ենք համեմատվել:
Ամեն ինչ համեմատության մեջ է բացահայտվում, այդ թվում ՝ մետրոն։ Լոզանցիները, որոնք պնդում էին, որ իրենց մետրոպոլիտենն ամենալավն է, կարող է չիմանան, որ երևանյան մետրոն էլ ավելի լավն է։ Թեկուզ հենց միայն այն պատճառով, որ Լոզանում բարձրությունների տարբերությունը 336 մետր է, իսկ Երևանում՝ 550։ Տարբերությունն էական է։
Շարունակենք համեմատել։ Գծերի ընդհանուր երկարությունն այնտեղ վեց կիլոմետր է, մեզ մոտ՝ տասնհինգ ու մի քիչ էլ ավելի։ Կարճ լոզանյան կիլոմետրերը բաշխված են տասնչորս կայարանների միջև 462 մետր միջին հեռավորությամբ, Երևանում հեռավորությունն ավելի շատ է, ճիշտ է՝ կայարանների թիվը երկու անգամ ավելի քիչ է։
Լոզանի մետրոյի մի ծայրից մյուսը կարելի է անցել 15 րոեպում, Երևանում դա կարծես մի փոքր ավելի երկար է տևում։
Լոզանի վագոններում շրջելն ավելի հարմար ու հաճելի է նաև այն պատճառով, որ վագոնները այնտեղ ռետինե ուղու վրա են։ Մերը, մեղմ ասած, անհարմար են, ու ոչ միայն մետաղական անիվների դղրդոցի պատճառով: Մեզ մոտ գնացքները վարում են մեքենավարները, Լոզանում դրանք ավտոմատ են աշխատում։
Պայծառ ապագայի գլխավոր թշնամին, կամ ինչպես են պարտված երկրները դուրս եկել ճգնաժամից
Ինչպես տեսնում ենք` տարբերություններն ավելի շատ են, քան նմանությունները։ Բայցևայնպես, կա մեկ միավորող «նրբություն»։ Բանն այն է, որ Երևան էլ, Լոզան էլ առանց գետնանցումի չէին կարող։
Լոզանում (իր կատարյալ ցամաքային տրանսպորտով ու բնակչությամբ, որը նույնիսկ հարյուր երեսուն հազար չկա), դա դեռ երեկ էր հասկանալի: Այդ դեպքում ինչո՞ւ էին կառուցում։ Լոզանում` որովհետև շատ փող կար, Երևանում` որովհետև շատ ամբիցիաներ կային։
Բաքվում արդեն մետրո կար, Թբիլիսիում էլ կար, բա մենք ինչո՞վ ենք պակաս։
Լոզանում մետրո կառուցելու համար հարկավոր եղավ միայն գավառային հանրաքվեի որոշումը, իսկ Երևանում պետք էր ստանալ ԽՄԿԿ ԿԿ քաղբյուրոյի համաձայնությունը։ Իսկ դա նշանակում էր նյարդեր, ժամանակ ու գումարներ, որոնք մենք չունեինք։
Այստեղ ես վերջապես Շվեյցարիան հանգիստ կթողնեմ, որ պարզեմ՝ ինչպես էին վարվում Հայաստանում, երբ ինչ-որ բան շատ էին ուզում, բայց չէր կարելի։ Մետրոպոլիտենի կառուցման մասին հարց կարող էր բարձրացնել միայն հանրապետության առաջին դեմքը, իսկ լուծել այն՝ միայն Կրեմլի գլխավոր մարդը։ Որպեսզի իր ուզածին հասնի, Անտոն Քոչինյանը՝ այն ժամանակվա ԿԿ առաջին քարտուղարը, ստիպված էր ներկայացնել սյուժեներ «Հին Հունաստանի լեգենդներն ու առասպելները» ոճով։ Ինչ տեսք ուներ դա Երևանի մետրոպոլիտենի դեպքում։
Յոթանասնակաների սկզբին մայրաքաղաքում բնակչության թիվը քիչ էր նորմատիվ միլիոնից, ինչն, ինքնաբերաբար, հանում էր մետրոյի շինարարության հարցը, բայց տեղ էր թողնում, այսպես ասած, «արագընթաց տրամվայի», որը մշուշոտ հեռանկարում լիարժեք մետրոպոլիտենի էր վերակածվելու։ Պարզապես քաղաքին անհրաժեշտ էր միլիոն, այլ ոչ իրական յոթ հարյուր յոթանասուն հազար բնակիչ։ Իսկ որտեղի՞ց բերել նրանց։
Չես կարող շոգեքարշ վարել՝ հնոցապան դարձիր, կամ «շուռ տված» հայերի բոհեմական կյանքը
Բնությունից նվեր սպասելն անիմաստ էր, և ահա երևանյան նորածինների վիճակագրական տվյալներն արագորեն բարձրացան վեր, ինչը չէր հարաբերակցվում ծննդատների մահճակալների թվի հետ։ Նույնիսկ ոչ միայն Երևանի, այլև ողջ Հայաստանի։
Ինչպե՞ս դուրս գալ հետաքրքիր իրավիճակից։ Մշակվեց տարբերակ` իբր քաղաքացիներն ավելանում են ոչ միայն բնական աճի հաշվին, այլ նաև արտասահմանում ապրող հայերի հայրենիք վերադառնալու և Խորհրդային Հայաստանում ապրելու անսանձելի ցանկության շնորհիվ։
Սակայն ավելի էկզոտիկ դարձավ մի այլ տարբերակ։
Հանդիպելով Բրեժնևի հետ, Անտոն Երվանդի Քոչինյանը մետրոյի թեման բացեց բոլորովին այլ, անսպասելի անկյունից։ Նա ասաց այսպես.
«Տեղական փորձագետներն ուղևորափոխադրումների տեխնիկական ուսումնասիրության հաշվարկներում լուրջ սխալ են թույլ տրվել: Սխալ հաշվարկի հիմքում ընկած է հայ ժողովրդի ավանդույթների ոտնահարումը: Բանն այն է, Լեոնիդ Իլիչին բացատրեց Անտոն Երվանդովիչը,-որ յուրաքանչյուր երիտասարդ հայ, եթե ապրում է ծնողներից առանձին, չի կարող հանգիստ ապրել. նա պետք է ամեն օր տեսակցության գնա նրանց»։
Ինչ վերաբերում է նրան, որ շաբաթը յոթ օր առանց ծնողներին հանդիպելու հայերը չեն կարող ապրել, իհարկե, ականջ է շոյում, բայց… Այդ ժամանակ նման հանդիպումները եղել են շատ, քանի որ, եթե նույնիսկ չէին ապրում նույն տանիքի ներքո՝ նույն քաղաքում էին։ Երեխաները ցրվեցին ամբողջ աշխարհով շատ ավելի ուշ:
․․․Համենայն դեպս, Երևանը մետրոպոլիտենի շինարարության իրավունք ստացավ, և այն բացվեց 1981 թվականին։ Իհարկե, նոյեմբերյան մեծ տոների կապակցությամբ։ Հետո, իհարկե, փակեցին թերությունները վերացնելու համար, բայց դրանք արդեն մանրուքներ են։
Ինչը, սակայն, կրկնվեց Լոզանում։ Հանդիսավոր բացումից հետո քաղաքի իշխանությունը փակեց մետրոն հիշարժան ձևակերպումով․ «Լոզանի մետրոն ամենաանվտանգն է, բայց առայժմ անհուսալի է»:
Երևանյան մետրոյի մասին կարելի է հետևյալն ասել․ «Ամենագեղեցիկ վայրերից է, երբեմնի ոչ այնքան հայտնի, բայց այսօր երևանցիներն առանց դրա չեն կարող»։
Ի՞նչ կլինի վաղը։ Հրազդանի կիրճում մետրոյի նոր կայարան է սպասվում։
Խնդիրը հիմա այլ է. եթե նախկինում մետրոյի կառուցման թույլտվություն ստանալու համար երևանցիների թիվն օդից էին վերցնում,ապա այսօր, երբ ոչինչ հորինել պետք չէ, երևանցիներն, ավաղ, քչանում են: Բայց կառուցել, միևնույն է, պետք է։
Կարեն Դեմիրճյանի «Չայկան», կամ ինչպես էին ՀԽՍՀ-ում տեղափոխում բարձրաստիճան հյուրերին
Վարչապետություն, որի հիմքում սուտն էր. ինչպես իսրայելցի քաղտեխնոլոգն օգնեց Նեթանյահուին
Նոր ընտրություններ՝ անվերջ ընտրող Իսրայելում
Ու վերլուծաբանների կանխատեսումը նույնն է՝ էլի Բենիամին Նեթանյահուի «Լիքուդ» կուսակցությունն ամենից շատ ձայն կհավաքի, էլի դա չի բավականացնի կառավարություն կազմելու համար, բայց էլի Նեթանյահուն կպահպանի վարչապետի աթոռը, մինչև հաջորդ ընտրություններ, որոնք հայտնի չէ, թե երբ են կայանալու։ Բայց հաստատ կայանալու են մոտ ժամանակներս, եթե Իսրայելը շարունակի զրկված մնալ կառավարությունից, ինչը նշանակում է, որ կաթվածահար վիճակում է մնալու նաև խորհրդարանը՝ Քնեսեթը։
©
Sputnik / Asatur Yesayants
Բայց ասեք խնդրեմ, արդյոք ձեզ համար նշանակություն կունենա՞ր ընտրությունների հաճախականությունը, եթե դուք բոլոր դեպքերում վարչապետ եք մնում, թեկուզ ձեր կառավարությունն էլ անընդհատ, տարիներ շարունակ կոչվում է ժամանակավոր կառավարություն։ Իսկ փաստն այն է, որ այժմ արդեն Բենյամին Նեթանյահուն Իսրայելի պատմության ընթացքում ամենաերկարակյաց վարչապետն է և այդ ցուցանիշով առաջ է անցել նույնիսկ Իսրայելի հիմնադիր Դավիդ Բեն Գուրիոնին։ Նեթանյահուն վարչապետի պաշտոնը զբաղեցնում է 2009 թվականից մինչև հիմա, բայց դրանից առաջ վարչապետ է եղել նաեւ 1996 թվականից մինչև 1999 թվականը։ Ինչպե՞ս առաջին անգամ հաղթեց ընտրություններում։ Ստի շնորհիվ։ Սա հետաքրքիր պատմություն է, որը մի երկու տարի առաջ հրապարակել է բրիտանական ԲիԲիՍի հեռուստառադիոընկերությունը։
1996 թվականի ընտրարշավը նոր էր սկսվել, բայց Բենիամին Նեթանյահուն արդեն խիստ ընկճված էր։ Ըստ բոլոր սոցիոլոգիական հարցումների` նա հետ էր մնում իր հիմնական մրցակցից՝ Շիմոն Պերեսից։ Այն էլ ինչպես էր հետ մնում՝ մոտ 20 տոկոսով։ Համաձայնե՛ք, նման տարբերությունը մի քանի շաբաթում հաղթահարելը գործնականում անհնար է։ Եվ Բիբին՝ այդպես են շատերը դեռ մանկուց անվանում Նեթանյահուին, որոշեց դիմել Ամերիկայում ապրող իսրայելցի քաղտեխնոլոգ Արթուր Ֆինկելշտեյնին։ Էստեղ մի փոքր շեղվեմ ու փաստեմ, որ եթե մեզ մոտ՝ Հայաստանում, մարդիկ լսելով «քաղտեխնոլոգ» բառը հիացմունքի նման մի բան են ապրում. «Օ՜, քաղտեխնոլոգ», ապա Արևմուտքում մի քիչ այդպես չէ։ Բոլորը գիտեն, որ առնվազն որոշ քաղտեխնոլոգներ, այո, կարող են ձեզ օգնել հաղթել ընտրություններում, բայց, ինչպես ասում են՝ ամեն գնով` չխորշելով որևէ միջոցից։
«Ընտրությունների թեման հասարակության ուշադրությունը շեղող կեղծ խայծ է». Արթուր Խաչատրյան
Չգիտեմ, միգուցե մեզ մոտ էլ հայաստանցիներից շատերը հավանություն են տալիս նման վարքագծին, բայց երբ Նեթանյահուն զանգահարեց Ֆինկելշտեյնին, այդ քաղտեխնոլոգը խորհուրդ տվեց վարչապետության թեկնածուին ոչ թե ցույց տալ ընտրողներին սեփական դրական կողմերը, այլ պարզապես վարկաբեկել մրցակցին` ասելով. «Շիմոն Պերեսը երկու մասի կբաժանի Երուսաղեմը և մի կեսը կտա պաղեստինցիներին»։
ԲիԲիՍի-ի հեղինակը փաստում է, որ սա բացարձակ սուտ էր, Պերեսը երբեք նման բան չէր ասել։ Բայց ընտրողներից շատերը հավատացին։ Համաձայնե՛ք, ուսանելի պատմություն է՝ վարչապետություն, որի հիմքում ընկած էր սուտը։
Անցած տարիներին վարչապետի հեղինակության վրա շատ քիչ ազդեց նաև այն հանգամանքը, որ նրան մոտ տասն անգամ կոռուպցիայի մեղադրանքներ ներկայացվեցին։ Նեթանյահուն անընդհատ հակադարձում էր՝ ախր ոչ մի անգամ չեք կարողացել ոչինչ ապացուցել։ Եվ գոնե այս դեպքում նա միանգամայն իրավացի է։ Նրա հակառակորդները չկարողացան օգտագործել նույնիսկ կորոնավիրուսի գործոնը։ Փաստն այն է, որ Իսրայելի իշխանությունները բավական արդյունավետ են պայքարում հիվանդության դեմ, աշխարհի շատ-շատ զարգացած պետություններից ավելի արդյունավետ։ Եվ մինչ, օրինակ, Եվրոպայում չեն դադարում թեժ վիճաբանությունները, այսպես կոչված, պատվաստման անձնագրերի շուրջ, Իսրայելում արդեն շրջանառվում են կանաչ քարտերը, որոնցով կարելի է հանգիստ մտնել սրճարան կամ ռեստորան, վարսավիրանոց կամ ֆիթնես ակումբ։
Իհարկե, շատերը դժգոհ են Նեթանյահուի քաղաքականությունից։ Նույն ԲիԲիՍի-ն վկայակոչում է կին ակտիվիստ Յաել Կովշիլովսկուն, որն ասում է. «Ցույցերին մասնակցում եմ արդեն մեկ տարի, բողոքողներին միացա այն բանից հետո, երբ գիտակցեցի՝ տարիներով մենք տանջվում ենք, ստիպված ենք գոյատեւել խղճուկ աշխատավարձով, բնակարանների գները աճում են ու աճում… Բայց չեմ կարծում, թե այս ամենը կարելի է փոխել՝պաշտոնազրկելով մեկ մարդու, ողջ խորհրդարանական մեծամասնությանը պետք է քշել Քնեսեթից», - ասում է ակտիվիստը։
ԱՄՆ–ում էլ են Սահմանադրություն խախտում, կամ հայը կարո՞ղ է այնտեղ նախագահ ընտրվել
Բայց վերլուծաբանները կանխատեսում են՝ այսօրվա ընտրություններից հետո էլ Նեթանյահուն կպահպանի մեծամասնությունը, ուղղակի կրկին չի կարողանա լիարժեք կառավարություն ձևավորել։ Բայց համաձայնե՛ք` եթե շարունակի կատարել վարչապետի պարտականությունները, մնացածը նրա համար մեծ հոգ չէ։
«Ավելի շատ աբսուրդ, պարոնա՛յք». ով ու ինչպես է ավերում Հայաստանը
(Թարմացված է 21:38 22.03.2021)
Sputnik-ի սյունակագիրը վերլուծում է Հայաստանի վերջին քաղաքական գործընթացները, հանրության և առհասարակ պետության տրամադրությունները՝ ընդգծելով հնարավորինս արագ սթափվելու և պետության ու պետականության կորուստը թույլ չտալու անհրաժեշտությունը։
Թե ինչու այդպես պատահեց՝ բացատրելը երկար կլինի, բայց պատահեց այսպես․ Հայաստանի զինված ուժերում Գլխավոր շտաբի միաժամանակ երեք պետ կա։ Իրավաբանները, կախված այն բանից, թե որ կողմն են ներկայացնում, խառնաշփոթին բարդ ստորադասական բացատրություններ են տալիս։ Ամենահետաքրքիրն այն է, որ յուրաքանչյուրն իր ձևով իրավացի է, միայն թե այն բանակը, որը երեք հրամանատար ունի, բանակ չէ։
©
Sputnik / Andranik Ghazaryan
Խորհրդարանական հանձնաժողովն արդեն երեք տարի է՝ հետաքննում է 2016թ․-ի Ապրիլյան պատերազմի հանգամանքները և չի պատասխանում «ո՞վ, «ինչպե՞ս» և «ինչո՞ւ» հարցերին։ Քաշում-քաշում են ու տեղ չեն հասնում․․․ Այսօր հարցը մասամբ հնացել է, Ղարաբաղում նոր պատերազմ է բռնկվել՝ սեփական հարցերով․ ո՞վ և ե՞րբ կպատասխանի դրանց։
Պարգևավճարը, ինչպես գրված է բառարաններում, որևէ գործունեության տպավորիչ արդյունքների համար խրախուսանքի ձևերից մեկն է։ Հիշում ենք․ Երևանի քաղաքապետարանը, ՀՀ Ազգային ժողովը, նախարարությունները, կառավարությանը ենթարկվող գերատեսչությունները, ինքը՝ կառավարությունն էլ ոչ միայն տպավորիչ, այլև գոնե քիչ թե շատ նկատելի արդյունքներ դեռևս չեն ցուցաբերել։ Սակայն պարբերաբար պարգևավճարներ ստանում են։
Աբսուրդի մեկ այլ տարատեսակ․ բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարար Հակոբ Արշակյանը նախաճաշում է սրճարանում։ Մոտենում է լրագրող Փայլակ Ֆահրադյանը, հետաքրքրվում է․ ինչո՞ւ պաշտոնատար անձը աշխատանքային ժամին աշխատավայրում չի գտնվում։ Ընդհանուր առմամբ, նրբանկատության և էթիկայի լավագույն օրինակը չէ, քանի որ լանչի տեղն ու ժամը պաշտոնյան կարող է ընտրել առանց ԶԼՄ-ների հետ համաձայնեցնելու։
Այնուամենայնիվ, ի՞նչ կարող էր անել նախարարը։ Կարող էր օրինակ, ինչպես Արմեն Ջիգարխանյանը, ասել․ «Քո նման շան գործը չէ, թե որտեղ եմ նախաճաշում», բայց Ջիգարխանյանից ոչ ոք չէր նեղանում, որովհետև նրան սիրում էին բոլորը, իսկ Արշակյանին՝ ընտրողաբար։
Հակոբ Արշակյանը կարող էր լրագրողին առաջարկել նստել, լուսավորել նրան բարձր տեխնոլոգիական գործընթացների մանրամասներով, վերջապես՝ խնդրել ավելի ուշ մոտենալ։ Միակ բանը, որ նախարարը չպետք է աներ՝ Ֆահրադյանի սեղանից համակարգիչը շպրտելն ու նրան ապտակելն է։
Ինչպես վարչապետն ու գեներալներն ինքնասպանություն գործեցին պատերազմից հետո
Պաշտոնական անձանց մասնակցությամբ ծեծկռտուքները հիմա գրեթե ոչ մեկին չեն զարմացնում։ Նորմատիվ հարաբերություններից անցումը ոչ նորմատիվի (ոչ միայն բառապաշարում) նույնպես սովորական է դառնում։ Կյանքը փոխվում է՝ ձեռք բերելով «Միացում»-ի ոգուն միանգամայն հակառակ հատկություններ, և ահա շատերն արդեն Արցախն ընկալում են որպես կտրված կտոր՝ նախկին կարգավիճակին վերադառնալու չնչին շանսերով։
Տեղափոխվում են ոչ միայն սահմանները, այլև հասկացությունները, որոնք ոչ այնքան վաղուց եթե ոչ անսասան, ապա գոնե հաստատուն էին թվում։ Երկիրը, երևում է, շեղվել է ճանապարհից, ռիթմից ընկել, հալվել ու անձևաջրի պես հոսում է «Զվարթնոց» օդանավակայան։ Մարդիկ խորը ձմեռային քնի մեջ են, և ինչպես էլ ցնցում ես՝ արթնանալ չեն ուզում։ Գուցե մի օր կբացենք մեր աչքերը, կձգվենք, Երևանում թուրքերեն խոսակցություն կլսենք, գլուխներս կքորենք ու կհարցնենք․ ո՞նց, արդեն թուրքերի տա՞կ ենք։
Թևավոր «Կադրերն են ամեն ինչ որոշում» արտահայտությունը մեզ համար այսօր էլ արդիական է, բայց երբ «Բոլորը՝ վերև» հրամանով վերևում հայտնվում են ոչ թե ով պետք է, այլ՝ ով ասես, ստանում ենք այն, ինչ ստացանք։ Մարդիկ կան, որոնք ոչինչ հաստատ չգիտեն։ Իսկ կան մարդիկ, որոնք ամեն ինչ գիտեն, բայց ոչ հաստատ։ Որոշ ժամանակներից ի վեր մեզ մոտ իշխանության են այնպիսիք, որոնք առհասարակ ոչինչ չգիտեն։
․․․ Ոչ մեկին վստահել չի կարելի, բայց ոմանց՝ հատկապես։ Այդպես էր ասում դետեկտիվի թագուհի Ագաթա Քրիստին և գիտեր, թե ինչ է ասում։ Բայց որտեղի՞ց նա կարող էր իմանալ, որ հարյուր տարի անց մեզ մոտ մարդիկ կհայտնվեն, որոնք եթե անգամ ճշմարտությունն ասեն, նրանց միևնույնն է՝ ոչ ոք չի հավատա։
Շեղված ուղենիշներով ճանապարհի հետևանքները աբսուրդի են հանգեցնում, և ստացվում է, որ պատերազմը խաղաղություն է, ազատությունը՝ ստրկություն, իսկ պարտությունը՝ հաղթանակ։
Փաշինյանի թարմերից․ «Մեր սխալների պատճառն այն էր, որ մենք, որպես իշխանություն, շատ սիրված ենք ժողովրդի կողմից։ Այնքան սիրված, որ փորձելով արդարացնել այդ ժողովրդական սերն ու մեր սերը ժողովրդի և հայրենիքի հանդեպ՝ փորձում էինք ամեն ինչ կատարյալ անել։ Կատարյալի որոնումները շատ դեպքերում հանգեցնում էին անգործության»։ Դուք մի բան հասկացա՞ք;
․․․ Ասում են՝ մի անգամ Ստալինը օթերևութաբաններին հարցրել է, թե քանի տոկոս է նրանց կանխատեսումների ճշգրտությունը։ «Քառասուն տոկոս, ընկեր Ստալին»,-պատասխանել է երկրի գլխավոր օթերևութաբանը։ «Իսկ դուք հակառակն ասեք, այդ դեպքում 60 տոկոս կլինի»,-խորհուրդ է տվել Ստալինը։ Այդպես էլ անում ենք։
Մեր կյանքի աբսուրդի պատճառներից մեկը․ Ազգային ժողովի պատգամավոր Նաիրա Զոհրաբյանի կարծիքը․
«Երեսուն տարի ժողովրդին կերակրել են հեշտ յուրացվող սերիալներով՝ ֆասթֆուդի նման, մարդկանց ընկալելով միայն որպես ընտրազանգված։ Այդ սերիալները նկարող մարդկանց բարձրագույն պետական պարգևներ են շնորհվել, և նրանք շարունակել են մարդուց «ջնջել» քաղաքացուն։ Եվ նրանց մոտ ստացվել է»։ Ավաղ․․․
․․․Անկյուն քշված և ձեռքով ղեկավարվող պետությունն ավելի արագ է քանդվում, քան ատոմային ռումբի պայթյունից հետո, և քանդված բարաքի աղյուսներից կարելի է գուցե մեկ այլ բարաք կառուցել, բայց տաճար կառուցել հաստատ չի ստացվի։ Եվ այնուամենայնիվ, դեռ ամեն բան կորած չէ։
Կվերադառնա «աշխարհի միակ թատրոն»․ Օրբելյանի անկեղծ պատասխանները «վատ հարցերին»
(Թարմացված է 22:23 23.03.2021)
Օպերայի և բալետի Ազգային ակադեմիական թատրոնի տնօրեն և գեղարվեստական ղեկավար Կոնստանտին Օրբելյանը համավարակի սկզբից իր վեր առաջին հարցազրույցն է տվել, ներկայացրել ծրագրերն ու ձեռքբերումները, պատմել, թե հնարավո՞ր է արդյոք թատերախումբը ղեկավարել հեռակա։ԵՐԵՎԱՆ, 23 մարտի – Sputnik, Լաուրա Սարգսյան. Սպենդիարյանի անվան Օպերայի և բալետի Ազգային ակադեմիական թատրոնը, ինչպես և շատ այլ մշակութային կառույցներ, վերապրել է կոոնավիրուսի և կարանտինային սահմանափակումների հետևանքները։ Թատրոնը հանդիսատեսի համար փակ է եղել, սակայն ամբողջ տարվա ընթացքում Facebook-ում թատրոնի պաշտոնական էջում հեռարձակվել են խաղացանկային ներկայացումները։
Sputnik Արմենիային տված հարցազրույցում թատրոնի տնօրեն և գեղարվեստական ղեկավար Կոնստանտին Օրբելյանը պատմեց, որ համավարակի պատճառով ստիպված են եղել դադարեցնել 2020թ․-ի համար նախատեսվող բոլոր նոր բալետային և օպերային բեմադրությունների նախապատրաստական աշխատանքներն ու փորձերը։
«Եվ քանի որ մենք միայն վերջերս ենք սկսել մեր սովորական աշխատանքային ռեժիմին վերադառնալ, աստիճանաբար վերսկսում ենք աշխատանքը նոր բեմադրությունների վրա և կարող ենք սկսել իրատեսորեն ծրագրել դրանց ներկայացման ժամկետները»,-ասաց նա։
2020-ին թատրոնն «օնլայն» էր
Օրբելյանը հիշեցրեց, որ արվեստում նո բարձունքների հասնելու համար պետք է կանոնավոր աշխատելու և ելույթ ունենալու հնարավորություն ունենալ։ Այդ առումով համավարակն իր շտկումներն է մտցրել։ Տուժել են աշխարհի բոլոր թատրոնները և դերասանները, բացառություն չէ նաև Հայաստանի Օպերային թատրոնն իր թատերախմբով, որը չէր կարողանում ելույթ ունենալ և անգամ փորձ անել։
Նա ընդգծեց․ շնորհիվ այն բանի, որ իրենց տեսագրել էին բալետների և օպերաների մեծ մասը, թատրոնը կարողացել է ցուցադրել հայկական «Անուշ», «Ալմաստ» օպերաները, Արամ Խաչատրյանի բալետները («Գայանե», «Դիմակահանդես», «Սպարտակ») և Կարեն Խաչատրյանի «Չիպոլինոն», Շառլ Ազնավուրի կենսագրության և երաժշտության վրա հիմնված «La Boheme» բալետային ներկայացումը և մի շարք այլ խաղացանկային ներկայացումներ։ Դրանք հեռարձակվել են Facebook-ում՝ թատրոնի պաշտոնական էջում։
Կոնստանտին Օրբելյանը շահել է դատն ընդդեմ ԿԳՄՍ նախարարության
«Հավատում եմ, որ ամբողջ աշխարհում մարդիկ, որոնք որևէ պատկերացում չունեին հայկական օպերայի կամ մեր բալետի մասին, կարողացան ինտերնետում տեսնել մեր հիասքանչ ներկայացումներն ու համերգները։ Չէ՞ որ մենք աշխարհի միակ թատրոնն ենք, որի խաղացանկում այսքան հայկական գլուխգործոցներ կան»,-ասաց նա։
Այժմ թատերախումբն աշխատում է Վերդիի «Օթելլո» օպերայի համերգային տարբերակի վրա՝ թատրոնի առաջատար մենակատարների մասնակցությամբ, բեմադրվում է «Պայացներ» օպերան, նախատեսվում է «Սիրո ըմպելիքը» և «Գյուղական պատիվ» օպերաների համերգային կատարումը։ Բացի այդ, բանակցություններ են ընթանում Խաչատրյանի «Սպարտակ» բալետի վերականգնման հնարավորության համար։
Հնարավո՞ր է թատրոնը հեռակա ղեկավարել
Օրբելյանն ավելի քան մեկ տարի է, ինչ Հայաստանում չէ, և այս ամբողջ ընթացքում ստիպված է եղել թատերախմբի հետ աշխատել դրսից, կամ, ինչպես ընդունված է ասել COVID-19-ի դարաշրջանում՝ հեռավար։ Այն հարցին, թե որքանով են համատեղելի թատրոնն ու հեռավար աշխատանքը, Օրբելյանը պատասխանեց․ «Մեր օրերում ամեն ինչ հնարավոր է»։
Նա ընդգծեց, որ այս ամբողջ ընթացքում աշխարհը վկա դարձավ, թե ինչպես են նախագահները առցանց ռեժիմով երկրներ ղեկավարում։
«Ռոմանսիադա» միջազգային մրցույթում հաղթել է Կառլեն Մանուկյանը
«Կարանտինի պատճառով լիակատար լոքդաունի շրջանում թատրոնում ոչինչ տեղի չէր ունենում, քանի որ բոլորը ստիպված էին տանը մնալ։ Թատրոնը հիմնականում փակ էր բոլորի համար, բացի տեխնիկական-ադմինիստրատիվ աշխատակազմի մի քանի հոգուց։ Այն ժամանակ թատրոնի գործունեությունն անցավ առցանց ռեժիմի»,-ասաց Օրբելյանը։
Նա նշեց, որ հեռակա ղեկավարելը միանգամայն հնարավոր, ավելին՝ շատ արդյունավետ, ինչի մասին խոսում է համավարակի շրջանում Facebook-ում բոլոր հրապարակումների վեց միլիոնանոց ընդգրկումը և թատրոնի հանդեպ շոշափելիորեն մեծացած հետաքրքրությունը։
«Հիմա էլ, երբ թատրոնն աստիճանաբար անցնում է լիարժեք աշխատանքի (ճիշտ է՝ որոշ սահմանափակումներով), ամեն բան արվում է իմ լիարժեք վերահսկողությամբ»,-պարզաբանեց նա։
Օրբելյանը տեղեկացրեց, որ պատվաստվելուց անմիջապես հետո կվերադառնա Երևան։
Պատերազմն ու 2021թ․-ի ծրագրերը
Օպերային թատրոնի գեղարվեստական ղեկավարն ընդգծեց, որ Արցախյան պատերազմի օրերին իրենց ամբողջ թիմը աջակցել է բանակին, յուրաքանչյուրն իր հնարավորությունների չափով։ Կոլեկտիվի աշխատակիցները մասնակցել են քողարկող ցանցերի պատրաստմանը։ Մի քանի տեսահոլովակ է ձայնագրվել թատրոնի մեներգիչների և նվագախմբի մասնակցությամբ՝ այդ սոսկալի օրերին հայրենիքի համար կռվողների մարտական ոգին բարձրացնելու համար։ Նա հիշեցրեց, որ դեռևս պատերազմից առաջ թատրոնի արտիստները ելույթ էին ունենում տարբեր զորամասերում, զինվորները հաճախ էին ներկա գտնվում ներկայացումներին։
«Մենք կշարունակենք հատուկ միջոցառումների կազմակերպումը զինվորականների և նրանց ընտանիքների համար, առավելագույնս ներգրավելով նրանց մեր թատրոնի կյանքում։ Մենք պարտավոր ենք մշտապես լինել մեր զինվորների և նրանց ընտանիքների կողքին»,-ասաց նա։
Օրբելյանը նշեց, որ իդեալական պայմաններում 2021թ․-ի համար նոր բեմադրություններ, հիանալի ելույթներ և հրավիրված փայլուն մենակատարներ կցանկանար։ Սակայն ամեն բան կախված է համաճարակաբանական իրավիճակից։
Խոսելով Հայաստանում օպերային և բալետային արվեստի ժողովրդականացման ճանապարհային քարտեզի մասին, նա նշեց, որ դա շատ բարդ հարց է, քանի որ տեղաշարժման սահմանափակումները դեռ որոշ ժամանակ գործելու են։
«Միակ բանը, որ կարող ենք անել՝ հուսալ և աղոթել, որ համավարակը վերջանա և մենք կարողանանք բացել համերգային դահլիճները բոլոր երկրներում։ Հուսով եմ՝ կկարողանամ վերականգնել կապերս պրոդյուսերների հետ ամբողջ աշխարհում, որպեսզի կարողանամ մեր հրաշալի թատերախումբը հյուրախաղերի ուղարկել»,-ասաց նա։
Հիշեցնենք՝ Օրբելյանի լիազորությունները որպես թատրոնի տնօրեն դադարեցվել էին 2019թ․-ի մարտի 29-ին՝ այն ժամանակվա մշակույթի նախարարի ժ․պ․ Նազենի Ղարիբյանի որոշմամբ, ինչն առաջացրել էր թատրոնի աշխատակիցների և շարքային քաղաքացիների դժգոհությունը։ Ընդ որում՝ Օրբելյանը շարունակում էր մնալ թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար։ 2020թ․-ի փետրվարին նրան վերականգնեցին տնօրենի պաշտոնում։