Ներքին Հանդի բնակիչներ

«Ամենաշատն ահաբեկիչներից ենք վախենում»․ սահմանամերձ Ներքին Հանդի մասին ուղղակի մոռացել են

278
(Թարմացված է 23:06 17.02.2021)
Վերջին 30 տարում գյուղի բնակիչները հիմնականում ինքնուրույն են լուծել իրենց խնդիրները, բայց հիմա անվտանգության հարցն առանց պետության օգնության լուծել չեն կարող։

Դավիթ Գալստյան, Sputnik Արմենիա

Սահմանամերձ Ներքին Հանդ գյուղը, որը Կապան խոշորացված համայնքի կազմում է, գտնվում է Սյունիքի մարզի հարավ-արևելքում։ Գյուղն ընդամեն մի քանի տասնյակ բնակիչ ունի։ Զբաղվում են հողագործությամբ, անասնապահությամբ և մեղվապահությամբ։ Ներքին Հանդը հայտնի է նաև նրանով, որ գտնվում է «Սոսու պուրակ» արգելավայրի անմիջական հարևանությամբ։

Դիվերսանտները կարող են գյուղ ներթափանցել

Պատերազմից հետո սահմանները մոտեցել են Ներքին Հանդին և հիմա անցնում են գյուղից ընդամենը մի քանի հարյուր մետր հեռավորության վրա։ Եվ չնայած Հայաստանի ԶՈւ ստորաբաժանումները տեղակայված են անմիջապես ադրբեջանցիների դիրքերի դիմաց, գյուղի բնակիչներն ամեն դեպքում մի աչքը բաց են քնում։

Дорожный знак у въезда в село Неркин Ханд, Сюник
© Sputnik / Aram Nersesyan
Ներքին Հանդ

«Զորքը կա, բայց էնպես չի, որ անվտանգությունն ապահովված է։ Դե, մտնելը (դիվերսանտների) միշտ էլ սպասում ենք։ Բայց ընդհանուր առմամբ այս պահին խաղաղ է»,- Sputnik Արմենիային ասաց գյուղապետ Խաչիկ Բաղդասարյանը։

Մի քանի անգամ նաև կրակահերթ է հնչել, բայց գյուղի վրա չեն կրակել։ Վերջին անգամ նման բան տեղի է ունեցել մոտ 10 օր առաջ (զրույցի պահից՝ խմբ․)։

Староста села Неркин Ханд в Сюникской области Хачик Багдасарян
© Sputnik / Aram Nersesyan
Խաչիկ Բաղդասարյան

Երեխաները, ինչպես միշտ, դուրս են գալիս բակ, խաղում են, բայց մեկ է` մեծերն անհանգստանում են նրանց համար. ով գիտի` ինչ կարող է պատահել։

Իր չորս անչափահասների համար անհանգստանում է նաև գյուղի բնակիչ Գյուլնարա Հոռոմսիմյանը։

Եղել է, որ գյուղացին վիրավորվել է. ինչպես էին ապրում հայ–թուրքական սահմանին 90–ականներին

«Ահուդողով ենք քնում` հեսա կգան, հեսա կհարձակվեն։ Ես ջհանդամ՝ լավ-վատ ապրել եմ, էս երեխեքին բան չպատահի։ Վախը կա, էնպես չի, որ մենակ իմ մեջ, բոլորն են վախենում։ Ամենաշատը ահաբեկիչներից ենք վախենում։ Երեխեքին թույլ չեմ տալիս, որ անգամ անտառ մտնեն, ընդհանրապես թույլ չեմ տալիս` հեռու գնան։ Որ միշտ աչքիս առաջ լինեն»,-ասում է Գյուլնարան։

Жительница села Неркин Ханд в Сюникской области Гюльнара Оромсимян
© Sputnik / Aram Nersesyan
Գյուլնարա Հոռոմսիմյան

Հետո ավելացնում է` ոչ մի երաշխիք չկա, որ ամեն ինչ հանգիստ կլինի։ , Խոստովանում է, որ մահից ավելի քիչ է վախենում, քան գերի ընկնելուց։

«Ավելի լավ է` խփեն, քան գերի ընկնենք։ Ամենավատ բանը դա է։ Տեսնում ենք, էլի, հեռուստացույցով ցույց են տալիս, մարդիկ աչքի տեսածով ասում են (գերիների հանդեպ վերաբերմունքի մասին)»,-հոգոց է հանում Գյուլնարան։

Գյուղի մեկ այլ բնակիչ՝ Նվերը, արիությունը չի կորցնում, իրավիճակին էլ ավելի հանգիստ է նայում։ Ցույց տալով մոտակա բլուրը` ասում է, որ առաջ այդտեղ հայեր էին կանգնած, իսկ հիմա՝ ադրբեջանցիներ։

Հարցին, թե կրակոցներ լսվո՞ւմ են, պատասխանում է` հազվադեպ։ Գյուղի վրա չեն կրակում, այնպես որ «էդ հեչ»։ Նրա երեխաները դպրոց են գնում, հանգիստ է, բայց եթե մի բան լինի, պատրաստ է զենք վերցնել։

Կորած կենդանիները

Նվերն անասնապահությամբ է զբաղվում, կովեր ունի, խոզեր ու հավեր։ Նախկինում կենդանիներն արածում էին այնտեղ, որտեղ հիմա տեղավորվել են ադրբեջանցիները։ Հիմա ստիպված են անասուններին ուրիշ տեղ են տանում։

Житель села Неркин Ханд в Сюникской области Нвер
© Sputnik / Aram Nersesyan
Նվերը

«Այնտեղ (ադրբեջանցիների զբաղեցրած տարածքում) հողը շատ լավն էր։ Կովսականում մարդիկ հող էին մշակում, գնում էինք, էժանով ցորեն, գարի էինք բերում։ Ձեռ էր տալիս, էլի, մի բան մնում էր։ Հիմա ոչ մի բան չի մնա»,-ասում է Նվերը։

Մի քանի օր առաջ սահմանից ոչ հեռու, բայց հայերի վերահսկողության տակ գտնվող տարածքներում նա իր խոզերից մեկին գտել է սատկած։ Հղի կենդանուն սպանել էին։ Ով է արել՝ Նվերը չգիտի, կարող է միայն կռահել։

«Ադրբեջանցիները կարող էին խոզիս խփել, որ բնակիչների ու մեր տղերքի միջև կոնֆլիկտ առաջացնեն։ Բայց ես հո չեմ մտածում, որ մերոնք են խփել։ Դե, խոզին խփել-խփել են, ջայնամ, կարևորը, որ մարդ չխփեն։ 5-6 հազար զոհ տվինք, հիմա մի խոզի համար նստելու եմ, դարդ անե՞մ»,-ասում է նա։

Առաջ գյուղացիները հանգիստ բաց էին թողնում կենդանիներին՝ չմտածելով նրանց ապահովության մասին։ Հիմա ստիպված են «սիրուն, կուլտուրական հացը կապել» ու անասուններին տանել արոտավայր։ Երեկոյան հետ են բերում։

Жители села Неркин Ханд рассказывают корреспонденту Sputnik Армения о проблемах села
© Sputnik / Aram Nersesyan
Ներքին Հանդի բնակիչներ

Գյուղապետ Խաչիկ Բաղդասարյանը մեզ պատմեց, որ ներկայիս սահմանագծի վրա մոտ 40 հա վարելահող է մնացել, իսկ դրանք օգտագործելու փորձի դեպքում անվտանգության մասին խոսք չկա։ Բացի այդ, մյուս կողմում են մնացել հիմնական վարելահողերը։

«Հիմա ուրիշ արոտավայրեր կան, բայց երբ խոտհարքի ժամանակը գա, երբ ձմռան համար պիտի խոտ պահենք, խնդիր կառաջանա, թե այդ ընթացքում անասուններին որտեղ տանենք արոտի»,-բացատրում է Բաղդասարյանը։

Նրա խոսքով` անվտանգությունն ապահովելու համար ցանկալի կլիներ սահմանագիծը փշալարով պատել, որպեսզի մարդիկ իմանան, թե որ գծից անցնել չի կարելի։ Գյուղապետը հուսով է, որ լարման տակ աշխատող ցանկապատների շինարարության ծրագիրն այստեղ էլ կհասնի։

Հիմա նա փնտրում է խոզին, որը մի քանի օր առաջ է կորել։

«Մեծ խոզ ունեի, արդեն հինգ օր է՝ չկա։ Անգամ չգիտեմ՝ մյուս կողմն անցել է, թե չէ։ Փնտրում եմ։ Եթե չգտնեմ, ուրեմն մոլորվել էր»,-ծիծաղում է նա։

Սոցիալական խնդիրներ

Գյուղատնտեսությունը գյուղի բնակիչների հիմնական զբաղմունքն է։ Գյուլնարա Հոռոմսիմյանի խոսքով՝ գյուղում փաստացի անհնար է այլ աշխատանք գտնել։ Տնամերձ տնտեսությունից նա ընդամենը երկու մեղվափեթակ ունի։ Ոչ մեծ տնակում նա մենակ է մեծացնում չորս երեխաներին։

Жительница села Неркин Ханд в Сюникской области Гюльнара Оромсимян показывает на азербайджанский пост
© Sputnik / Aram Nersesyan
Գյուլնարա Հոռոմսիմյան

Կինը հիմնական աշխատանք չունի, ապրում է 42 հազար դրամ նպաստով, մեկ–մեկ էլ կողքից է գումար աշխատում։ Օրինակ՝ պատերազմի ժամանակ զինվորների համար ուտելիք էր պատրաստում։

Հայկական սահմանամերձ տարածք. Ներքին Խնձորեսկում չգիտեն` որն է այժմ սահմանը. տեսանյութ

«Գյուղում աշխատանք չկա, որ երեխեքին ինչ-որ կերպ պահենք։ Նրանցից երեքն ապագա զինվոր են, մեծս մյուս տարի բանակ կգնա։ Երկրորդը 14 տարեկան է, երրորդը՝ 11։ Աղջիկս էլ շուտով 18 կդառնա։ Պիտի պահեմ-մեծացնեմ»,-ասում է Գյուլնարան։

Молодой житель села Неркин Ханд в Сюникской области на фоне своего домика
© Sputnik / Aram Nersesyan
Գյուլնարա Հոռոմսիմյանի որդին

Գյուղի բնակիչները դժգոհ են, որ իշխանությունները նրանց վրա ուշադրություն չեն դարձնում։ Մյուս սահմանամերձ գյուղերի խնդիրների մասին շատ է խոսվում, իսկ Ներքին Հանդի մասին, թվում է, բոլորը մոռացել են։ Գյուղի մասին չեն հիշել ո՛չ նախորդ 20 տարիների ընթացքում, երբ ադրբեջանցիները հեռու էին, ո՛չ էլ հիմա։ Երկրի, անգամ մարզի ղեկավարությունը Աստծուց մոռացված այս վայրում չի երևում։

Դեռ առաջին Արցախյան պատերազմից հետո իշխանությունները խոստացել էին, բայց այդպես էլ չեն վերանորոգել ռմբակոծություններից տուժած տները։

Молодой житель села Неркин Ханд в Сюникской области на фоне своего домика
© Sputnik / Aram Nersesyan
Ներքին Հանդ

Տեղի բնակիչների խոսքով՝ անգամ պատերազմի ժամանակ, երբ մաքրում էին Ծավ գյուղ տանող ճանապարհ (Կապան-Շիկահող-Մեղրի ավտոմայրուղի), ձյուն մաքրող մեքենաները հիմնական ճանապարհից դեպի գյուղ անգամ չէին իջնում։ Եվ դա այն դեպքում, որ այստեղ նույնպես պաշտպանական գիծ էր անցնում։

Вид на азербайджанский пост с села Неркин Ханд, Сюник
© Sputnik / Aram Nersesyan
Ներքին Հանդ

Գյուղ գնացող տրանսպորտ չկա, իսկ տաքսիով Կապան հասնելու համար պետք է 6-7 հազար դրամ ծախսեն։ Բնակիչները խնդրում են գյուղի դպրոցի համար գոնե մեկ ավտոբուս կամ միկրոավտոբուս տրամադրել, որ եթե հանկարծ կրակոցներ սկսվեն, կարողանան անհապաղ տարհանել կանանց ու երեխաներին։

«Աստված չանի, եթե մի բան լինի, ես չեմ իմանա՝ երեխեքիս գյուղից դուրս հանե՞մ, թե՞ վազեմ սահմանը պաշտպանելու»,-ասում է տեղի բնակիչներից մեկը։

Հիշեցնենք` պատերազմի հետևանքով Ադրբեջանի վերահսկողության տակ անցան Արցախի որոշ շրջաններ։ Դրանից հետո սկսվեց Հայաստանի և Ադրբեջանի սահմանների հստակեցման գործընթացը, ինչի հետևանքով մի շարք խնդիրներ ի հայտ եկան Սյունիքի սահմանամերձ բնակավայրերում։

Հայերն ու ադրբեջանցիներն իրարից 2–3 մետրի վրա են. Ճակատենը զրկվել է ալեհավաք աշտարակից

Իրավիճակը հատկապես սրվեց Կապան-Գորիս ավտոճանապարհի մի հատվածի, ինչպես նաև մի շարք գյուղերի պատճառով` ներառյալ Ճակատեն, Դավիթ Բեկ, Որոտան, Շուռնուխ, Ներքին Խնձորեսկ գյուղերը։

278
թեգերը:
Ներքին Հանդ, Գյուղ, Սահման, Ադրբեջան, Հայաստան
Ըստ թեմայի
Հայաստանն ու Ադրբեջանն առանց Ռուսաստանի Սյունիքի մասին որևէ փաստաթուղթ չեն ստորագրել
Ադրբեջանական զինված ծառայողների առկայությունը Սյունիքի համայնքներում պետք է բացառվի. ՄԻՊ
Ադրբեջանցիները Սյունիքի մոտ կրակում են փոքր ու խոշոր տրամաչափի զենքերից. տեսանյութ
Սյունիքի և Գեղարքունիքի սահմանամերձ դարձած 39 բնակավայրում կօգտվեն աջակցության ծրագրերից
Արխիվային լուսանկար

Ֆուտբոլային վրեժ, կամ կո՞ղմ եք, որ կինը բաժանվելիս կլորիկ գումար ստանա

193
(Թարմացված է 22:28 26.02.2021)
​Եկեք անկեղծ լինենք։ Կանայք ողջ աշխարհում վաղուց են բարձրացնում այս վիճահարույց հարցը՝ հետո ինչ, որ աշխատանքի չենք գնում, փոխարենը անում ենք տան բոլոր գործերը՝ լվացք, արդուկ, ճաշ եփել, երեխային նայել և այլն։
Բազմոցին պառկած «Բարսելոնա» էիր նայում, իսկ ես երեխա էի մեծացնում. բարի եղիր փոխհատուցել

Այսինքն, միջուցե ավելի շատ ենք աշխատում, քան տղամարդիկ, որոնք գնում են գրասենյակ և օրն անցկացնում համակարգչի առջև։ Եվ ուրեմն մեզ էլ վճարեք մեր աշխատանքի դիմաց. պահանջում են կանայք։

Այս պահանջը, որը գոնե ես բավական արդարացի եմ համարում, հիմնականում ուղղված էր պետությանը։ Բայց, ինչպես երևում է, պետությանն այս ամենը բոլորովին դուր չեկավ՝ ինչո՞ւ պիտի ձեր ամուսինը բազմոցին փռված ըմբոշխնի Մեսսիի խաղը, իսկ կառավարությունը նրա փոխարեն վճարի, և ի վերջո պետությունն ասաց կանանց.

«Կներեք, թող հենց ձեր ամուսիններն էլ բաժանվելիս վճարեն ձեզ՝ իրենց «բորշչն» ու թանապուրը պատրաստելու, նաև ձեր համատեղ երեխային մենակ մեծացնելու համար, որովհետև ինքը բացարձակ ոչինչ չի արել»։

Ու տարբեր երկրների խորհրդարանները սկսեցին համապատասխան օրենքներ ընդունել հօգուտ կանանց։ ​Անցնենք կոնկրետ օրինակներին։

Ուղիղ 10 տարի առաջ ՝ 2011 թվականին, դատարան դիմեց արգենտինացի մի կին, որը մոտ 30 տարի ապրել էր ամուսնու հետ, բայց ի վերջո բաժանվել նրանից։ Եվ դատարանը վճռեց՝ 70-ամյա տղամարդը պետք է մոտ 180 հազար դոլար փոխհատուցում վճարի կնոջը։ Առաջին հայացքից տպավորիչ մի գումար է, բայց կինը բացատրում էր՝ ախր չէի էլ դիմի դատարան, բայց 30 տարի նստել եմ տանը, այսինքն՝ նստելու ժամանակ էլ չեմ ունեցել, ոչ մի մասնագիտություն ձեռք չեմ բերել, բայց ամենակարևորը՝ 60-նն անց եմ, կենսաթոշակային տարիքի, իսկ թոշակներն Արգենտինայում, ինչպես գիտեք, բավական խղճուկ են։ Համաձայնեք` գոնե թոշակների մասով մեզ՝ հայաստանցիներիս համար ոչ մի զարմանալի բան չկա։

Մեկի փոխարեն երկու անձնագիր՝ հանուն զբոսաշրջության ու ընդդեմ կորոնավիրուսի

​Հիմա երկրորդ՝ ամենաթարմ օրինակը։ Նույն իրավիճակը ստեղծվեց Չինաստանում, երբ ամուսինը մի քանի ամիս առաջ ասաց կնոջը՝ էլ չեմ ուզում քեզ հետ ապրել։ Կինը հակադարձեց՝ այդ դեպքում վճարիր, քանզի 5 տարի շարունակ ես առավոտից իրիկուն զբաղվել եմ տան գործերով, իսկ դու բացարձակ ոչինչ չես արել ո′չ տան, ո′չ էլ մեր տղայի համար։

Առաջ նման պահանջը հաստատ չէր անցնի, որովհետև ֆինանսական պահանջներ ներկայացնելու համար կինը պետք է նախօրոք ամուսնական պայմանագիր կնքեր տղամարդու հետ, բայց Չինաստանում նման պայմանագրերը բոլորովին տարածված չեն, ինչպես նաև Հայաստանում։

Բայց վերջերս Չինաստանում օրենսդրություն ընդունվեց, որը թույլ է տալիս ամուսնալուծության դեպքում փոխհատուցում պահանջել։ Եվ չինուհին ստացավ այդ փոխհատուցումը։ Ճիշտ է, արգենտինուհու ստացածի հետ այն չես համեմատի՝ մոտ 8 հազար դոլար։

Իհարկե, չի կարելի անտեսել այն հանգամանքը, որ չինուհին ընդամենը 5 տարի էր ապրել ամուսնու հետ, իսկ արգենտինուհին՝ 30 տարի։

Այնումենայնիվ, մեկնաբաններից մեկը նկատում է՝  ժամկետն ի՞նչ կապ ունի, Նիկոլաս Քեյջի նախկին կինը ֆինանսական հատուցում պահանջեց նախկին ամուսնուց, այնինչ նրա հետ ապրել էր գիտե՞ք որքան՝ ընդամենը 4 օր։

​Մի խոսքով` թեժ վիճաբանությունն այս հարցի շուրջ շարունակվում է։ Ոմանք ասում են` բա չե՞ք վախենում, որ այս ամենը նախադեպ դառնա և սրանից հետո անխտիր բոլոր կանայք սկսեն փոխհատուցում պահանջել։ Բայց, ինչպես ցույց են տալիս հենց Չինաստանում արված հարցումները, նման տեսակետի կողմնակիցները շատ չեն։

Հայերն աղմուկ կբարձրացնեին, իսկ ամերիկացիներն ուրախ են. ամերիկյան իմպիչմենտի դասերը

Քաղաքացիների 92 տոկոսը ոչ միայն հավանություն է տվել դատարանի վճռին, այլև զայրացել՝ այդ ի՞նչ փող է, որ, փորձեք բաժանել այն 5 տարվա վրա և կհամոզվեք, որ ամսական 100 դոլարից մի փոքր ավելի գումար է ստացվում։ Ուրեմն ամսական 100 դոլա՞ր եք գնահատում կնոջ աշխատանքը։

Եվ սա այն դեպքում, երբ Տնտեսական համագործակցության և զարգացման միջազգային կազմակերպության տվյալներով` ընդհանուր առմամբ աշխարհում կինը 2 անգամ ավելի շատ է զբաղվում տան գործերով, իսկ Չինաստանում՝ 2,5 անգամ ավելի։

​Այնուամենայնիվ, անկեղծ խոստովանեք՝ իսկ դուք կո՞ղմ եք, որ կինը բաժանվելիս կլորիկ գումար ստանա տան գործերն անելու համար։

Վախենամ՝ կանանց և տղամարդկանց պատասխաններն այնքան էլ չեն համընկնի։

Ինչպես լեդին հայտնվեց մեկուսարանում, կամ ինչ է լինում, երբ չես պաշտպանում դեմոկրատիան

193
թեգերը:
Բարսելոնա, ֆուտբոլ, տղամարդ, Կին
թեմա:
5 րոպե Դուլյանի հետ
Ըստ թեմայի
«Հանրահավաքային թվաբանության» խնդիրը Հայաստանում, կամ նման վեճեր լինում են նաև ԱՄՆ–ում
Երկրի բնակիչներն իրենք կկործանեն իրենց մոլորակը, կամ ինչու չեն գալիս այլմոլորակայինները
Ուզում ես զարգանալ՝ գնահատիր անցյալդ
Կանաչ ժամ եկեղեցին Շուշիում

Ուղղափառ եկեղեցի Շուշիում. որտեղի՞ց է ծագել հայերի կողմից եկեղեցու յուրացման մասին միֆը

261
(Թարմացված է 08:22 26.02.2021)
Ադրբեջանական կողմն իր նոր թեզն է առաջ տանում այն մասին, թե Շուշիում հայկական եկեղեցիներն ուղղափառ են։ Օրեր առաջ նման անսպասելի հայտարարությամբ հանդես եկավ նաև ՌԴ պետդումայի պատգամավոր Ալեքսեյ Ժուրավլյովը։ Sputnik Արմենիայի սյունակագիրը փորձել է պարզել` որն է խնդիրը։

Տեղի իշխանությունների հրավերով պետդումայի պատգամավոր (Վորոնեժի մարզից ընտրված) և «Հայրենիք» («Родина») կուսակցության առաջնորդ Ալեքսեյ Ժուրավլյովը վերջերս Բաքու էր այցելել, որտեղ նրան շատ հյուրընկալ էին ընդունել, և պատերազմից հետո Ադրբեջանի վերահսկողության տակ անցած տարածքներով շրջելուց հետո, Facebook–ի իր էջում ադրբեջանական ԶԼՄ–ից մի հոդված էր հրապարակել Շուշիում «գողացած եկեղեցու» մասին։ Միևնույն ժամանակ խորհրդարանականն իր գրառումը բավական կտրուկ մեկնաբանությամբ էր ուղեկցել հայկական կողմի հասցեին. «Ռուսական եկեղեցու օկուպացիան, հոգևոր արժեքների վրա հարձակումը ամենավատ ռուսատյացության չարագույն դրսևորումներն են»։

Скрин поста Алексея Журавлева в Facebook от 19 февраля 2021
Ալեքսեյ Ժուրավլյովի հրապարակումը Facebook–ում

Պարզաբանեմ. լուսանկարում 1847 թվականին Շուշիում կառուցված Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցին է։ Ժողովրդի շրջանում այն ավելի հայտնի է Կանաչ ժամ անունով։  Այդ անվանումը ստացել է, որովհետև ժամանակին եկեղեցու գմբեթը կանաչ է եղել։ Խորհրդային տարիներին վանքն օգտագործել են որպես հանքային ջրերի ըմպելասրահ, ինչի պատճառով էլ հիմքը քայքայվել ու քանդվել էր։ Առաջին հաղթանակած պատերազմից հետո Արցախի  իշխանությունները որոշել էին վերականգնել եկեղեցին։ 1995 թվականի մայիսին վանքն օծվել էր Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին առաջինի ներկայությամբ և վերադարձվել Հայ առաքելական եկեղեցու արցախյան թեմին։

Անվանի հայեր, որոնց Շուշին նվիրել է համաշխարհային մշակույթին

Ադրբեջանական աղբյուրները, որոնց հղում է անում պատգամավոր Ժուրավլյովը, պնդում են` իբրև եկեղեցու ճակատային մասը  ի սկզբանե ռուսական ճարտարապետության ավանդույթների մեջ է արվել և միայն տասնամյակներ անց նրա արտաքին տեսքը փոխվել է ու դարձել հայկական։ Եկեղեցու գմբեթն իսկապես ժամանակին կլոր էր։ Սակայն հին լուսանկարների վրա ռուսական ճարտարապետական ոճ ճակատային հատվածում չի կարող նկատել և ոչ մի գրագետ ճարտարապետ։ Բացի այդ, եկեղեցու մուտքի վերևում քարի վրա փորագրված արձանագրությունը («Բաբայան Ստեփանոս Հովհաննես: Մկրտիչ եղբոր հիշատակին, 1847») վկայում է վանքը կառուցողի ու հովանավորի մասին։  Չեմ  բացառում, որ այդ գրությունն արդեն ոչնչացվել է։ Հայտնի է, որ եկեղեցու գմբեթը պայթեցվել է։ Միևնույն ժամանակ Բաքվում պնդում են, որ վանքը վնասվել է Շուշիի համար մղվող մարտերի ժամանակ թշնամու ռմբակոծության հետևանքով։ Սակայն համացանցի որոնողական համակարգը լուսանկարներ է բերում, որոնցում ադրբեջանցի զինվոր է պատկերված եկեղեցու ֆոնին։

Оскверненная часовня Иоанна Крестителя в Шуши
Շուշիի Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցին

Լուսանկարը համացանցում հայտնվել է քաղաքի նկատմամբ հայկական ստորաբաժանումների կողմից վերահսկողությունը  կորցնելուց մոտավորապես հինգ օր անց։ Այդ ժամանակ եկեղեցին դեռ նորմալ վիճակում էր։  Իսկ ահա ևս մի քանի օր անց նկարահանած տեսանյութը թույլ է տալիս համոզվել, որ գմբեթն արդեն քանդված է։

Արժե ամեն դեպքում հասկանալ, թե որտեղից է հայտնվել Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցու ոչ հայկական ծագման մասին տեսությունը։ Դատելով ամեն ինչից, այդ վարկածի կողմնակիցները դիտավորյալ են «շփոթում» երկու տարբեր եկեղեցիներ։

Հայտնի է, որ Շուշիի Ղումլուխ թաղամասում ХIХ դարի 30-ականներին ռուս զինվորականների միջոցներով կառուցվել է ուղղափառ Սուրբ Գեորգիի եկեղեցին։ Ըստ ամենայնի, «սրբավայրը հայերի կողմից յուրացման» մասին խոսելով, Ադրբեջանում նկատի ունեն հենց այդ վանքը։ Ռուսական ուղղափառ եկեղեցուն նրա պատկանելությունը հայերի կողմից երբեք կասկածի տակ չի դրվել։ Խորհրդային տարիներին վանքի շենքն օգտագործվել է որպես հացահատիկի պահեստ։ Այնուհետև այն ընդհանրապես գոմի են վերածել։ Իսկ 1970 թվականին իշխանությունների որոշմամբ եկեղեցին հիմնահատակ քանդվեց և դրա փոխարեն մշակույթի տուն կառուցվեց։

Հետաքրքրական է, որ Բաքվում պնդում են, որ 1868 թվականին ճարտարապետ  Սիմեոն Տեր–Հակոբյանցի կառուցած Շուշիի Սուրբ Ամենափրկիչ Ղազանչեցոց եկեղեցին նույնպես ի սկզբանե ուղղափառ է եղել։ Իբրև հայերն այն ևս զավթել են ու հայկականացրել։ Ավելին, Ադրբեջանի ճարտարապետների միության վարչության անդամ Ֆաիգ Իսմայիլովը պնդում է, որ ռուսներն իրենց հերթին են գողացել վանքի շենքը։

Ինչ են թողել հայերը Շուշիում. պատմության ավերակներ, թե ավերակների պատմություն

Ճարտարապետը պատմում է. «Երբ Ղարաբաղում գտնվող ռուս զինվորների համար վանք հիմնելու անհրաժեշտություն առաջացավ, բանակի ղեկավարությունը զանգը կախեց Ղարաբաղի խանության  խորհրդի շենքի աշտարակի վրա և այստեղ  պաշտամունքի համար պայմաններ ստեղծեց։ Ժամանակի ընթացքում խորհրդի շենքը վերանորոգվեց ռուսական  բանակի հրամանատարության հրամանով և հարմարեցվեց եկեղեցական ոճին»։ Ավելին, ճարտարապետի պնդմամբ, մինչև 1989 թվականը Շուշիում ընդհանրապես հայկական եկեղեցիներ չեն եղել։

Միևնույն ժամանակ, ХХ  դարի սկզբին Թիֆլիսում Կովկասի փոխարքա նորին կայսերական մեծության գրասենյակի կողմից տպագրվող «Կովկասյան օրացույց» պաշտոնական տեղեկատուի տվյալներով` Ղարաբաղի մասին բաժնում ասվում է. «Շուշի քաղաքում եկեղեցիների թիվը. ուղղափառ` 1, հայ առաքելական` 5, շիական մզկիթ` 2։ Հոգևորականություն. ուղղափառ` 1, հայ առաքելական`89, մահմեդական` 39»։

«Կովկասյան օրացույցում» հիշատակած Շուշիի հայկական եկեղեցիներից երեքը ոչնչացվել էին Ադրբեջանի խորհրդային ղեկավարության կողմից։ Ագուլեցոց եկեղեցին քանդել էին 1960 թվականին, դրա տեղում կառուցել դպրոց։

Մեղրեցոց եկեղեցու շենքը սկզբում ամառային կինոթատոնի վերածեցին, այնուհետև ամբողջությամբ վերացրին։

Կուսանաց վանքը 60-ականների կեսերին բուլդոզերներով քանդեցին և դրա տեղում բնակելի տներ կառուցեցին։

Իսկ կառավարման հայկական ժամանակահատվածում Շուշիի շիիթական երկու եկեղեցիները ոչ միայն պահպանվել էին, այլև վերականգնվել։ Ընդ որում, պահպանվել էին այն ժամանակվա մահմեդական պաշտամունքային ճարտարապետության բոլոր մանրուքները։

Ինչո՞ւ է «ադրբեջանականացվում» Շուշին. փորձագետները` Փաշինյանի հայտարարության մասին

261
թեգերը:
Ադրբեջան, Ռուսաստան, Արցախ, Եկեղեցի, Շուշի
Ըստ թեմայի
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն մտադիր է հնարավորինս սեղմ ժամկետում առաքելություն ուղարկել Արցախ
Երևանը դեռ «այո» չի ասել, կամ ինչու է Ալիևը շտապում Նախիջևանի մայրուղու հարցում
Ջուղայի խաչքարերի ճակատագիրը չկրկնվի. Դավիթ Բաբայանը դիմել է ՄԱԿ–ին ու ՅՈւՆԵՍԿՕ–ին
Արա Այվազյանն Արցախի հուշարձանների հարցը քննարկել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գլխավոր տնօրենի հետ
Родственники 54 военнослужащих из Ширака, захваченных в Хцаберде, во время пресс-конференции в администрации Ширакской области (28 февраля 2021). Гюмри

«Թո՛ղ տղաներին բերի, նոր խոսի». Վանեցյանի ասածը զայրացրել է գերիների հարազատներին

0
(Թարմացված է 16:49 28.02.2021)
Գերեվարված շիրակցիների հարազատները հորդորում են տղաների անունները քաղաքական նպատակներով չշոշափել։

ԵՐԵՎԱՆ, 28 փետրվարի – Sputnik. Ադրբեջանում հայտնված տղաների հարազատները բոլոր ուժերին կոչ են անում գերիների հարցը չքաղաքականացնել: Խծաբերդում գերեվարված շիրակցի 54 տղաների հարազատներն այսօր հրավիրված ասուլիսի ժամանակ հանդես եկան հայտարարությամբ։

«Քաղաքական և ոչ քաղաքական ուժերը շոշափում են մեր տղաներին գերությունից ազատելու հարցը: Եթե կա ինչ–որ անձնավորություն, որը կարող է իր լուման ներդնել մեր տղաներին վերադարձնելու հարցում, խնդրում ենք` թող կատարի այդ քայլերը, նոր խոսի: Մենք առաջին օրվանից տեսել ենք այն մարդկանց, որոնք պատրաստ են մեր կողքին լինելու ու մեզ համար քայլեր կատարելու, գիտենք նաև այն մարդկանց, որոնք իրենց նպատակների համար շոշափում են մեր տղաների հարցը, թող նրանք զերծ մնան իրենց հայտարարություններում գերիների ու անհետ կորածների խնդիրը շոշափելուց ու չխանգարեն մնացած աշխատանքներին, որոնք կատարվում են ու պետք է կատարվեն»,-նշեցին հարազատները։

Նրանք շեշտեցին, որ իրենք ոչ մի քաղաքական ուժի չեն պաշտպանում ու չեն կանգնում ոչ մի քաղաքական ուժի կողքին, և անդրադարձան նաև ԱԱԾ նախկին ղեկավար Արթուր Վանեցյանի հայտարարությունը:

«Մենք նրան էլ ենք հորդորում՝ ունես այդ հնարավորությունը, արա, նոր խոսիր: Եթե կարող ես 3 օրում գերիներին բերել, բեր թեկուզ 1 շաբաթում, բայց երեխաներին մի դարձրեք առևտրի թեմա ձեր աթոռի համար։ Կա՛մ ինքը պետք է բերի մեր երեխաներին, կա՛մ ինքը ստախոս է, եթե աթոռ է ուզում, թող գա Գյումրի, մենք իրեն աթոռ կտանք, բայց ոչ մեր երեխաների հաշվին»,-նշեցին հարազատները՝ կարևորելով գերիների վերադարձի հետ կապված գործընթացը:

Նրանք շեշտեցին` փակագծեր չեն բացում, բայց լավ գիտեն` այդ գործընթացում ով է ներգրավված, ով ինչ քայլ է կատարում:

«Այսօրվա դրությամբ այն 70 տոկոս գործընթացը, որ մինչ այս կատարվել էր տղաների վերադարձի ուղղությամբ, իրենք նորից դարձրեցին զրո։ Եթե գերիներին բերելու հնարավորություն ունեցող անձը չի համագործակցում պատկան մարմինների հետ, մենք մտածում ենք, որ դրա նպատակը ուրիշ է, իսկ հետևանքի մասին մենք չպետք է դատենք, այլ դրա համար կան համապատասխան մարմիններ: Խոսքը ոչ միայն Շիրակի մարզի այն 62 տղաների մասին է, որոնցից 8 վերադարձել են, այլ բոլորի»,- նշեցին հարազատները։

Նրանք պահանջեցին, որ իրենց հետ հանդիպման գան Հայաստանի ու Արցախի նախագահները։

«Թող գան Գյումրի ու մեր տղաներին չդարձնեն քաղաքական դաշտ: Մեզ շահարկում պետք չեն, մեզ պետք են հստակ քայլեր»,- եզրափակեցին գերեվարվածների հարազատները:

Հիշեցնենք` Ազգային անվտանգության ծառայության նախկին տնօրեն Արթուր Վանեցյանն օրերս հայտարարել էր, որ եթե ինքը իշխանության գա, ապա կկարողանա գերիների հարցը մի քանի օրում լուծել։

0