Վարուժան Մատոսյանը կնոջ ու որդու հետ

«Դոբրին». զոհված Վարուժան Մատոսյանն ուզում էր 100 տարի ապրել և Արարատը բարձրանալ

3296
(Թարմացված է 20:21 15.02.2021)
Վարուժան Մատոսյանը պատերազմի առաջին օրն էր փորձել կամավորագրվել. նրան մերժել էին, քանի որ չէր ծառայել։ Վարուժանը, սակայն, օրեր անց նորից է դիմել զինկոմիսարիատ, և այս անգամ արդեն նրան հերթագրել են ու հաջորդ օրը կանչել։ Վարուժանը չվերադարձավ կռվից։

Պատերազմի ժամանակ զոհված 35-ամյա Վարուժան Մատոսյանենց բնակարանում ենք։ Առաջինը մեզ դիմավորում են նրա երկու երեխաները` 10 տարեկան Սարիբեկն ու 7 տարեկան Էլլան։ Երեխաներն ուշադիր զննում են ինձ և շատ արագ զրույցի բռնվում. Էլլան նայում է ֆոտոխցիկիս ու ասում, որ երազում է նկարչուհի դառնալ, քանի որ նկարել շատ է սիրում, բայց մատիտներով։ Սարիբեկը քրոջ խոսքն ընդհատում է և ասում, որ ինքն էլ է լավ նկարում, բայց բանկի կառավարիչ է ուզում դառնալ։ «Կառավարիչ կդառնամ, կհարստանամ ու լավ–լավ բաներ կառնեմ բոլորի համար»,–ասում է Սարիբեկը։

Дети Варужана Матосяна Сарибек и Элла
© Sputnik / Karine Harutyunyan
10 տարեկան Սարիբեկն ու 7 տարեկան Էլլան

Ընտանիքի անդամներին զգուշացնում եմ` գուցե պետք չէ՞, որ երեխաները մեր զրույցը լսեն, բայց պատասխանում են, որ երկուսն էլ գիտեն ամեն բան, սակայն Էլլան հորը տեսնելու հույսը դեռ չի կորցնում և սպասում է, որ նա մի օր տուն է գալու։

Վարուժան Մատոսյանը, որը պարտադիր զինվորական ծառայություն չէր անցել, հենց պատերազմի առաջին օրը` սեպտեմբերի 27-ին, գնացել է զինկոմիսարիատ և կամավորագրվել։ Սակայն նրան չեն հերթագրել` չծառայած լինելու պատճառով։

«Չեմ կարող վախկոտի պես ապրել». Վահեն իր վերջին վիրավորին կուրանալուց փրկեց, ինքը զոհվեց

«Տղաս նեղված տուն եկավ։ Ինձ ասաց` մամ, փաստորեն, ես անպիտա՞ն եմ։ Բայց չհանձնվեց. գիշերները գնում և կամավոր ինչ–որ աշխատանք էր անում զինվորների համար, ու օրեր անց` հոկտեմբերի 3-ին, նորից էր գնացել զինկոմիսարիատ։ Այս անգամ հերթագրել էին, և իր արածից գոհ ինձ հայտնեց այդ մասին։ Նրա խոսքն ինձ համար օրենք էր, և ես ոչինչ չասացի, չնայած սիրտս ցավում էր»,–պատմեց Վարուժանի մայրը` տիկին Աշխենը։

Варужан Матосян с матерью Ашхен
© Photo : provided by Varujan Matosyan's family
Վարուժան Մատոսյանը մոր հետ

Վարուժանը երկքաղաքացի է` 17-18 տարի առաջ են ծնողների և քրոջ հետ Վրաստանից հայրենիք վերադարձել, որպեսզի ինքն ու քույրն այստեղ կրթություն ստանան։ Վարուժանն ընդունվել է բժշկական համալսարան, սակայն չի ավարտել ուսումը, քանի որ աշխատանքի է անցել, իսկ աշխատանքն այդ պահին անհրաժեշտություն է եղել ընտանիքի համար։ Տարիներ անց նա ընտանեկան բիզնես է հիմնել` «Արփիվար» ՍՊԸ-ն, որը կոմպոտների և մուրաբաների արտադրությամբ է զբաղվում։

Варужан Матосян с семьей
© Photo : provided by Varujan Matosyan's family
Վարուժան Մատոսյանը հարազատների հետ

Երբ Վարուժանը կամավորագրվել է, մայրը կարծել է, որ տղային զինվորներին առաջին բուժօգնություն ցուցաբերելու համար են կանչելու։ Հաջորդ օրը Վարուժանին արդեն կանչել են Նուբարաշենի հրաձգարան` զինվորական պատրաստություն անցնելու։ Վարուժանի կինը` Լուսինե Չոբանյանը, չի հավատացել, որ ամուսնուն կանչել են։ Հարցն այն է, որ ամուսինը շատ կատակասեր էր և հաճախ է կնոջ «հոգու հետ խաղացել»։

Շտապել է օգնության, բայց դիվերսանտների ծուղակն է ընկել. ռազմական բժիշկ Սաշա Ռուստամյանը

«Ես աշխատանքի էի, երբ Վարուժը զանգեց և ասաց` կանչել են, պիտի գնա։ Չհավատացի, մտածեցի` հերթական հումորն է անում»,–պատմում է կինն ու սրբում արցունքները. չի հասցրել անգամ հրաժեշտ տալ ամուսնուն։

Варужан Матосян с детьи Эллой и Сарибеком
© Photo : provided by Varujan Matosyan's family
Վարուժան Մատոսյանը զավակների հետ

Վարուժանը հրաժեշտ է տվել երեխաներին. նրանց ամուր գրկել է, արտասվել։ Տղայի մայրն ասում է, որ որդու արցունքները մինչև հիմա չի կարողանում մոռանալ...

Варужан Матосян с сыном и племянником
© Photo : provided by Varujan Matosyan's family
Վարուժան Մատոսյանը որդու և զարմիկի հետ

Երկու օր անց Վարուժանին Նուբարաշենի հրաձգարանից Արցախ են տարել` Ջրական (Ջաբրայիլ)։ Դրանից հետո նա կապ է պահպանել քրոջ` Անգինի հետ։ Վերջինս պատմում է, որ երբ առաջին անգամ եղբայրը զանգել է իրեն, այնքան ուրախ է եղել, որ իր մտքով անգամ չի անցել, թե նա առաջնագծում է։ Քույրը եղբորը հարցրել է, թե ո՞նց է, եղբայրը պատասխանել է. «Սուպեր»։ Վարուժանը այնքան էլ հաճախ չի զանգել քրոջը, քանի որ կապի խնդիր կար. վերջին անգամ Անգինը եղբոր ձայնը լսել է հոկտեմբերի 12-ին։

Варужан Матосян с сестрой Ангин
© Photo : provided by Varujan Matosyan's family
Վարուժան Մատոսյանը քրոջ հետ

«Այդ օրն ինձ զանգեց ու ասաց` ես լավ եմ, դուք ձեզ լավ նայեք։ Ինձ ասաց` ընտանեկան բիզնեսն էլ յոլա տար, մինչև կգամ, կհասնեմ։ Դրանից հետո օրեր շարունակ լուր չկար նրանից. հոկտեմբերի 16-17-ին զոհվել էր։ Որոշ ժամանակ անց իմացանք, որ իրենց կողմերից ինչ-որ տղա է վերադարձել. հայրիկս գնացել, խոսել էր հետը, բայց նա հորս չէր կարողացել վատ լուրը հայտնել։ Հետո, երբ եղբորս ընկերներն էին այցելել այդ զինվորին, նրանց էր ասել, որ Վարուժանը զոհվել է»,–պատմեց Անգինը։

Варужан Матосян с сестрой Ангин
© Photo : provided by Varujan Matosyan's family
Վարուժան Մատոսյանը քրոջ հետ

Վարուժանը զոհվել է լուսադեմին դիպուկահարի կրակոցից։ Հարվածը որովայնի հատվածում է եղել։ Դեպքի օրը հստակ չէ, քանի որ տեղում գտնվողներն իրենք ժամանակի մասին պատկերացում չեն ունեցել։ Հակառակորդը կրակոցներով չի թույլատրել, որպեսզի ընկերները մոտենան և վերցնեն նրա դին։ Վարուժանի դին երկու ամիս հետո` դեկտեմբերի 20-ին են հայտնաբերել որոնողական աշխատանքների արդյունքում։ Վարուժանի հայրը նույնպես մասնակցել է այդ աշխատանքներին, և հենց նա էլ ճանաչել է որդուն։ Հայրն ընտանիքի անդամներին շատ բան չի պատմել, միայն ասել է, որ նրա անձնական իրերը` ուսապարկն ու բաճկոնը, ադրբեջանցիները թույլ չեն տվել, որ վերցնի իր հետ...

Հրամանատարի մարմինը թշնամուն չթողեց, բայց ինքը վիրավորվեց. 2 անգամ մահից փրկված զինվորը

Վարուժանի զոհվելուց հետո է ընտանիքն իմացել, որ նա ոչ թե ինչ–որ բուժկետում է եղել, այլ առաջնագծում` մյուսների հետ հավասար կռիվ տալով։ Ավելին, Վարուժանը «Դոբրի» մականունն է ստացել այդ օրերին, քանի որ մարտական ընկերներին հաճախ է օգնել` առաջին օգնություն է ցուցաբերել, իր տաք հագուստն է տվել նրանց։

Ընկերները պատմել են, որ նաև իրենց մարտական ոգին է Վարուժանը բարձրացրել` կրակոցները երբ դադարել են, նա սկսել է երգել։

Վարուժանի ընկերներից Դիանա Ղազարյանն ասում է, որ նա կյանքում էլ այդպես էր` ուշադիր ու հոգատար, կենսուրախ. անգամ դիմացինի ձայնի ելևէջներից հասկանում էր, որ տրամադրությունը տեղը չէ, և փորձում էր օգնել նրան։

Варужан Матосян с подругой Дианой Карарян
© Photo : provided by Varujan Matosyan's family
Դիանա Ղազարյանն ու Վարուժան Մատոսյանը

«Վարուժը սար ու ձորի մարդ էր, բնության սիրահար։ Եթե նրան ասեիր` գնանք ռեստորան, մի լավ հաց ուտենք, չէր գա։ Կհամոզեր, որ բնության գրկում ավելի լավ կանցնի։ Նա առողջ ապրելակերպ էր վարում և ինձ էլ ասում էր` առավոտյան 1 ժամ շուտ արթնացիր ու վազիր։ Արշավների հաճախ էր գնում` Արագածի 4 կատարները 1 օրում է բարձրացել և հիմա էլ երազում էր Արարատը հաղթահարելու մասին, ավելի ճիշտ` պատրաստվում էր դրան»,–պատմեց Դիանան։

Նա կարծում է, որ Աստված ուղղակի չի ուզել, որ Վարուժանն այս կեղծիքի աշխարհում ապրի, տեսնի` ինչ է կատարվում հիմա։

Դիանան, տղայի ընտանիքի անդամները նշում են, որ Վարուժանը հաճախ է ասել` մինչև 100 տարի պիտի ապրի ու մինչև 80 տարեկան սար բարձրանա...

3296
թեգերը:
Պատերազմ, Արցախ
Ըստ թեմայի
«Թաքուն մտածում եմ` նորից Հադրութի մեր տանն ենք ապրելու». արցախցի երեխաների երազանքները
Նրան սիրում էին բոլորը, աղջիկները` անմոռաց սիրահարվում․ պատմում են Արթուրին ճանաչողները
Նկարս եմ բերել, որ միշտ հիշեք ձեր գժուկին. սահմանին զոհված Աշոտը երազում էր գեներալ դառնալ
Կանաչ ժամ եկեղեցին Շուշիում

Ուղղափառ եկեղեցի Շուշիում. որտեղի՞ց է ծագել հայերի կողմից եկեղեցու յուրացման մասին միֆը

165
(Թարմացված է 08:22 26.02.2021)
Ադրբեջանական կողմն իր նոր թեզն է առաջ տանում այն մասին, թե Շուշիում հայկական եկեղեցիներն ուղղափառ են։ Օրեր առաջ նման անսպասելի հայտարարությամբ հանդես եկավ նաև ՌԴ պետդումայի պատգամավոր Ալեքսեյ Ժուրավլյովը։ Sputnik Արմենիայի սյունակագիրը փորձել է պարզել` որն է խնդիրը։

Տեղի իշխանությունների հրավերով պետդումայի պատգամավոր (Վորոնեժի մարզից ընտրված) և «Հայրենիք» («Родина») կուսակցության առաջնորդ Ալեքսեյ Ժուրավլյովը վերջերս Բաքու էր այցելել, որտեղ նրան շատ հյուրընկալ էին ընդունել, և պատերազմից հետո Ադրբեջանի վերահսկողության տակ անցած տարածքներով շրջելուց հետո, Facebook–ի իր էջում ադրբեջանական ԶԼՄ–ից մի հոդված էր հրապարակել Շուշիում «գողացած եկեղեցու» մասին։ Միևնույն ժամանակ խորհրդարանականն իր գրառումը բավական կտրուկ մեկնաբանությամբ էր ուղեկցել հայկական կողմի հասցեին. «Ռուսական եկեղեցու օկուպացիան, հոգևոր արժեքների վրա հարձակումը ամենավատ ռուսատյացության չարագույն դրսևորումներն են»։

Скрин поста Алексея Журавлева в Facebook от 19 февраля 2021
Ալեքսեյ Ժուրավլյովի հրապարակումը Facebook–ում

Պարզաբանեմ. լուսանկարում 1847 թվականին Շուշիում կառուցված Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցին է։ Ժողովրդի շրջանում այն ավելի հայտնի է Կանաչ ժամ անունով։  Այդ անվանումը ստացել է, որովհետև ժամանակին եկեղեցու գմբեթը կանաչ է եղել։ Խորհրդային տարիներին վանքն օգտագործել են որպես հանքային ջրերի ըմպելասրահ, ինչի պատճառով էլ հիմքը քայքայվել ու քանդվել էր։ Առաջին հաղթանակած պատերազմից հետո Արցախի  իշխանությունները որոշել էին վերականգնել եկեղեցին։ 1995 թվականի մայիսին վանքն օծվել էր Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին առաջինի ներկայությամբ և վերադարձվել Հայ առաքելական եկեղեցու արցախյան թեմին։

Անվանի հայեր, որոնց Շուշին նվիրել է համաշխարհային մշակույթին

Ադրբեջանական աղբյուրները, որոնց հղում է անում պատգամավոր Ժուրավլյովը, պնդում են` իբրև եկեղեցու ճակատային մասը  ի սկզբանե ռուսական ճարտարապետության ավանդույթների մեջ է արվել և միայն տասնամյակներ անց նրա արտաքին տեսքը փոխվել է ու դարձել հայկական։ Եկեղեցու գմբեթն իսկապես ժամանակին կլոր էր։ Սակայն հին լուսանկարների վրա ռուսական ճարտարապետական ոճ ճակատային հատվածում չի կարող նկատել և ոչ մի գրագետ ճարտարապետ։ Բացի այդ, եկեղեցու մուտքի վերևում քարի վրա փորագրված արձանագրությունը («Բաբայան Ստեփանոս Հովհաննես: Մկրտիչ եղբոր հիշատակին, 1847») վկայում է վանքը կառուցողի ու հովանավորի մասին։  Չեմ  բացառում, որ այդ գրությունն արդեն ոչնչացվել է։ Հայտնի է, որ եկեղեցու գմբեթը պայթեցվել է։ Միևնույն ժամանակ Բաքվում պնդում են, որ վանքը վնասվել է Շուշիի համար մղվող մարտերի ժամանակ թշնամու ռմբակոծության հետևանքով։ Սակայն համացանցի որոնողական համակարգը լուսանկարներ է բերում, որոնցում ադրբեջանցի զինվոր է պատկերված եկեղեցու ֆոնին։

Оскверненная часовня Иоанна Крестителя в Шуши
Շուշիի Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցին

Լուսանկարը համացանցում հայտնվել է քաղաքի նկատմամբ հայկական ստորաբաժանումների կողմից վերահսկողությունը  կորցնելուց մոտավորապես հինգ օր անց։ Այդ ժամանակ եկեղեցին դեռ նորմալ վիճակում էր։  Իսկ ահա ևս մի քանի օր անց նկարահանած տեսանյութը թույլ է տալիս համոզվել, որ գմբեթն արդեն քանդված է։

Արժե ամեն դեպքում հասկանալ, թե որտեղից է հայտնվել Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցու ոչ հայկական ծագման մասին տեսությունը։ Դատելով ամեն ինչից, այդ վարկածի կողմնակիցները դիտավորյալ են «շփոթում» երկու տարբեր եկեղեցիներ։

Հայտնի է, որ Շուշիի Ղումլուխ թաղամասում ХIХ դարի 30-ականներին ռուս զինվորականների միջոցներով կառուցվել է ուղղափառ Սուրբ Գեորգիի եկեղեցին։ Ըստ ամենայնի, «սրբավայրը հայերի կողմից յուրացման» մասին խոսելով, Ադրբեջանում նկատի ունեն հենց այդ վանքը։ Ռուսական ուղղափառ եկեղեցուն նրա պատկանելությունը հայերի կողմից երբեք կասկածի տակ չի դրվել։ Խորհրդային տարիներին վանքի շենքն օգտագործվել է որպես հացահատիկի պահեստ։ Այնուհետև այն ընդհանրապես գոմի են վերածել։ Իսկ 1970 թվականին իշխանությունների որոշմամբ եկեղեցին հիմնահատակ քանդվեց և դրա փոխարեն մշակույթի տուն կառուցվեց։

Հետաքրքրական է, որ Բաքվում պնդում են, որ 1868 թվականին ճարտարապետ  Սիմեոն Տեր–Հակոբյանցի կառուցած Շուշիի Սուրբ Ամենափրկիչ Ղազանչեցոց եկեղեցին նույնպես ի սկզբանե ուղղափառ է եղել։ Իբրև հայերն այն ևս զավթել են ու հայկականացրել։ Ավելին, Ադրբեջանի ճարտարապետների միության վարչության անդամ Ֆաիգ Իսմայիլովը պնդում է, որ ռուսներն իրենց հերթին են գողացել վանքի շենքը։

Ինչ են թողել հայերը Շուշիում. պատմության ավերակներ, թե ավերակների պատմություն

Ճարտարապետը պատմում է. «Երբ Ղարաբաղում գտնվող ռուս զինվորների համար վանք հիմնելու անհրաժեշտություն առաջացավ, բանակի ղեկավարությունը զանգը կախեց Ղարաբաղի խանության  խորհրդի շենքի աշտարակի վրա և այստեղ  պաշտամունքի համար պայմաններ ստեղծեց։ Ժամանակի ընթացքում խորհրդի շենքը վերանորոգվեց ռուսական  բանակի հրամանատարության հրամանով և հարմարեցվեց եկեղեցական ոճին»։ Ավելին, ճարտարապետի պնդմամբ, մինչև 1989 թվականը Շուշիում ընդհանրապես հայկական եկեղեցիներ չեն եղել։

Միևնույն ժամանակ, ХХ  դարի սկզբին Թիֆլիսում Կովկասի փոխարքա նորին կայսերական մեծության գրասենյակի կողմից տպագրվող «Կովկասյան օրացույց» պաշտոնական տեղեկատուի տվյալներով` Ղարաբաղի մասին բաժնում ասվում է. «Շուշի քաղաքում եկեղեցիների թիվը. ուղղափառ` 1, հայ առաքելական` 5, շիական մզկիթ` 2։ Հոգևորականություն. ուղղափառ` 1, հայ առաքելական`89, մահմեդական` 39»։

«Կովկասյան օրացույցում» հիշատակած Շուշիի հայկական եկեղեցիներից երեքը ոչնչացվել էին Ադրբեջանի խորհրդային ղեկավարության կողմից։ Ագուլեցոց եկեղեցին քանդել էին 1960 թվականին, դրա տեղում կառուցել դպրոց։

Մեղրեցոց եկեղեցու շենքը սկզբում ամառային կինոթատոնի վերածեցին, այնուհետև ամբողջությամբ վերացրին։

Կուսանաց վանքը 60-ականների կեսերին բուլդոզերներով քանդեցին և դրա տեղում բնակելի տներ կառուցեցին։

Իսկ կառավարման հայկական ժամանակահատվածում Շուշիի շիիթական երկու եկեղեցիները ոչ միայն պահպանվել էին, այլև վերականգնվել։ Ընդ որում, պահպանվել էին այն ժամանակվա մահմեդական պաշտամունքային ճարտարապետության բոլոր մանրուքները։

Ինչո՞ւ է «ադրբեջանականացվում» Շուշին. փորձագետները` Փաշինյանի հայտարարության մասին

165
թեգերը:
Ադրբեջան, Ռուսաստան, Արցախ, Եկեղեցի, Շուշի
Ըստ թեմայի
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն մտադիր է հնարավորինս սեղմ ժամկետում առաքելություն ուղարկել Արցախ
Երևանը դեռ «այո» չի ասել, կամ ինչու է Ալիևը շտապում Նախիջևանի մայրուղու հարցում
Ջուղայի խաչքարերի ճակատագիրը չկրկնվի. Դավիթ Բաբայանը դիմել է ՄԱԿ–ին ու ՅՈւՆԵՍԿՕ–ին
Արա Այվազյանն Արցախի հուշարձանների հարցը քննարկել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գլխավոր տնօրենի հետ
Այլմոլորակայիններ

Երկրի բնակիչներն իրենք կկործանեն իրենց մոլորակը, կամ ինչու չեն գալիս այլմոլորակայինները

256
​Եկեք անկեղծ լինենք։ Երևի բոլորս էլ կյանքում գոնե մի անգամ մտածել ենք՝ արդյոք կա՞ն այլմոլորակայիններ, ինչպե՞ս պիտի կայանա մեր հանդիպումը նրանց հետ և ինչ կարելի է սպասել երկու քաղաքակրթությունների նման շփումից։
Ինչու չեն գալիս այլմոլորակայինները. միգուցե մտավախություն ունեն, որ մենք ինքներս կկործանենք մեր մոլորակը

Այդ հնարավոր հետևանքների  ուսումնասիրությամբ զբաղվող գիտությունը կոչվում է էկզոսոցիոլոգիա։ Ավստրիական «Դեր Շտանդարտ» թերթի թղթակիցը զրուցել է էկզոսոցիոլոգիայի հարցերով փորձագետ, Ֆրայբուրգի համալսարանի սոցիոլոգիայի ինստիտուտի դասախոս Միխեիլ Շեչեի հետ, որը փաստում է՝ ֆուտուրոլոգիայում այլ քաղաքակրթությունների հետ շփումների հնարավորությունն անվանում են «ջոկեր»։

​Ինչո՞ւ հենց «ջոկեր»։ Դե երևի լավ գիտեք, որ այդ՝ բառիս բուն իմաստով եզակի խաղաքարտը շատ հազվադեպ է հայտնվում խաղացողի ձեռքին, բայց եթե այնուամենայնիվ հայտնվում է, կարող է արմատապես փոխել շատ բան, ողջ խաղի ընթացքը։ Համաձայնեք՝ նույնն է արտերկրի քաղաքակրթության հետ հանդիպման դեպքում, բայց դրա հավանականությունը, ըստ որոշ գիտնականների, բավական փոքր է, մանավանդ, որ նման բան կարծես թե դեռ երբեք չի պատահել, համենայնդեպս 100 տոկոսով հավաստի գիտական տվյալներ այս մասին գոյություն չունեն։

Բայց եթե մենք ելնում ենք այն թեզից, որ բնակելի մոլորակներ այնուամենայնիվ գոյություն ունեն, մենք պիտի ընդունենք, որ այդ մոլորակներում նաև քաղաքակրթություններ են ձևավորվել, որոնց հետ մենք ի վերջո հաղորդակցության մեջ կմտնենք։ Կլինի դա առաջիկա 10 տարո՞ւմ, թե՞ մի հազարամյակ հետո՝ այ սա հարց է, որին որևէ մեկը գոնե առայժմ դժվար թե համարձակվի պատասխանել։

​Միխեիլ Շեչեն վկայակոչում է շվեդ պրոֆեսոր Նիք Բոստրյոմին, որը դեռ տարիներ առաջ էր մշակել մի տեսություն, ըստ որի, ապագայում արհեստական բանականությունը անխուսափելիորեն կգերազանցի մարդկային բանականությանը և ի վերջո կգերակայի ողջ աշխարհում։ Եթե այս՝ մեզ համար բավական տխուր կանխատեսումը, իրոք կարող է իրականություն դառնալ մեր մոլորակում, ապա պարզ չէ, թե այլ քաղաքակրթություններն ինչու չպիտի զարգանան նույն ճանապարհով։ Եվ ուրեմն՝ եթե մենք ի վերջո հանդիպենք այլմոլորակայինների հետ, մեծ հավանականությամբ դրանք ոչ թե կենդանի արարածներ, այլ ռոբոտներ կարող են լինել։

«Հանրահավաքային թվաբանության» խնդիրը Հայաստանում, կամ նման վեճեր լինում են նաև ԱՄՆ–ում

​Բայց լավ, դառնանք այլ քաղաքակրթությունների հետ մեր հանդիպման երեք սցենարներին, որոնք նկարագրում է Միխեիլ Շեչեն և որոնք ամենից հաճախ է դիտարկում նրա ղեկավարած գիտական խումբը։ «Առաջինն այն է, որ մենք տիեզերքից ազդանշան ենք ստանում։ Սրա հետևանքները կախված են այն բանից, թե ինչ հեռավորությունից է ուղարկված ազդանշանը։ Եթե պարզում ենք, որ հեռավորությունը 5 հազար լուսային տարի է, պիտի միանգամից ինքներս մեզ հարց տանք՝ իսկ արդյոք այդ քաղաքակրթությունը դեռ գոյություն ունի՞։ Մանավանդ, որ մեր պատասխանն էլ պիտի 5 հազար լուսային տարի գնա։ Նկատեք՝ ոչ թե պարզապես տարի, այլ լուսային տարի։ Նման սցենարն, իհարկե, շատ մեծ նշանակություն ունի գիտնականների համար, որոնք վերջապես հաստատ կկարողանան պնդել՝ բացի Երկրից տիեզերքում առնվազն մեկ այլ քաղաքակրթություն առաջացել է։ Սակայն այս սցենարը հազիվ թե որեւէ ազդեցություն ունենա մեր կյանքի վրա»,–ասում է փորձագետը։

​Սցենար թիվ երկու։ Տիեզերքի մեզ արդեն հասու տարածքում, օրինակ, Լուսնի, Մարսի կամ որևէ աստերոիդի վրա մենք հայտնաբերում ենք ինչ-որ մի բան, որը վկայում է այլ քաղաքակրթության գոյության մասին։ Նկատեք՝ ոչ թե ապացույց, որ նախկինում Լուսինը, Մարսը կամ մեծ աստերոիդը բնակեցված են եղել, այլ պարզապես այլ քաղաքակրթությունների գոյության վկայություն։ Օրինակ` անհայտ ծագման ջարդված զոնդ լուսային խառնարաններից մեկում կամ ձախողված գիտարշավի հետքեր Մարսի ցամաքած լճերից մեկի հատակին։ Սա էլ կարող է մեծ նշանակություն ունենալ գիտության համար՝ որպես հավաստումն այն ենթադրության, որ միջաստղային տարածությունը կարելի է հաղթահարել։ Բայց Միխեիլ Շեչեն փաստում է, որ սա էլ մեր առօրյա կյանքի վրա ոչ մի ազդեցություն չի ունենա։

​Երրորդ սցենարն էլ, երևի կռահում եք, այն է, որ այլմոլորակայինները պարզապես Երկիր կժամանեն իրենց տիեզերանավով։ Այդ դեպքում բազմաթիվ ու բազմապիսի հարցեր են առաջանալու։ Բայց անկեղծ ասեմ, ինձ շատ հավանական է թվում նաև Միխեիլ Շեչեի նկարագրած՝մարդկության համար ամենատխուր սցենարը, ըստ որի, այլմոլորակայիններն ընդհանրապես չեն գալիս մեզ մոտ՝ տրամաբանելով. «Տո լա′վ, մեր ինչի՞ն է պետք այդ Երկիրը, որի խելահեղ բնակիչները ուր որ է իրենք կկործանեն իրենց մոլորակը»։

Հույս ունեմ, որ փորձագետը պարզապես կատակել է։

«Ամերիկյան երազանքը» և «հայաստանյան երազանքը»

256
թեգերը:
Երկիր մոլորակ, Այլմոլորակային
թեմա:
5 րոպե Դուլյանի հետ
Ըստ թեմայի
Հայելային իրավիճակ. կողմերը պարզապես փոխանակեցին իրենց ցավը
Կա ավելի ծանր հանցագործություն, քան գիրք այրելը, կամ ե՞րբ է գիրք նվիրելու «իսկական» օրը
Կատալոնիա. անկախության կողմնակիցները հաղթեցին, բայց չգիտեն ինչ անել իրենց հաղթանակի հետ
Հայկ Մարությանը կոմպոզիտոր Վլադիլեն Բալյանին է հանձնել Երևանի պատվավոր քաղաքացու կոչում

Հայկ Մարությանը կոմպոզիտոր Վլադիլեն Բալյանին է հանձնել Երևանի պատվավոր քաղաքացու կոչում

0
(Թարմացված է 20:03 26.02.2021)
Երևանի ավագանու որոշմամբ՝ կոչումն ականավոր կոմպոզիտորին էր շնորհվել դեռևս 2020թ. գարնանը, սակայն հաշվի առնելով համավարակով պայմանավորված իրավիճակը, հանդիպումը հետաձգվել էր:

ԵՐԵՎԱՆ, 26 փետրվարի - Sputnik. Երևանի քաղաքապետ Հայկ Մարությանը հյուրընկալվել է կոմպոզիտոր, ՀՀ ժողովրդական արտիստ Վլադիլեն Բալյանի տանը և նրան հանձնել Երևանի պատվավոր քաղաքացու կոչումն ու հուշամեդալը: Այս մասին տեղեկանում ենք Երևանի քաղաքապետարանի Facebook-ի էջից։

Мэр Еревана Айк Марутян вручил медаль почетного гражданина столицы Владилену Баляну (26 февраля 2021). Еревaн
Վլադիլեն Բալյանի հուշամեդալը

«Շնորհավորելով և ընդգծելով հայկական երաժշտարվեստի զարգացման գործում ու մայրաքաղաքի մշակութային կյանքում կոմպոզիտորի ներդրած նշանակալի ավանդը՝ Հայկ Մարությանը քաջառողջություն է մաղթել նրան»,– նշված է հաղորդագրության մեջ:

Мэр Еревана Айк Марутян вручил медаль почетного гражданина столицы Владилену Баляну (26 февраля 2021). Еревaн
Հայկ Մարությանը կոմպոզիտոր Վլադիլեն Բալյանին է հանձնել Երևանի պատվավոր քաղաքացու կոչում

Նշվում է, որ Վլադիլեն Բալյանը շնորհակալություն է հայտնել գնահատանքի համար և ստեղծագործական ավյուն ու լավատեսություն մաղթել ամենատարբեր ոլորտներում քաղաքի ներկան կերտող սերնդին:

Мэр Еревана Айк Марутян вручил медаль почетного гражданина столицы Владилену Баляну (26 февраля 2021). Еревaн
© Photo : Facebook / Երևանի քաղաքապետարան / Yerevan Municipality
Վլադիլեն Բալյան

Հիշեցնենք` Երևանի ավագանու որոշմամբ` կոչումն ականավոր կոմպոզիտորին էր շնորհվել դեռևս 2020թ. գարնանը, սակայն հաշվի առնելով համավարակով պայմանավորված իրավիճակը, հանդիպումը հետաձգվել էր:

Ուշ, բայց ոչ ուշացած. Մհեր Մկրտչյանին շնորհվեց «Գյումրու պատվավոր քաղաքացի» կոչումը

0
թեգերը:
Երևան, Պատվավոր քաղաքացի, Վլադիլեն Բալյան, քաղաքապետ
Ըստ թեմայի
Ազնավուրը, Խանջյանը, Լուկաշենկոն... ինչ սկզբունքով են ընտրվել Երևանի պատվավոր քաղաքացիները
Կոմանդոսին «Գյումրու պատվավոր քաղաքացու» կոչում կշնորհվի
Երվանդ Մանարյանին շնորհվեց Երևանի պատվավոր քաղաքացու կոչում
Մարությանն այցելել է Երվանդ Մանարյանին ու անձամբ հանձնել պատվավոր քաղաքացու հավաստագիրը