Պրոթեզ

Աղջկա հետ առևտուր եմ անում, բոլորը զարմացած նայում են. Արտյոմի կյանքն ամպուտացիայից հետո

1656
(Թարմացված է 20:22 07.02.2021)
Արցախյան երկրորդ պատերազմի պատճառով Հայաստանում կտրուկ մեծացավ հաշմանդամություն ունեցող անձանց թիվը, որոնցից շատերը զրկվեցին վերջույթներից ու հիմա պրոթեզի կարիք ունեն։ Արտյոմն իր օրինակով պատմում է պրոթեզի հետ կապված բոլոր դժվարությունների մասին։

Գործարաններից մեկի  տարածքում ընկերների հետ խաղը 12-ամյա Արտյոմ Առաքելյանի համար ճակատագրական դարձավ։ Նա հոսանքահարվեց, իսկ բարձր լարման հետևանքով կորցրեց ձեռքերը։ Բժիշկները ստիպված էին  մի քանի վիրահատությամբ հեռացնել նախաբազկային հատվածները։

Потерявший обе руки в последствии несчастного случая Артем Аракелян
© Photo : provided by Artyom Arakelyan
Արտյոմ Առաքելյան

Դեպքից անցել է 18 տարի։ Այժմ արդեն 30-ամյա Արտյոմը պրոթեզների օգնությամբ ձգտում է վերադառնալ լիարժեք կյանք ու մտքում միշտ ունի այն սցենարը, որ պետք է ապրի այնպես, ինչպես կապրեր, եթե այդ դեպքը չլիներ։

Արտյոմը որոշ չափով կարողացել է բնականոն կյանք վերադառնալ։ Նա ավարտել է դպրոցը, հետո համալսարան է ընդունվել, աշխատանքի անցել, ճանապարհորդել, հիմա էլ աշխատում է Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայում։ 5-8 տարեկան աղջիկների համար ծրագիր են ներմուծում UEFA–ից, որի արդյունքում մարզիչների հրահանգավորման դասընթացներ են լինելու, դրան են պատրաստվում։

Потерявший обе руки в последствии несчастного случая Артем Аракелян
© Photo : provided by Artyom Arakelyan
Արտյոմ Առաքելյան

«Ամպուտացիայի հոգեբանական կողմը բավական բարդ է. հեշտ չէ հաղթահարել մինչև վերջ, ես էլ չեմ կարող ասել, որ մինչև վերջ հաղթահարել եմ։ Ինչ–որ չափով իմ բախտը բերել է, որ դեպքը փոքր տարիքում է եղել, ու ես այդքան էլ չեմ գիտակցել կատարվածի լրջությունը, որովհետև ես աշխատանքի համար չեմ դիմել, անձնական կյանք չեմ նախաձեռնել, մեքենա վարելու մասին չեմ մտածել ու հասկացել, որ դժվար կլինի։ Հասունանալուց հետո բախվել եմ մի շարք դժվարությունների, որոշները հաղթահարել եմ, որոշները մինչև հիմա հաղթահարում եմ։ Մի անգամ մի շատ խելացի հոգեբանի հետ էի զրուցում, ասացի` գիտե՞ք` լինում է իրավիճակ, որ լարվում եմ, նեղվում եմ կամ ամաչում, ասաց` լսիր, Արտյոմ, մենք ապրում ենք մի հասարակությունում, երբ մարդկանց մատը փուշ է մտնում, տնից դուրս չեն գալիս, իսկ դու եկել, ինձ ասում ես՝ մի քիչ նեղվում եմ, բա կնեղվես, ինչ կանես»,–պատմում է Արտյոմը։

Հետո ժպիտով ավելացնում է, որ պետք է ադապտացվել ու կյանքից ստանալ առավելագույնը։

Արտյոմն իր առաջին պրոթեզներն ունեցել է դեպքից մոտ մեկ տարի անց։ Չի հիշում, թե ոնց է սովորել ապրել դրանց հետ, բայց հիմա, չնայած անհարմարություններին, պրոթեզներն իր մի մասն են դարձել։ Ասում է` մարդիկ, որ նոր են իր հետ ծանոթանում ու նկատում են պրոթեզները, խորհուրդ են տալիս ավելի լավը գնել, որ բոլոր մատները շարժվեն։

«Ցավոք սրտի, Հայաստանում դեռ նման պրոթեզներ չկան, պետպատվերի շրջանակում տվածներն էլ շատ խոցելի են։ Պատերազմից հետո տեսնում ենք, որ պետական մակարդակով կան նախաձեռնություններ, օրենքներ են փոփոխվում, ընդունվում։ Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության տրամադրած հավաստագրի շրջանակում զինհաշմանդամների համար վերին վերջույթի մեկ պրոթեզի ֆինանսավորման առավելագույն շեմը 2 545 000 դրամ է, իսկ ստորին վերջույթինը` 1 795 000 դրամ։ Սովորական պայմաններում հաշմանդամություն ձեռք բերած անձանց համար այդ շեմը լրիվ այլ է, ավելի ցածր։ Իրականում այդ տարանջատումը՝ հաշմանդամ ու զինհաշմանդամ, չպետք է լինի։ Ես խոնարհվում եմ պատերազմում նահատակվածների, վիրավորվածների առջև, բայց մարդը մարդ է, ու ցանկացած մարդ կարող է կյանքում արժեք ստեղծել։ Ցավոք, այդ տարանջատումը պետական մակարդակով կա ու լինելու է նաև նոր օրենքով։ Այսինքն` օրինակ ես այդ նոր պրոթեզներից չեմ կարող օգտվել, ինչը այդքան էլ հաճելի չէ»,– ասում է երիտասարդը։

Նրա խոսքով` պրոթեզավորման ոլորտին ոչ այնքան  ծանոթ մարդուն կարող է թվալ, որ դա քիչ գումար չէ, բայց պրոթեզների շուկայում, մեղմ ասած, դա գումար չէ, հատկապես երբ խոսքը վերաբերում է վերին վերջույթի պրոթեզներին։

Խաղից մինչև ինքնասպանություն. ինչպես պաշտպանել դեռահասության շրջանում գտնվող երեխային

«Պրոթեզները Հայաստան են բերում հիմնականում Ռուսաստանից մատչելի գնով, որպեսզի ընկերություններն էլ որոշակի եկամուտ ունենան, բայց, ցավոք, որակական առումով այդ պրոթեզները շատ խոցելի են, և ընդամենը  4 տարի հետո կարող է ստիպված լինես դիմել բժշկասոցիալական փորձաքննության գրասենյակ (ԲՍՓԳ)` նոր պրոթեզներ ստանալու ակնկալիքով։  Տարվա մեջ առնվազն 1-2 անգամ պրոթեզի վերանորոգման, սպասարկման կարիք է լինում, ու բախվում ենք բյուրոկրատական խնդիրների` փաստաթղթեր տանել, հանձնաժողովներ գնալ։ Բայց այդ ընթացքում գոնե պետք է հաշվի առնեն, որ դա ձեռք է, որով դու գործողություններ ես անում, ու քեզ ասում են՝ սպասիր մեկ ամիս, երկու ամիս, երեք ամիս, կներեք, բայց ես ո՞նց գնամ զուգարան կամ հաց ուտեմ։ Դա լուրջ պրոբլեմ է, ու հիմա հուսամ` նոր պրոթեզներ բերելու դեպքում գոնե վերանորոգման հարցը կկարգավորվի»,–ասում է Արտյոմը։

Նա վստահ է, որ  կարելի էր ջանքերը համատեղել ու Հայաստանում ունենալ  մեկ որակյալ պրոթեզարան, ինչու ոչ` հիմնել։

Արտյոմը շեշտում է` պրոթեզների արտադրություն ստեղծելն իհարկե երկար տարիների ներդրումների հետ է կապված, բայց երկարաժամկետ հեռանկարում նույնիսկ գումար է խնայվում։

Հասարակության շրջանում դեռ կա կարծիք, որ մի անգամ դնում ես պրոթեզը, և վերջ, բայց դա այդպես չէ, պրոթեզը մշտական սպասարկման և փոփոխման կարիք ունի։ Իսկ պետպատվերի շրջանակում ստացած պրոթեզն  ունի շատ խոցելի կողմեր։ Դրա  վերանորոգման ու սպասարկման համար շահառուն դիմում է այն պրոթեզարան, որտեղից ստացել է պրոթեզը։

«Այս պահին ես էլ այդ պրոցեսի մեջ եմ, որովհետև պարզվեց` վերանորոգման համար տենդեր է շահել մի ընկերություն, որը ցուցված է վերանորոգում իրականացնելու, բայց իմ պրոթեզների հետ ընդհանրապես չի առնչվել։ Հարց է առաջանում` բա ինչո՞ւ են իրենք շահել այդ տենդերը։ Որ իրենց դիմում ես վերանորոգման համար, զարմանում են, որ կան մարդիկ, որոնք գալիս են այդ հարցով։ Իհարկե հարցը մտել է կարգավորման փուլ այն պրոթեզարանի հետ, որտեղից ստացել եմ պրոթեզները, բայց վերանորոգման հետ կապված բացերը շատ են, ու լավ կլինի՝ վերանորոգումն անի հենց այն ընկերությունը, որը տրամադրում է պրոթեզները»,– նշում է Արտյոմը։

Հրամանատարի մարմինը թշնամուն չթողեց, բայց ինքը վիրավորվեց. 2 անգամ մահից փրկված զինվորը

Նրա խոսքով` ամպուտացված մարդկանց կյանքում շատ բան կփոխվի, եթե ունենան ֆունկցիոնալ պրոթեզներ։ Երիտասարդի կյանքում պրոթեզները երբեմն անհարմարություններ են ստեղծում։

«Լինում է՝ նստում եմ երթուղային, ասում եմ՝ որ խնդրեմ, գումարը կհանե՞ք գրպանիցս, մարդիկ զարմացած նայում են՝ ինչո՞ւ։ Ու ես պիտի ձեռքերս ցույց տամ, հետո բոլորը պտտվեն, նայեն, այսինքն` սա շատ սպեցիֆիկ հաշմանդամության տեսակ է։ Եվ եթե դու պրոթեզ ես կրում, բախվում ես այդ անհարմարություններին ու ոչ միայն տրանսպորտում։ Կամ սուպերմարկետից աղջկա հետ առևտուր եմ անում, ու տոպրակներն ինքն է բռնում։ Մարդիկ զարմացած նայում են, թե տղամարդ ես, բայց թողել ես` աղջիկը տոպրակները բռնի։ Ոտից գլուխ չափում են, որովհետև չեն տեսնում ձեռքերս, պրոթեզներն այդքան էլ չեն երևում»,– պատմում է նա։

Արտյոմը վստահ է` յուրաքանչյուր իրավիճակից դուրս գալու ճանապարհ կա, մենք ինքներս ենք մեր գլխում ստեղծում փակուղիներ, իրականության մեջ միշտ կա մեկ և ավելի ելքեր։ Երբ դժվար է լինում, ու ամեն ինչ սև ու խավար է թվում, ինչ–որ պահի հրաշք է կատարվում, ու կոտրվում է սև օրերի գիծը։ Պետք է հավատալ ու ապրել հանուն այդ օրերի։

Կարո ջան, չմտածես, կարևորը` ողջ ես. հայտնի լուսանկարի հերոսի պատմությունը

1656
թեգերը:
պրոթեզ, Հայաստան
Ըստ թեմայի
«Չեմ կարող վախկոտի պես ապրել». Վահեն իր վերջին վիրավորին կուրանալուց փրկեց, ինքը զոհվեց
4–ամյա որդու հերոսն է. պատերազմում երկու ոտքը կորցրած Արգիշտին սոցիալական ծանր վիճակում է
Հոր ձայնը լսվել է. 70 օր անց գտնված Նիկոլայը ծնողներից թաքուն էր ՀՀ քաղաքացիություն ստացել
Այլմոլորակայիններ

Երկրի բնակիչներն իրենք կկործանեն իրենց մոլորակը, կամ ինչու չեն գալիս այլմոլորակայինները

24
​Եկեք անկեղծ լինենք։ Երևի բոլորս էլ կյանքում գոնե մի անգամ մտածել ենք՝ արդյոք կա՞ն այլմոլորակայիններ, ինչպե՞ս պիտի կայանա մեր հանդիպումը նրանց հետ և ինչ կարելի է սպասել երկու քաղաքակրթությունների նման շփումից։
Ինչու չեն գալիս այլմոլորակայինները. միգուցե մտավախություն ունեն, որ մենք ինքներս կկործանենք մեր մոլորակը

Այդ հնարավոր հետևանքների  ուսումնասիրությամբ զբաղվող գիտությունը կոչվում է էկզոսոցիոլոգիա։ Ավստրիական «Դեր Շտանդարտ» թերթի թղթակիցը զրուցել է էկզոսոցիոլոգիայի հարցերով փորձագետ, Ֆրայբուրգի համալսարանի սոցիոլոգիայի ինստիտուտի դասախոս Միխեիլ Շեչեի հետ, որը փաստում է՝ ֆուտուրոլոգիայում այլ քաղաքակրթությունների հետ շփումների հնարավորությունն անվանում են «ջոկեր»։

​Ինչո՞ւ հենց «ջոկեր»։ Դե երևի լավ գիտեք, որ այդ՝ բառիս բուն իմաստով եզակի խաղաքարտը շատ հազվադեպ է հայտնվում խաղացողի ձեռքին, բայց եթե այնուամենայնիվ հայտնվում է, կարող է արմատապես փոխել շատ բան, ողջ խաղի ընթացքը։ Համաձայնեք՝ նույնն է արտերկրի քաղաքակրթության հետ հանդիպման դեպքում, բայց դրա հավանականությունը, ըստ որոշ գիտնականների, բավական փոքր է, մանավանդ, որ նման բան կարծես թե դեռ երբեք չի պատահել, համենայնդեպս 100 տոկոսով հավաստի գիտական տվյալներ այս մասին գոյություն չունեն։

Բայց եթե մենք ելնում ենք այն թեզից, որ բնակելի մոլորակներ այնուամենայնիվ գոյություն ունեն, մենք պիտի ընդունենք, որ այդ մոլորակներում նաև քաղաքակրթություններ են ձևավորվել, որոնց հետ մենք ի վերջո հաղորդակցության մեջ կմտնենք։ Կլինի դա առաջիկա 10 տարո՞ւմ, թե՞ մի հազարամյակ հետո՝ այ սա հարց է, որին որևէ մեկը գոնե առայժմ դժվար թե համարձակվի պատասխանել։

​Միխեիլ Շեչեն վկայակոչում է շվեդ պրոֆեսոր Նիք Բոստրյոմին, որը դեռ տարիներ առաջ էր մշակել մի տեսություն, ըստ որի, ապագայում արհեստական բանականությունը անխուսափելիորեն կգերազանցի մարդկային բանականությանը և ի վերջո կգերակայի ողջ աշխարհում։ Եթե այս՝ մեզ համար բավական տխուր կանխատեսումը, իրոք կարող է իրականություն դառնալ մեր մոլորակում, ապա պարզ չէ, թե այլ քաղաքակրթություններն ինչու չպիտի զարգանան նույն ճանապարհով։ Եվ ուրեմն՝ եթե մենք ի վերջո հանդիպենք այլմոլորակայինների հետ, մեծ հավանականությամբ դրանք ոչ թե կենդանի արարածներ, այլ ռոբոտներ կարող են լինել։

«Հանրահավաքային թվաբանության» խնդիրը Հայաստանում, կամ նման վեճեր լինում են նաև ԱՄՆ–ում

​Բայց լավ, դառնանք այլ քաղաքակրթությունների հետ մեր հանդիպման երեք սցենարներին, որոնք նկարագրում է Միխեիլ Շեչեն և որոնք ամենից հաճախ է դիտարկում նրա ղեկավարած գիտական խումբը։ «Առաջինն այն է, որ մենք տիեզերքից ազդանշան ենք ստանում։ Սրա հետևանքները կախված են այն բանից, թե ինչ հեռավորությունից է ուղարկված ազդանշանը։ Եթե պարզում ենք, որ հեռավորությունը 5 հազար լուսային տարի է, պիտի միանգամից ինքներս մեզ հարց տանք՝ իսկ արդյոք այդ քաղաքակրթությունը դեռ գոյություն ունի՞։ Մանավանդ, որ մեր պատասխանն էլ պիտի 5 հազար լուսային տարի գնա։ Նկատեք՝ ոչ թե պարզապես տարի, այլ լուսային տարի։ Նման սցենարն, իհարկե, շատ մեծ նշանակություն ունի գիտնականների համար, որոնք վերջապես հաստատ կկարողանան պնդել՝ բացի Երկրից տիեզերքում առնվազն մեկ այլ քաղաքակրթություն առաջացել է։ Սակայն այս սցենարը հազիվ թե որեւէ ազդեցություն ունենա մեր կյանքի վրա»,–ասում է փորձագետը։

​Սցենար թիվ երկու։ Տիեզերքի մեզ արդեն հասու տարածքում, օրինակ, Լուսնի, Մարսի կամ որևէ աստերոիդի վրա մենք հայտնաբերում ենք ինչ-որ մի բան, որը վկայում է այլ քաղաքակրթության գոյության մասին։ Նկատեք՝ ոչ թե ապացույց, որ նախկինում Լուսինը, Մարսը կամ մեծ աստերոիդը բնակեցված են եղել, այլ պարզապես այլ քաղաքակրթությունների գոյության վկայություն։ Օրինակ` անհայտ ծագման ջարդված զոնդ լուսային խառնարաններից մեկում կամ ձախողված գիտարշավի հետքեր Մարսի ցամաքած լճերից մեկի հատակին։ Սա էլ կարող է մեծ նշանակություն ունենալ գիտության համար՝ որպես հավաստումն այն ենթադրության, որ միջաստղային տարածությունը կարելի է հաղթահարել։ Բայց Միխեիլ Շեչեն փաստում է, որ սա էլ մեր առօրյա կյանքի վրա ոչ մի ազդեցություն չի ունենա։

​Երրորդ սցենարն էլ, երևի կռահում եք, այն է, որ այլմոլորակայինները պարզապես Երկիր կժամանեն իրենց տիեզերանավով։ Այդ դեպքում բազմաթիվ ու բազմապիսի հարցեր են առաջանալու։ Բայց անկեղծ ասեմ, ինձ շատ հավանական է թվում նաև Միխեիլ Շեչեի նկարագրած՝մարդկության համար ամենատխուր սցենարը, ըստ որի, այլմոլորակայիններն ընդհանրապես չեն գալիս մեզ մոտ՝ տրամաբանելով. «Տո լա′վ, մեր ինչի՞ն է պետք այդ Երկիրը, որի խելահեղ բնակիչները ուր որ է իրենք կկործանեն իրենց մոլորակը»։

Հույս ունեմ, որ փորձագետը պարզապես կատակել է։

«Ամերիկյան երազանքը» և «հայաստանյան երազանքը»

24
թեգերը:
Երկիր մոլորակ, Այլմոլորակային
թեմա:
5 րոպե Դուլյանի հետ
Ըստ թեմայի
Հայելային իրավիճակ. կողմերը պարզապես փոխանակեցին իրենց ցավը
Կա ավելի ծանր հանցագործություն, քան գիրք այրելը, կամ ե՞րբ է գիրք նվիրելու «իսկական» օրը
Կատալոնիա. անկախության կողմնակիցները հաղթեցին, բայց չգիտեն ինչ անել իրենց հաղթանակի հետ
ՀՀ ԱԳՆ

ԱԳՆ-ն ոչինչ չէր որոշում, կամ ովքեր են զբաղեցրել Արա Այվազյանի աշխատասենյակը

214
(Թարմացված է 17:26 24.02.2021)
Վերջին շրջանում ավելի ու ավելի հաճախ են խոսում ընդամենը մի քանի ամիս առաջ նշանակված ՀՀ արտգործնախարար Արա Այվազյանի մոտալուտ հրաժարականի մասին։ Sputnik Արմենիան վերհիշում է՝ ովքեր էին ղեկավարում հայկական դիվանագիտությունը՝ սկսած Առաջին հանրապետության ժամանակներից։

Հայաստանի արտաքին գործերի նախարարությունը չեղած տեղից չի ստեղծվել։ Արա Այվազյանն այդ գերատեսչության գլխավոր աշխատասենյակը զբաղեցնող իններորդ, իսկ եթե հաշվի առնենք նախախորհրդային ժամանակաշրջանը, ապա քսանմեկերորդ պաշտոնակատարն է։

Ի դեպ, աշխատասենյակի մասին։ Հին տարիներին այն Աբովյան փողոցում գտնվող շենքում էր․այն հայտնի է որպես ԱՕԿՍ-ի (Արտասահմանյան երկրների հետ մշակութային կապերի հայկական ընկերություն) շենք։ Ի՞նչ էր անում այդ աշխատասենյակը զբաղեցնող մարդը, եթե Խորհրդային Միության ամբողջ արտաքին քաղաքականությունը իրականացնում էր ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարությունը։ Առանց Մոսկվայի համաձայնության Հայաստանի ԱԳՆ-ն ընդհանրապես չէր անում ոչինչ, ինչը կարող էր հիշեցնել ինքնուրույն հարաբերությունների ձևավորում անգամ մոտակա հարևանի հետ։

Միանգամից ասեմ՝ դա լավ էր։ Եթե Հայաստանը ԽՍՀՄ-ի կազմում չլիներ, Թուրքիան վաղուց կլուծեր հարցերը, թեև այն այսօր էլ պատրաստ է նվաճել մեր հանրապետությունը, եթե չլինի Գյումրիի ռուսական ռազմաբազան ու ՀՀ-ն արտաքին թշնամիներից պաշտպանելու Մոսկվայի պարտավորությունները։

Անցած հարյուրամյակի հիսունականներն էին... Աբովյան փողոցի շենքի մուտքին առավոտյան միշտ մոտենում էր բաց երկնագույն ամերիկյան Buick-ը, մեքենայից դուրս էր գալիս նախարար Գևորգ (Կիմիկ) Հովհաննիսյանը, բարձրանում էր երկրորդ հարկ, ու մինչև հիմա չեմ հասկանում, թե ինչով կարող էր այդ օրերին զբաղվել նախարարությունը, որի կազմում կար ռեֆերենտ, ընդունարանի քարտուղար, մեքենավարուհի և վարորդ։

Սակայն այն տարի, երբ Հայրենական մեծ պատերազմն իր հաղթական ավարտին էր մոտենում, Մոսկվան որոշեց ընդլայնել արտաքին քաղաքականության մեջ հանրապետությունների լիազորությունները, թույլ տալ դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատել արտասահմանյան երկրների հետ ու նույնիսկ հասնել ՄԱԿ-ի անդամության:

Ճիշտ է, միայն Ուկրաինային ու Բելառուսին հաջողվեց ՄԱԿ-ի անդամ դառնալ, բայց ինքնուրույն դիվանագիտական հարաբերությունների մասին խոսելուց այն կողմ գործը չգնաց։ 1945 թվականին Երևանի համալսարանում բացեցին միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետը (հայտնի ՄԳԻՄՕ-ն ծնվել է ընդամենը մեկ տարի առաջ), և Հայաստանում հայտնվեցին դիվանագիտության առաջին մասնագետները։

«Հայի բախտ». ինչպես ազատվել կորսված հայրենիքի սինդրոմից

Մինչդեռ բաց երկնագույն Buick–ն արդեն նոր տեր ուներ՝ Բալաբեկ Մարտիրոսյանը։ Մի հետաքրքիր փաստ՝ Մարտիրոսյանը Հայաստանի արտաքին քաղաքական գերատեսչությունում  իր գործունեությունը հաջողությամբ  համատեղում էր բարձրագույն և միջին կրթության պետական կոմիտեի նախագահի աշխատանքի հետ՝ այդպիսով լուծելով արտգործնախարարի ազատ ժամանակի ավելցուկի հարցը։

Եվս մեկ հետաքրքիր փաստ՝ չեմ հիշում, որ հայկական թերթերից որևէ մեկը հարցազրույց էր վերցներ այն ժամանակվա նախարարներից․ինչ՞ մասին է կարելի հարցնել նրանց, ովքեր ոչինչ չեն որոշում։

Բալաբեկ Մարտիրոսյանը դարձավ ՄԱԿ-ի Գլխավոր  վեհաժողովի երեք նստաշրջանների աշխատանքներին մասնակցած առաջին հայ արտգործնախարարը (խորհրդային պատվիրակության կազմում), և հայ հասարակությունն ուրախությամբ գրանցեց դա հանրապետության ակտիվի մեջ։

Նոր ժամանակներ եկան, արտաքին գործերի նախարարությունն Աբովյան փողոցում գտնվող պատմական առանձնատնից տեղափոխվեց նոր շենք, ամերիկյան Buick-ին փոխարինելու եկան խորհրդային ԶԻՄ-երը, ապա «Վոլգան», որի մեջ նստում էին նոր մարդիկ՝ Կամո Ուդումյանը, Ջոն Կիրակոսյանը և Խորհրդային Հայաստանի վերջին արտգործնախարար Անատոլի Մկրտչյանը, ում օրոք ինձ առաջին անգամ հաջողվեց արտասահման մեկնել ոչ թե Մոսկվայում, այլ Երևանում ստացած վիզայով։

Դժվար է պատկերացնել սրվակում բեղմնավորված արցախցու, կամ ԷԿՈ–ն կլուծի՞ հայերի հարցը

1990 թվականի ամռանն էր։ Իրանում երկրաշարժ էր եղել (7,4 մագնիտուդով, մոտ 50 հազար մարդ էր զոհվել), փրկարարներով և այլ օգնությամբ ինքնաթիռը հաջորդ օրը մեկնեց «Զվարթնոց» օդանավակայանից, սակայն Թեհրան մեկնելու վիզա ստանալու համար մարդիկ այլևս ստիպված չէին Մոսկվա դիմել. դա արվում էր ՀՀ ԱԳՆ–ում:

Կարևոր ճշգրտում։ Բացի արտաքին գործերի նախարարությունից, Հայաստանում գործում էր Կենտկոմի միջազգային կապերի և տեղեկատվության բաժինը և ինչպես ամեն կուսակցական ստորաբաժանում, դա իհարկե ավելի կարևոր էր։ Պարզ ասած՝ ցանկացած հարցի լուծման համար Հայաստանի արտգործնախարարը սկզբում ստանում էր Կենտկոմի բաժնի «հավանությունը», բաժինն էլ իր հերթին թույլտվություն էր խնդրում ԽՄԿԿ Կենտկոմից։

Ինչևէ, աշխատանքն ԱԳՆ-ում համարվում էր պատվավոր և նույնիսկ օգնում էր դուրս գալ միջազգային հարաբերությունների մեծ հարթակ։ Բացատրեմ: Եվրոպայի բոլոր երկրներից ամենից շատ հայեր են ապրել (ու ապրում են) Ֆրանսիայում, դրա համար Մոսկվան համաձայնել էր Փարիզում ԽՍՀՄ դեսպանատան մշակույթի հարցերով խորհրդականի պաշտոնում Երևանից մարդ նշանակել։ Այսպես Ֆրանսիայում հայտնվեցին Մարատ Խարազյանը, Հենրիկ Լիլոյանը, Ռուբեն Սահակյանը։ Բոլորը ֆրանսերենի գերազանց իմացությամբ ու փայլուն ուղեղով։

Հետխորհրդային Հայաստանի առաջին արտաքին գործերի նախարարը (մուտքին արդեն ժամանակակից արտասահմանյան ավտոմեքենա էր մոտենում) դարձավ Աշոտ Եղիազարյանը, երկրորդը՝ Րաֆֆի Հովհաննիսյանը։

Ինչով է առանձնացել Րաֆֆին, բացի այն, որ ուներ հայտնի հայր` ամերիկացի պատմաբան Ռիչարդ Հովհաննիսյանը։ Րաֆֆին միանգամից երկու քաղաքացիություն ուներ (ԱՄՆ և ՀՀ), ինչը շատ հազվադեպ է պատահում ԱԳՆ ղեկավարների մոտ։ Հրաժարականից հետո զբաղվում էր ներքաղաքական ակտիվ պայքարով՝ նախագահի աթոռին հասնելու ճանապարհին օգտագործելով բոլոր միջոցները, այդ թվում՝ հացադուլը։

Հովհաննիսյանից հետո ՀՀ արտաքին գործերի նախարարի աշխատասենյակում եղան ևս վեցը՝ Արման Կիրակոսյանը (Ջոն Կիրակոսյանի՝ խորհրդային ժամանակների արտգործնախարարի որդին), Վահան Փափազյանը, Ալեքսանդր Արզումանյանը, Վարդան Օսկանյանը, Էդվարդ Նալբանդյանը, Զոհրաբ Մնացականյանը և ահա հիմա Արա Այվազյանը:

214
թեգերը:
Արա Այվազյան, Նախարար, Հայաստան, ԽՍՀՄ, Արտաքին գործերի նախարարություն (ԱԳՆ)
Ըստ թեմայի
Հայաստանի չզինված ուժեր, կամ արժե՞ արդյոք զենք բաժանել սահմանամերձ գյուղերի բնակիչներին
Իրանական նավթն ու հայկական ոսկին. ինչպես տապալեցին Մոսադեղի կառավարությունը
Խարազյանը Բալզակին «վերադարձրեց» ազգությունը, կամ հիմա էլ հասել են Սլավոնական համալսարանին
Արայիկ Հարությունյան

Արցախի նախագահ Արայիկ Հարությունյանը Օնիկ Գասպարյանի հրաժարականը չի պահանջում

0
(Թարմացված է 23:26 25.02.2021)
Գլխավոր շտաբի պետի հետ հանդիպմանը ներկա է եղել ոչ միայն ՀՀ ԱԱԾ տնօրենը, այլև Վիտալի Բալասանյանն ու մեկ այլ պաշտոնատար անձ։

ԵՐԵՎԱՆ, 25 փետրվարի - Sputnik. Արցախի Հանրապետության նախագահ Արայիկ Հարությունյանը հանդիպել է ՀՀ ԶՈւ գլխավոր շտաբի պետ Օնիկ Գասպարյանի հետ, սակայն ոչ նրա հրաժարականի պահանջով։ Artsakhpress.am-ի հետ զրույցում տեղեկությունը հայտնել է Արցախի նախագահի մամուլի խոսնակ Լուսինե Ավանեսյանը։

«Արցախի Հանրապետության նախագահ Արայիկ Հարությունյանի հանդիպումների մասին այն տեղեկատվությունը, թե իբր նա ՀՀ Զինված Ուժերի գլխավոր շտաբի պետ Օնիկ Գասպարյանից պահանջում է հրաժարական տալ, իրականությանն ընդհանրապես չի համապատասխանում»,- նշել է Ավանեսյանը։

Նրա խոսքով՝ նախօրոք հայտարարած միջնորդության պատրաստակամությանը համապատասխան՝ Հարությունյանը հանդիպումներ է ունեցել և՛ Նիկոլ Փաշինյանի, և՛ Օնիկ Գասպարյանի հետ, նրանց հետ քննարկել է առկա իրավիճակն ու լուծման ուղիները։ Սակայն Օնիկ Գասպարյանի հետ հանդիպման ժամանակ ընդհանրապես չի քննարկվել հրաժարականի հարցը։

Ավանեսյանը տեղեկացրել է, որ Գլխավոր շտաբի պետի հետ հանդիպմանը մասնակցել է ոչ միայն ՀՀ ԱԱԾ տնօրեն Արմեն Աբազյանը, այլև ԱՀ անվտանգության խորհրդի քարտուղար Վիտալի Բալասանյանը և մեկ այլ պաշտոնատար անձ:

«Հանրապետության նախագահը, ինչպես և հայտարարել էր, շարունակում է չեզոքություն պահպանել ՀՀ ներքաղաքական զարգացումների նկատմամբ, և նրա միջնորդական ջանքերն ուղղված են ճգնաժամի հաղթահարմանը՝ սահմանադրական, խաղաղ ու քաղաքակիրթ եղանակներով: Հատկապես ընթացիկ պայմաններում ապակայունությունը, արյունահեղությունն ու ատելությունը հայրենիքը տանելու են պարզապես կործանման ճանապարհով»,- շեշտել է Ավանեսյանը։

ՀՀ ԶՈւ Գլխավոր շտաբն այսօր` փետրվարի 25-ին, պահանջեց ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականը, ասելով, որ քաղաքական ղեկավարությունը պետությունը տանում է դեպի վտանգավոր սահմանագիծ։ Դա տեղի ունեցավ այն բանից հետո, երբ վարչապետը պաշտոնից հեռացրեց Գլխավոր շտաբի պետի առաջին տեղակալ Տիրան Խաչատրյանին։

Ի պատասխան Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարեց ռազմական հեղաշրջման փորձի մասին և քաղաքացիներին կոչ արեց հավաքվել Հանրապետության հրապարակում՝ «հեղափոխությունը պաշտպանելու» համար։

Նա հայտնեց նաև, ստորագրել է Գլխավոր շտաբի պետ Օնիկ Գասպարյանին պաշտոնից հեռացնելու փաստաթուղթը, որը, սակայն, դեռ չի ստորագրել ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանը։

Նույն օրը Երևանում զուգահեռ հանրահավաքներ ու բողոքի երթեր անցկացվեցին։ Նիկոլ Փաշինյանն ու իր կողմնակիցները հավաքվել էին Հանրապետության հրապարակում, իսկ ընդդիմադիրները` Հայրենիքի փրկության շարժման նախաձեռնությամբ Ազատության հրապարակում պահանջում էին Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականը։

Նրանք հայտարարել են, որ Բաղրամյան պողոտայում` ԱԺ-ի դիմաց, անժամկետ նստացույց են իրականացնելու։

0
թեգերը:
Հրաժարական, Նիկոլ Փաշինյան, Զինված ուժեր, Բանակ, Օնիկ Գասպարյան, Հայաստան, Լեռնային Ղարաբաղ, Արցախ, Արցախի նախագահ Արայիկ Հարությունյան
թեմա:
Իրավիճակը Հայաստանում ԶՈւ ԳՇ-ի` վարչապետի հրաժարականի պահանջից հետո