Նոր Մարաղա

«Տունն այնտեղ է, որտեղ մենք ենք, մնում է, որ մենք լինենք». Նոր Մարաղա, օր վերջին

822
(Թարմացված է 10:54 27.11.2020)
Sputnik Արմենիայի սյունակագիր Կարեն Ավետիսյանը պատմում է, թե ինչպես են Նոր Մարաղայի բնակիչները լքում իրենց հայրենի գյուղը։ Շատերը 30 տարվա ընթացքում արդեն երկրորդ անգամ են կորցնում իրենց տները։

Երբ թվում էր, թե պատերազմի բոլոր հարվածները հասցված են, բոլոր արցունքները` թափված, իսկ քարտեզը պատրաստ է վերագծման, հայտարարվեց, որ Մարտակերտի շրջանի ևս 7 գյուղ պետք է անցնեն Ադրբեջանի վերահսկողության տակ, իսկ գյուղերի բնակիչներն այդ մասին տեղեկացան լավագույն դեպքում վերջնաժամկետից 24 ժամ առաջ։

...Ճանապարհին հանդիպեցինք դեպի մեզ սլացող մի մեքենա, որի թափքին բառի ամենաբուն իմաստով տուն էր բարձած. ի՞նչը կարող է լինել ավելի տպավորիչ, բայց և ավելի ահարկու խորհրդանիշ Մարտակերտ հասնելուն ընդառաջ։

Грузовик перевозит каркас дома по трассе между Мартакертским и Аскеранским районами (18 ноября 2020). Карабах
© Sputnik / Karen Avetisyan
Տուն տեղափոխող մեքենան

«Բավական է պարզապես լսել գյուղերի անունները, որպեսզի պատկերացնեք ամբողջ ցավը` Նոր Մարաղա, Նոր Այգեստան, Նոր Սեյսուլան, Նոր Կարմիրավան, Նոր Հայկաջուր, Նոր Ջրաբերդ։ Մի քանի ժամվա ընթացքում այդ «նորը» կդառնա «հին», «մերը»` «օտար»»,- արձանագրեց վարորդն ու արգելակեց՝ ճամփեզրին տեսնելով վիրավոր կովին:

Жители деревень Мартакертского района умертвили домашний скот перед сдачей территорий азербайджанской стороне (18 ноября 2020). Карабах
© Sputnik / Karen Avetisyan
Ճանապարհին ընկած կովը

– Տղերք, ի՞նչ եք անում, – հարցրեց վարորդը ճանապարհի մեջտեղում դաշույնը կովի վզին պահած կասկածելի տղամարդկանց։

– Կովի միսը հասցնենք զինվորներին, սոված են։

Հենց որ միսը տեղափոխեցին թափք, մեքենան սլացավ սահմանի հակառակ ուղղությամբ` հաստատելով այն կասկածը, որ դժվար թե սառնամանիքին փողոցի մեջտեղում կով մորթեին զինվորների համար։

«Ասում են` պատերազմի ժամանակ ամենաակտիվը զինվորներն են, իսկ պատերազմից հետո՝ փրկարարներն ու թալանչիները: Փրկարարներին ինչ–որ չեմ տեսնում», - ճանապարհը քմծիծաղով շարունակեց սրամիտ վարորդը։

Նոր Մարաղա դեռ չէինք հասել, երբ գյուղից լսվեց խոզերի սրտապատառ ճղճղոցները։

– Ի՞նչ եք անում։

– Մորթում ենք խոզերին, որովհետև կենդանի վիճակում չենք կարողանա տանել, ընդամենը մի «Գազել» ենք վարձել, 100 հազար դրամ ա ուզում մեկ երթուղու համար, հազիվ կարողանանք տեղավորել մորթած միսը, որպեսզի կիլոն 1000 դրամով մի կերպ վաճառենք, «Գազելի» փողը հանենք։

Նմանատիպ մի «Գազել» էլ կողքի տան դիմաց էր կանգնած։ Այդ տանն ապրող կինը անասուն չէր պահում, ուստի թափքի մեջ դոշակներ էին, սպիտակեղեն ու կահ–կարասի, որի ընդհանուր արժեքը հազիվ թե գերազանցեր «Գազելի» վարձակալության 100 000–ը։

Жители села Нор Марага Мартакертского района Карабаха покидают свои дома перед сдачей территорий азербайджанской стороне (19 ноября 2020). Карабах
© Sputnik / Karen Avetisyan
Նոր Մարաղա

«Ի՞նչ տարօրինակ բան ա ճակատագիրը. Հին Մարաղայի ջարդից հետո հայրս տեղափոխվեց Նոր Մարաղա` տուն կառուցելու ... զրոյից: Նա Թումանյանի պես ասաց մեզ. «Ապրե՛ք, բայց մեզ պես չապրեք»: Բառեր, որոնցով հիմա ինքս եմ ստիպված դիմել երեխաներիս», - մտորեց գյուղի ալեհերներից մեկը։

«Ավրորան» միջազգային դրամահավաք է հայտարարում Արցախի բնակչության համար

Շատերի ցասումն ու բարկությունը կրկնապատիկ էր, քանի որ հաշված օրեր առաջ հրաժեշտ էին տվել սեփական տներին՝ իմանալով, որ սկսվել է լայնամասշտաբ պատերազմ, որի կիզակետում էր նաև Մարտակերտի շրջանը։ Թեպետ պարտությունից կոտրված ու դժբախտ, բայց շատերը հրադադարից հետո վերադարձել էին հայրենի գյուղ, նորից տեղավորվել` ապրեցնելով թեկուզ տխուր, բայց նոր կյանքի վերջին հույսը։ Ու հիմա օրեր անց ամենը տեղավորելուց հետո մի նոր տագնապ ու մի նոր գույժ, որը սպանում է ոչ միայն այն` վերջին մնացած «նոր կյանքի հույսը», այլև շատերի մոտ` երբևէ Արցախ վերադառնալու հեռանկարը։

- Լավ, հաղթանակը չստացվեց, բայց գոնե պարտությունը կարելի էր մարդավարի կազմակերպել, – ասաց տեղի բնակիչներից մեկն ու նեղսրտեց` գյուղի հանձնման լուրը ստանալուց մի քանի ժամ առաջ հույս ունեին, որ գոնե այդ գործընթացը պատշաճ կերպով կկազմակերպվեր:

Жители села Нор Марага Мартакертского района Карабаха покидают свои дома перед сдачей территорий азербайджанской стороне (19 ноября 2020). Карабах
© Sputnik / Karen Avetisyan
Նոր Մարաղա

- Օրինակ՝ ի՞նչ մասնագիտություն ունեք:

- Լրագրող եմ։

- Այսինքն` եթե ձեր տունը խլեն ձեզանից, դուք դեռ կկարողանաք անել ձեր գործը, իսկ մեր պարագայում դա պարզապես «հանձնած հող» չէ, այլ մեր ամբողջ եղած–չեղածը, մեր ամբողջ աղքատ հարստությունը, մեր ամբողջ կյանքը՝ դաշտեր, այգիներ, անասուններ, չիրականացած երազանքներ ու չփակած վարկեր:

Մեկ այլ տան շեմին խառնաշփոթի մեջ շվարած կանգնած էր մի տղա։ Պատմեց, որ չի կարողանում կենտրոնանալ և հասկանալ` այդ մնացած ժամերի ընթացքում ինչ անի` հավաքի ամբողջ համեստ ունեցվածքը, թե փորի գերեզմանն ու ծնողների աճյունները հանի։

– Մորս գերեզմանին երդում էի տվել, որ հարսանիքս սկսելու եմ շիրմաքարերի մոտից` ստանալով իր օրհնությունը։ Նույնիսկ այդ վերջին խոստումս կատարելու հնարավորություն չտվեցին...

Հերթական մորթված անասունի հառաչը մեզ ուղղորդեց դեպի գյուղի վերջին տներից մեկը, որտեղ տանտերերը` հայր և որդի, մեզ հրավիրեցին ներս, խնդրեցին օգնել, որ դատարկեն նկուղը, գոմը, քաղեն այգիներում մնացած նուռն ու խուրման։

Жители села Нор Марага Мартакертского района Карабаха покидают свои дома перед сдачей территорий азербайджанской стороне (19 ноября 2020). Карабах
© Sputnik / Karen Avetisyan
Նոր Մարաղա

– Պապ, բա՞ տունը չենք վառելու, – հարցրեց որդին։

– Ես չեմ կարողանա, ես եմ սարքել իմ ձեռքերով։ Էդ վառելու փոխարեն եկեք բոլորով մի վերջին անգամ խմենք, – պատասխանեց հայրն ու նկուղից հանեց իր այգու խաղողից թորած օղու վերջին կես լիտրը, տան մուտքի մոտ վառեց մի փոքր խարույկ, վրան տաքացրեց 3 հատ զինվորական պահածո ու բարձրացրեց բաժակը մի վերջին կենացով.

– Տունն այնտեղ է, որտեղ մենք ենք, մնում է, որ մենք լինենք։

Կենացն ընդհատեց սահմանի մյուս կողմից օդ արձակված զարկը։

– «Հրանոթային զարթուցիչն» ա, թուրքերն են, զգուշացնում են, որ արագացնենք, – ասաց հայրը` շտապելով վերջին ուղեբեռը լցնել մեքենայի բեռնախցիկ։

– Դու գնա, ես գալիս եմ, – հետևից բղավեց որդին` բենզինը լցնելով անվադողին և խարույկի վերցրած ծխացող մի փայտը ձեռքին այն գլորելով տան շեմից ներս։

1992 թվականի ապրիլի 10-ին ադրբեջանական միլիցիայի հատուկ նշանակության ջոկատը հրկիզել է Մարաղա գյուղը և կոտորել բնակչությանը։ Մարաղան մինչև հիմա շարունակում է մնալ Ադրբեջանի հսկողության տակ։ Մարաղայի ողբերգական դեպքերի ընթացքում 80-100 հայ է սպանվել, ավելի քան 40–ը` վիրավորվել, 63-ը՝ գերի վերցվել։ Սպանդը շարունակվել է ապրիլի 22-23-ին, երբ ողջ մնացած մարաղացիները վերադարձել են մահացածներին հողին հանձնելու։

1995 թվականին Արցախի Հանրապետության Մարտակերտի շրջանում կառուցվեց և վերաբնակեցվեց մի նոր գյուղ, որն անվանվեց Նոր Մարաղա՝ որպես կյանքի շարունակության նշան:

Որոնք են Ադրբեջանի վերահսկողության տակ անցած արցախյան 121 հայաբնակ համայնքները

822
թեգերը:
Արցախ, Ադրբեջան, Նոր Մարաղա
Ըստ թեմայի
Փոխանցվու՞մ է Ադրբեջանին, թե՞ ոչ․ Բերձորում խառը իրավիճակ է
Մենք չենք պատրաստվում փախչել որևէ տեղ. Նիկոլ Փաշինյան
Ադրբեջանցի զինծառայողները Սոթքի ոսկու հանքի մատույցներում են. տեսանյութ
ՄԱԿ

«Ստան» ածանցը նշանակում է` ասիական երկիր ենք. ինչու են երկրները փոխում իրենց անունները

344
(Թարմացված է 21:49 22.01.2021)
Եկեք անկեղծ լինենք։ Գաղտնիք չէ, որ վերջին տասնամյակների ընթացքում աշխարհի բազմաթիվ երկրներ փոխել են իրենց պետությունների անունները, և այդ գործընթացը շարունակվում է։
Ինչու են երկրները փոխում իրենց անունները

Հիշում եք երևի՝ մի քանի տարի առաջ Նուրսուլթան Նազարբաևն առաջարկեց հանել իր երկրի անվանման վերջին «ստանը», հիմնավորելով՝ ախր «ստանը» նշանակում է, որ մենք հետամնաց ասիական երկիր ենք։ Ի վերջո երկրի անունը չփոխվեց, փոխվեց մայրաքաղաք Աստանայի անունը, այն անվանվեց Նուր-Սուլթան։

 Մի քանի տարի առաջ, եթե հիշում եք, նման մի առաջարկություն էր արել  Հայաստանի նախկին վարչապետ Հրանտ Բագրատյանը, որն ասում էր՝ եկեք Հայաստանն անվանենք Արմենիա։ Էս դեպքում գոնե ինչ-որ տրամաբանություն կար, որովհետեւ եթե Ղազախստանին դրսում էլ են Ղազախստան անվանում, ապա Հայաստանն արտերկրում հայտնի է հենց որպես Արմենիա։

ԲիԲիՍի-ն հիշեցնում է մի միջադեպի մասին, որը պատահել է 2011 թվականին։ Պաշտոնական այցով ժամանելով Մյանմա` այն ժամանակվա պետական քարտուղար Հիլարի Քլինթոնը շատ նուրբ իրավիճակում հայտնվեց։ Տասնամյակներ շարունակ այդ երկիրը, որն, ինչպես հիշում եք առաջ կոչվում էր Բիրմա, ղեկավարում էին զինվորականները։ Հիմա սկսվել էր ազատականացումը և իշխանությունները պետությունն անվանել էին Մյանմա։ Սակայն ամերիկյան վարչակազմը որոշել էր շարունակել անվանել երկիրը Բիրմա։ Հիմա ինչ պետք է աներ խեղճ Քլինտոնը։ Ասես Բիրմա՝ կվիրավորես տեղի իշխանություններին, ասես Մյանմա՝ խիստ նկատողություն կստանաս Աերիկայում ։ Ու Քլինթոնը գտավ ելքը՝ ո՛չ Բիրմա էր ասում, ո՛չ էլ Մյանմա, այլ պարզապես «այս երկիրը»։ Համաձայնեք, խելոք  կին  է, ափսոս նախագահ չդարձավ։

Հիմա ասիական մեկ այլ պետության մասին։ Երևի հիշում եք Հնդկաստանի ափերի մոտ գտնվող այդ մեծ կղզին կոչվում էր Ցեյլոն։ Դեռ 16-րդ դարում էին պորտուգալացիներն այն այդպես անվանել։ Հետո կղզին անցել էր հոլանդացիներին,վերջում էլ բրիտանացիներին, բայց Ցեյլոն անունը  պահպանվել էր։ Եվ միայն անցած դարի 70-ական թվականներին, վերականգնելով պատմական արդարությունը, երկրի իշխանությունները սկզբում կղզին անվանեցին Շրի Լանկա, վերջում էլ՝Շրի Լանկայի Դեմոկրատական Սոցիալիստական Հանրապետություն։ Եվ այնուամենայնիվ ողջ աշխարհը բուրումնավետ տաք հեղուկը գավաթի մեջ լցնելիս` ասում է. «Ինչ լավն է Ցեյլոնի թեյը»։

«Ճշմարիտ եմ, ջանասեր եմ, բայց թուրք չեմ». Հրանտ Դինք

Կարող եմ թվարկել այն երկրները, որոնք անվանափոխվել են։ Նախկին Հարավային Ռոդեզիան այժմ դարձել է Զիմբաբվե, նախկին Ֆրանսիական Սուդանը՝ Մալի, Լատինական Ամերիկայում գտնվող Բրիտանական Հոնդուրասը՝ Բելիզ, իսկ նախկին Վերին Վոլտան՝ Բուրկինա Ֆասո։ Պատկերացրեք` կան երկրներ, որոնք մի քանի անգամ են փոխել անվանումը։ Նման պետություններից է Կամբոջան, որը մի ժամանակ դարձավ Կխմերյան Հանրապետություն, հետո Դեմոկրատական Կամպուչիա եւ վերջապես կրկին Կամբոջա։

Մեր հարևանի մասին։ Այնտեղ չեն դադարում վեճերը՝ Ջորջիա՞, թե՞ Սաքարթվելո։ Համաձայնեք՝ Սաքարթվելո շատ գեղեցիկ է հնչում։ Եվ բացի այդ, մի հատ Ջորջիա նաև Ամերիկայում կա։ Ի դեպ մի քանի օր առաջ Լիտվան պաշտոնապես հաստատել է Վրաստանի Սաքարթվելո անունը։ Բայց ամենահետաքրքիր դեպքը երևի կապված է  Նոր Զելանդիայի հետ։ Տարիներ շարունակ այնտեղի ակտիվիստները պայքար են մղում, որպեսզի իրենց երկիրը կոչվի շատ տարօրինակ մի բառով՝ փորձեք արտասանել՝ Աօտեարօա։ Բովանդակությունն էլ է նույնքան տարօրինակ ու արտառոց՝ երկար սպիտակ ամպի երկիր։ Սա բնիկ ժողովրդի՝ մաորիների լեզվով է, որոնք այս կղզում ապրում էին մինչև անգլիացիների ժամանումը և որոնց նկատմամբ բրիտանացիները մեղքի զգացում ունեն, որովհետեւ կոտորել էին թե՛ այստեղ, թե՛ Ավստրալիայում։

Եվ, վերջապես, այսպես ասած ստիպողական անվանափոխության մասին։ 30 տարի է որպես անկախ պետություն գոյություն ուներ Մակեդոնիան։ 30 տարի շարունակ բողոքում էին հույները՝ ինչպես թե Մակեդոնիա, բոլորին հայտնի է, որ Ալեքսանդր Մակեդոնացին հույն է եղել, փոխեք ձեր երկրի անունը։ Մակեդոնիայի իշխանությունները անընդհատ ընդդիմանում էին, մինչև Հունաստանը պարզապես կոշտ պայման դրեց՝ կամ տեղի եք տալիս, կամ մենք թույլ չենք տալիս ձեր մուտքը Եվրամիության և ՆԱՏՕ։ Գտնվեց կոմպրոմիսային տարբերակ՝ երկիրն անվանվեց Հյուսիսային Մակեդոնիա։ Եթե կարծում եք, թե կողմերը գոհ են, չարաչար սխալվում եք։ Մակեդոնացիները գոհ չեն, որ իրենց Հյուսիսային են անվանում, հույները Մակեդոնիա բառից են բողոքում։

344
թեգերը:
Վրաստանի Հանրապետություն, անուն, Մակեդոնիա, Հայաստան, աշխարհ, Երկիր մոլորակ
թեմա:
5 րոպե Դուլյանի հետ
Ըստ թեմայի
Ինչպես 11 երեխաներից կրտսերը դարձավ հայտնի և հարուստ. Պիեռ Կարդենի բրենդի պատմությունը
Ավարտվող տարվա իրողությունները. միայն Հայաստանում չէ, որ բողոքում են վարչապետից
Ներումների քանակը կտրուկ մեծացել է. Թրամփը մտադիր է կանխավ ներում շնորհել նաև ինքն իրեն
Վազգեն Մանուկյան. արխիվային լուսանկար

«Ես ձեզ որտեղի՞ց Ղարաբաղ տամ», կամ ինչ է լինում, երբ «սայթաքում է» պետական գործչի լեզուն

6232
(Թարմացված է 13:43 22.01.2021)
Գյումրու մի խումբ բնակիչների, որոնք որոշել էին Վազգեն Մանուկյանին թույլ չտալ մտնել քաղաք, հյուրը «բոմժեր» անվանեց։ Դա շատերին նեղացրեց և զանազան բանավեճերի առիթ դարձավ։ Sputnik Արմենիայի սյունակագիր Սերգեյ Բաբլումյանը որոշել է համեմատական վերլուծություն անցկացնել։

Կենսափորձով ու քաղաքական փորձով հարուստ քաղաքական գործչի համար, որը որոշել է անցումային կառավարության վարչապետ դառնալ, նման արտահայտությունն անթույլատրելի է։ Եվ չնայած գյումրեցիների հետ հանդիպումն անցավ ժողովրդի մեծ կուտակումով և փոխըմբռնման մթնոլորտում, նստվածքն, այնուամենայնիվ, մնացել է։ Որովհետև «լեզվի կտրածը չի լավանա»։

Արցախը չի կարող գրպանում լինել

80-ականների վերջն էր։ Հայաստանում եռում էին արցախյան կրքերը, բազմահազարանոց ամբոխներն աղաղակում էին «Մի-ա-ցում», «Մենք ծայրահեղական չենք», չգիտես ինչու՝ «Լենին, պարտիա, Գորբաչով», Կարեն Դեմիրճյանից վճռական քայլեր էին պահանջում՝ ի աջակցություն արդար գործի, սպասում նրա խոսքին։

Եվ ահա Հայաստանի Կենտկոմի առաջին քարտուղարը գալիս է ծայրահեղ բորբոքված Ազատության հրապարակ, բարձրանում մուտքի առջևի հարթակին և մեն-մենակ մնում բազմահազարանոց ամբոխին դեմ հանդիման։

Դեմիրճյանը, պետք է ասել, երկչոտներից չէր, կարողանում էր լսարանն իր ձեռքում պահել և ճառելուց լավ էր։ Իսկ այստեղ, սկսելով կարծես թե լավ նոտայից, ավարտեց․

«Ես ձեզ որտեղի՞ց Ղարաբաղ տամ։ Ղարաբաղը ջեբս չի, որ տամ»։

Ըստ էության՝ ամեն ինչ ճիշտ է․ Դեմրիճյանը չէր կարող ԼՂՀ-ի հարցերը լուծել հօգուտ Հայաստանի, ինչքան էլ որ ցանկանար։ Իսկ ցանկություն նա անկասկած ուներ։ Եվ նա ասաց այն, ինչը բոլորը պետք է հասկանային և բոլորն էլ հասկանում էին։ Բայց խնդիր, միևնույնն է, առաջացավ՝ բառերի ոչ պատշաճ օգտագործման պատճառով. դա վիրավորել էր ոգևորված ու բոբոքված մարդկանց։ Հանրապետության առաջնորդը պետք է հաշվի առներ քաղաքացիների տրամադրությունն ու ավելի զգույշ լիներ արտահայտություններ ընտրելիս։ Նա սխալվեց։

Ո՞վ է Վազգեն Մանուկյանը «սելֆիների սերնդի» համար

Ճիշտ է, ժողովուրդը հարգում էր Դեմիրճյանին, բայց իրավիճակի փոփոխությունը խստություն էր պահանջում դիրքորոշում հայտնելիս, իսկ դա տեղի չունեցավ։ Կոմկուսի Կենտկոմի առաջին քարտուղարին դավաճանեց չափից դուրս ինքնավստահությունը․ ցուցարարները նրան սուլոցներով արձագանքեցին և դա անվստահության առաջին հրապարակային արտահայտումն էր մի մարդու նկատմամբ, որը մինչև վերջերս հավաքվածների կուռքն էր․ երկրի ղեկավարի համբավը կոտրվեց և կոտրվեց անդառնալիորեն։ Տարիներ պետք եղան, որպեսզի մարդիկ սառեն ու մոռանան։

Թե ինչպես Կենտկոմի առաջին քարտուղարը կռվեց երկրորդի հետ

60-ականներին Հայաստանում գլխավոր ղեկավար Յակով Նիկիտիչ Զարոբյանն էր, իսկ հանրապետության երկրորդ մարդը՝ Հովհաննես Մինայիչ Բաղդասարյանը (ժողովրդի լեզվով՝ Հովմինը)։ Երկուսն էլ փորձառու և իրենց գործն իմացող ղեկավարներ էին։

Զարոբյանը Հայաստան էր եկել երկար տարիներ Ռուսաստանում ապրելուց և աշխատելուց հետո, որտեղ «․․․քու մերը» արտահայտությունը հաճախ հայհոյանք չէ, այլ ընդամենը հավանության, համաձայնության կամ անհամաձայնության, աջակցության ու մտերմության զգացմունքային արտահայտում։

Բաղդասարյանը՝ հակառակը։ Նա մեծացել ու դաստիարակվել էր Լենինականում` խիստ ավանդապաշտ ընտանիքում, որտեղ նման խոսքային ազատությունները բառացիորեն էին ընկալվում՝ դրանից բխող բոլոր հետևանքներով։ Այսինքն` հնարավոր չէ իմիջիայլոց արտաբերել «․․․քու մերը» և դրանից հետո հույս դնել հայերի ըմբռնման վրա։ Իսկ Յակով Նիկիտիչն արտաբերեց։

Չեմ կարող հաստատ իմանալ, թե ինչ հանգամանքներում և հատկապես ինչ համատեքստում (բայց միանշանակ՝ ոչ վիրավորելու համար) Զարուբյանը նախադասության մեջ ներառեց այդ արտահայտությունը, բայց այն ասվել էր, և Բաղդասարյանը չհապաղեց պատասխանել։ Դարձավ կռիվ։

Ո՞ւմ հետ նոր կյանք սկսել, կամ Սողոմոն իմաստունի մատանու առակը

Այնպես չէ, որ Հովհաննես Մինայիչը մինչ այդ խոսքը չէր լսել ու չգիտեր, այլ հարց է, որ նա չէր կարող պատկերացնել, որ այն կհնչի ղեկավարի կողմից՝ իր հասցեին։ Թեկուզ և առանց չարության, առանց վիրավորելու որևէ ցանկության, սովորության համաձայն, բայց, միևնույնն է․․․ խոսքն ասվել էր, վիրավորանքը հասցվել էր, և այն այնքան էլ արագ չանցավ․․․․

Թե ինչու Հայաստանի երկաթուղու տնօրենը վիրավորեց Գագիկ արքային 

Համբարձում Կանդիլյանը նույնպես Ռուսաստանից էր եկել, երկաթուղու ղեկավար էր աշխատել Աստրախանի մարզում, ապա տեղափոխվել էր Հայաստան՝ տեղը գցելու «գծերից ընկած» երկաթուղային ոլորտը։ Ավելի լավ ստացվեց, քան սպասում էին։ Բայց ոչ անմիջապես և ոչ հեշտությամբ։

Անդրկովկասյան երկաթուղիների երևանյան վարչության (այն ժամանակ այդպես էր կոչվում վարչությունը) անգործությունից հալված երկաթուղային էլիտան սկզբում՝ փորձեց նոր ղեկավարին իրենց ռելսերի վրա դնել և որպես ճնշման կետ ընտրեց Կենտրոնից նշանակվածի՝ հայոց դարավոր ավադույթների չիմացությունը։ Ինչ չկար՝ իրոք չկար, և սկզբում Կանդիլյանը չէր դիմադրում «լիկբեզ»-ին («գրագիտության» դասերին,–խմբ.)։

․․․ Մաքրման աշխատանքների ամենաթեժ պահին երկաթուղու հայկական հատվածում լարված իրավիճակ ստեղծվեց․ հարյուրավոր վագոններ երկրի այլ շրջաններրում բեռնաթափման էին սպասում։ Եվ ահա, Կանդիլյանն իր մոտ է կանչում բեռնափոխադրումների պատասխանատուին և ասում․ «Այսպես չի լինի։ Անհապաղ լուծել հարցը և զեկուցել»։

«Գորգի կանչված» ընկերը համաձայնում է, բայց փորձում է իր բացթողումն արդարացնել պատմական հղումներով։

-Դեռ Գագիկ թագավորի ժամանակներից,-բացատրում է նա,-հայերը սովորել են չշտապել․․․ ազգի բնույթն է․․․ ավանդույթների անհաղթահարելիությունը․․․ և այլն, և այլն։

Պայծառ ապագայի գլխավոր թշնամին, կամ ինչպես են պարտված երկրները դուրս եկել ճգնաժամից

Կանդիլյանը լսում է, զարմանում, բայց լռում է։ Իսկ վագոններն այդ ընթացքում շարունակում են չբեռնաթափված մնալ։ Նորից իր մոտ է կանչում նույն ղեկավարին, և երբ վերջինս նորից սկսում է Գագիկ թագավորի երգը, Կանդիլյանը չի դիմանում․ «․․․Քո մերն էլ, Գագիկ թագավորինն էլ․․․ Եթե մինչև հինգշաբթի մինչև վերջին վագոնը դատարկված չեղավ, կգնաս Գագիկ թագավորի հետևից։ Հասկացա՞ր»,-հունից դուրս է գալիս Կանդիլյանը։

Հրահանգը կատարվում է լավագույն ձևով, երկիրը ճիշտ ժամանակին ստանում է անհրաժեշտ վագոնները։ Այսպիսով՝ որոշ դեպքերում խոսքը նույնպես գործ է։

Ի՞նչ կարելի է անել նմանատիպ իրավիճակներում. բացատրել պե՞տք է

Այնուամենայնիվ, մեր իրավիճակում չի կարելի չհամաձայնել ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպան Արման Թաթոյանի հետ։

Հանրային համերաշխությունը երաշխավորելու համար հասարակական գործիչները պետք է զերծ մնան մարդկանց արժանապատվությունը վիրավորող արտահայտություններից, հաշի առնեն բոլոր ենթատեքստերն ու յուրաքանչյուր բառի ու արտահայտությանն փոխաբերական իմաստները։

Վազգեն Մանուկյանը դա հաշվի չառավ։ Նա սխալվեց։ Թե ինչ են անում նման դեպքերում սխալվողները՝ բացատրելու կարիք կա՞։

Կարեն Դեմիրճյանի «Չայկան», կամ ինչպես էին ՀԽՍՀ-ում տեղափոխում բարձրաստիճան հյուրերին

6232
թեգերը:
ընդդիմություն, Գյումրի, Վազգեն Մանուկյան
Ըստ թեմայի
Կփոխվե՞ն արդյոք Կոնդի կառավարական առանձնատների բնակիչները
Հավատարիմ մնալով սեփական ժողովրդին, կամ թե ինչ կնկարեր Այվազովսկին հայկական գինու շշի վրա
Սիգարները` Երևանից, թառափը՝ Բաքվից. ինչպես էին հայերը զարգացնում փոստային բիզնեսը

Անմահության ճանապարհ. Թաթուլ Օթարյան

0
Ոստիկանության մայոր Թաթուլ Օթարյանը ծառայում էր ոստիկանության Տավուշի մարզային վարչության շտաբում՝ որպես հատկապես կարևոր հանձնարարություններով ավագ տեսուչ։

999 թվականի «Հայ զինվոր» պաշտոնաթերթի համարներից մեկի առաջին էջում կարդում ենք՝ «Թաթուլը 13 տարեկան է։ Սիրում է զինվորի կյանքը, երազում է զինվորական դառնալ։ Ազատ ժամերին զինվորների հետ է, նրանց կողքին»։
Կանցնեն տարիներ, և այդ լուսանկարի պայծառ տղան՝ Թաթուլ Օթարյանը, գնալով պատանեկան երազանքի հետևից՝ հայրենիքի կանչով կմեկնի Արցախ՝ պաշտպանելու հող հայրենին:

Ոստիկանության մայոր Թաթուլ Օթարյանը ծառայում էր ոստիկանության Տավուշի մարզային վարչության շտաբում՝ որպես հատկապես կարևոր հանձնարարություններով ավագ տեսուչ։

«Շատ պատասխանատու անձնավորություն էր։ Շրջապատում մեծ հարգանք էր վայելում։ Հումորով էր, ընկերասեր»,-ասում է գործընկերը՝ Կարո Կարապետյանը։
Մասնագիտությամբ տնտեսագետ էր, իսկ ծառայության ընթացքում ավարտեց նաև ոստիկանության ակադեմիան և ստացավ նաև իրավաբանի կրթություն։

2009 թվականից ոստիկանության համակարգում էր։ Շարքայինից հասել էր մայորի կոչման։ Ծառայել էր որպես անչափահասների գործերով տեսուչ, օպերլիազոր, ծառայության գծով տեսուչ, ապա՝ հատկապես կարևոր հանձնարարություններով ավագ տեսուչ։
2012 թվականին ընտանիք էր կազմել, կնոջ՝ Հայարփիի հետ շատ նպատակներ ունեին։ Հարազատները նշում են՝ Թաթուլը միշտ ասում էր, որ պատերազմ լինի, բոլորս պետք է գնանք։ «Կարևոր է, թե ինչպես ես ապրում և ինչ անուն ես թողնում»՝ Թաթուլի խոսքերն են։ Այդպես էլ արեց։ Պատերազմը սկսվելուն պես զինվորագրվեց ու Արցախ մեկնեց։ Ի դեպ, պատերազմական գործողություններին Արցախում մասնակցում էր նաև եղբայրը՝ Մհեր Օթարյանը։

«Երբ Շուշիի մշակույթի կենտրոնում էինք, Թաթուլը բարձրացավ բեմ և կոչով դիմեց ոստիկանության ծառայողներին։ Ասաց՝ տղե՛րք, մենք գիտակցված եկել ենք այստեղ։ Ուրեմն, այդպես մի մարդու նման էլ պետք է գնանք մեր պարտքը կատարելու։ Մենք եկել ենք, որ պայքարենք թշնամու դեմ։ Դրանից հետո դահլիճը լռեց։ Թաթուլը նստեց իր տեղը ու… դեպքը պատահեց»,-պատմում է ծառայակից ընկերը՝ Մհեր Սայանը։
Թաթուլ Օթարյանն անմահացավ Շուշիում՝ հոկտեմբերի 4-ին։

«Հայրենասեր, ազգանվեր մարդ, բարեխիղճ սպա, լավ ընտանիքի լավ զավակ, լավ ընտանիքի հոգատար հայր, լավ ամուսին, վստահելի ընկեր։ Ինչքան դրական բառեր կան, դրանցով կարելի է բնորոշել Թաթուլին»,-ասում է ընկերը՝ Անդրանիկ Խաչատրյանը։
Կանցնեն տարիներ։ Եվ Թաթուլ Օթարյանի որդին՝ Տիգրանը, դեռ շատ պատմություններ կիմանա հայրենիքի նվիրյալ հոր մասին և, վստահաբար, կլինի արժանի հոր արժանի զավակ։

0
թեգերը:
Թաթուլ Օթարյան, ոստիկան, Պատերազմ
Ըստ թեմայի
Կասեցրել են հակառակորդի գրոհը, թշնամուն զգալի կորուստներ պատճառել․ նորօրյա հերոսները
Սերժանտ Հովհաննիսյանը կասեցրել է հյուսիսային կողմով թշնամու ճեղքումը. մերօրյա հերոսները
Տղամարդկանց կողքին ու նրանց հավասար կռվել են նաև կանայք. մերօրյա հերոսները