Արխիվային լուսանկար

ՆԱՏՕ-ն արցախյան պատերազմով թակում է Իրանի դարպասները

1155
(Թարմացված է 00:12 24.10.2020)
Արցախի շփման գծի ողջ երկայնքով Ադրբեջանի հրահրած ռազմական գործողությունները, իհարկե, չեն կարող չմտահոգել տարածաշրջանային հիմնական խաղացողների մեկին, ով բավական ակտիվ է արտաքին քաղաքական դաշտում։ Խոսքն Իրանի մասին է։

Թեհրանում գերադասում են չխոսել այն մասին, որ հոկտեմբերի 21-ին մեկնարկած զորավարժությունները, որոնք կրում են «Երկնքի պահապանները-99» անվանումը, ուղղակիորեն կապված են այն օպերատիվ իրավիճակի հետ, որը տիրում է պետական սահմանի հյուսիսային հատվածի արևմտյան մասում։ Սակայն զորավարժությունների մասշտաբները, որոնք ընդգրկում են երկրի տարածքի կեսից ավելին, ինքնին խոսուն են։

Իրանի հյուսիսային սահմաններում «համաշխարհային հեգեմոնն» իրական հետաքրքրություն ունի

Իրանի ղեկավարությունը մտահոգվելու առիթներ շատ ունի։ Դրանք և՛ երկրի տարածք ընկնող հրետանային արկերն ու հրթիռներն են, և՛ ադրբեջանական անօդաչուները, որոնք պատահաբար կամ դիտմամբ հայտնվում են այնտեղ մարտական գործողությունների ընթացքում։ Տեղեկությունն այն մասին, որ Իրանի տարածքում խոցված (որոշ պնդումների համաձայն` հենց իրանական ՀՕՊ–ի կողմից) անօդաչուն իսրայելական արտադրության էր, Թեհրանին ստիպեց ավելի լարվել։

Լեռնային Ղարաբաղում տիրող իրավիճակի պատճառով Իրանն ուժեղացրել է սահմանների պաշտպանությունը

Առավել ևս, որ վարկած կա, համաձայն որի ԱԹՍ–ն (մարտական գործողությունների «քողի տակ») սահմանից այն կողմ հետախուզում էր երկրի սահմանային ենթակառուցվածքների տեղակայումը։ Այդպես էր իրականում, թե պարզապես Իրանի ՀՕՊ–ը ձանձրացել էր ձեռքերը ծալած նստելուց, երբ օտար ԱԹՍ–ներ են «գնում-գազիս»` պարզ չէ։ Ինչպես ասում են` no comment։

Սակայն փաստը մնում է փաստ. Իրանը լայնածավալ ռազմական զորավարժություններում օգտագործում է և՛ անմիջապես ՀՕՊ միջոցներ, և՛ դրանց ուղեկցող հսկողության համակարգեր։ Բացի այդ զորավարժություններում ներգրավված են ռազմական ավիացիան և մի քանի տեսակ հայրենական (իրանական) արտադրության ԱԹՍ–ներ։ Թեպետ, ներգրավված տեխնիկայի ծավալները հաշվի առնելով, ՀՕՊ զորավարժությունների թափը միայն Արցախում տեղի ունեցող ռազմական գործողություններով բացատրելը դժվար է։

Իրականում ակնհայտ է մեկ այլ բան` Թեհրանն իսկապես լուրջ մտահոգվում է, որ արցախյան պատերազմը, ՆԱՏՕ-ական Թուրքիայի ներկայությունը հաշվի առնելով, պարզապես ՆԱՏՕ–ի կողմից ծրագրվող մեկ այլ՝ ավելի լայնածավալ մարտական գործողությունների նախերգանք է։

Չէ՞ որ գերտերության` ԱՄՆ–ի ծրագրերը, որն էլ իրականում ղեկավարում է Հյուսիսատլանտյան դաշինքը, հայտնի են։ Վաշինգտոնն առանձնակի չի էլ թաքցնում, որ տարածաշրջանում իր հիմնական ռազմական նպատակը հենց Իրանն է, որը հաջողացնում է նույնիսկ պատժամիջոցների և խիստ ճնշման ամենաբարդ պայմաններում անկախ արտաքին քաղաքականություն վարել և չենթարկվել «համաշխարհային հեգեմոնին»։ Հարավկովկասյան տարածաշրջանը, ինչպես հայտնի է, բնական Հյուսիսային դարպաս է` մուտք իրանական տարածք։

Եվ այստեղ արդեն բոլորովին մեծ խելք պետք չէ հասկանալու համար, թե ինչու է ՆԱՏՕ–ն այդքան դժկամորեն արձագանքում իր անդամներից մեկի` Թուրքիայի, ագրեսիայի նմանվող ակտիվությանը։ Հաշվարկ կա, որ Բաքվին ցուցաբերվող աջակցության շնորհիվ Անկարան այստեղ կամրապնդվի եթե ոչ ընդմիշտ, ապա բավական երկար ժամանակով։

Մի՞թե Անկարայում որոշել են, որ հարվածն Իրանին վճռված հարց է

Եվ ահա այստեղ, երբ, պատկերավոր ասած, ժամանող և մեկնող թուրքական (այսինքն ՆԱՏՕ-ական) ռազմական ինքնաթիռները, ինչպես կործանիչները, այնպես էլ տրանսպորտայինները,  համաշխարհային հանրության համար սովարական երևույթ կդառնան` պետք է դժբախտության սպասել։  Չէ՞ որ եթե Միացյալ Նահանգները որոշեն նման խոշոր ավանտյուրայի մեջ մտնեն, ինչպիսին է 80-միլիոնանոց Իրանին ռազմական հարված հասցնելը, ապա առանց հյուսիսում ռազմական պլացդարմի գործը գլուխ չի գա։

Եվ այդ առումով Իրանի տեսանկյունից արյունալի պատերազմը, որը Թուրքիայի աջակցմամբ Արցախի վզին է փաթաթել Ադրբեջանը, կարելի է դիտարկել զուտ որպես  հավանական հակառակորդի կողմից իրականացվող ինքնատիպ «հետախուզություն` մարտով»։   Խոսքն այն Անկարայի մասին չէ, որը դեռ փորձում է Թեհրանի հետ լավ հարաբերություններ պահապնել և նույնիսկ անհրաժեշտության դեպքում իրանական էներգակիրների (նավթ և գազ) որոշ քանակ է գնում։

Տվյալ դեպքում, խոսքը այն նույն ՆԱՏՕ-ական Թուրքիայի մասին է, որի գործառույթն Իրանի դեմ նախապատրաստվող (կարելի է չկասկածել) մեծ ռազմական գործողությունների ընթացքում լինելու է Հյուսիստլանտյան դաշինքի զորքերի համար Ադրբեջանում պլացդարմ պատրաստելը։ Չէ՞ որ որքան էլ խոսեն Էրդողանի ֆանտաստիկ կայսերական ամբիցիաների մասին, նա ունի խելամտություն և աշխարհաքաղաքական դաշտում հիմնական խաղացողների գործողությունները մի քանի քայլ առաջ հաշվարկելու ունակություն։ Իսկ դա նշանակում է, որ Անկարայում, ինչպես և Վաշինգտոնում ու Թել Ավիվում, հասկանում են, որ հարվածն Իրանին վճռված հարց է։  Թեև դեռ չեն կողմորոշվել ժամանակի առումով։ Այդ պատճառով էլ Թուրքիան փորձում է կա՛մ կանխորոշել իրադարձությունները, կա՛մ էլ ընդհանրապես արդեն պայմանավորվել է ՆԱՏՕ-ական ավագ դաշնակից ԱՄՆ–ի հետ։

Ահա և Թեհրանը հանդգնեց, պատկերավոր ասած, քայլ անել ձիով, առաջ ընկնել, ու թևքից հանել հաղթաթղթերից մեկը, որի վրա հույս է դնում պոտենցիալ հակառակորդի կողմից ռազմական մեծ արկածախնդրության դեպքում։ Այդ խաղաթուղթը երկրի հզոր ՀՕՊ–ն է, որը միակը չէ Իրանի ղեկավարության ձեռքում։ Իրանը նաև բավական լավ բալիստիկ համակարգեր և հրթիռներ, ինչպես նաև լավ զրահատեխնիկա ունի։

Սակայն այս փուլում, երբ արցախյան պատերազմի ընթացքն ապացուցեց, որ ԱԹՍ–ները լուրջ ռազմական ներուժ ունեն, այդ փաստով պետք է լրջորեն մտահոգվել։ Ահա և մտահոգվել են ու որոշել ցույց տալ աշխարհին, որ Իրանի ղեկավարությունը և՛  տարբեր նշանակության (թե՛ հետախուզական, թե՛ հարվածային, թե՛ «կամիկաձե») սեփական անօդաչուներ ունի, և՛ միջոցներ՝ դրանց դեմ պայքարելու միջոցներ։

Կարող է և չկրակեն` չեզոք հարևանին չզայրացնելու համար

Զորավարժությունների ծավալն այլ կերպ հնարավոր չէ բացատրել։ Այդ հսկա մեքենան չէր կարող գործի դրվել ադրբեջանական բանակի կամ ղարաբաղյան պաշտպանության բանակի դեմ։ Ակնհայտորեն կռվող կողմերին վախեցնելու համար չէ, որ դրանք ավելի զգույշ լինեն, ավելի ճշգրիտ նշան բռնեն ու չվրիպեն՝ հրետակոծության ժամանակ ու արկեր և հրթեռներ չարձակեն, որոնք հաճախ իրանական տարածք են ընկնում։ Իրանն այն բանի համար չի ցուցադրում իր ՀՕՊ-ի հզորությունը, որ, ասենք, ադրբեջանական զորքերը վախենան Արցախի վրա հարձակվել սահմանի երկայնքով՝ հարավային ուղղությամբ։

Հայկական զորքերը չէին կրակի նրանց վրա, վախենալով չեզոք երկրի հետ դիվանագիտական խնդիրներից։ Հասկանալի է, որ ադրբեջանական զինվորականները երբեմն օգտագործում են այդ հանգամանքը, հասկանալով, որ հայկական հրետանին երբեմն կարող է նաև չկրակել՝ իրանցիներին չբարկացնելու համար։

Հենց այդպես էլ կարողացել են 30-40 կիլոմետր անցնել հարավով՝ Իրանի սահմանին «կպած»։ Մինչև չընկան «Զանգելանի կաթսայի» մեջ ու չկտրվեցին հիմնական ուժերից ու ռազմական մատակարարման կարգավորված լոգիստիկայից։

Ինչ դեր կարող է ունենալ Իրանն Արցախի հարցում. Փաշինյանի հարցազրույցը IRNA գործակալությանը

Իսկ հետո հայ զինվորականների մանրակրկիտ մշակած թակարդը փակվեց, քանի որ իրականում սարերից ու հարթավայրի բարձունքներից կարելի է այնպես կրակել հատուկ նշանակության ադրբեջանական խմբավորումների վրա որ արկերն Իրանի տարածք չընկնեն։

Ինչ-որ պահի Իրանն իհարկե անհանգստացավ, երբ կարճ ժամանակով Ադրբեջանի ԶՈւ-ն հսկողություն հաստատեց Խուդաֆերինի ջրամբարի նկատմամբ։ Դա հասկանալի է։ Բաքվի համար ջրամբարի վերահսկողությունը կարող էր լուրջ լծակ դառնալ Թեհրանի վրա ազդելու համար, իսկ իրանական ղեկավարությունը շատ չի սիրում, երբ իրեն փորձում են ինչ-որ բան ստիպել։

Սակայն նույնիսկ այդ հանգամանքը չէր կարող առիթ դառնալ Իրանի հակաօդային պաշտպանության ուժերի ներկայիս ծավալուն զորավարժությունների համար։ Այնտեղ ներգրավված են նաև Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի էլիտար կազմավորումները։ Դա ուժի ցուցադրությու՞ն է։ Մկանների խա՞ղ։ Իհարկե։ Սակայն հասցեատերերը ամենևին էլ Ղարաբաղն ու Ադրբեջանը չեն։

1155
թեգերը:
Իրանի Իսլամական Հանրապետություն, ՆԱՏՕ, Արցախյան պատերազմ
Ըստ թեմայի
Դիտարկման միջոցներ, ԱԹՍ–ներ ու որսացող ինքնաթիռներ. Իրանում զորավարժություններ են սկսել
Ուժեղ, բայց առանց միջուկային զենքի. Թրամփի երազանքների Իրանը
Ղարաբաղյան հակամարտությունը ռազմական լուծում չունի. Իրանի ԱԳՆ-ի հայտարարությունը
Յուրի Պատրիկեևը

Մեծ ըմբիշը մեծ նպատակներ ունի. ինչու է «կուբանցի հայ» Յուրի Պատրիկեևը վերադարձել Հայաստան

590
(Թարմացված է 09:14 04.12.2020)
2004 թվականից մինչև Լոնդոնի օլիմպիադայի ավարտը` 2012թ.-ը, Յուրի Պատրիկեևը պատվով էր կրում Հայաստանի հավաքականի մարզաշապիկը` նվաճելով բազմաթիվ տիտղոսներ և մեդալներ։ Ռուս մարզիկը Sputnik Արմենիային պատմել է, թե ինչու է որոշել վերադառնալ Հայաստան և մեծ սպորտ։

ԵՐԵՎԱՆ, 4 դեկտեմբերի – Sputnik. Հունահռոմեական ոճի ըմբիշ, Եվրոպայի քառակի չեմպիոն, աշխարհի և օլիմպիական խաղերի մրցանակակիր  Յուրի Պատրիկեևը, չնայած սպորտի համար պատկառելի տարիքին (նա 41 տարեկան է) որոշել է, Հայաստան վերադառնալով, վերադառնալ նաև մեծ սպորտ։

 Այս օրերին նա Հայաստանի հավաքականի հետ մարզումներ է անցկացնում` նախապատրաստվելով գալիք մրցաշարերին։ 41-ամյա հսկան փորձելու է ևս մեկ անգամ դուրս գալ մրցագորգ, բայց փոխելու է ոճը։ Պատրիկեևի պլանների մեջ է այժմ ազատ ոճի ըմբշամարտը։

Бронзовый призер пекинской Олимпиады Юрий Патрикеев на пьедестале почета
© Photo : provided by Yuri Patrikeev
Յուրի Պատրիկեևը

Երբ Յուրային տեսա օլիմպիավանում մարզվելիս` մի փոքր զարմացա։ Զարմանքս ավելի մեծացավ, երբ զրուցեցի օլիմպիական բրոնզե մեդալակրի հետ։

«Հայաստանում իմ մարզիչ Սամվել Գևորգյանը զանգեց ու ասեց. ««Բրատիկ» դու հիմա Հայաստանից որպես օլիմպիական խաղերի մրցանակակիր թոշակ ես ստանալու, արի այդ հարցը կարգավորի, համ էլ կարո՞ղ է վերադառնաս մեծ սպորտ»։ Եկա Հայաստան սեպտեմբերի վերջին։ Մի քանի օր անց սկսվեց պատերազմն Արցախում։ Չվերթս դեպի Կրասնոդար չեղարկեցին, ես էլ որոշեցի մարզվեմ։ Ու այդպես էլ շարունակվում է մինչև օրս»,- պատմում  է Պատրիկեևը։

Հայաստանն իմ տունն է

Վերհիշելով անցած ճանապարհը սպորտում` Պատրիկեևը մեծ սիրով է արտահայտվում Հայաստանի ու հայերի մասին։ «Այս երկիրն ինձ ընդունեց, ապահովեց ամեն ինչով, տվեց մարզվելու բոլոր հնարավորությունները, և ես կարողացա մասնակցել բոլոր կարգի մրցաշարերին։ Ոչ ղեկավարության, ոչ էլ մյուսների հետ երբեք խնդիր չեմ ունեցել։ Ես կրասնոդարցի եմ ու այնտեղ տուն ունեմ, բայց Հայաստանն էլ է իմ տունը», - ասում է Յուրան։ Նա պատմում է, որ Կրասնոդարում ապրող շատ հայերի է ճանաչում ու շփումը հայերի հետ սովորական է նրա համար։

Հայաստանում գտնվելու տարիներին ռուս ըմբշամարտիկը, շփվելով հայերի հետ, նկատել է երևույթներ, որոնք ուրիշ տեղ չի տեսել։ «Հայի հյուրասիրությունը ոչ մի տեղ չկա։ Իհարկե, բոլոր ազգերն էլ հյուրերին ընդունելու իրենց ձևերն ունեն, բայց Հայաստանում դա մի ուրիշ երևույթ է։ Անծանոթ մարդն անմիջապես վերածվում է հարազատի, ու հայը նրան հյուրասիրելու համար անում է նույնիսկ անհնարինը։ Շփման մեջ էլ հայերն անում են ամեն բան մարդուն օգնելու համար»,- հիշում է Պատրիկեևը։

Նա ժպիտով հավելում է, որ երբեք չի մոռանա ջերմությամբ լի այն տարիները, որոնք անցկացրել է Երևանում և Հայաստանում ընդհանրապես։

Ճշմարտության կողմնակից մարզիկները

Լոնդոնի օլիմպիական խաղերում Հայաստանը ներկայացնելուց հետո Պատրիկեևը ավարտեց մարզական կարիերան և փորձեց զբաղվել բիզնեսով։ «Բայց մենք` մարզիկներս, սիրում ենք ճիշտը, արդարը։ Իսկ բիզնեսում դրանք պահելը միշտ չէ, որ ստացվում է»,- ասում է Պատրիկեևը։ Նա թողում է բիզնեսն ու սկսում մարզիչ աշխատել, ընդ որում մարզում էր ինչպես ազատ ոճի ըմբիշներին, այնպես էլ MMA-ի մարզիկներին։

Երիտասարդ հայ բռնցաքամարտիկները Եվրոպայի առաջնությունից 5 բրոնզե մեդալով կվերադառնան

«Այդ ժամանակ ինձ առաջարկեցին ղեկավարել մարզադպրոց, առաջարկում էին այլ պաշտոններ։ Չէի համաձայնում, որովհետև ինձ առանց գորգի չեմ պատկերացնում»,–պատմում է նա ու հավելում, որ նորից սպորտում և սպորտի հետ է։

Վերադարձը Հայաստան

2004-2012թթ., Պատրիկեևը Հայաստանի հավաքականի ըմբիշ էր և հիմա էլ սպորտ վերադառնալու համար ընտրել է Հայաստանը։

Юрий Патрикеев и Мияин Лопес
© Photo : provided by Yuri Patrikeev
Յուրի Պատրիկեևը

«Անկեղծ ասած ուրիշ երկրում ես չէի կարող նորից վերսկսել մարզվել։ Հիմա մտածում եմ ազատ ոճի ըմբշամարտում ուժերս փորձելու մասին, եթե չստացվի միգուցե իմ փորձը պետք գա հայ ըմբիշներին, ու այդ դեպքում ուրախ կլինեմ նրանց օգտակար լինելու համար։ Հիմա մարզվում եմ հունահռոմեականների հետ, օգնում եմ Դավիթ Օվասապյանին։ Բայց ուժերս փորձելու եմ ազատ ոճի ըմբշամարտում»,- ասում է Յուրան։ Նա հավելում է, որ այս պահին հայ մարզիկներին նաև հոգեբանական աջակցություն է հարկավոր։

Անհնարին ոչինչ չկա

40 տարեկանից հետո թվում է` դժվար է մեծ հաղթանակների հասնել, բայց «կուբանցի հայ» ըմբիշն օրինակ ունի, որին ուզում է հետևել։ «Ռուս ըմբիշ Անատոլի Ռոշչինը 40 տարեկան հասակում` 1972 թվականին, դարձավ օլիմպիական չեմպիոն։ Այսինքն` հնարավոր է նույնիսկ այդ տարիքում պատմական արդյունքի հասնել»,- մրցագորգ վերադառնալն այսպես է մեկնաբանում Պատրիկեևը։ Նա ասում է, որ իրեն կփորձի ինչ-որ մրցման ժամանակ, հետո արդեն կհասկանա` արդյո՞ք կարող է կրկնել ռուս ըմբիշի մարզական սխրանքը։

Հայաստանի Ազատ ոճի ըմբշամարտի հավաքականի գլխավոր մարզիչ Հաբեթնակ Կուրղինյանն ասում է` եթե ըմբիշը գորգի վրա հաղթանակներ է տանում, ի՞նչ նշանակություն ունի, թե նա քանի տարեկան է։

«Մեր հավաքականում գերծանր քաշային կարգում ունենք Լևան Բերիանիձեին, որն աշխարհի առաջնության մրցանակակիր է։ Եթե Պատրիկեևը ապացուցի, որ ինքն ավելի ուժեղ է ու ավելի լավ է պատրաստված, այդ դեպքում նա կարող է հավաքականի մասին մտածել»,–ասում է մարզիչն ու խոստանում, որ Յուրային հնարավորություն կտան իրեն դրսևորելու հունվարին կայանալիք մրցաշարերից մեկում, հետո արդեն հետևություն կանեն։

Պատրիկեևը պետք է բոլորիս

Հունահռոմեական ոճի ըմբաշամարտի Հայաստանի հավաքականի մարզիչ Գևորգ Ալեքսանյանն էլ իր հերթին ընդգծում է, որ գերծանր քաշային կարգում միշտ էլ սպարինգների (նույն քաշային կարգի մարզիկ, որի հետ անընդհատ մարզվում են ու գոտեմարտ անցկացնում նախապատրաստվելու համար) խնդիր է եղել,և Յուրայի ներկայությունն արդեն վստահություն է հաղորդում մյուսներին։ Բացի այդ նա իր խորհուրդներով անգնահատելի օգուտ կարող է տալ ամենահեղինակավոր քաշային կարգում ելույթ ունեցող Դավիթ Օվասապյանին։ «Չգիտեմ, թե ինչպես կլինի մարզիկի կարիերան վերսկսելու հետ կապված նրա ցանկությունը, բայց որ նա շատ պետք է մեր հավաքականին` դա փաստ է»,- ասեց նա։

Юрий Патрикеев
© Photo : provided by Yuri Patrikeev
Յուրի Պատրիկեևը

Ներկայումս Պատրիկեևը ակտիվ կերպով մարզվում է մեր հավաքականների հետ։ Ինչպես ինքն է ասում` կարգի է բերում իր մարզավիճակը։ Իսկ հունվարին նա առաջին անգամ ուժերն է փորձելու ազատ ոճի ըմբշամարտում։ Մեծ ըմբիշը մեծ նպատակներ ունի։ Սպասենք իրագործելուն։

590
թեգերը:
Հայաստան, ռուս, Յուրի Պատրիկեև, Ըմբշամարտի աշխարհի առաջնություն, ըմբշամարտիկ
Ըստ թեմայի
Ինչպես էր Մարադոնան պարում հայկական երաժշտության ներքո ու խմում մեր հավաքականի կենացը
Թուրքեր և ադրբեջանցիներ չկան. ինչու է մեր հավաքականը Կիպրոսն ընտրել որպես «սեփական հարկ»
Մարտի դաշտում մենք չենք պարտվել. ինչպես ֆուտբոլիստ խաղընկերները դարձան մարտական ընկերներ
Սու-57

Ռուսական զենք․ ինչ են իրենցից ներկայացնում առաջին սերիական Սու-57-ն ու «Օխոտնիկ» ԱԹՍ-ն

526
Ռուսական Սու-57-ը կարող է ոչնչացնել օդային, ցամաքային և ջրային բոլոր թիրախները, իսկ «Օխոտնիկը» խոստանում է դառնալ աշխարհում առաջին անօդաչու կործանիչ-կալանիչը։ Ռուս մեկնաբանը ներկայացնում է ժամանակակից ինքնաթիռների բնութագրերը։

76 մեքենաներից բաղկացած հինգերորդ սերնդի Սու-57 ավիացիոն համալիրի մեկնարկային շարքի առաջին մեքենան դեկտեմբերին իր տեղը կզբաղեցնի Ռուսաստանի օդատիեզերական ուժերի մարտական շարքերում: Գործի կանցնի նաև նրա անօդաչու ուղեկիցը՝ արհեստական ինտելեկտով Ս-70 «Օխոտնիկը», որը հրթիռային սպառազինությամբ թիրախների որսման և խոցման ալգորիթմները հաջողությամբ յուրացնում է զորավարժարանում։

Ավելի վաղ ՌԴ պաշտպանության նախարարությունը հայտնել էր, որ օդատիեզերական ուժերը մինչև տարեվերջ կստանան հինգերորդ սերնդի Սու-57 սերիական առաջին կործանիչը, ինքնաթիռը գործնականում պատրաստ է: Հետագայում արտադրության ծավալը կաճի տարեկան մինչև 15 մեքենա, և բոլոր 76 Սու-57 կործանիչները 2021-2027 թթ․-ին կմատակարարվեն երեք ավիացիոն գնդերը հագեցնելու համար: Դրանցից առաջինը թողարկվում է առաջին փուլի շարժիչով, իսկ 2025 թվականից սերիայի մեջ կմտնեն երկրորդ փուլի շարժիչները։ Սակայն արդեն այսօր Սու-57-ը համարվում է աշխարհի ամենակատարյալ և հզոր կործանիչներից մեկը։

Սիրիացի թուրքոմանները ԼՂ–ում. «ուղևորություն» դեպի պատերա՞զմ, թե՞ մեծ վերաբնակեցում

Հինգերորդ սերնդի ռուսական ինքնաթիռը կարող է ոչնչացնել օդային, ցամաքային և ջրային բոլոր տեսակի թիրախները: Գերազանց տարաշարժունության և առանց ֆորսաժի գերհզոր արագությունների համադրությունը, օդային էլեկտրոնիկայի ժամանակակից համալիրը և ցածր նկատելիությունը ապահովում են Սու-57-ի բարձր մարտական արդյունավետությունն ու հակառակորդի նկատմամբ գերազանցությունը: Military Watch Magazine-ի տվյալներով՝ Սու-57-ն ունի եզակի հնարավորություններով օդանավային սպառազինություն, այդ թվում՝ գերզգայուն ռադարներ, 400 կմ հեռահարությամբ «օդ-օդ» դասի հիպերձայնային հրթիռներ, հակառակորդի հրթիռներից պաշտպանվելու լազերային համակարգ և այլ բարձր տեխնոլոգիական առավելություններ:

Ավելի վաղ հայտնի էր դարձել հինգերորդ սերնդի կործանիչի համար ավիացիոն միջոցների խոցման միջոցների (հրթիռների) լայն անվանացանկի խոշոր պայմանագրի մասին, այսինքն ՝ Սու-57-ը «դատարկ» չի թռչի։ Իսկ ծանր անօդաչու թռչող սարքերի օղակում Սու-57-ը կվերածվի մարտական կառավարման օդային կենտրոնի։ Երկու բարձր տեխնոլոգիական նորույթների համագործակցության մարտական ազդեցությունը դժվար է գերագնահատել։

Մարտական գերազանցություն

Նորագույն կործանիչը ստուգվել է Սիրիայում ռուսական զորքերի խմբավորման կազմում։ Ավելի քան տասը թռիչք է կատարվել՝ թռիչքատեխնիկական բնութագրերի, ինտելեկտուալ տեղեկատվական-կառավարման համալիրի, սպառազինության և բոլոր համակարգերի ստուգման համար:

Սու-57-ի առանձին տեխնոլոգիական բարձունքները լիովին անհասանելի են հինգերորդ սերնդի ամերիկյան կործանիչների, մասնավորապես F-22 Raptor-ի համար: Արհեստական բանականությունն ինտեգրված է մարտական կառավարման համակարգին և հեղափոխություն է ռազմական գործում: Օդաչուավոր Սու-57 կործանիչը կարող է առաջադրանքների 90 տոկոսը կատարել ավտոմատ ռեժիմով և նույնիսկ լիովին ինքնուրույն գործել նախապես կազմած ծրագրով:

Եթե օդաչուն վիրավորվի կամ սպանվի մարտում, կառավարման համակարգը ինքնուրույն կորոշի առաջնային թիրախները, հարված կհասցնի և կապահովի մեքենայի և մարդու ավտոմատ վերադարձը բազա։

Հարթության վրա և ինքնաթիռի կմախքին ինտեգրված ռադարները՝ ակտիվ փուլային X-band ալեհավաքով, ապահովում են դիտարկման հսկայական տարածք, ավելացնում են օդաչուի իրավիճակային իրազեկվածությունը, թույլ են տալիս մարտավարական հնարքները կատարել ավելի լավ, քան ցանկացած այլ կործանիչով: «Կողային ռադիոտեղորոշիչները» բարձրացնում են ինքնավարությունը թիրախների որոնման հարցում և հակառակորդի ռադարների համար Սու-57-ի անտեսանելիության որակապես նոր մակարդակ են ստեղծում ՝ առանց կորցնելու թիրախավորման արդյունավետությունը սեփական հրթիռների համար (ինքնաթիռում և ուղեկցող հարվածային անօդաչուների զինանոցում):

Ս-500 համակարգն առաջին գնորդներն ունի սպառազինությունների համաշխարհային շուկայում

Քարշակման եռաչափ վեկտորը թույլ է տալիս անհավանական խուսանավումներ կատարել հեռակա կամ մերձավոր մարտում, ինչը բարձր մարտական կենսունակության երաշխիք է դառնում։ Ընդ որում՝ «ինքնաթիռ-համակարգիչը» օդանավակայանային սպասարկման հանդեպ քմահաճ չէ և ի վիճակի է գործարկվել օպերատիվ (գրունտային) օդակայանների պայմաններում։ Նման հզոր և տեխնոլոգիապես անկանխատեսելի մեքենաները հիպոթետիկ մարտադաշտում հակառակորդին հաղթանակի հնարավորություն չեն թողնում։

Սու-57-ն արտահանման հսկայական պոտենցիալ ունի և դեռ սերիական արտադրության դուրս գալուց առաջ արտասահմանյան հավանական պատվիրատուների «հերթ էր հավաքել»։ Հինգերորդ սերնդի ռուսական կործանիչն առաջինը կստանա Ալժիրը, որը 14 մեքենա էր պատվիրել հարևանների ռազմաօդային ուժերի հզորացման ֆոնին։ Պայմանագրի արժեքը 2 մլրդ ԱՄՆ դոլար է։ Մատակարարումները նախատեսվում է ավարտել մինչև 2025թ․-ը։

Հարվածային միավորում

Սու-70 «Օխոտնիկ» ԱԹՍ-ն դեկտեմբերի 2-ին փորձարկվել է հրթիռային հարձակման ժամանակ Աշուլուկ զորավարժարանում։ Կայացել են ծանր ԱԹՍ-ների մի շարք թռիչքներ՝ կործանիչ-կալանիչի կարգավիճակով՝ «օդ-օդ» հրթիռների կիրառման նմանակմամբ։ Եվ ԱԹՍ-ի ռադիոէլեկտրոնային համակարգերի ինտեգրումը առաջնորդող Սու-57 ինքնաթիռի հրթիռների ուղղորդման համակարգի հետ գնահատելու համար։

«Օխոտնիկը» խոստանում է դառնալ աշխարհում առաջին անօդաչու կործանիչ-կալանիչ ինքնաթիռը։ Ուսուցման փուլում օդային իրադրության և թիրախների մասին ամբողջ տեղեկատվությունը անօդաչու թռչող սարքը ստանում է երկրից կամ առաջնորդող կործանիչից: Հետագայում հնարավոր է ինքնավար մարտական կիրառում։

Ծանր ԱԹՍ-ն օժտված է սեփական «խելքով» և մինչև 5000 կմ հեռավորությամբ ավելի քան 6 տոննա հրթիռներ ու ռումբեր հասցնելու ունակությամբ։ «Օխոտնիկի» ջախջախիչ մարտական համագործակցությունը Սու-57 կործանիչի հետ ոչ մի լավ բան չի խոստանում հակառակորդին։ Պ․Օ․ Սուխոյի անվան կոնստրուկտորական բյուրոյում ստեղծված քիչ նկատելի «Օխոտնիկը» կդառնա ՌԴ օդատիեզերական ուժերի առաջին ծանր անօդաչուն՝ հարվածային ֆունկցիաներով։ Ըստ բաց աղբյուրների տվյալների՝ նրա երկարությունը 19 մետր է, թևերի բացվածքը՝ 14 մետր, թռիչքային զանգվածը՝ 20 տոննա, առավելագույն արագությունը՝ մոտ 1000կմ/ժամ։

Խորամանկությամբ անտեսելով ԼՂ–ի վերաբերյալ հրահանգը. ինչու է Թուրքիան զորք մտցնում Ադրբեջան

Անօդաչու «Օխոտնիկը» մոտ 20 րոպե տևողությամբ առաջին թռիչքը կատարել է ոչ վաղ անցյալում՝ 2019թ․-ի ամռանը։ Ընդ որում՝ իրեն վստահ է դրսևորել օդում, լավ է ղեկավարվել։ Նույն տարվա աշնանը կայացել է նաև «Օխոտնիկի» և Սու-57-ի առաջին համատեղ թռիչքը։

Ծանր ԱԹՍ-ի մարտական հնարավորությունները մշտապես կատարելագործվում են, 2020թ-ին կհասնեն նկատելի տեխնոլոգիական առաջընթացի։ Մոտակա հեռանկարում նախատեսվում է մշակել զանազան պայմաններում օդային, ցամաքային և վերջրյա օբյեկտների ուղղությամբ հարվածները։ Նշենք, որ առայժմ աշխարհի ոչ մի երկրի չի հաջողվել հարվածային անօդաչուն օգտագործել որպես կալանիչ, և «գործընկերները» նկատելիորեն նյարդայնանում են։

526
թեգերը:
անօդաչու թռչող սարք, ինքնաթիռ, Զենք, Ռուսաստան
Ըստ թեմայի
«Արմատան» կարտահանվի․ ով առաջինը կստանա Տ-14 նորագույն ռուսական հզոր տանկը
Ռուսական նոր զենք. «Ստրելա» զրահամեքենան շարժվում է աննկարագրելի արագությամբ
Ռուսական զենք․ «Տյուլպանն» աշխարհի ամենահզոր ականանետն է
Հայփոստ

Հայաստանում կզարգանան փոստային ծառայությունները

0
Հայաստանի, Ռուսաստանի, Ղրղզստանի և ԵԱԶԲ փոստային օպերատորները կզարգացնեն փոստային ծառայությունները։

ԵՐԵՎԱՆ, 4 դեկտեմբերի - Sputnik. Եվրասիական զարգացման բանկը, Հայաստանի, Ղրղզստանի և Ռուսաստանի փոստային օպերատորները ՝ «Հայփոստը», «Կիրգիզ փոստը» և «Ռուսաստանի փոստը» կզարգացնեն իրենց ծառայությունները բաժանորդների և ընկերությունների համար: Տեղեկությունը հայտնում է «Ռուսաստանի փոստի» մամուլի ծառայությունը։

«Նպատակը բոլոր երեք երկրների տարածքում փոստային-լոգիստիկ ծառայություններ պատվիրող հաճախորդների համար միասնական պատուհանի ստեղծումն է։ Սա մեր երկրների փոստային օպերատորների միջև առաջին նման համագործակցությունն է։ Նման նախագծերը կոչված են առավելագույնս դյուրացնելու երեք երկրների տարածքում էլեկտրոնային առևտրի միջազգային բիզնեսի վարումը և հեշտացնելու տեղական խաղացողների համար արտասահմանյան շուկաներ դուրս գալը», - ասված է հաղորդագրության մեջ:

Կողմերը պայմանավորվել են երկրների միջև միջազգային փոստային առաքանիների առաքման լոգիստիկ ծառայություններ ստեղծել։ Ինչպես նաև քննարկվել է Ասիա – Եվրոպա, Եվրոպա – ԵԱՏՄ երկրներ, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ – ԵԱՏՄ ուղղություններով առաքումների տարանցման կազմակերպման համար ապրանքների մշակումն ու այս ոլորտում ջանքերի համակարգումը։

ԵԱԶԲ-ն և Հայաստանի, Ռուսաստանի ու Ղրղզստանի փոստային օպերատորները մտադիր են զարգացնել համագործակցությունը միջազգային փոստային առաքանիների միասնական տեխնոլոգիայի մշակման և ներդրման, մաքսային պահեստների կազմակերպման ժամանակ առցանց առևտրի լիազորված օպերատորի տեխնոլոգիայի կիրառման և այլ ուղղություններով։

 

0