Գավառի օդանավակայանը

«Մեր օդանավակայանի դեմ խաղ չկար». ինչ կորցրեց քյավառցին, երբ թռիչքները «վերևից» դադարեցրին

3550
(Թարմացված է 19:50 18.09.2020)
Գավառի օդանավակայան թռիչքուղին հիմա հարմար արոտավայր է ծառայում, իսկ շինության մնացորդները ծածկ են ոչխարների և կովերի համար։

Ժամանակին Կամոյի (հիմա՝ Գավառ) օդանավակայանից ուղևորները թռչում էին ոչ միայն Երևան, այլ նաև Ռուսաստանի հարավային քաղաքներ և Մոսկվա։

Sputnik Արմենիան շարունակում է Հայաստանի փոքր օդանավակայանների մասին հոդվածաշարը։ Առաջինն այս շարքից Բերդի օդանավակայանի մասին էր։

Корреспондент Sputnik Армения Давид Галстян на территории бывшего аэропорта в Гаваре
© Sputnik / Andranik Ghazaryan
Sputnik Արմենիայի լրագրող Դավիթ Գալստյանը

Այս անգամ մեր այցելության վայրը Գեղարքունի մարզի Գավառ (մինչև 1995թ․՝ Կամո) քաղաքն է, որի մերձակայքում 1972 թվականին տիպային նախագծով կառուցվել էր հողածածկ թռիչքուղով օդանավակայան։

Полуразрушенное административное здание бывшего аэропорта в Гаваре
© Sputnik / Aram Nersesyan
Գավառի (Կամո) օդանավակայանի շենքը

Տեղի բնակիչներն ասում են, որ Կամոյի փոքր օդանավակայանը Ջերմուկից հետո երկրորդն էր։ Ինչպես և ամենուր, այստեղ էլ սկզբում թռչում էին «Ան-2» «կուկուռուզնիկները», իսկ հետո հայտնվեցին նաև ռեակտիվ «Յակ-40»-ները։

Полуразрушенное административное здание бывшего аэропорта в Гаваре
© Sputnik / Aram Nersesyan
Գավառի (Կամո) օդանավակայանի քանդված շենքը

Ականատեսները հիշում են, որ օդանավակայանի շինարարությունը սկսվեց 1968թ․-ին, իսկ 1971թ․-ին, արդեն, այնտեղ վայրէջք կատարեց առաջին ինքնաթիռը։ Տեղի բնակիչ Երեմ Զախարյանն այն ժամանակ ընդամենը 16 տարեկան էր։ «Ինքնաթիռները թռչում էին անընդհատ, օր ու գիշեր։ Թռչում էին Երևան։ Իսկ հենց ուղևորների անհրաժեշտ քանակը հավաքվում էր, նաև Մոսկվա էին թռչում»,-հիշում է Զախարյանը։

«Ան-24»-ներով հիմնականում բեռներ էին փոխադրում Երևան։ Օդանավակայանում դրա համար անհրաժեշտ ամեն ինչ կար՝ ձյուն մաքրող տեխնիկա, բեռնատար «ԶԻԼ» ավտոմեքենա, բեռնասայլեր։

Житель Гавара Ерем Захарян
© Sputnik / Andranik Ghazaryan
Երեմ Զախարյանը

«Մեր օդանավակայանի դեմ խաղ չկար»,-ասում է Զախարյանը, նշելով, որ օդանավակայանի տնօրենը դրա վրա ավելի շատ գումար էր ծախսում, քան իր տան։

Հարցին` ինչ արժեին տոմսերը, դժվարանում է պատասխանել։ Ասում է՝ թռչել, ցավոք, այդպես էլ չհաջողվեց։ Բայց անմիջապես էլ հիշում է, որ օդանավակայանի տոմսավաճառը ողջ է և աշխատում է ոչ հեռու գտնվող առևտրական կրպակում։

Архивная фотография сотрудников аэропорта Камо: кассир Айк Зардарян (первый слева), директор аэропорта Нвер Крнатян (первый справа)
© Photo : provided by Hayk Zardaryan
Արխիվային լուսանկար

Հայկ Զարդարյանը, որը կնոջ հետ աշխատում է Գավառի մթերային խանութներից մեկում, փոքր ավիացիային է նվիրել կյանքի ավելի քանի 10 տարին։ 1975թ․-ից մինչև 1990-ականների սկզբները (ընդմիջումներով ) տարբեր պաշտոններ է զբաղեցրել օդանավակայանում։ Այդ ժամանակները կարոտով է հիշում։

Бывший кассир аэропорта в Гаваре Айк Зардарян
© Sputnik / Aram Nersesyan
Օդանավակայանի նախկին տոմսավաճառ Հայկ Զարդարյանը

«Մոսկվայի տոմսը տարբեր ժամանակներում արժեր 35-40 ռուբլի։ Բայց թռչում էին նաև ԽՍՀՄ այլ քաղաքներ։ «Յակ-40»-ով և «Ան-24»-ով։ Երևանի չվերթ էլ կար, կարծեմ 5 ռուբլի արժեր, բայց այդքան պահանջված չէր։ Թռիչքը 10-15 րոպե էր տևում»,-հիշում է Զարդարյանը։

Օդանավակայանն ուզում էին միջազգային դարձնել, մասնավորապես՝ մտադիր էին այստեղից թռչել Վոլգոգրադ և Մոսկվա։ Վոլգոգրադում, օրինակ, շատ կային հարևան Նորատուս գյուղից մեկնածներ, այնպես որ, ուղևորների պակաս չէր լինի։

Территория бывшего аэропорта в Гаваре с высоты птичьего полета
© Sputnik / Aram Nersesyan
Գավառի (Կամո) օդանավակայանի տարածքը` դրոնից

Ականատեսները հիշում են, որ թռիչքուղու բարելավմամբ և արտաքին աշխարհի հետ ավիակապի կարգավորմամբ ակտիվորեն զբաղվում էր այն ժամանակվա գործարար, հետագայում քաղաքապետ դարձած Ֆելիքս Ղարաբաղցյանը։ Սակայն Մոսկվա կատարած մի քանի թռիչքներից հետո, հիշում է գանձապահը, չվերթերը «վերևից» դադարեցրին։

Զարդարյանը չի հիշում, թե կոնկրետ որ օրն է տեղի ունեցել վերջին չվերթը։ Թվականն է հիշում՝ 1991թ․, և ինքնաթիռը՝ «Ան-30», որը Ստավրոպոլով թռչում էր Մոսկվա։

Ադրբեջանցիները Շամշադինից Երևան էին թռչում. ի՞նչ պատահեց Բերդի օդանավակայանի հետ

«Դա բեռնատար ինքնաթիռ էր, բայց շատ մարդիկ էին թռչում իրենց բեռների հետ»,-ասում է Զարդարյանը։

Օդանավակայանում 10-15 մարդ էր աշխատում, Արցախյան պատերազմի ընթացքում նրանց թիվը մի փոքր աճեց։ 90-ականների սկզբին այստեղ զորամաս էր տեղակայված, ինքնաթիռների փոխարեն սկսեցին ռազմական ուղղաթիռներ թռչել, մեծամասամբ՝ դեպի Արցախ։ Ուղղաթիռներն օգտագործում էին Արցախ պարենամթերք և զենք տեղափոխելու և այնոտեղից մարդկանց տարհանելու համար։ Մինչև օրս Գավառում շենք կա, որտեղ միայն փախստական ընտանիքներ են ապրում։

Գավառի հնաբակներից մեկը՝ Վալոդ Կեվեյանը, ակտիվորեն մասնակցում էր «Մի-8» ուղղաթիռներով մատակարարումների կազմակերպմանը։

«Օդանավակայանի տնօրենը հանձնարարեց անձնակազմի հետ թռչել, ասաց՝ դու նրանց հետ լեզու կգտնես։ Միայն 90-ականների սկզբում ավելի քան 100 անգամ եղել եմ Ղարաբաղում՝ Ստեփանակերտ, Մարտակերտ, Քելբաջար (Քարվաճառ), գրեթե բոլոր գյուղերում․․․»,–հիշում է Վալոդը։

Այդ առումով օդանավակայանը ռազմավարական նշանակություն ուներ։ Այդ ժամանակ անգամ Երևանից Արցախ այնքան հաճախ չէին թռչում, որքան այստեղից։

Полуразрушенное административное здание бывшего аэропорта в Гаваре
© Sputnik / Aram Nersesyan
Գավառի (Կամո) օդանավակայանի շենքը

Նա արդեն չի հիշում, թե երբ է եղել վերջին չվերթը։ Տարիքի բերումով հիշողությունն արդեն այն չէ։ Հարցնում ենք` քանի տարեկան է, կողքից հուշում են՝ 87։ Նա էլ թե`իսկ ինչո՞ւ ոչ 90։ Պարզվում է՝ Կեվեյանի տարիքը նրա փաստաթղթերում իրոք ձևական է նշված. ճշգրիտ թիվը ոչ ոք չգիտի։

87-летний житель Гавара Валод Кевеян
© Sputnik / Andranik Ghazaryan
Վալոդ Կեվեյան

ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո օդանավակայանի տնօրեն Նվեր Կռնատյանը (որը վարղուց մահացել է) ամեն ինչ անում էր, որ օդանավակայանը պահպանվի։ Կեվեյանի խոսքով՝ «ատամներով էր պահում»։ Նրա խոսքով` Գավառի թռիչքուղին շատ լավն է, այստեղ կարող են վայրէջք կատարել թե՛ ինքնաթիռներ, թե՛ ուղղաթիռներ, և եթե պետք է` «մարդ էլ կիջնի երկնքից»։

Նիկոլա Ազնավուրը խոսել է «Զվարթնոց» օդանավակայանը հոր անունով վերանվանելու մասին

Գավառի օդանավակայանի տնօրենի մասին դրական է արտահայտվում նաև ԽՍՀՄ քաղավիացիայի հայկական վարչության պետի նախկին տեղակալ, ավելի ուշ՝ ՀՀ քաղավիացիայի գլխավոր վարչության պետի տեղակալ Սամվել Ղազարյանը։ 

«Կռնատյանը լավ տնտեսվար էր, օդանավակայանի համար սիրտը ցավում էր, խնամում էր, ինչպես սեփական տունը»,-ասում է նա։

Ղազարյանը հիշում է, որ 90-ականներին գավառցիները փորձում էին ավիացիոն իշխանություններին համոզել, որ պետք է օդանավակայանը միջազգային դարձնել, նրանք հանուն դրա ամեն ինչի պատրաստ էին։ Ժամանակին օդանավակայանը վերականգնելու և զարգացնելու գաղափարը ոգեշնչել էր նաև գործարար Ֆելիքս Ղարաբաղցյանին։

Полуразрушенное административное здание бывшего аэропорта в Гаваре
© Sputnik / Aram Nersesyan
Գավառի (Կամո) օդանավակայանի քանդված շենքի լուսամուտից բացվող տեսարանը

«Նա ինձ ասում էր՝ Ղազարյան ջան, փող պետք չի, ես կանեմ, դու միայն նախագիծ տուր, թող շինարարություն սկսենք․․․ Ուզում էր միջազգային օդանավակայան ստեղծել։ Բայց դրա համար նախ պետք էր թռիչքուղին և օդանավակայանը վերանորոգել, համապատասխան պայմաններ ստեղծել և միայն դրանից հետո մտածել միջազգային կարգավիճակի մասին»,-հիշում է Ղազարյանը։

Ղազարյանը դեմ չէր այդ գաղափարին, մանավանդ, որ Գավառում հողածածկ թռիչքուղին վատը չէր, շատ աշխատանք չէր պահանջվում։

«Մենք նրան (Ղարաբաղցյանին) տվեցինք համապատասխան նախագիծը։ Եվ նա սկսեց հող բերել, կառուցել։ Բայց հետագայում այդպես էլ ասֆալտ չարեցին»,-նշեց Ղազարյանը։

Գավառում մի լուրջ խնդիր կար․ թռիչքուղու առջևում սար է, գլիսադի (թռչող սարքի թռիչքի կորագիծը, որով այն ներքև է իջնում, այդ թվում՝ վայրէջքից առաջ,-խմբ․) թեքության անկյունն անհարմար էր։ Չնայած, եթե անձրև չէր գալիս, «Յակ-40»-ը հանգստ վայրէջք էր կատարում։

ԽՍՀՄ-ի փլուզումից և Արցախյան պատերազմի ավարտից հետո օդանավակայանը, ինչպես տարածաշրջանի մի շարք այլ ձեռնարկություններ, աստիճանաբար ամայացավ։ Տարածքը փոխանցվեց տեղական ինքնակառավարման մարմիններին։

Полуразрушенное административное здание бывшего аэропорта в Гаваре
© Sputnik / Aram Nersesyan
Գավառի (Կամո) օդանավակայանի շենքը

Վալոդ Կեվեյանը հիշում է, որ խորհրդային ժամանակներում մոտակայքում մոտ 14 գործարան կար, որոնց շնորհիվ ապրում էին Սևանա լճի շրջակա բոլոր գյուղերը։ Օրինակ՝ կոնդենսատորների գործարանը։

Օձունի օդանավակայանի երկինքն ամպամած է, փոքր ավիացիայի զարգացման ապագան՝ մշուշոտ

Նրա խոսքով՝ եթե օդանավակայանն ու մյուս ձեռնարկությունները սկսեն աշխատել, Գավառի բնակիչներին կրկին կսկսեն հարգել։

«Առաջ, երբ Երևանում իմանում էին, որ մենք Գավառից ենք, ասում էին. «Որ քյավառցի եք, քելեք, քելեք էթանք խմենք», հիմա որ ասում ենք քյավառցի... ա՜, քյավառցի... էլ չեն հավանում մարդիկ քյավառցուն»,-ձեռքը թափ տալով` ասում է Վալոդը։

Территория бывшего аэропорта в Гаваре с высоты птичьего полета
© Sputnik / Aram Nersesyan
Գավառի (Կամո) օդանավակայանի տարածքը` դրոնից

Մեր խոսակցության ժամանակ դաշտով ոչխարների ոչ մեծ հոտ անցավ։ Այսօր թռիչքուղին հարմար արոտավայր է ծառայում, իսկ շինության մնացորդները՝ որպես ծածկ՝ ոչխարների և կովերի համար։

3550
թեգերը:
օդանավակայան, Գավառ
Ըստ թեմայի
«Շիրակ» օդանավակայանում ավելի քան 20 միլիոն դոլարի ներդում է արվելու
Նոր առարկա` դպրոցականների համար. օդանավակայանում մնացող խաբված քաղաքացիներ չե՞նք ունենա
Կապանի օդանավակայանի վերագործարկումը հետաձգվում է. կորոնավիրուսը խախտել է բոլոր պլանները
Շվեյցարիա

«Շվեքզիտը» չստացվեց

126
(Թարմացված է 22:21 28.09.2020)
Եկեք անկեղծ լինենք։ Բրեքզիտը դեռ չավարտված Եվրոպայում կարող էր սկսվել Շվեքզիտ, եթե սեպտեմբերի 27-ին կայացած հանրաքվեում շվեյցարացիների մեծ մասը քվեարկեր ներգաղթյալների մուտքը Շվեյցարիա արգելելու օգտին։
«Շվեքզիտը» չստացվեց

Միանգամից էլ երկու ճշտում։ Նախ` խոսքը ոչ թե, ասենք, Աֆղանստանից կամ Լիբիայից եկած ներգաղթյալների մասին էր, այլ հենց Եվրամիության քաղաքացիների։ Բայց ամենակարևորը՝ ախր Շվեյցարիան ի տարբերություն Մեծ Բրիտանիայի երբեք էլ Եվրամիության անդամ չի եղել։ Սակայն եթե դուք ունեք այսպես կոչված շենգենյան վիզա, հանգիստ կարող եք գնալ Բեռն ու Ժնև, որովհետև Շվեյցարիան, չանդամակցելով Եվրամիությանը, այնուամենայնիվ Շենգենյան գոտու անդամ է։

Բա ո՞րն էր երեկ կայացած հանրաքվեի իմաստը։ Նախ` Շվեյցարիան, այսպես ասենք, հանրաքվեների երկիր է։ Ամեն տարի այնտեղ անցկացվում է առնվազն 4 հանրաքվե։

Պատկերացնո՞ւմ եք՝ ամեն եռամսյակ գնում եք քվեարկելու ամենատարբեր հարցերի վերաբերյալ։

Համաձայնեք` հաճելի է, երբ իշխանությունները անընդհատ քո կարծիքն են հարցնում որոշումներ ընդունելուց առաջ։ Օրինակ` մոտ 10 տարի առաջ հանրաքվեի դրվեց հետևյալ հարցը՝ արդյոք մահմեդականներն պե՞տք է թույլատրել նոր մինարեթներ կառուցել մզկիթներում։ Ընտրողների մեծ մասը դեմ արտահայտվեց նոր մինարեթների կառուցմանը, և կառավարությունը մահմեդական հավատացյալներին ասաց. «Դե, տեսնում եք` հո մենք չենք սահմանափակում ձեր իրավունքները, մեր բնակիչները չեն ուզում»։ Ու հարցը փակվեց։

Ցանկանում եք ճշմարտությո՞ւնն իմանալ՝ գնացեք Բարբադոս

Երեկվա հանրաքվեն նախաձեռնել էր Շվեյցարիայի ժողովրդական կուսակցությունը, որն իշխող է համարվում, թեև խորհրդարանում ունի ընդամենը 26 տոկոս ձայն, այսինքն` զբաղեցնում է պատգամավորական տեղերի մոտ մեկ երրորդը, բայց առաջատարն է, որովհետև հաջորդ կուսակցության ցուցանիշը 17 տոկոս է։ Այս կուսակցությունն ընդհանրապես ժողովրդականություն է վայելում և բոլոր ընտրություններից հետո հայտնվում է առաջատարների շարքում։ Իհարկե, գաղտնիք չէ, որ անընդհատ առաջատարների շարքում մնալու համար դու պետք է նաև պոպուլիստական խոստումներով հանդես գաս։ Եվ այս դեպքը բացառություն չէր։

Այս հանրաքվեն պարզապես նախընտրական խոստման կատարումն էր, որովհետև երբ անցած ամիս առաջատար այդ կուսակցության նոր առաջնորդ ընտրվեց Մարկո Կյոզան, նա ասաց. «Եվրամիությունից եկած միլիոնավոր ներգաղթյալները խլում են շվեյցարացիների աշխատանքը և ծանր կացությունում են հայտնվում մեր հայրենակիցները»։ Այստեղ ճշմարտության հատիկ կա։ Վիճակագրական տվյալներ բերեմ։ Շվեյցարիան, անշուշտ, գրավիչ երկիր է, աշխատավարձն այնտեղ ամենաբարձրերից մեկն է ողջ Եվրոպայում, նաև աշխարհում։ Լեզվի խնդիր էլ առանձնապես չկա, որովհետև պաշտոնական են համարվում մի քանի լեզուներ։ Եվ այժմ Շվեյցարիայում աշխատում է ավելի քան երկու միլիոն մարդ, որոնք այլ երկրների քաղաքացիներ են՝ իտալացիներ, գերմանացիներ և պորտուգալացիներ։ Ավելին ասեմ, ամեն օր Շվեյցարիայի սահմանը հատում է կամ առնվազն այս կորոնավիրուսից առաջ հատում էր մոտ կես միլիոն մարդ, որոնք ապրում էին հարևան երկրներում, բայց առավոտյան գալիս էին աշխատելու Շվեյցարիայում, երեկոյան էլ վերադառնում էին տուն։

Ինչպիսին էր կյանքն առանց անձնագրերի, կամ պատմությունը «եթե»-ներ չի ճանաչում

Ինչևէ, երեկվա հանրաքվեում շվեյցարացիների մեծ մասը՝ 61 տոկոսն ասաց՝ ոչինչ, թող այսպես էլ լինի, չենք կարծում, որ պետք է արգելել Եվրամիության երկրներից եկած ներգաղթյալների մուտքը մեր երկիր։ Էստեղ երկու հանգամանք դեր խաղաց։ Ախր շվեյցարացիներն էլ իրենց հերթին գնում են Եվրամիության այլ երկրներում աշխատելու։ Ըստ ԲիԲիՍի-ի` նման շվեյցարացիների թիվը բավական մեծ է։ Տեսեք։ Շվեյցարիայի բնակչությունը կազմում է 8,5 միլիոն, և մի քանի հարյուր հազար շվեյցարացի ապրում և աշխատում է Եվրամիության տարբեր երկրներում։ Բայց դա չէ էականը։ Կիրակի օրը գնալով քվեարկության` շվեյցարացիները քաջ գիտակցում էին, որ իրենց երկրի դեպքում Բրյուսելը նույն վերաբերմունքը չի դրսևորելու, ինչ հիմա դրսևորում է Մեծ Բրիտանիայի հանդեպ։ Այսինքն՝ քանզի Շվեյցարիան Եվրամիության անդամ չէ, նրա հետ բանակցությունները շատ կարճ կարող են տևել՝ մոտավորապես այսպես՝ հեռանում եք հեռացեք, տեսնենք, թե ով է տուժելու, համենայնդեպս Եվրամիությունը հազիվ թե շատ բան կորցնի, դուք եք կորցնելու։ Համաձայնեք` ծանրակշիռ փաստարկ է։

Ինչո՞ւ ենք թեյավճար թողնում, կամ ո՞ր երկրի մատուցողն է վազում փող թողած հաճախորդի հետևից

126
թեգերը:
Շվեյցարիա
թեմա:
5 րոպե Դուլյանի հետ
Ըստ թեմայի
Վախի վրա հիմնված հասարակությունն ապագա չունի․ ինչից էր վախենում Անգելա Մերկելը
«Դուք էլ դա կարող էիք, բայց ես արեցի»․ կոլումբոսյան ձվի առեղծվածը
Ողբերգություն քաղաքացիական հերոսությամբ. ինչ կանխվեց ԱՄՆ–ում սեպտեմբերի 11–ին
Хусейн Айджан

Քահանաները փաստաթղթեր են ուզում. Բուլանըխի հայերը կանգնել են երկընտրանքի առաջ

423
(Թարմացված է 16:52 25.09.2020)
Արևմտյան Հայաստանի հայերն աստիճանաբար թոթափում են վախն ու հրապարակային խոսում իրենց ինքնության մասին, նույնիսկ փորձում կապեր հաստատել Արևելյան Հայաստանում։ Այս անգամ իր հայկական արմատների մասին խոսելու ցանկություն հայտնեց Մուշի Բուլանըխ բնակավայրի մեր հայրենակիցը։

Բուլանըխը պատմականորեն եղել է Բիթլիսի վիլայեթի Մուշի գավառում։ Կենտրոնը Կոփ ավանն է։ Այստեղ սերնդեսերունդ իրար են փոխանցել Սասունցի Դավթի դյուցազներգությունը։ 1909 թվականին Բուլանըխն ուներ 63 գյուղ, որից 29-ը` հայաբնակ։ Ցեղասպանությունից հետո Բուլանըխի բնակչությունն աճել է, զուգահեռ աճել է նաև տեղացի հայերի թիվը։ Մինչև վերջին 10 տարին Բուլանըխի հայերը ևս ծպտյալ էին՝ հիմնականում ներկայանում էին թուրք կամ քուրդ։ Այսօր տեղի հայերից հատուկենտ մարդ կներկայանա քրդի կամ թուրքի ինքնությամբ։

Город Булан в провинции Муш
© Sputnik / Nairi Hokhikyan
Բուլանըխ

«Իմ անունը Հուսեյն Այջան է։ Ծնվել, մեծացել և այսօր էլ ապրում եմ Մուշի Բուլանըխում։ Հայրական պապս և տատս Յոնջալուից էին։ Պապիկիս անունը Խաչատուր էր։ Ես միայն 30 տարեկանում իմացա իմ հայ լինելու մասին։ Ծնողներս խնամքով թաքցրել էին՝ մտածելով իմ անվտանգության մասին։ Ես իմ հայկական արմատների մասին պատահաբար իմացա հորեղբորիցս, իսկ հայկական հայրենիքի մասին` մեր նկուղում գտնված օրագրից, և դա ինձ ներշնչեց փնտրել ազգականներիս Թուրքիայի տարածքում և ամբողջ աշխարհում»,-պատմում է մեր մշեցի հայրենակիցը։

«Հայ լինելը պատիվ է ինձ համար». մահմեդական Ֆերդին ուզում է Տերունական աղոթքը սովորել

Хусейн Айджан
© Sputnik / Nairi hokhikyan
Հուսեյն Այջան

Հուսեյնի հետ Երևանում ծանոթացա։ Արևելյան Հայաստան էր եկել՝ ծանոթանալու քրիստոնեական ավանդույթներին ու գաղափարախոսությանը։ Ասում էր՝ իր նման շատ հայեր Արևմտյան Հայաստանում երկընտրանքի առաջ են կանգնել՝ լինել մահմեդական հա՞յ, թե՞ մկրտվել և դառնալ քրիստոնյա։ Առաջինի դեպքում իրենք լիարժեք հայ չեն կարողանա զգալ իրենց, նաև ընդունված չեն քրիստոնյա հայերի կողմից, մկրտվելու դեպքում դավաճանած կլինեն իրենց կրոնական հայացքներին, քանի որ քրիստոնեության իրական խոսքը դեռևս չեն յուրացրել։

«Չնայած դրան՝ պետք է ասեմ, որ Արևմտյան Հայաստանում բնակվող ծպտյալ հայերը հիմնականում առերես, ձևական առումով են մահմեդականության հետևորդներ։ Մարդիկ որևէ կրոնի չեն պատկանում, մեր կրոնը մեր հայրենիքն է և մեր ժողովուրդը։ Ես իհարկե շատ կուզեմ քրիստոնյա լինել, բայց մենք մերժված ենք հայ առաքելական եկեղեցու կողմից։ Քահանաները փաստաթղթեր են ուզում մեր հայկական արմատների մասին, բայց նույն քահանաները լավ գիտեն, որ արխիվները խնամքով մաքրված են, և հայկականության մասին վկայությունների մեծ մասը ոչնչացվել է»,– ասաց Հուսեյնը։

Նա Մուշում բիզնեսով է զբաղվում։ Ասում է՝ նախկինում դժվար էր բարձրաձայն խոսել հայ լինելու մասին և ազատ ապրելու հնարավորություն ունենալ։ Այսօր հայ լինելն առավելություն է, այնքան մեծ առավելություն, որ հաճախ քրդերն իրենք են հայ ներկայանում հաջողության հասնելու համար։ Հարցնում եմ պատճառի մասին, ասում է` թուրքական իշխանությունը ձգտում է հայերին տրվող լայն հնարավորություններով սահմանափակել քրդերի հնարավորությունները, իսկ հետո գուցե նաև հայերին շարունակի ճնշել։

«Ասացին, որ ես քուրդ եմ». 111 տարի ապրած մշեցի Ջեմիլն ու նրա որդի Սերոբը

Այսօր Արևմտյան Հայաստանի հայերն ունեն իրենց ինքնությամբ ապրելու և միավորվելու փորձ, և դա հնարավորինս զարգացնելը բխում է նաև այնտեղ ապրող մեր հայրենակիցների շահերից։

Հուսեյնը ոչ միայն Արևելյան Հայաստանի և սփյուռքի հայերին, այլև հայ առաքելական եկեղեցուն կոչ է անում ընդունել իրենց այնպես, ինչպես մյուս հայերին. ի վերջո, Արևմտյան Հայաստանում ապրող հայերը նույնպես հայ են, թեկուզ հիմնականում մահմեդական, բայց ոչ իրենց մեղքով։ Բացի այդ, նրա խոսքով` մահմեդականությունը ևս մարդասիրական կրոն է։

«Քիչ մե գիդինք հայերեն»․ ժամանակակից Թուրքիայի կենտրոնում թաքնված հայերի ուրույն աշխարհը

Մուշի Բուլանըխում ապրող մեր հայրենակիցը խնդրում է Արևմտյան Հայաստանում իր տուն հաճախ այցելել և նվերի փոխարեն տանել հայերենի դասագրքեր․ դա տեղացի հայերին ոգևորելու և ազգային ինքնությանն ավելի մոտենալու ամենակարճ ճանապարհն է։

423
թեգերը:
հայեր, հայ, Մուշ, Արևմտյան Հայաստան
Ըստ թեմայի
Ի՞նչ են փնտրում թուրքերը Սուրբ Կիրակոսի հիմքերի մեջ. Դիարբեքիրի եկեղեցու մոգական ուժը
«Ես հայ եմ, բայց...». Սասունում ապրող Խաչիկը պահպանում է տեղի գերեզմանները
Որպես քուրդ ապրած հայն ու նրա սասունցի ազգականները. հանդիպում 100 տարի անց
Акция протеста армянской общины у посольства Азербайджана в Париже (29 сентября 2020). Париж

Պաստառներ ձկնկիթի փոխարեն․ հայերի հանրահավաքն ու Փարիզում Ադրբեջանի դեսպանատան արձագանքը

0
Տավուշյան իրադարձություններից հետո Ֆրանսիայում հայերի նկատմամբ համակրանքը զգալիորեն աճել է հիմնականում Էդողանի հանդեպ ֆրանսիացիների հակակրանքի պատճառով։

ԵՐԵՎԱՆ, 29 սեպտեմբերի – Sputnik. Հարյուրավոր հայեր հավաքվել են Փարիզում Ադրբեջանի դեսպանատան դիմաց իրենց բողոքի ձայնը բարձրացնելու արցախա-ադրբեջանական սահմանին տիրող իրավիճակի վերաբերյալ։ Հանրահավաքի տեսանյութերը սոցցանցերում հրապարակել են Ֆրանսիայի և ամբողջ աշխարհի հայերը։

Ցուցարարները հայերեն ու ֆրանսերեն կարգախոսներ են վանկարկել․ նրանք դատապարտել են Ադրբեջանին ու վերջինիս բացահայտ աջակցություն ցուցաբերող Թուրքիային։

Ֆրանսահայ լրագրող Տիգրան Եկավյանը Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում նշեց, որ Ֆրանսիայում հետաքրքրված են հակամարտության գոտում տիրող իրավիճակով, քանի որ նման զարգացումներ երբևէ չեն եղել։ Ֆրանսիացիներն առաջին հերթին ուշադրություն են դարձնում Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Էրդողանի գործողություններին, որին այստեղ չափազանց բացասական են վերաբերվում՝ Լիբիայի քաղաքացիական պատերազմին միջամտելու ու Լիբանանում իրավիճակը ապակայունացնելու ֆոնին։ Նա ավելացրեց, որ այդ պատճառով Թուրքիան ֆրանսիացիների համարվում է եթե ոչ թշնամի, ապա ռազմական մրցակից պետություն։

Այսօրվա բողոքի ակցիայի ժամանակ Ֆրանսիայում Ադրբեջանի դեսպանատան պատուհաններից հակահայկական քարոզչություն պարունակող ֆրանսերեն գրություններով պաստառներ են կախել։ Եկավյանն ընդգծեց, որ Ադրբեջանն առաջին անգամ է Ֆրանսիայում բացահայտ հակահայկական քարոզչություն իրականացնում։

Հանրահավաքի ժամանակ սադրանքներ չեն եղել, բայց Եկավյանի խոսքով՝ պետք է զգոն լինել, հաշվի առնելով սպառնալիքներն ու սադրանքները, հիշեցնելով թուրք ազգայնականների մասին, որոնք հուլիսի վերջին փորձում էին տապալել հայկական ցույցը Լիոնի մոտակայքում գտնվող Դեսին Շարպ քաղաքում։ Այդ խմբավորումների ղեկավարն արդեն դատապարտվել է։

 «Առաջին անգամն է որ ֆրանսիական հասարակութիւնը յատկապէս աջակողմեան թեւը բայց ոչ միայն, զորակցությիւն կը ցուցաբերեն հայերու նկատմամբ եւ կըհետաքրքրին, թեեւ ուրիշ անկիւնով, իրենց հասկացողութեամբ, որ գլխավոր դրդապատճառը եւ պատասխանատուն Էրդողանն է եւ ոչ այլ երկրի ղեկաւար», - հավելեց Եկավյանը։

Տավուշում հուլիսին Ադրբեջանի ցուցաբերած ագրեսիայի համեմատ իրավիճակը զգալիորեն լավացել է։ Այն ժամանակ ֆրանսիական մամուլում ադրբեջանամետ հրապարակումներ էին նկատվում, այժմ դրանք չկան։ Բայց ըստ մեր զրուցակցի՝ պետք է ավելի ակտիվ բացատրական աշխատանքներ իրականացնել, որ Ղարաբաղի հանդեպ չհիշատակվի միայն «անջատողական» տերմինը, ինչպես հիմա է։

Այնուամենայնիվ, ադրբեջանական կողմի ազդեցությունը նախկինի պես զգացվում է, թեև այն ավելի թուլ է, քան նախկինում։ Կորոնավիրուսային վարակի պատճառով կրճատվել է որոշ պարբերականների ու առանձին լրագրողների հովանավորությունը, նաև հաճելի նվերներով ուղևորությունները, որոնք նրանց համար կազմակերպում էր Բաքուն։

«Նախկինում դա հաճախ էր լինում, հիմա՝ չեմ կարող ասել»,- ասաց նա։

Այստեղ հայերին շատ ակտիվ աջակցություն են ցուցաբերում հույներն ու ասորիները՝ դարձյալ ընդհանուր սպառնալիքի ֆոնին։ Համացանցում նրանց համայնքները շատ ակտիվ են, ընդ որում՝ ոչ միայն Ֆրանսիայում։

«Նաեւ Կիպրոսի մէջ ունենք ընկերներ որոնք կը զորակցին իրենց օգուտը կըբերեն յօդուածներ գրելով եւ տարածելով մեր տեսլականները ընկերային ցանցերու մէջ։ Նոյնպէս նկարը ստացայ ասորի ընկերներու որոնք զինուած մարտիկներ են Սուրիոյ մէջ, որոնք պատրաստ են Հայաստան գնալու եւ օգնելու իրենց եղբայրներուն։Մեծ զորակցությիւն կա հայերի նկատմամբ»,- նշեց Եկավյանը։

Հիշեցնենք` սեպտեմբերի 27-ի վաղ առավոտյան Ադրբեջանը լայնածավալ ռազմական հարձակում է սկսել արցախա–ադրբեջանական սահմանի ողջ երկայնքով։

Վերջին տեղեկություններով` հակառակորդի կրակոցների հետևանքով զոհվել են 80 զինծառայողներ և 3 քաղաքացիական անձինք։ Հայկական կողմը շուրջ 200 վիրավոր ունի։ Ադրբեջանի կենդանի ուժի վերաբերյալ պաշտոնական տեղեկություններ չկան, սակայն հայկական կողմը հայտնում է, որ հակառակորդի կորուստներն անհամեմատ մեծ են։

Սեպտեմբերի 29–ին ադրբեջանական զինուժը կրակ է բացել նաև Հայաստանի ուղղությամբ։ Մասնավորապես թիրախավորվել է Վարդենիսի տարածաշրջանը։ Վարդենիսում թշնամու ԱԹՍ հարվածից քաղաքացիական ավտոբուս է այրվել և մեկ խաղաղ բնակիչ զոհվել։

0