Դերսիմի հայ Զինարը

«Քիչ մե գիդինք հայերեն»․ ժամանակակից Թուրքիայի կենտրոնում թաքնված հայերի ուրույն աշխարհը

1449
(Թարմացված է 19:37 07.09.2020)
Դերսիմի տարածաշրջանն Արևմտյան Հայաստանի այն հատվածներից է, որտեղ հայերը թեպետ մեծամասնություն վաղուց չեն կազմում, բայց Հայոց ցեղասպանության տարիներին ամենաշատն են պաշտպանված եղել։

Դերսիմի ալևի զազաները տարիներ շարունակ իրենց պաշտպանության տակ են առել կոտորածից մազապուրծ եղած բազմաթիվ հայերի՝ դրա համար վճարելով անգամ սեփական կյանքով։ 1938թ.-ին Քեմալ Աթաթուրքի կազմակերպած Դերսիմի կոտորածի հիմնական պատճառներից մեկն էլ հենց հայերին բացահայտելն ու ոչնչացնելն էր։ Տեր Սիմոնի երկրի՝ Դերսիմի հայերը, սակայն, կարողացան հաղթահարել նաև դա և շարունակել ապրել։ Այսօր հայեր կան Դերսիմի բոլոր բնակավայրերում՝ մեծ քաղաքներից մինչև փոքրիկ գյուղեր։

«Պապիս կնոջը թուրքը խլել է ու իր հարճը սարքել». ֆիդայի Սարգսի թոռը փնտրում է ազգականներին

Դերսիմի Հոզաթ (պատմական հայկական Խոզաթ քաղաքը,-խմբ․) քաղաքում ինձ մոտեցավ տարեց մի կին՝ խնդրելով օգնել գտնելու իր 25-ամյա դստերը։ Ասաց` նա 2 տարի առաջ հեռացել է տնից, այդ օրվանից տեղեկություն չունի միակ զավակի մասին:

Беседа с зазами Дерсима
© Sputnik / provided by Nairi Hokhikyan
Դերսիմի հայերն ու Նաիրի Հոխիկյանը

Զինար անունով կինն արցունքն աչքերին ասաց, որ տասնամյակներ առաջ իր նախնիներն են կորցրել իրենց զավակներին, այսօր ինքն է նույն ճակատագրին արժանանում։ Երբ հետարքրվեցի Զինարի պատմությամբ, ասաց, որ ինքը Ցեղասպանությունից ֆիզիկապես փրկված հայի հետնորդ է։

Նա մատնացույց արեց Հոզաթի հայկական թաղամասերը՝ նշելով, որ այնտեղ ապրող հայերը աչքի են ընկնում ոչ միայն վարպետներով, այլև հետաքրքիր մտահղացումներով, որոնցով օրն ավելի ուրախ ու հիշարժան է դառնում։ Հոզաթի կենտրոնում երկու երաժիշտներ իրենց շուրջն էին հավաքել մեծ թվով մարդկանց ու նվագում էին հայկական ու թուրքական միախառնված մեղեդիներ։

Армяне Дерсима
© Sputnik / provided by Nairi Hokhikyan
Դերսիմի հայերը

Ամասիացի Օհանը և մյուսները․ ինչու են թուրք գրողները խոսում Արևմտյան Հայաստանի հայերի մասին

Նվագողներից մեկը Թեյրանն էր` զտարյուն հայ, մյուսի էլ մայրն է հայուհի: Երկուսն էլ չեն թաքցնում իրենց ծագումը, բայց ուրախ են, որ ամբողջ կյանքն ապրել են զազաների հետ: Մեր երաժիշտ հայրենակիցները չկարողացան ասել, թե կոնկրետ Դերսիմի տարածաշրջանում ինչքան էթնիկ հայ կա, բայց որ նրանք շատ-շատ են, փաստ է: Հայ երաժիշտների նվագակցության ուղեկցությամբ մեկը մյուսի հետևից ծանոթանում եմ այլ հայերի հետ։ Աչքիս առաջ բացվում է նոր աշխարհ, որտեղ բոլորը հայեր են` մեզ նման հայեր, հաճախ նաև քրիստոնյա հայեր։ Երկու հայ աղջիկներ երբ սկսում են խոսել հայերեն, անակնկալից չեմ կողմնորոշվում` ինչ հարցեր տալ։

Армянские музыканты Дерсима
© Sputnik / provided by Nairi Hokhikyan
Դերսիմի հայ երաժիշտները

«Քիչ մե գիդինք հայերեն։ Հայեր հուդա շատ կան։ Յանի 3000 հայ մինակ կեղնի։ Հայ ինք, քուր ինք, ախպար ինք»,-ոգևորված ասում են դերսիմցի հայուհիներն ու առաջարկում ծանոթանալ տեղացի այլ բազմաթիվ հայերի հետ ու հասկանալ, թե ինչպիսի հայկական աշխարհ է թաքնված ժամանակակից Թուրքիայի կենտրոնում։

Армянки Дерсима
© Sputnik / provided by Nairi Hokhikyan
Դերսիմի 2 հայուհիները

Մի օր բոլորս վերադառնալու ենք. ծպտյալ հայերն ու Արմեն Բաքըրջըօղլուի հայկական ընտանիքը

Արևմտյան Հայաստանում ապրող ու ազգային ինքնությունը պահպանող բոլոր հայերին ճանաչելու համար տասնամյակները, նույնիսկ հարյուրամյակները չեն բավականացնի․ նրանք շատ են այսօր, տարեցտարի ավելանում են՝ ոգևորվելով հարևանությամբ ապրող երբեմնի ծպտյալ հայերի համարձակությամբ։

1449
թեգերը:
հայեր, հայ, Թուրքիա, Արևմտյան Հայաստան
թեմա:
Զարթիր, լաո (17)
Ըստ թեմայի
Ի՞նչ են փնտրում թուրքերը Սուրբ Կիրակոսի հիմքերի մեջ. Դիարբեքիրի եկեղեցու մոգական ուժը
«Ես հայ եմ, բայց...». Սասունում ապրող Խաչիկը պահպանում է տեղի գերեզմանները
Որպես քուրդ ապրած հայն ու նրա սասունցի ազգականները. հանդիպում 100 տարի անց
Արմեն և Նատալյա  Սահակյանները

Սեր «հայկական ձևով», կամ ինչ կարելի է երազել «արծաթե» հարսանիքից հետո

162
(Թարմացված է 07:57 18.09.2020)
Հայաստանում բնակվող և «արծաթե» հարսանիքը տոնած 11 ամուսնական զույգ պարգևատրվեց «Սիրո և հավատարմության» մեդալով։ Sputnik Արմենիայի թղթակիցը զրուցել է զույգերից մեկի հետ։

Եթե YouTube–ում կիրիլիցայով որոնեք «իշխան» բառը, հայկական հայտնի իշխան ձկան մասին հոլովակներից բացի, հնարավոր է հանդիպեք նաև Իշխան Սահակյանի հետաքրքիր տուր–վլոգերը։

Իշխանն իր ալիքում պատմում է Հայաստանի տեսարժան վայրերի մասին, և դա այն դեպքում, որ նա առաջին անգամ հայրենիք է այցելել 17 տարեկանում։ Տղան այն ժամանակ նույնիսկ հայերեն չէր խոսում, իսկ այսօր արդեն ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի մագիստրատուրան։

Мероприятие награждения супружеских пар по случаю российского праздника Дня семьи, любви и верности в Музее русского искусства (17 сентября 2020). Еревaн
© Sputnik / Asatur Yesayants.
Ամուսնական զույգերի պարգևատրման միջոցառում Երևանում՝ նվիրված Ընտանիքի, սիրո և հավատարմության օրվան, Ռուսական արվեստի թանգարան

Իշխանի հայրն ազգությամբ հայ է, մայրը` ռուս։ Նա ծնվել և մեծացել է Ռուսաստանում, երկիր, որտեղ նրա ծնողները ծանոթացել էին, ամուսնացել և ապրել շուրջ երկու տասնամյակ։

«Նա մեծացել է մի հասարակության մեջ, որը բացարձակ այլ մտածելակերպ ունի, և մենք մտահոգվում էինք՝ արդյո՞ք կկարողանա ընտելանալ, կյանքը դասավորել։ Մինչև մեր տեղափոխվելը նա տասնյակ երկրներում է եղել, շատ է սիրում ճանապարհորդել, հիմա էլ է ճանապարհորդում` զբոսաշրջիկներին ծանոթացնում Հայաստանի հետ, վիդեոբլոգեր նկարահանում»,– պատմում են Իշխանի ծնողները։

Мероприятие награждения супружеских пар по случаю российского праздника Дня семьи, любви и верности в Музее русского искусства (17 сентября 2020). Еревaн
© Sputnik / Asatur Yesayants.
Ամուսնական զույգերի պարգևատրման միջոցառում Երևանում՝ նվիրված Ընտանիքի, սիրո և հավատարմության օրվան, Ռուսական արվեստի թանգարան

Այս տարի «արծաթե» հարսանիքը տոնած Սահակյաններն իրենց աուտենտիկ հարսանյաց արարողությունը կազմակերպել էին Սանկտ Պետերբուրգի հանրակացարանում։ Ասում են՝ տոնակատարությունը բավական համեստ է եղել, միայն ուսանողական ընկերներն են մասնակցել, ծնողները չէին կարողացել ժամանել։ Իսկ Արմենն ու Նատալյան ծանոթացել են զուտ «հայկական ձևով». Նրանց ծանոթացրել են, միայն թե ոչ թե հայերը և ոչ էլ նույնիսկ ռուսները, այլ մի ծանոթ ուզբեկ կին։ Նրանց ընթրիքի է հրավիրել, փլավ հյուրասիրել։ Այդպես էլ երիտասարդները հավանել են միմյանց և սկսել հանդիպել։

Արմեն և Նատալյա  Սահակյանները ամուսնացած են արդեն քառորդ դար և միայն վերջին 6 տարին են Հայաստանում բնակվում։ Հայրենիք տեղափոխվելիս Արմենին ավելի շատ մտահոգում էր, թե ինչպես իր որոշումը կընդունի որդին ։ Կինը ծնվել է Թբիլիսիում և քաջածանոթ է «կովկասյան մենթալիտետի» բոլոր առանձնահատկություններին։  Նրան Հայաստանում դուր է գալիս և՛ եղանակը, և՛ սնունդը, և՛ մարդիկ։ Իսկ աշխատում է Նատալյան երկրի ամենահեղինակավոր կազմակերպություններից մեկում` Գիտության և մշակույթի ռուսական կենտրոնում։  Դա էլ բոլորովին պատահական է դասավորվել։

«Մի օր զբոսնում էինք Երևանում,  հասանք մի շենքի և տեսնենք` ռուսական դրոշը։ Որոշեցինք մտնել, ծանոթացանք բոլորի հետ, զրուցեցինք։ Այդպես Նատայլան աշխատանք գտավ», – ժպտալով պատմում է Արմեն Սահակյանը։

Мероприятие награждения супружеских пар по случаю российского праздника Дня семьи, любви и верности в Музее русского искусства (17 сентября 2020). Еревaн
© Sputnik / Asatur Yesayants.
Ամուսնական զույգերի պարգևատրման միջոցառում Երևանում՝ նվիրված Ընտանիքի, սիրո և հավատարմության օրվան, Ռուսական արվեստի թանգարան

Հենց ԳՄՌԿ–ն է արդեն ավելի քան 10 տարի կազմակերպում Երևանի ամենաբարի և հուզիչ միջոցառումներից մեկը` օրինակելի ընտանիք դարձած ամուսնական զույգերի պարգևատրում։ Միջոցառումը նվիրված է համառուսաստանյան՝  Ընտանիքի, սիրո և հավատարմության օրվան։ Ամեն տարի այս օրը Հայաստանում ապրող, «արծաթե» հարսանիք տոնած և ՌԴ քաղաքացիություն ունեցող (գոնե ամուսիններից մեկը) զույգերը, պարգևատրվում են «Սիրո և հավատարմության համար» մեդալով։ Այս տարի Նատալյան և Արմենը ևս համալրեցին նրանց շարքերը և արժանացան պատվավոր և միևնույն ժամանակ պատասխանատու պարգևը։

Армен и Наталья Саакяны на мероприятии награждения супружеских пар в Музее русского искусства (17 сентября 2020). Еревaн
© Sputnik / Asatur Yesayants.
Արմեն և Նատալյա  Սահակյանները

«Եթե անկեղծ, մեր կյանքը նման է բարի հեքիաթի։ Որևէ մեծ խնդիր չենք ունեցել։ Գուցե, ամենաբարդ որոշումը եղել է Հայաստան տեղափոխվելը։ Սակայն այդ որոշումը համատեղ ենք կայացրել։ Միասին լավ է ցանկացած երկրում»,– վստահեցնում է Արմենը։

Սահակյանները միասին կայացնում են ոչ միայն կյանքի բարդ որոշումները, այլև կիսում կենցաղն ու հանգիստը,  ընտանի կենդանիներ խնամում, ճանապարհորդում և նույնիսկ հաղթահարում Հայաստանի դժվար բարձունքները։ Ամուսնական 25 երջանիկ տարիներից հետո զույգը մի չիրականացած երազանք ունի. ռուսական բաղնիք բացել, սկզբում իրենց և հարազատների համար, այնուհետև գուցե նաև հաջող բիզնես սկսելու նպատակով։ Բացի այդ, նրանք, ինչպես և ցանկացած ծնող Հայաստանում, երազում են որդու ամուսնության և թոռնիկներ ունենալու մասին։

Наталья Саакян на мероприятии награждения супружеских пар в Музее русского искусства (17 сентября 2020). Еревaн
© Sputnik / Asatur Yesayants.
Արմեն և Նատալյա  Սահակյանները

 

Ընտանիքի, սիրո և հավատարմության օրը Ռուսաստանում և որոշ հետխորհրդային երկրներում տոնում են հուլիսի 8-ին։ Տոնի մայրաքաղաք համարվում է Մուրոմը, որտեղ ժամանակին ապրել են ամուսնության հովանավորներ սուրբ Պետրոսն ու Ֆևրոնիան։ Այս տարի կորոնավիրուսի համավարակի պատճառով տոնը հետաձգվել էր։

162
թեգերը:
Հայաստան, Ռուսաստան, տղա, աշխատանք, պարգևատրում, հարսանիք, սեր, հայ
Ըստ թեմայի
79 տարի միասին են. էկվադորցի 100-ն անց ամուսինները հայտնվել են Գինեսի գրքում
Իսկական տղամարդը գիտի՝ երբ հեռանալ. նախկին ամուսինների վեճը շարունակվում է
Դժվար է, բայց հնարավոր. ինչպես հայ ամուսինները կարողացան չկորցնել մոսկովյան բիզնեսը
Ես հարուստ հրեա էի, իսկ նա` աղքատ հայ․ Ուրգանտի հյուրերը Մարտիրոսյան ամուսիններն են
Միգրանտների ճամբար

Ինչ ուզում են՝ թող անեն. եվրոպացիները կրկին փակել են սահմանները

203
(Թարմացված է 23:11 17.09.2020)
Եկեք անկեղծ լինենք։ Եվրամիությունը վերջին տարիներին շատ լուրջ փորձության ենթարկվեց։ Եվ խոսքն այն մասին չէ, որ այդ կառույցի պատմության ընթացքում առաջին անգամ կազմակերպությունը որոշեց լքել մի պետություն, այն էլ ինչ պետություն՝ Մեծ Բրիտանիան։

 

Եվրոպացիները երկրորդ անգամ փակել են սահմանները և պարզ չի, թե երբ կբացեն

Ավելի շուտ կարելի է ասել, որ այդ երկիրը ոչ թե դուրս է եկել, այլ արդեն որերորդ տարին է շարունակում է դուրս գալ Եվրամիությունից, որովհետև ժամանակին, երբ ստեղծվում էր եվրոպական այդ կառույցը, նախատեսված չէր դրանից դուրս գալու հստակ մեխանիզմը, և հիմա ամեն ինչ առաջին անգամ է կատարվում։ ​

Իհարկե, այսպես կոչված «Բրեքզիտը» արտառոց երևույթ է, բայց խոսքն այդ մասին չէ. դա եթե կարելի է այդպես ասել՝ մասնավոր դեպք է։ Խոսքն այն մասին է, որ վերջին տարիներին սասանվեց Եվրամիության գլխավոր, հիմնարար սկզբունքներից մեկը՝ սահմանների թափանցիկությունը։ Չէ որ Եվրամիության շրջանակներում գոյություն ունի Շենգենյան գոտին, որն ամրագրում է պետական սահմանների գրեթե իսպառ բացակայությունը, երբ, ասենք, Բեռլինից գիշերով Փարիզ գնալիս, եթե քնած ես, չես էլ զգա, որ արդեն ոչ թե Գերմանիայի, այլ Ֆրանսիայի տարածքում ես։

Ավելին՝ Դանիայի բնակիչները շաբաթավերջին նստում են լաստանավ, մոտ 20 րոպեում հասնում Շվեդիա, որտեղ ուտելիքը ավելի էժան է, գնումներ կատարում այնտեղ ու վերադառնում Դանիա, որն աշխարհի ամենաթանկ երկրներից է։ ​

Մեծ զեղչեր ուսանողների և թոշակառուների համար. կունենա՞նք նման տրանսպորտային համակարգ

Մի քանի տարի առաջ պարզվեց, որ եվրոպական սահմանների թափանցիկությունը բավական խախուտ բան է և կարող է վերանալ մեկ օրում, եթե պարզվի, որ այսինչ երկրի իշխանությունները որոշել են պարզապես փակել հարևան պետության հետ սահմանը։ Երևի հիշում եք, թե դա ինչու պատահեց։

Պատճառը Սիրիայի պատերազմն էր, երբ տասնյակ հազարավոր մարդիկ՝ փախստականներ, ճանապարհ ընկան դեպի Եվրոպա։ Ընդ որում չէին ուզում մնալ, ասենք, Բուլղարիայում, որը Եվրամիության ամենաաղքատ երկրներից մեկն է և փախստականներին ընդունելու բացարձակ որևէ մտադրություն չուներ։ Բոլորը ուզում էին հասնել Գերմանիա, որի իշխանությունները ոչ միայն Սիրիայից, այլև այլ երկրներից՝ Լիբիայից, Աֆղանստանից եկած փախստականներին, կարելի է ասել, գրկաբաց էին ընդունում։ Պարզապես մի հատված ներկայացնեմ այն ժամանակ պատրաստած իմ նյութից։

«Չեք հավատա, բայց արտառոց փաստեր կան: Գերմանիայում գոյություն ունի մի փոքրիկ գյուղ՝ Սումտե է կոչվում, մեր բազմաթիվ լքված գյուղերի նման է՝ ընդամենը 102 մարդ է ապրում, ոչ խանութ կա, ոչ փոստի բաժանմունք: Եվ Գերմանիայի իշխանությունները որոշել են այդ գյուղում ապաստան տալ 750 ներգաղթյալի: Պատկերացնում եք՝ բնիկները՝ գերմանացիները 102 հոգի են և շուտով նրանց կողքին ապրելու է 750 մարդ Սիրիայից, Աֆրիկայից, Աֆղանստանից և այլ հեռավոր վայրերից: Ու պետությունը բոլորին տեղավորելու է, ապահովելու է սնունդով և բժշկական սպասարկմամբ: Ու նրանցից ոչ մեկը Գերմանիա մտնելու իրավունք չունի: Բոլորը անօրինական են», փաստել էի այն ժամանակ։ ​

«Դուք էլ դա կարող էիք, բայց ես արեցի»․ կոլումբոսյան ձվի առեղծվածը

Հիմա եվրոպական սահմանները կրկին փակվում են կամ արդեն փակվել են։ Այս անգամ կորոնավիրուսի պատճառով։ Մարտից սկսած եվրոպացիներն այլևս չեն կարողանում ազատորեն հատել սահմանը։ Ընդ որում իրավիճակը երբեմն բավական տարօրինակ է՝ ոչ թե երկու հարևան պետություններ են փակել իրենց սահմանները, այլ մեկը փակել է, մյուսը՝ ոչ։

Այսինքն՝ այս երկրից այն երկիր կարող ես հանգիստ գնալ, բայց այն երկրից այս երկիր չես կարող։ Մասնագետները փորձում են հասկանալ՝ արդյոք այս ամենն օրինական է։ Ոմանք ասում են՝ այո, օրինական է, որովհետև Եվրամիության փաստաթղթերում ամրագրված է՝ եթե որևէ պետություն գտնում է, որ իր անվտանգությունը հարցականի տակ է, կարող է փակել իր սահմանները 30 օրով և հետո երկարացնել այդ ժամկետը, բայց ոչ ավելի, քան կես տարով։

Ախր հիմա, հենց այս օրերին լրանում է այդ կես տարին։ Բա ինչ պիտի անեն եվրոպացիները։ Շատ ճիշտ եք՝ քանզի մեզ մինչև հիմա թույլ չեն տալիս ազատորեն, առանց վիզայի մտնել Եվրոպա, ինչ ուզում են՝ թող անեն։

203
թեգերը:
միգրանտ, Սահման, Եվրամիություն
թեմա:
5 րոպե Դուլյանի հետ
Ըստ թեմայի
Սալեմի վհուկները. ինչպես մարդկանց մահապատժի ենթարկեցին աղջիկների պատճառով
Ողբերգություն քաղաքացիական հերոսությամբ. ինչ կանխվեց ԱՄՆ–ում սեպտեմբերի 11–ին
Ի՞նչ է երջանկությունը, այն կա՞, թե՞ չկա, կամ ինչի՞ է ձգտում մարդկությունը
 M14 միջպետական ճանապարհ. արխիվային լուսանկար

Վթար Երևան-Սևան ճանապարհին. Fiat–ի 29–ամյա վարորդը տեղում մահացել է, կան տուժածներ

0
Վթարից տուժածներից մեկի վիճակը բժիշկները գնահատել են բավարար, երկուսինը` կայուն ծանր։

ԵՐԵՎԱՆ, 18 սեպտեմբերի - Sputnik. Երևան-Սևան ավտոճանապարհի 25-րդ կմ-ում տեղի է ունեցել վթար։ Կան տուժածներ և զոհ։ Տեղեկլությունը հայտնում է ՀՀ ԱԻՆ մամուլի ծառայությունը։

Նշվում է, որ ահազանգը Կոտայքի մարզային ճգնաժամային կառավարման կենտրոնում ստացել են սեպտեմբերի 17-ին, ժամը 21։06-ին, դեպքի վայր է մեկնել ԱԻՆ ՓԾ փրկարարական ուժերի վարչության հատուկ նշանակության փրկարարական աշխատանքների իրականացման կենտրոնի փրկարարական խումբը:

«Պարզվել է, որ բախվել են «Fiat» (վարորդ՝ Նաիրի Դ․, ծնված 1991 թ.) և «Opel Astra G» (վարորդ՝ Արման Ղ․, ծնված 1995 թ.) մակնիշների ավտոմեքենաները․ Նաիրի Դ․-ն տեղում մահացել է»,–նշված է ԱԻՆ հաղորդագրության մեջ:

Ողբերգական վթար Գեղարքունիքում. մեքենան հայտնվել է Սևանա լճում, վարորդը՝ տեղում մահացել

Մինչ փրկարարների՝ կանչի վայր հասնելը «Opel Astra G» մակնիշի ավտոմեքենայի ուղևորներ Գառնիկ Զ․-ն (ծնված 1996 թ.) և Արմեն Շ․-ն (ծնված 1995 թ.) տեղի ուժերով դուրս են բերվել ավտոմեքենայից և հոսպիտալացվել Երևանի «Միքայելյան վիրաբուժության ինստիտուտ», որտեղ բժիշկները նրանց առողջական վիճակը գնահատել են կայուն ծանր, իսկ Արման Ղ․-ն հոսպիտալացվել է Չարենցավանի ԲԿ, որտեղ բժիշկները նրա առողջական վիճակը գնահատել են բավարար:

Փրկարարները հոսանքազրկել են ավտոմեքենաները և փակել գազի բալոնների փականները:

0
թեգերը:
Զոհ, վարորդ, Սևան, ավտովթար, վթար
թեմա:
Վթար, պատահար, սպանություն, գողություն
Ըստ թեմայի
Ավտովթար Կապան-Արծվանիկ ճանապարհին. 27-ամյա վարորդը տեղում մահացել է
Արագածոտնում ավտոնեքենան գլորվել է ձորը. վարորդը տեղում մահացել է
Լանջիկում մարդատար մեքենան բախվել է բեռնատարին. վարորդներից մեկի վիճակը միջին ծանրության է