Ծաղկաձոր. արխիվային լուսանկար

Արագ, ուժեղ, բարձր. Ծաղկաձորն օլիմպիական ոսկու պայքարի գլխավոր «հենակետն» էր

202
Ծաղկաձորի սպորտային համալիրում մարզվելը ժամանակին խորհրդային ճամբարի բոլոր երկրների մարզիկների համար նպատակ, երբեմն էլ՝ երազանք էր։ Սա «էլիտար» սպորտբազա էր, որտեղ մարզվելու թույլտվությունը Մոսկվայից էր տրվում։

Սպորտի սիրահար էիր, թե դրանից կիլոմետրերով հեռու, 1980 թվականի ամռանն անկարևոր դարձավ։ Խորհրդային բոլոր ժողովուրդները՝ մեծից փոքր, շունչները պահած հետևում էին Մոսկվայում տեղի ունեցող պատմական իրադարձությանը։ Առաջին անգամ օլիմպիադան անցկացվում էր Արևելյան Եվրոպայում և առաջին անգամ՝ խորհրդային երկրում։ 22-րդ Ամառային օլիմպիական խաղերի նախապատրաստական աշխատանքները սկսվեցին դրանց մեկնարից չորս տարի առաջ։

Ամեն ինչ բարձր մակարդակով կազմակերպելու համար ոչ միայն մեծ գումարներ էին ծախսվում, այլև օգտագործվում էին մարդկային հնարավոր բոլոր ռեսուրսները։ Սա շատ ավելին էր, քան պարզապես սպորտային կարևոր իրադարձություն։ Սա քաղաքականություն էր: «Դեպի նոր հաղթանակներ աշխատանքում և սպորտում», «Համաշխարհային բոլոր ռեկորդները պետք է մերը լինեն». այս և նմանատիպ այլ կարգախոսներով խորհրդային երկրներն անմիջապես անցան իրենց թիմերի մարզումներին։  

Ծաղկաձորի գլխավոր մարզահամալիրը, կամ ինչպես մինչև այսօր ժողովուրդն է այն անվանում՝ սպորտբազան, Օլիմպիական խաղերին նախապատրաստվելու գլխավոր հենակետն էր ոչ միայն Խորհրդային Հայաստանի, այլև Խորհրդային Միության բոլոր երկրների համար։

Առանց րոպե կորցնելու. սպորտահամալիրը ռեկորդային ժամանակում կառուցվեց   

Ծաղկաձորի սպորտային համալիրի կառուցման որոշումը խորհրդային ղեկավարությունն ընդունեց 1966 թվականին՝ Մեխիկոյում կայանալիք Օլիմպիական խաղերին նախապատրաստվելու համար։ Վայրը պատահական չէր ընտրվել։ Ծաղկաձորը ծովի մակերևույթից 2000մ բարձրություն ունի, Մեխիկոն՝ 2240 մ, ինչը հնարավորություն էր տալիս մարզիկներին մարզվել գրեթե նույն աշխարհագրական պայմաններում, որում հետո հանդես էին գալու։

Главный спортивный комплекс в Цахкадзоре
© Sputnik / Asatur Yesayants
Ծաղկաձորի գլխավոր մարզահամալիրը

Լևոն Խաչատրյանն այդ տարիներին 27 տարեկան էր։ Հասցրել էր ինքնուրույն իրականացնել ճարտարապետական մի շարք նախագծեր, բայց ոչ նման ծավալի։ Այս գործում միավորեցին արդեն իսկ մեծ փորձ ունեցող և երիտասարդ շնորհալի ճարտարապետներին, նախագծողներին։

Главный спортивный комплекс в Цахкадзоре
© Sputnik / Asatur Yesayants
Ծաղկաձորի գլխավոր մարզահամալիրը

Ճարտարապետական հիմնական բեռը Նորայր Ալավերդյանի և ԽՍՀմ ժողովրդական ճարտարապետ («Դինամո», «Հրազդան» մարզադաշտերի, հետագայում` նաև Մարզահամերգային համալիրի հեղինակ) Կորյուն Հակոբյանի վրա էր, իսկ նախագծի վրա մի քանի հոգի էին աշխատում։ Կես դար անց ճարտարապետ Լևոն Խաչատրյանն ամենայն մանրամասնությամբ հիշում է համալիրի նախագծման, կառուցման, հետո էլ վերակառուցման աշխատանքների իրականացումը։

Архивные фотографии цахкадзорской спортивной газеты
© Sputnik / Marianna Paytyan
Արխիվային լուսանկարներ

«Ոչ մի րոպե ժամանակ չկար` բառիս բուն իմաստով»,- պատմության հենց սկզբում ասում է Խաչատրյանը։

Առջևում ընդամենը երկու տարի էր, իսկ այդ ընթացքում պետք է ավարտին հասցվեին նախագծման և շինարարության աշխատանքները, դեռ մարզիկներն էլ մարզվելու ու օլիմպիադային պատրաստվելու ժամանակ ունենային։

Հայկական ծամոնը, Յուրի Վարդանյանի անսովոր պատասխանը և ամենասև օրը. հուշեր Օլիմպիադա 80–ից

Աշխատանքը բաժանված էր` լողավազան, ռեստորան, թեթև ատլետների նետումների դաշտ, ձիավազքի դաշտ և այլն՝ յուրաքանչյուր կառուցվող օբյեկտ աշխատանքային իր խումբն ու ղեկավարն ուներ, բայց բոլոր աշխատանքների վերևում Կենտկոմի առաջին քարտուղար Անտոն Քոչինյանն էր։ Չէ՞ որ սա միութենական կարևորության շինարարություն էր։

Առանց ավելորդությունների. միայն այն, ինչ պետք է

Սպորտային համալիրի կառուցման համար առանձնացվեց 64 հա տարածք։ Այդ տեղում պիոներական երեք ճամբարներ էին կազմակերպվում, փայտե ժամանակավոր կոնստրուկցիաներ կային, որոնք ապամոնտաժելը ո՛չ դժվար էր, ո՛չ էլ ժամանակատար։ Տարածքն ընդարձակ ու ազատ էր, այնպես որ, աշխատանքներն այդ առումով հարթ էին ընթանում։ Այն հարցում, թե ինչ հարմարություններ են պետք մարզիկներին, ճարտարապետներին խորհուրդներով օգնում էին հենց իրենք՝ մարզիկները։

Архивные фотографии цахкадзорской спортивной газеты
© Sputnik / Marianna Paytyan
Արխիվային լուսանկարներ

Խաչատրյանը հիշում է՝ խորհրդատուների թվում էին Հելսինկիի օլիմպիադայի կրկնակի մեդալակիր Հրանտ Շահինյանը, օլիմպիական խաղերի եռակի չեմպիոն Ալբերտ Ազարյանը, օլիմպիական խաղերի կրկնակի չեմպիոն Իգոր Նովիկովը...

Главный спортивный комплекс в Цахкадзоре
© Sputnik / Asatur Yesayants
Ծաղկաձորի գլխավոր մարզահամալիրը

Ժամանակն այնքան սուղ էր, որ անգամ երկրաբանական բոլոր հետազոտությունները չարվեցին։

«Որոշում ընդունվեց, որ պետք է թեթև նյութերով աշխատենք։ Շինարարական նյութերը երկրի տարբեր կողմերից ու արտասահմանից էին բերում»,- պատմում է Խաչատրյանը։

1967թ.-ին համալիրն արդեն պատրաստ էր, մարզիկները սկսեցին մարզվել։ 1968թ.-ի փետրվարին Ֆրանսիայի հարավում գտնվող Գրենոբլ քաղաքում մեկնարկեցին Ձմեռային օլիմպիական խաղերը։ Ֆրանսիա մեկնեցին նաև խորրդային մասնագետները՝ տեսնելու այնտեղի մարզական կառույցներն ու համոզվելու, որ Ծաղկաձորում ամեն ինչ ճիշտ են արել։ Համոզվեցին։ Ամռանն արդեն իսկական արդյունքները տեսնելու ժամանակն էր։ Խորհրդային Միությունը նվաճած մեդալների թվով աշխարհում երկրորդ տեղում էր՝ ընդհանուր 91 մեդալ, որոնցից 29-ը՝ ոսկե։

Ծաղկաձորի սպորտբազայի հեղինակությունը կտրուկ բարձրացավ

Մեխիկոյի Ամառային օլիմպիական խաղերում խորհրդային մարզիկների փայլուն ելույթները միանգամից բարձրացրին Ծաղկաձորի սպորտային համալիրի միութենական հեղինակությունը։ Ավելին, միութենական սպորտը զարգացնելու համար նոր քայլեր էին ձեռնարկվում։ 1968 թվականի հոկտեմբերին ԽՍՀՄ նախարարների խորհրդին կից հիմնվեց Սպորտի և ֆիզիկական դաստիարակության կոմիտեն՝ Սերգեյ Պավլովի ղեկավարությամբ։ Որոշում ընդունվեց վերակառուցել, հզորացնել նաև Ծաղկաձորի սպորտբազան։

Главный спортивный комплекс в Цахкадзоре
© Sputnik / Asatur Yesayants
Ծաղկաձորի գլխավոր մարզահամալիրի մարզասարքերը

«Ես արդեն ավելի մեծ փորձ ունեի և դրա համար վերակառուցման աշխատանքներն ինձ հանձնարարեցին»,- հիշում է Խաչատրյանը։

Главный спортивный комплекс в Цахкадзоре
© Sputnik / Asatur Yesayants
Ծաղկաձորի գլխավոր մարզահամալիրի մարզասարքերը

Աշխատանքները մեկնարկեցին 1973թ.-ին։ Նախագծման սահմանափակումները վերացնելու և ֆունկցիոնալ հարցերը կարգավորելու համար արդեն ժամանակ կար։ Վերակառուցման առաջին նպատակակետերից մեկը դարձավ լողավազանը. այն բացօթյա էր, որտեղ, բնականաբար, ցուրտ եղանակին լողորդները մարզվել չէին կարող։ Կառուցվեց փակ լողավազան։ Հաջորդ կարևոր հատվածներից մեկը ռեստորանն էր։

Ով դառնա չեմպիոն, ով քշի Վոլգան. օլիմպիական հերոսը, նրա երիտասարդ կինն ու Տաշքենդի հայը

Այն պետք է միաժամանակ 600 հոգու սպասարկեր օրական չորս անգամ, ինչպես Խաչատրյանն է ասում՝ «ըստ պահանջի սննդակարգով»։ Խոհանոցը նման մեծ ծավալի կերակուրների սպասարկման, մատուցման համար հարմարեցված չէր, ուստի վերակառուցման ընթացքում հարմարեցվեց։

Главный спортивный комплекс в Цахкадзоре
© Sputnik / Asatur Yesayants
Ծաղկաձորի գլխավոր մարզահամալիրի դահլիճը

«5 աստղանի ռեստորան դարձավ»,- հպարտությամբ ասում է ճարտարապետը։

Շարունակվեցին նաև մյուս օբյեկտների վերակառուցման, վերազինման աշխատանքները։ Վերակառուցման փուլում ևս կատարվող աշխատանքների պատվիրատուն թեպետ ԽՍՀՄ սպորտկոմիտեն էր, բայց ամեն ինչին աչալուրջ հետևում էր Կենտկոմի առաջին քարտուղար Կարեն Դեմիրճյանը։

Միության «էլիտար» մարզաբազան Մոսկովյան օլիմպիադայից առաջ

Մոսկովյան Օլիմպիական խաղերին նախապատրաստվելու համար ամբողջ խորհրդային ճամբարի մարզիկների ուշադրությունը դեպի Ծաղկաձորն էր։ Այստեղ կային բոլոր պայմանները տարբեր սպորտաձևերի մարզումների համար։

Главный спортивный комплекс в Цахкадзоре
© Sputnik / Asatur Yesayants
Ծաղկաձորի գլխավոր մարզահամալիրի մարզասարքերը

Խաչատրյանը հերթով թվարկում է՝ ութ դահլիճ, թեթև ատլետիկայի փակ մանեժ, փակ լողավազան, հարևանությամբ կրկին դահլիճ, բանջարեղենի պահեստ, ռեստորան, ակումբ և շատ ավելին։

Главный спортивный комплекс в Цахкадзоре
© Sputnik / Asatur Yesayants
Ծաղկաձորի գլխավոր մարզահամալիրի դահլիճը

Իսկ աշխարհագրական բարձր դիրքը բազմապատկում էր մարզահամալիրի առավելությունները։ Մոսկվան, որտեղ անցկացվելու էր մրցումների մեծ մասը, ծովի մակերևույթից ընդամենը 156 մետր բարձրություն ունի։ 

Главный спортивный комплекс в Цахкадзоре
© Sputnik / Asatur Yesayants
Ծաղկաձորի գլխավոր մարզահամալիրի մարզասարքերը

Այսպիսով՝ ծաղկաձորյան բարձր լեռնային պարապմունքները պիտի օգնեին Մոսկվայում ավելի բարձր արդյունքներ ցույց տալ։ Մասնագետների խոսքով՝ այս բարձրության վրա պարապմունքներն ավելի դժվար են ընթանում, փոխարենը` ավելի ցածր գոտիներում արդյունքները լինում են բարձր:

Главный спортивный комплекс в Цахкадзоре
© Sputnik / Asatur Yesayants
Ծաղկաձորի գլխավոր մարզահամալիրի դահլիճը

Օլիմպիադայից առաջ Ծաղկաձորի ավանային խորհրդի նախագահ նշանակեցին Արտաշես Խաչատրյանին։ Ակտիվ կոմսոմոլ էր, աչքի ընկնող ու պարտաճանաչ։ Քանի որ առջևում Օլիմպիական խաղերն էին, հետևաբար, պատասխանատվությունը չափազանց մեծ էր։ Ծաղկաձորը հյուրընկալում էր խորհրդային երկրների լավագույն մարզիկներին։ Խաչատրյանը հիշում է՝ մարզահամալիրի դարպասից ճանճն անգամ ներս չէր մտնի, եթե դրա թույլտվությունը չուներ։ Ոչ մի բան չպետք է մարզիկների պարապմունքներին խոչընդոտեր։ Բոլոր աշխատակիցները, որոնք շփվում էին մարզիկների հետ, պարտադիր բուժզննում էին անցնում։

«Ծաղկաձորի սպորտբազայում մարզվելը հեշտ բան չէր։ Այն համարվում էր Խորհրդային Միության գլխավոր մարզաբազան։ Մոսկվայում էր որոշում կայացվում, թե որ մարզիկը երբ է գալու այդտեղ մարզվելու։ Այնպես չէր, թե ինչ-որ մարզիկ կարող էր մի օր որոշել՝ գալիս է Ծաղկաձոր ու գար. հատուկ գրաֆիկ էր մշակված»,- հիշում է Խաչատրյանը։

Ժամանակակից ընկալմամբ՝ սա էլիտար մարզահամալիր էր։

Главный спортивный комплекс в Цахкадзоре
© Sputnik / Asatur Yesayants
Ծաղկաձորի գլխավոր մարզահամալիրի դահլիճը

Միգուցե հենց ծաղկաձորյան մարզահամալիրն էր «մեղավորը», որ մոսկովյան օլիմպիադայում ոսկե մեդալների գրեթե կեսը՝ 80 մեդալ, նվաճեցին ԽՍՀՄ երկրները։

Главный спортивный комплекс в Цахкадзоре
© Sputnik / Asatur Yesayants
Ծաղկաձորի գլխավոր մարզահամալիրի մարզասարքերը

Մոսկովյան օլիմպիադայից հետո ԽՍՀՄ ղեկավարությունը որոշում ընդունեց այլևս մեծ ծավալի ներդրումներ չանել սպորտային օբյեկտների վրա։ Բայց ճարտարապետ Լևոն Խաչատրյանը գիտեր՝ դեռ կանգ առնելու ժամանակը չէ, վերականգնման աշխատանքները պետք է շարունակվեն։ Սպորտկոմիտեի ղեկավար Պավլովի համաձայնությամբ հատուկ ալբոմ կազմեց, որով կկարողանար հանդիպումներ ունենակ տարբեր կառույցներում՝ ֆինանսական միջոցներ փնտրելով վերակառուցման աշխատանքների համար։ Հաջողվեց։ Արդյունքում կառուցվեց Ֆիզիկական կուլտուրայի ինստիտուտի համար հյուրանոց, նաև այլ օբյեկտներ։

Օլիմպիադայի հերոսները. Յուրի Վարդանյանը, Էդուարդ Ազարյանը և մյուս խորհրդային մեդալակիրները

Սպորտկոմիտեի նոր ղեկավարի՝ Մարատ Գրամովի օրոք, վերակառուցման աշխատանքները շարունակելն ավելի դժվար դարձան։ ֆինանս գտնելը գնալով ավելի ու ավելի դժվար էր դառնում։ Ի վերջո, 1980-ականների վերջին վերակառուցման աշխատանքները դադարեցվեցին, Լևոն Խաչատրյանն էլ մեկնեց Չեռնոբիլի աղետից հետո նոր ավանի կառուցման աշխատանքներին որպես ճարտարապետ մասնակցելու։

Главный спортивный комплекс в Цахкадзоре
© Sputnik / Asatur Yesayants
Ծաղկաձորի գլխավոր մարզահամալիրը

Սակայն այսքան տարի անց էլ Ծաղկաձորի մարզաբազայի մասին լսելիս ճարտարապետի ձայնը միանգամից առույգանում է, հետո ափսոսանքով հիշում՝ ցանկանում էր ամբողջ գլխավոր հատակագիծը փոխել, շատ մեծ ծրագրեր ու պատկերացումներ ուներ, որոնք իրականացնել չստացվեց...

202
թեգերը:
Մոսկվա, սպորտ, Օլիմպիական խաղեր, օլիմպիադա, Ծաղկաձոր
Ըստ թեմայի
Վնասվածք, որը խաչ քաշեց «խաչի» վրա, կամ Ազարյան ընտանիքում հայտնվեց 4–րդ օլիմպիական ոսկին
Ջրացատկի մեր հերոսները. ինչպես Համբարձումյանը և Էմիրզյանը օլիմպիական մեդալներ շահեցին
Ինչպես Հայրապետյանը Մոսկվայի Օլիմպիական խաղերի ժամանակ մեդալ նվաճեց մականախաղում
Թերթեր, արխիվային լուսանկար

Եթե լրագրողը ճշմարտությունն է ասում, նրա ի՞նչ գործն է հոգալ հետևանքների մասին. Բրեդլի

99
(Թարմացված է 20:45 03.08.2020)
Եկեք անկեղծ լինենք: Յուրաքանչյուր մարդու մեջ իրականում թաքնված է երկու էություն: Մեկն անընդհատ ձգտում է փոփոխության, մյուսը վախենում է այդ փոփոխություններից:

 

Բեն Բրեդլի. «Եթե լրագրողը ճշմարտությունն է ներկայացնում, նրա գործը չէ՝ հոգալ հետևանքների մասին»

Չգիտեմ, միգուցե ես չափազանցնում եմ, որովհետև  Երկվորյակների նշանի տակ եմ ծնվել: Բայց ախր Բուլատ Օկուջավան էլ է ժամանակին նկատել․ «Բոլորն ուզում են, որ ինչ-որ բան տեղի ունենա, բայց բոլորը վախենում են՝ հանկարծ մի բան չպատահի»։

​Եվ հաճախ փոփոխությունները տեղի են ունենում միանգամայն անսպասելի՝ անկախ այն բանից՝ հավատում ենք մենք, թե չենք հավատում, վախենում ենք, թե չենք վախենում, դիմադրում ենք, թե չենք դիմադրում:  Մի շատ հայտնի օրինակ բերեմ։ 1974 թվականին հրաժարական տվեց Ամերիկայի նախագահը: Նման բան ո՛չ Ռիչարդ Նիքսոնից առաջ, ո՛չ էլ նրանից հետո չի եղել: Եվ ով պաշտոնանկ արեց նախագահին՝ իմ գործընկերը՝ ամերիկացի լրագրող, «Վաշինգտոն փոստ» օրաթերթի թղթակից Բեն  Բրեդլին, որը մի քանի տարի առաջ կյանքից հեռացավ 93 տարեկան հասակում:

​Հիմա չեմ կարող շատ մանրամասն անդրադառնալ Ուոթերգեյթի այդ սկանդալին: Եվ դրա կարիքն էլ չկա, որովհետեւ, ինչպես ասում են՝ տոննաներով գրքեր ու հոդվածներ են գրվել այդ մասին, ֆիլմեր նկարահանվել: Բոլորդ գիտեք՝ 1972 թվականի նախագահական ընտրությունների ժամանակ, որոնց արդյունքում, ի դեպ, Ռիչարդ Նիքսոնը վերընտրվեց ձայների զգալի առավելությամբ, նրա ղեկավարած հանրապետականները փորձեցին գաղտնալսում իրականացնել հակառակորդների՝ դեմոկրատների գրասենյակում ու բռնվեցին: Եվ Նիքսոնն ամեն ինչ արեց կոծկելու այս ամենը, որպեսզի հասարակությունը չիմանա, որ հետքերը տանում են ուղիղ նախագահական:  Եվ, երբ Ուոթերգեյը սկսեց փորփրել «Վաշինգտոն փոստը», Ամերիկայի այն ժամանակվա արդարադատության նախարար Ջոն Միթչելը թերթի կին հրատարակիչ Քեթրին Գրեհեմին իր մարդկանց միջոցով փոխանցեց հետևյալը․ «Այդ կնոջը ասեք, որ կբռնենք ու ծիծիկները մեծ քամիչով կքամենք»: Համաձայնեք՝ բավական օրիգինալ սպառնալիք է:

​Իսկ Բեն Բրեդլին չընկրկեց: Նրան վերևից՝  նախագահականից անընդհատ հասկացնում էին․ «Դու գիտե՞ս, թե քո սկսած հետաքննությունը ինչ հետևանքներ կարող է ունենալ Ամերիկայի համար, ապակայունացնում ես իրավիճակը, երբ մենք Վիետնամական պատերազմի մեջ ենք խրված»։ Համաձայնեք՝ շատ ծանոթ փաստարկ է՝ չի կարելի իշխանությունների հանդեպ որևէ բան ձեռնարկել, քանի դեռ փաստացի պատերազմական վիճակում ենք:

Թեժ վիճաբանություն «հայու գենի» շուրջ, կամ մենք ու Ամերիկան

​Հայաստանում էլ այդ փաստարկը միշտ համոզիչ ու տրամաբանական է թվացել: Այնինչ, Բրեդլին ասում էր․ «Եթե լրագրողը ճշմարտությունն է ներկայացնում, նրա ինչ գործն է հոգալ հետևանքների մասին»: Կներեք, պարզապես համոզված եմ, որ  Բեն Բրեդլիին, որին տարիներ առաջ Բարաք Օբաման հանձնեց Ամերիկայի քաղաքացիական բարձրագույն պարգևը՝ Ազատության մեդալը, և, որի գործունեությունը օրինակ է դարձել ամերիկացի լրագրողների մի քանի սերունդների համար, Հայաստանում  շատերը միանշանակ կորակեին որպես անպատասխանատու լրագրող:

​Ու դժվար է դատապարտել այդ մարդկանց։ Ակնհայտ է, որ մեզ մոտ կա հասարակության որոշակի շերտ՝ ազնիվ ու պարկեշտ մարդիկ, որոնք համոզված են՝ չի կարելի ոչինչ անել իշխանությունների դեմ, ինչպիսին էլ նրանք լինեն, չի կարելի ապակայունացնել իրադրությունը, մանավանդ որ բոլորովին միանշանակ չէ, թե ինչի կհանգեցնեն փոփոխությունները, արդյոք ավելի արժանի մարդիկ կգան, արդյոք կբարելավվի իրավիճակը, արդյոք ես անձամբ և իմ ընտանիքը, իմ հարազատները կշահենք դրանից: Լիովին հասկանում եմ, թե՛ այդ մարդկանց, թե՛ նրանց մտահոգությունները:  Այս հարցերը բոլորիս են հուզում:

​Ինչևէ, մինչ «Վաշինգտոն փոստը» փորձում էր պարզել ճշմարտությունը, նախագահականն ամեն ինչ արեց մամուլը վարկաբեկելու համար: Մոտավորապես այսպես․ «Մենք մաս մաքուր ենք, այ սրանք՝ այս սրիկա լրագրողներն են գաղջ մթնոլորտ ստեղծում մեր երկրում»: Ու դա ազդեց: Լրատվամիջոցների վարկանիշը իջավ մինչև 40 տոկոս, այսինքն՝ ամերիկացիների մեծ մասն այլևս մամուլին չէր հավատում:

​Բայց գիտե՞ք, թե ինչ կատարվեց հետո: 74-ին Ռիչարդ Նիքսոնը հրաժարական տվեց, նրա շրջապատից մի քանի տասնյակ մարդ  ձերբակալվեց և դատվեց: Իսկ այդ նույն թվականին սկսվեց դիմորդների աննախադեպ հոսք դեպի ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետներն ու դպրոցները՝ բոլորը ուզում էին լրագրող դառնալ: Այսպես հաղթեց ճշմարտությունը:

Ինչու են թուրքմենները թղթադրամների վրա գրում «Բերդիմուհամեդով, հեռացի՛ր»

99
թեգերը:
Բարաք Օբամա, ԱՄՆ, լրագրություն, Լրագրող
թեմա:
5 րոպե Դուլյանի հետ
Ըստ թեմայի
Արդյո՞ք մարդը մոտ ապագայում կապրի 150 տարի
Անհավանական է. քանի շիշ շամպայն է խմել Չերչիլը և որտեղ են տիեզերագնաց Արմսթրոնգի կոշիկները
Բոլորն էլ գիտեն, որ երկինքը կապույտ է, դուք ասեք, թե ինչու են թոշակներն այդքան ցածր
Ինչ-որ բան այն չէ ժողովրդավարության նախկին «կղզյակներում»
Վանաձորի մանկատան երեխաները

Մանկատունն ու 3 հայ աղջիկների ճակատագիրը. ինչ է լինում հաստատությունից դուրս գալուց հետո

1957
(Թարմացված է 08:59 03.08.2020)
Նրանք տարբեր վայրերում, տարբեր ընտանիքներում են ծնվել, բայց ինչ-որ պահի բոլորի ճակատագրերն ու նաև երազանքները նմանվել են։ Sputnik Արմենիան պատմում է մանկատան շրջանավարտների ու նրանց հետագա կյանքի մասին։

Նունեն և Իննան արդեն ուսանողներ են, Քրիստինան պատրաստվում է հեռակա բաժնի համար քննություններին։ Այս աղջիկներին միավորում է ոչ միայն սովորելու, մասնագիտություն ձեռքբերելու ցանկությունը, այլև նման ճակատագրերը։ Նրանք երեքն էլ Վանաձորի մանկատան շրջանավարտներ են։

Воспитанники ванадзорского интерната
© Photo : provided by Koryun Aslanyan
Վանաձորի մանկատան երեխաները

Նունեն ու Քրիստինան նույնիսկ կես տարի կենցաղ են կիսել մանկատան երեք այլ աղջիկների հետ Anna Kara  հիմնադրամի վարձակալած բնակարանում: Իսկ մենթոր դայակներն էլ իրենց խորհուրդներով օգնել են ինքնուրույն կյանք սկսել՝ առօրյա գնումներ կատարել, կենցաղային տարբեր խնդիրներ լուծել և այլն։ «Ծնողազուրկ հայ երեխաների օգնության միություն (ՍՕԱՐ)» բարեգործական հիմնադրամի ֆինանսավորմամբ Նունեն, Քրիստինան և Իննան գրեթե մեկ տարի քաղաքի լավագույն մասնագետների մոտ բուհական ընդունելության քննությանն են պատրաստվել։ Հիմա աղջիկներն արդեն միասին չեն ապրում. ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության կողմից բնակարանի գնման հավաստագրեր են ստացել, բայց մանկատնից սկսված ընկերությունը մնացել է։

Նունեի պատմությունը

Նունե Պապյանը Վանաձորի մանկատանն է հայտնվել 8 տարեկանում ավագ երկու եղբայրների և քրոջ հետ։ Այնտեղ 10 տարի է անցկացրել։ Թե ինչու ընտանիքի 4 երեխաները մանկատուն տեղափոխվեցին, շատերի նման ինքն էլ պատմել չի ցանկանում։ Ասում է՝ ծնողները ողջ են, հարազատներ էլ ունեն, նրանցից ոմանք Նունեի սոցցանցերի անձնական էջերի ընկերների թվում են, բայց շփում նրանց ու ծնողների հետ չկա։

Нуне Папян
© Photo : provided by Koryun Aslanyan
Նունե Պապյանը

Մանկատանը հայտնվելու պատճառները ցավեցնում են, բայց այնտեղ անցկացրած տարիներից լուսավոր հիշողություններ կան, առաջին հերթին՝ սոցիալական աշխատողները։ Հենց նրանց աշխատանքին հետևելով էլ իր մասնագիտության ընտրությունն արեց. արդեն Վանաձորի պետական համալսարանի «Սոցիալական մանկավարժության» ֆակուլտետի ուսանողուհի է, անհամբեր սպասում է սեպտեմբերին։

Նունեի համար նոր կյանք է սկսվել՝ մանկատնից դուրս, ինքնուրույն և սեփական բնակարանում։ Ուրախությամբ ասում է՝ արդեն ճաշ եփել գիտի. նոր հմտությունը ձեռք է բերել ընկերուհիների հետ կես տարի առանձին ապրելիս։

Նունեի լավագույն ընկերուհին Իննան է։ Թեպետ ապրում են քաղաքի տարբեր հատվածներում, բայց օրվա գրեթե մեծ մասը միասին են անցկացնում։ Միասին նույն դպրոցն են հաճախել, միասին նույն կրկնուսույցի մոտ պարապել։ Հիմա էլ արդեն համակուրսեցիներ են։ Հարցազրույցի ժամանակ ևս իրար կողքի են։

Իննայի պատմությունը

Իննա Աղաբեկյանն ավագ քրոջ՝ Անիի հետ մանկատանն է հայտնվել 2 տարեկանում։ Հորը չի էլ տեսել, մայրը մենակ է մնացել սոցիալական, առողջական խնդիրների և երկու աղջիկների հետ. նրանց ստիպված մանկատուն է տարել։ Անկեղծանում է՝ մոր դեմ չարացած չէ, տարիների ընթացքում հասկացել է, որ նման որոշում ստիպված է կայացրել։ Բնակարանի գնման հավաստագիր քույրը՝ Անին է ստացել, հիմա քույրերով վերանորոգում են բնակարանը։ Հույս ունեն շուտով ավարտել և մայրիկին էլ իրենց նոր բնակարան բերել։ Առաջին անգամ Նոր տարին նոր տանն ու երեքով են անցկացնելու, այնպես որ կես տարի առաջ արդեն որոշակի ծրագրեր ունեն։

Инна Агабекян
© Photo : provided by Inna Aghabekyan
Իննա Աղաբեկյանը

Նունեի նման ինքն էլ է սոցիալական մանկավարժի մասնագիտությունն ընտրել։

«Սիրում եմ մարդկանց հետ խոսել, նրանց լսել, կարծում եմ՝ կարողանում եմ խորհուրդներ տալ։ Բացի այդ, ես անցել եմ այդ ամենի միջով, եղել եմ մանկատանը, եղել եմ նաև խնամատար ընտանիքում, գիտեմ, թե այդ իրավիճակում հայտնված երեխան ինչ է զգում, ինչի կարիք ունի, ուզում եմ օգնել նրանց իմ աշխատանքով»,- պատում է Իննան։

Խնամատար ընտանիքում երեք տարի է անցկացրել, այնտեղից մանկատուն է վերադարձել։

Инна Агабекян с сестрой Ани
© Photo : provided by Inna Aghabekyan
Իննա Աղաբեկյաննը քրոջ` Անիի հետ

«Չստացվեց, իրար չէինք հասկանում»,- խոստովանում է Իննան։ Մի քիչ մասնագիտական վերլուծություն է անում՝ խնամատար ընտանիքում հայտնվեց 14 տարեկանում։ Ինքն արդեն բավականին կայացած մտածելակերպ ուներ, խնամատար ընտանիքում էլ իրենց կարգ ու կանոնն էր հաստատված, երևի խնդիրը դա էր։ Բայց և ավելացնում է՝ եթե ինչ-որ պատճառով սեփական երեխաներն ունենալ չկարողանա, ապա երեխա է որդեգրելու, որ երկու կողմի համար էլ ընտանեկան կայունություն լինի։

Քրիստինայի պատմությունը

Քրիստինա Մաթոսյանը Վանաձորի մանկատանն ամենաքիչն է մնացել՝ չորս տարի, մինչ այդ կրտսեր երկու եղբայրների ու քրոջ հետ խնամքի այլ հաստատությունում էր։ Ինչու են մանկատանը հայտնվել. այս հարցն ակտիվ խոսող, ուրախ ձայնով աղջկան ակնհայտ ցավ է պատճառում. ասում է՝ ընտանեկան խնդիրներ էին, հայրն էլ, մայրն էլ ողջ են, ամուսնալուծված են։ Նրանց հետ կապ չունի, երկար ժամանակ չի տեսել, անկեղծանում է՝ որևէ բան իմանալ չի էլ ցանկանում։ Հետ չի նայում, հիմա՝ միայն առաջ, բայց և սիրով է հիշում այն օրերը, երբ չորս ընկերուհիների հետ մի բնակարանում էին ապրում։

Кристина Матосян
© Photo : provided by Koryun Aslanyan
Քրիստինա Մաթոսյանը

Կենցաղային գրեթե յուրաքանչյուր գործի համար հատուկ գրաֆիկ էին սահմանել, բացի սուրճ եփելուց։ Դա կամավորության սկզբունքով էր։ Արդեն տասն օր է՝ իր սիրուն, հարազատ դարձած բնակարանում է։ Ի տարբերություն Նունեի ու Իննայի՝ Քրիստինա Մաթոսյանի բուհական ընդունելության քննությունն առջևում է։ Դիմել է ՎՊՀ ռուս բանասիրության ֆակուլտետի հեռակա բաժին։ Հեռակա սովորելով՝ զուգահեռ աշխատել էլ կկարողանա.

«Ինձ պատկերացնում եմ գրասենյակում՝ սեղանի մոտ նստած, վրան լիքը թղթեր լցված, ես էլ թարգմանություններ եմ անում»,- ասում է Քրիստինան։

Կառավարությունը բարձրացնում է աշխատավարձերը. երեխաներին խնամողները պետք է լավ վարձատրվեն

Մի քիչ վախենում է «մեծ–մեծ բաներ» երազել, բայց մտքերն ուժ ունեն. տուն ունի, երազում է մի օր ավտոմեքենա ու իր երազած աշխատանքն ունենալ, գնալ ՌԴ, Սարատովի մարզ՝ իր ծննդավայր, պարզապես պտտվելու, այլ ոչ թե մնալու։ Հստակ որոշել է՝ ընտանիք շուտ չի կազմելու, դեռ պետք է սովորի, աշխատի, գումար վաստակի և կուտակի։ Բայց երբ էլ կազմի՝ երազում է ամուր ընտանիք ստեղծել, լավ կին ու լավ մայր լինել, իր երեխաներին տալ ընտանեկան այն ջերմությունն ու մայրական հոգատարությունը, որից ինքը, եղբայրներն ու քույրը զրկված են եղել։

Воспитанники ванадзорского интерната
© Photo : provided by Koryun Aslanyan
Վանաձորի մանկատան երեխաները

Հ.Գ. Նշենք, որ հոդվածի հերոսները Վանաձորի մանկատան վերջին շրջանավարտներն են։ ՀՀ կառավարության որոշմամբ՝ անցյալ տարի 4 գիշերօթիկ հաստատություն և 1 մանկատուն է լուծարվել՝ Վանաձորինը։ Գավառի մանկատան 4 շրջանավարտներից երեքը տղաներ են, որոնք այս տարվա նորակոչիկներն են, իսկ աղջիկը դիմել է Գավառի պետական բժշկական քոլեջ, քննություններն ու արդյունքները դեռ առջևում են։ Վիճակագրություն, թե մանկատան շրջանավարտների որ տոկոսն է բուհեր դիմում և ընդունվում, չկա։ Մանկատնից դուրս գալուց հետո ոչ բոլոր շրջանավարտներ են կապ պահում հաստատության հետ, հետևաբար՝ շրջանավարտների հետագա կյանքի մասին ամբողջական տեղեկություններ հնարավոր չի լինում հավաքագրել։

1957
թեգերը:
տուն, շրջանավարտ, Ուսանող, դիմորդ, բուհ, աղջիկ, Վանաձոր, մանկատուն
Ըստ թեմայի
Երեխաներն այլև չեն բնակվում այդ տխուր հաստատություններում. Փաշինյան
Նորքի տուն–ինտերնատի տարեցներից երեքի վիճակը ծայրահեղ ծանր է. մանրամասներ
Երեխայի երջանիկ կյանքի համար լավագույն միջավայրը ընտանիքն է. Զարուհի Բաթոյան
Արմեն Սուքիասյան

Ինչպես ապրում ենք, այնպես էլ կատակում ենք, կամ տոտալ լռություն ցունամիից առաջ

0
(Թարմացված է 21:13 04.08.2020)
Հայաստանում այս օրերին շատ է քննարկվում, որ կորոնավիրուսային իրավիճակով պայմանավորված` շատ է տուժել նաև ժամանցային ոլորտը։ Ինչ ակնկալիքներ ունեն ոլորտի մասնագետները, ում են դիմել ու ինչ արձագանք են ստացել, Sputnik Արմենիան փորձել է պարզել պրոդյուսեր Արմեն Սուքիասյանից։

ԵՐԵՎԱՆ, 4 օգոստոսի — Sputnik. Հայաստանում ժամանցային ոլորտը սարսափելի վիճակում է։ Կորոնավիրուսային իրավիճակով պայմանավորված` տնտեսությունը մեծ վնասներ է կրում, որի աղետալի հետևանքները կտեսնենք կես տարի անց։ Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում նման կարծիք հայտնեց ճանաչված պրոդյուսեր, մի շարք մեգանախագծերի համահիմնադիր Արմեն Սուքիասյանը։

Продюсер Армен Сукиасян
Պրոդյուսեր Արմեն Սուքիասյանը

Խնդիրը կարգավորելու, փոփոխություններ անելու, ոլորտն առողջացնելու համար Սուքիասյանը դիմել է տարբեր գերատեսչությունների, ԱԺ պատգամավորների, բայց, ասում է` պատասխանատուներն այնքան էլ շահագրգռված չեն կամ ի զորու չեն խնդիրները լուծելու։

«Ցավոք, այսօր ՀՀ կառավարությունում ունենք կառավարման զրոյական փորձով գործիչներ, որոնք հասարակական սեկտորից դարձել են կառավարիչներ։ Ենթադրենք` մյուս ընտրություններում նրանք բավարար ձայներ չհավաքեն և չկազմեն մեծամասնություն, ինչո՞վ են զբաղվելու։ Շարունակելո՞ւ են քաղաքական կարիերան, թե՞ մտածում են` հայկական կամ միջազգային խոշոր ընկերությունները նստած սպասում են` այս կամ այն նախարարը երբ է թողնելու քաղաքականությունը, որ կանչեն մի կառավարիչի պաշտոն տան»,-ասաց պրոդյուսերը։

Արմենը վստահ է, որ բնության մեջ բացարձակ լռությունը տագնապալի է, պետք է անհանգստանալ, քանի որ տոտալ լռությունից հետո միշտ ցունամի է լինում։ Հիմա մենք այդ տոտալ լռության մեջ ենք ու այդ ցունամին, որը ավերիչ հետևանքներ կունենա՝ գալու է։

«Այժմ բոլորս մի նավի մեջ ենք։ Կան մարդիկ, որ այդ նավը ճոճում են։ Ես չեմ ուզում լինել նավը ճոճողներից մեկը, այլ ուզում եմ օգնել, որ նավապետն իր անձնակազմով մեզ տանի տեղ հասցնի, որովհետև խորտակվելու դեպքում բոլորս ենք խորտակվելու»,-շեշտեց նա։

Արմենը լիահույս է, որ օգոստոսի 12-ից արտակարգ դրության ձևաչափը կփոխվի ու պարետատունը շատ բաներ կթույլատրի, որովհետև ոստիկանությունը չի վերահսկում իրավիճակը ու կորոնավիրուսի դեմ հայկական պայքարը չի գործում։

Չնայած բարդ իրավիճակին` Արմենն իր թիմով ձեռքերը ծալած չի նստում։ Աշխատում են այն ծրագրերի վրա, որոնք պարետատունը թույլ է տալիս։

Продюсер Армен Сукиасян
Պրոդյուսեր Արմեն Սուքիասյանը` հերթական նախագծի ժամանակ

«Հիմա ընտրել ենք ավելի փոքր նախագծեր, որոնք այս պահին հնարավոր է իրականացնել։ Մեր թիմով (FunnyMen փրոդաքշն) տասնյակ հաղորդումների վրա ենք աշխատում: Ունենք նոր երաժշտական նախագիծ, որը կոչվում է «Shazat»։ Այն բավականին սիրվեց հանդիսատեսի կողմից։ Ունենք նախագիծ, որը կոչվում է «Երկու գնդակների արանքում», դա ավելի աբսուրդ հումորի մասին է։ Վերջին օրերին ևս մեկ հաղորդում նկարահանեցինք, որը կոչվում է «10-ի Բ», որտեղ հայտնի մարդիկ փորձում են իրենց գիտելիքներն ու մրցում են դպրոցականների հետ։ Այս պահին աշխատում ենք նաև 2 սերիալների և մեծ ինտելեկտուալ հաղորդման վրա»,-մանրամասնեց Արմենը։

Продюсер Армен Сукиасян (в середине), Владимир Зеленский (справа) и соавтор проекта Лига Юмора Арам Меликян
© Photo : provided by Armen Suqiasyan
Պրոդյուսեր Արմեն Սուքիասյանը` ընկերների հետ

Պրոդյուսերի խոսքով` համավարակից առաջ ունեցել են 2 մեծ TV նախագծեր, որոնք պետք է ցուցադրվեին հեռուստաընկերություններից մեկով։ Դրանք չեղարկել են, որովհետև նման ֆորմատի հաղորդումնեը խելամիտ չէր լինի նկարել 20 հանդիսատեսով։ Նա նշեց, որ դեռ բանակցությունների փուլում են և փորձում են ստեղծված իրավիճակից ելք գտնել։

Եթե ռեստորանները բացվել են, թատրոններն ինչո՞ւ են փակ. թատերական գործիչների առաջարկը

Պրոդյուսերի խոսքով ՝ այսօր հումորի նշաձողը Հայաստանում շատ ցածր է, որն էլ ավելի է բարդացնում ժամանցային և հումորային արտադրանք ստեղծելն ու մատուցելը։ Մարդիկ կարող են ինչ-որ հաղորդումից կտոր վերցնելով Tik-tok նկարել, ստեղծել անորակ մի բան, որն առցանց տիրույթում մեծ դիտումներ է հավաքում։ Իսկ երբ մարդն ունի թատերական կրթություն, աշխատել է իր վրա ու նստում, լուրջ սցենար է գրում և հումոր ստեղծում, որի վրա մարդիկ պետք է մտածեն, հասկանում է, որ նրանք այլևս չեն ուզում մտածել։

Продюсер Армен Сукиасян
© Photo : provided by Armen Suqiasyan
Պրոդյուսեր Արմեն Սուքիասյանը

«Բայց մենք չենք հարմարվում ու անընդհատ փորձում ենք հասարակությանը ցույց տալ, որ հումորը պետք է ունենա կառուցվածք, ունենա պարադոքս, մարդկանց մտածելու տեղիք տա»,-ասաց նա։

Անդրադառնալով հումորի ուղվածություններին` Արմենը մեջբերում է ՈՒՀԱ–ի (КВН) հաղորդավար ու հիմնադիր Ալեքսանդր Մասլիկովի խոսքերը՝ «Как живем, так и шутим» (Ինչպես ապրում ենք, այնպես էլ կատակում ենք)։

Վստահ է՝ քանի դեռ Հայաստանում քաղաքական իրավիճակն է առաջին տեղում, գերիշխելու է քաղաքական հումորը, կլինի մշակույթը կամ սպորտը, ապա հումորն այդ ուղղվածության կլինի։

Արմենը շեշտում է՝ Հայաստանում հնարավոր է գրագետ քաղաքական հումոր անել, սոցիալական հարցեր բարձրացնել ՝ չվիրավորելով անձը, բայց կա քաղաքական որոշում, որ այս կամ այն TV-ին չի ցանկանում հարաբերությունները փչացնել տվյալ քաղաքական ուժի հետ, և այդ հումորների համար պարզապես տեղ չի գտնվում եթերում։

Փաշինյանն արձագանքել է, բայց ռեստորանային բիզնեսի ցավը միայն քաղաքապետը կարող է բուժել

Հիշեցնենք` մարտի 16–ից Հայաստանում արտակարգ դրություն է, որն արդեն մի քանի անգամ երկարաձգվել է։

Հուլիսի 13-ին կառավարությունը որոշեց արտակարգ դրության ռեժիմը երկարացնել մինչև օգոստոսի 12-ը։

0
թեգերը:
Արմեն Սուքիասյան, պրոդյուսեր, հումորներ, կորոնավիրուս
թեմա:
Կորոնավիրուսը Հայաստանում և Արցախում
Ըստ թեմայի
Ծաղիկները կորոնավիրուսին չեն սպասում․ ի՞նչ վիճակում են ծաղկավաճառներն ու ջերմոցատերերը
«Մեր վարչապետն էլ է լրագրող»․ 10-ամյա Հակոբն ուզում է՝ մայրն այլևս չլացի, չոր բարձին քնեն
Եթե ես չանեմ, չեմ կարող ուրիշից ակնկալել․ կորոնավիրուսի դեմ պայքարող կամավորի պատմությունը