Լիլիթ Մուսեյան ու Աղասի Մահտեսյանը

Նրանք պայքարում են կորոնավիրուսային դժոխքում. մի քանի ժամ վերակենդանացման բաժանմունքում

8348
(Թարմացված է 16:07 25.06.2020)
Sputnik Արմենիան այցելել է Արտաշատի ԲԿ–ի ինտենսիվ թերապիայի ու վերակենդանացման բաժանմունքներ, տեսել ու նկարել այն ամենը, ինչն ուրիշները չեն տեսել։

Ուղևորվում ենք Արտաշատի բժշկական կենտրոն։ Լրագրողի համար սա բացառիկ փորձ է, ու ես փոքր–ինչ ոգևորված եմ։ Գլխումս արդեն շարադրել եմ բժիշկներին ու հիվանդներին ուղղված բոլոր հարցերը, կազմել ռեպորտաժի սցենարը և իհարկե ընտրել հերոսին։ Լիլիթ Մուսեյան։ Այս բուժկենտրոնը վերապրոֆիլավորելուց հետո հենց նա է կլինիկական աշխատանքները ղեկավարում, բացի այդ` վարչապետի հետ ճեպազրույցի ժամանակ շատ հուզիչ ելույթ ունեցավ, ու համոզված եմ, որ հետաքրքիր զրուցակից է։ Նա մեզ դիմավորում է ու արդեն երրորդ րոպեին հայտնում, որ կխոսեն բոլորը` բացի իրենից։

Руководитель клинических работ медцентра Арташат Лилит Мусеян
© Sputnik / Aram Nersesyan
Լիլիթ Մուսեյան

Մինչ փորձում եմ հասկանալ անելիքս, Լիլիթ Արժանիկովնան հեռախոսով կանչում է բժշկին, որն էլ կատակով հույս է հայտնում, թե սենսացիայի համար չեմ ստիպի համազգեստի վրա «Դոկտոր Լեկտոր» գրել։ Զրուցակիցս վարակաբան Վադիմ Այդիյանն է, որը մոտ մեկ ամիս տանը չի եղել։ Նրա համար բոլոր օրերը խառնվել են, նմանվել իրար, բայց շատ ավելի դժվար բան կա` հիվանդին համոզել, որ նա ապրելու է։

Ինչ երազանքներ ունեն կորոնավիրուսի դեմ կռվողները. «Նորքի» բժիշկներն անկեղծացել են

Հարցնում եմ այս օրերի ամենալուսավոր պահերի մասին, ու բժշկի աչքերը սկսում են չարաճճի ժպտալ, մեջքիս հետևում էլ շարժումներ եմ զգում։ Չեմ հասկանում` ինչ է կատարվում, պարզվում է` բոլորը Լիլիթ Արժանիկովնային են մատնացույց անում։ Վադիմ Մարատովիչը ժպտում է ու չի տրվում սադրանքին, ասում է՝ ամենաերջանիկ պահը ծանր հիվանդին տուն ուղարկելն է։ Հետո զգուշացնում է` հիվանդությունը շատ դաժան է, բռնում է կոկորդից ու տանջամահ անում, պետք չէ մատների արանքով նայել նրան։ Հետաքրքրվում եմ` իսկ ինքը չի՞ վախենում։ Գնահատող հայացք է գցում վրաս ու բազմանշանակ պատասխանում` 25 տարվա ինֆեկցիոնիստ եմ։

Инфекционист Вадим Айдиян в медцентре Арташат
© Sputnik / Aram Nersesyan
Վադիմ Այդիյան

Նա լքում է մեզ ու շտապում հանել համազգեստը, փոխարենը ես եմ վայրկյան առաջ ուզում հագնել հատուկ հագուստն ու մտնել ինտենսիվ թերապիայի 4-րդ բաժանմունք, որի թափանցիկ դռան հետևից մեզ բարևում է Գայանեն։ Շուտով նրա ծնունդն է, աղջիկները պատրաստվում են փուչիկներ պատվիրել ու անակնկալ մատուցել նրան. պաչիկ–մաչիկները կթողնեն համավարակից հետո։

Медсестра медцентра Арташат Гаяне
© Sputnik / Aram Nersesyan
Գայանեն

Վերջապես գալիս է երկար սպասված պահը։ Բուժքույրերը` Կարինեն ու երկու Գայանեները, մայրապետներ Ռուզաննան ու Գայանեն օգնում են ինձ ու լուսանկարչին հագնել հատուկ համազգեստը: Սկզբում հագնում եմ առաջին զույգ ձեռնոցը, բախիլը, համազգեստը, երկրորդ զույգ բախիլը, երկրորդ զույգ ձեռնոցը, գլխարկներն այստեղ «հնդկական ձևով» են դնում` երկուսը իրար վրա ու մի փոքր թեք, կարծես թյուրբան լինի։ Հետո եռաշերտ դիմակիս փոխարեն FFP2 եմ դնում։ Դեռ ոգևորված եմ ու կատակներ եմ անում, թե միայն հարսներին են այսպես հանդիսավոր զարդարում։ Վերջին ատրիբուտը ակնոցն է, որն անմիջապես քրտնում է, բայց հոգ չէ. բուժքույրերը լայֆհաք են հորինել` օճառ են քսում, ու այլևս չի քրտնում։ Այս ամենը ամրացնում են կպչուն ժապավենով, ու ես պատրաստ եմ։ Սպասում եմ ևս 2 րոպե, որ լուսանկարչի համազգեստի վերջին շտկումներն անեն, ու զգում եմ, թե ինչպես է դեմքիս վրայով հոսում քրտինքի առաջին կաթիլը։ Դռան հետևում տեսնում ենք համազգեստով բժշկի: Լիլիթ Արժանիկովնան ծանոթացնում է` Աղասին է։ Հետաքրքրվում ենք, թե ինչպես են իրար ճանաչում։ Անձնակազմի անդամներն իրար են նայում ու ասում` բա մեկ թիմ ենք։

Инфекционист Агаси Махтесян в медцентре Арташат
© Sputnik / Aram Nersesyan
Աղասի Մահտեսյան

Մտնում ենք «բաց վիրուս» կամ ինֆեկցիոն 4-րդ բաժանմունք

Չեմ կարողանում հարց տալ մեզ դիմավորող Գայանեին ու հասկանում եմ, որ ենթագիտակցական վախի պատճառով արդեն մի քանի վայրկյան շունչս պահած եմ քայլում, ոտքերս էլ սահում են գետնով։ Կատակում ենք, թե բաց տիեզերք դուրս գալուն շատ է նման։ Ի դեպ, այստեղ շատ լուռ է, ու միայն մեր կոմբինեզոնների խշխշոցն եմ լսում։ Մի քանի զանգի պատասխանելուց հետո մեզ է մոտենում ինֆեկցիոնիստ Աղասի Մահտեսյանը։ Նրա ազգանունը լսելուց հետո մի տեսակ սարսռում եմ։ Չգիտես ինչու հարցնում եմ` շատ մահե՞ր եք տեսել։ Նա ակնոցի տակից նայում է ինձ ու ոչինչ չի ասում։ Մի քանի անիմաստ հարց եմ տալիս, ու մտնում ենք հիվանդասենյակ։

Инфекционист Агаси Махтесян в медцентре Арташат
© Sputnik / Aram Nersesyan
Աղասի Մահտեսյան
Լռությանը փոխարինում է աղմուկը, կանայք են այստեղ ու լրագրող տեսնելուն պես որոշում են շնորհակալության բոլոր խոսքերը շռայլել բժշկին։ Նա անհարմարությունից այնպես է շիկնում, որ դա երևում է անգամ ակնոցի տակից։ Մի քանի հիվանդասենյակ ենք մտնում։ Մեկում բանաստեղծուհի Անահիտն է (անունը փոխված է) իր հարևանուհու հետ։ Նրանք ծայրահեղ ծանր վիճակում են տեղափոխվել բուժկենտրոն, բայց արդեն առողջանում են։ Անահիտն անակնկալ խոստովանություն է անում բժշկին. «Я люблю тебя до слез, հրաշագործս»։ Մենք ծիծաղում ենք, իսկ բժիշկը շարունակում է հետազոտել նրա հարևանուհուն։

Инфицированная коронавирусом пациентка в медцентре Арташат (на первом плане) общается с корреспондентом Sputnik Армения
© Sputnik / Aram Nersesyan
Կորոնավիրուսով վարակված կինը Արտաշատի ԲԿ–ում
Հաջորդ հիվանդասենյակում այլ բժշկական կենտրոնի բուժքույր է։ Նրան շատ ծանր վիճակում են հոսպիտալացրել. անգիտակից է եղել։ Կասկածներ ունի, որ պացիենտից է վարակվել, բայց միևնույնն է` հենց առողջանա, վերադառնալու է աշխատանքի ու ոտքի կանգնեցնի մյուս հիվանդներին։

Инфицированная коронавирусом пациентка в медцентре Арташат
© Sputnik / Aram Nersesyan
Կորոնավիրուսով վարակված կինը Արտաշատի ԲԿ–ում
Լսում եմ լուսանկարչիս ձայնը։ Նա ինձ հարևան հիվանդասենյակ է կանչում։ Այնտեղ շտապօգնության բուժքույր Սահակյան Ալլան է (թույլատրել է հրապարակել իր տվյալները)։ Նրան էլ են ծայրահեղ ծանր վիճակում բերել, անգամ շնչել չի կարողացել, բայց մի քանի օրում ոտքի են կանգնեցրել։ Հենց բուժվի` նա էլ կվերադառնա աշխատանքի. բա էլ ո՞վ, եթե ոչ ինքը։ Հարցնում եմ` ում կամ ինչին է ամենաշատը կարոտել, ու Ալլան սկսում է արտասվել։ Ընտանիքին է կարոտել, հատկապես որդուն` զինվոր Գրիգորին։ Խնդրում եմ հանգստանալ ու խոստանում եմ բարևներ ուղարկել տղային։ Խոստումս կատարում եմ` ջերմ բարևներ քեզ, Գրիգոր ջան, առողջ լինես։

Инфицированная медсестра скорой помощи Алла Саакян в медцентре Арташат
© Sputnik / Aram Nersesyan
Ալլա Սահակյան
«Բոլոր հիվանդները հուսահատված են գալիս: Փորձում եմ տրամադրությունները բարձր պահել ու լավանալուն տրամադրել», - ասում է Մահտեսյանը` տեսնելով իմ ընկճվածությունը։

Հետո պատմում է, որ եղբայրներից մեկն էլ է այստեղ, բայց ինքը ընտրողական մոտեցում չի ցուցաբերում ու բոլորին է լավ նայում։ Սիրում է իր աշխատանքը և վայրկյան անգամ չի փոշմանել բժիշկ դառնալու համար։ Երևի հենց դրա համար էլ երկու տարի արձակուրդ չի գնացել ու չի էլ ուզում գնալ։

Ինչ է կատարվում Երևանի պոլիկլինիկաներում. պատմում են պացիենտները և բժիշկները

Քայլում ենք խուճուճ միջանցքներով, երկու վերելակ նստում ու կրկին միջանցքում հայտնվում։ Քլորի շատ ուժեղ հոտ եմ զգում։ Ոգևորությունս նահանջում է, ու սկսում եմ գիտակցել, թե որտեղ եմ։ Արդեն մեկ ժամ է` հատուկ հագուստով ենք։ Նկատում եմ, որ լուսանկարչի հագինը ամբողջովին թաց է, ու նա չի կարողանում ծնկի գալ, որ իր ուզած կադրը ստանա։ Ակնոցը սեղմում է քիթս, բայց ոչինչ անել չեմ կարող, քանի որ դեմքին կպչել չի կարելի։

Корреспонденты Sputnik Армения с медсестрой Гаяне в лифте медцентра Арташат
© Sputnik / Aram Nersesyan
Մենք

Վերակենդանացման բաժանմունք կամ անտանելի աղմուկի թագավորություն

Ծանր շնչառության և ռիթմիկ թխկոց է լսվում. արհեստական շնչառության սարքն է։ Բաժանմունքում յոթ մարդ կա, բոլորը` ծայրահեղ ծանր վիճակում։ Մտնում ենք առաջին հիվանդասենյակ։ Երիտասարդ տղամարդը ինչ–որ բան է փորձում ասել, բայց դժվարանում է։ Ինձ բժշկի հետ է շփոթել։ Պալատում չորսով են, ու միայն նրա գիտակցությունն է տեղը։ Մնացածը կարծես քնած են, բայց վստահ չեմ։ Այնքան անօգնական են ու կուչ եկած, որ մի պահ սարսափում ես։ Մտածում եմ` գուցե տղամարդիկ կաշկանդվեն իմ ներկայությունից, ու դուրս եմ գալիս հիվանդասենյակից։ Դռան արանքից տեսնում եմ` ինչպես է բժշկուհի Կարինե Բիլբուլյանը մոտենում նրանցից յուրաքանչյուրին, դիմում անուններով, բռնում ձեռքը կամ շոյում գլուխը։

Реаниматолог Карине Билбулян в медцентре Арташат
© Sputnik / Aram Nersesyan
Կարինե Բիլբուլյան
Քթիս ցավն անտանելի է դառնում, մի փոքր տեղաշարժում եմ ակնոցը։ Հետո առաջին անգամ խոր շունչ եմ քաշում ու, զգալով թթվածնի հոսքը, սարսափում եմ։ Թվում է, թե դիմակս հանեցի, բայց ամեն ինչ նորմալ է. դիմակս տեղում է։ Հանգստանում եմ։ Անցնում ենք հաջորդ սենյակ։ Այնտեղ բոլորը անգիտակից են, և մեր գտնվելու ընթացքում նրանցից որևէ մեկը կյանքի նշաններ ցույց չի տալիս։

Медсестра ухаживает за пациентом в реанимации медцентра Арташат
© Sputnik / Aram Nersesyan
Արտաշատի ԲԿ–ի վերակենդանացման բաժանմունքում
Այդ սարսափի մեջ նկատում եմ պատուհանից երևացող ֆանտաստիկ տեսարանն ու գեղեցիկ լեռները։ Ափսոս, որ այս մարդիկ սա չեն տեսնում։ Մի պահ կորցնում եմ ինձ ու բժշկուհուն հարցնում եմ` ինչպես է դիմանում այս դժոխքին։ Նա դիմակի տակից թեթևակի ժպտում է ու ասում, որ վատ մտքերը վանում է, ուժ հավաքում ու փորձում օգնել մարդկանց։

«Նախկինում հարազատները մտնում էին ռեանիմացիա, հարազատի ձեռքը բռնում, գլուխը շոյում, իսկ հիմա մենք ենք դա անում։ Հասկանում եմ, որ վտանգավոր է, բայց անպայման անում ենք, որ մենակ չզգան իրենց», - ասում է նա։

Իսկ երբ իրեն է մենակ զգում, հիշում է ծնողներին, որոնց չի տեսել երեք ամիս, նրանց այգին ու ծաղիկներով պարուրված տաղավարում սրճախմությունները։ Ասում է` լռությանն է կարոտել, անգամ երաժշտություն չի կարողանում լսել, իսկ երբ այս ամենը վերջանա, մեկ շաբաթ քնելու է։

Медицинский центр Арташат
© Sputnik / Aram Nersesyan
Արտաշատի ԲԿ
Մենք հրաժեշտ ենք տալիս, ու Գայանեն ուղեկցում է մեզ դեպի այլ բաժանմունքներ, որտեղ նույնպես կորոնավիրուսով հիվանդներ են բուժվում։ Միջանցքներից մեկում հանդիպում ենք երիտասարդ բժիշկ Դավիթ Սախնովսկուն։ Նա Մոսկվայից է ժամանել, որ օգնի հայաստանցի գործընկերներին։ Մի փոքր զրուցում ենք, ու պարզում եմ, որ նա էլ է կիսով հայ հայրիկի կողմից։ Ասում է` չէր կարող անտարբեր լինել երկրորդ հայրենիքի նկատմամբ և եկել է, որ գոնե ինչ–որ բանով օգնի։

«Կեցցեն բժիշկները, լավ էլ գլուխ են հանում։ Կօգնեմ ինչով կարողանամ, հո օտա՞ր չենք», - ասում է նա ու շտապում այլ բաժանմունք։

Прибывший из Москвы врач Давид Сахновский в медцентер Арташат
© Sputnik / Aram Nersesyan
Դավիթ Սախնովսկի
Ավելի քան երկու ժամ հիվանդանոցում ենք։ Արդեն չենք զգում ախտահանիչ նյութերի հոտը, միայն անտանելի շոգ է, ուզում ենք վայրկյան առաջ հանել կոմբինեզոնները։ Հիշում եմ Վադիմ Այդիյանին ու մտքումս ներողություն խնդրում։ Նույն ճանապարհով վերադառնում ենք, բոլորին հրաժեշտ տալիս ու առողջություն մաղթում։ Նկատում եմ, որ Գայանեն շատ սիրուն աչքեր ունի: Ափսոսում եմ, որ այս պատերից դուրս ու առանց համազգեստի նրան չեմ ճանաչի։ Ի դեպ, ելքի մոտ մեզ է սպասում բժիշկ Մահտեսյանը` առանց հատուկ հագուստի, բայց աչքերից ճանաչում եմ նրան։ Եվս 15 րոպե, և մենք հանում ենք մեր համազգեստները, սկսում ենք մրսել, քանի որ հագուստը լրիվ թաց է, ու անհամբեր սպասում ենք արևի տակ հայտնվելուն։

Инфекционист Агаси Махтесян в медцентре Арташат встречает при выходе из отделения интенсивной терапии
© Sputnik / Aram Nersesyan
Աղասի Մահտեսյան

Լուռ վերադարձ

Մեքենայում շատ լուռ է։ Հա՛մ սթրես ենք տարել, հա՛մ էլ անտանելի հոգնել։ Մտքումս կրկնում եմ բժիշկ Մահտեսյանի ազգանունը ու էլի փշաքաղվում, չեմ կարողանում ազատվել այդ սիմվոլիզմի զգացումից։ Հետո հիշում եմ Մուսեյանի հայրանունը` Արժանիկ, երևի արժանի բառի հետ կապ ունի, կարծում եմ` արժանի է լավ բաների։ Հիշում եմ բուժաշխատողների հոգնած, բայց ժպտերես աչքերը, հիվանդների անօգնական ձեռքերը (միշտ նայում եմ մարդկանց ձեռքերին)։ Կրկին վերլուծում եմ տեսածս ու լսածս։ Դեմքիս վրայով քամի է անցնում, վայելքից փակում եմ աչքերս ու գիտակցում, որ վերջին մի քանի ամիսների ընթացքում առաջին անգամ առանց դիմակի եմ դրսում։ Դնում եմ դիմակս ու հասկանում, որ այլևս երբեք ու ոչ մի կարգավիճակով չեմ ուզում վերադառնալ այնտեղ, որտեղ րոպեներ առաջ էի։

  • Արտաշատի բուժկենտրոնում
    Արտաշատի բուժկենտրոնում
    © Sputnik / Aram Nersesyan
  • Արտաշատի բուժկենտրոնում
    Արտաշատի բուժկենտրոնում
    © Sputnik / Aram Nersesyan
  • Արտաշատի բուժկենտրոնում
    Արտաշատի բուժկենտրոնում
    © Sputnik / Aram Nersesyan
  • Արտաշատի բուժկենտրոնում
    Արտաշատի բուժկենտրոնում
    © Sputnik / Aram Nersesyan
  • Արտաշատի բուժկենտրոնում
    Արտաշատի բուժկենտրոնում
    © Sputnik / Aram Nersesyan
  • Արտաշատի բուժկենտրոնում
    Արտաշատի բուժկենտրոնում
    © Sputnik / Aram Nersesyan
  • Արտաշատի բուժկենտրոնում
    Արտաշատի բուժկենտրոնում
    © Sputnik / Aram Nersesyan
1 / 7
© Sputnik / Aram Nersesyan
Արտաշատի բուժկենտրոնում

Ինչո՞ւ կորոնավիրուսով հիվանդները օգնություն չեն ստանում և ստիպված դիմում են լրագրողներին

8348
թեգերը:
հիվանդ, բժիշկ, կորոնավիրուս, Հայաստան
Ըստ թեմայի
100-ից 2-ը պարտադիր մահանում են. ֆրանսիացի բժիշկը՝ կորոնավիրուսով վարակվածների մասին
Ինչպես կարելի է Հայաստանում կանգնեցնել կորոնավիրուսի թափը. հայ պրոֆեսորը գործոններ է նշել
Բժիշկներն անդառնալի հետևանքներ են հայտնաբերել նրանց մոտ, ովքեր կորոնավիրուս են տարել
Վանաձորի մանկատան երեխաները

Մանկատունն ու 3 հայ աղջիկների ճակատագիրը. ինչ է լինում հաստատությունից դուրս գալուց հետո

602
(Թարմացված է 08:59 03.08.2020)
Նրանք տարբեր վայրերում, տարբեր ընտանիքներում են ծնվել, բայց ինչ-որ պահի բոլորի ճակատագրերն ու նաև երազանքները նմանվել են։ Sputnik Արմենիան պատմում է մանկատան շրջանավարտների ու նրանց հետագա կյանքի մասին։

Նունեն և Իննան արդեն ուսանողներ են, Քրիստինան պատրաստվում է հեռակա բաժնի համար քննություններին։ Այս աղջիկներին միավորում է ոչ միայն սովորելու, մասնագիտություն ձեռքբերելու ցանկությունը, այլև նման ճակատագրերը։ Նրանք երեքն էլ Վանաձորի մանկատան շրջանավարտներ են։

Воспитанники ванадзорского интерната
© Photo : provided by Koryun Aslanyan
Վանաձորի մանկատան երեխաները

Նունեն ու Քրիստինան նույնիսկ կես տարի կենցաղ են կիսել մանկատան երեք այլ աղջիկների հետ Anna Kara  հիմնադրամի վարձակալած բնակարանում: Իսկ մենթոր դայակներն էլ իրենց խորհուրդներով օգնել են ինքնուրույն կյանք սկսել՝ առօրյա գնումներ կատարել, կենցաղային տարբեր խնդիրներ լուծել և այլն։ «Ծնողազուրկ հայ երեխաների օգնության միություն (ՍՕԱՐ)» բարեգործական հիմնադրամի ֆինանսավորմամբ Նունեն, Քրիստինան և Իննան գրեթե մեկ տարի քաղաքի լավագույն մասնագետների մոտ բուհական ընդունելության քննությանն են պատրաստվել։ Հիմա աղջիկներն արդեն միասին չեն ապրում. ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության կողմից բնակարանի գնման հավաստագրեր են ստացել, բայց մանկատնից սկսված ընկերությունը մնացել է։

Նունեի պատմությունը

Նունե Պապյանը Վանաձորի մանկատանն է հայտնվել 8 տարեկանում ավագ երկու եղբայրների և քրոջ հետ։ Այնտեղ 10 տարի է անցկացրել։ Թե ինչու ընտանիքի 4 երեխաները մանկատուն տեղափոխվեցին, շատերի նման ինքն էլ պատմել չի ցանկանում։ Ասում է՝ ծնողները ողջ են, հարազատներ էլ ունեն, նրանցից ոմանք Նունեի սոցցանցերի անձնական էջերի ընկերների թվում են, բայց շփում նրանց ու ծնողների հետ չկա։

Нуне Папян
© Photo : provided by Koryun Aslanyan
Նունե Պապյանը

Մանկատանը հայտնվելու պատճառները ցավեցնում են, բայց այնտեղ անցկացրած տարիներից լուսավոր հիշողություններ կան, առաջին հերթին՝ սոցիալական աշխատողները։ Հենց նրանց աշխատանքին հետևելով էլ իր մասնագիտության ընտրությունն արեց. արդեն Վանաձորի պետական համալսարանի «Սոցիալական մանկավարժության» ֆակուլտետի ուսանողուհի է, անհամբեր սպասում է սեպտեմբերին։

Նունեի համար նոր կյանք է սկսվել՝ մանկատնից դուրս, ինքնուրույն և սեփական բնակարանում։ Ուրախությամբ ասում է՝ արդեն ճաշ եփել գիտի. նոր հմտությունը ձեռք է բերել ընկերուհիների հետ կես տարի առանձին ապրելիս։

Նունեի լավագույն ընկերուհին Իննան է։ Թեպետ ապրում են քաղաքի տարբեր հատվածներում, բայց օրվա գրեթե մեծ մասը միասին են անցկացնում։ Միասին նույն դպրոցն են հաճախել, միասին նույն կրկնուսույցի մոտ պարապել։ Հիմա էլ արդեն համակուրսեցիներ են։ Հարցազրույցի ժամանակ ևս իրար կողքի են։

Իննայի պատմությունը

Իննա Աղաբեկյանն ավագ քրոջ՝ Անիի հետ մանկատանն է հայտնվել 2 տարեկանում։ Հորը չի էլ տեսել, մայրը մենակ է մնացել սոցիալական, առողջական խնդիրների և երկու աղջիկների հետ. նրանց ստիպված մանկատուն է տարել։ Անկեղծանում է՝ մոր դեմ չարացած չէ, տարիների ընթացքում հասկացել է, որ նման որոշում ստիպված է կայացրել։ Բնակարանի գնման հավաստագիր քույրը՝ Անին է ստացել, հիմա քույրերով վերանորոգում են բնակարանը։ Հույս ունեն շուտով ավարտել և մայրիկին էլ իրենց նոր բնակարան բերել։ Առաջին անգամ Նոր տարին նոր տանն ու երեքով են անցկացնելու, այնպես որ կես տարի առաջ արդեն որոշակի ծրագրեր ունեն։

Инна Агабекян
© Photo : provided by Inna Aghabekyan
Իննա Աղաբեկյանը

Նունեի նման ինքն էլ է սոցիալական մանկավարժի մասնագիտությունն ընտրել։

«Սիրում եմ մարդկանց հետ խոսել, նրանց լսել, կարծում եմ՝ կարողանում եմ խորհուրդներ տալ։ Բացի այդ, ես անցել եմ այդ ամենի միջով, եղել եմ մանկատանը, եղել եմ նաև խնամատար ընտանիքում, գիտեմ, թե այդ իրավիճակում հայտնված երեխան ինչ է զգում, ինչի կարիք ունի, ուզում եմ օգնել նրանց իմ աշխատանքով»,- պատում է Իննան։

Խնամատար ընտանիքում երեք տարի է անցկացրել, այնտեղից մանկատուն է վերադարձել։

Инна Агабекян с сестрой Ани
© Photo : provided by Inna Aghabekyan
Իննա Աղաբեկյաննը քրոջ` Անիի հետ

«Չստացվեց, իրար չէինք հասկանում»,- խոստովանում է Իննան։ Մի քիչ մասնագիտական վերլուծություն է անում՝ խնամատար ընտանիքում հայտնվեց 14 տարեկանում։ Ինքն արդեն բավականին կայացած մտածելակերպ ուներ, խնամատար ընտանիքում էլ իրենց կարգ ու կանոնն էր հաստատված, երևի խնդիրը դա էր։ Բայց և ավելացնում է՝ եթե ինչ-որ պատճառով սեփական երեխաներն ունենալ չկարողանա, ապա երեխա է որդեգրելու, որ երկու կողմի համար էլ ընտանեկան կայունություն լինի։

Քրիստինայի պատմությունը

Քրիստինա Մաթոսյանը Վանաձորի մանկատանն ամենաքիչն է մնացել՝ չորս տարի, մինչ այդ կրտսեր երկու եղբայրների ու քրոջ հետ խնամքի այլ հաստատությունում էր։ Ինչու են մանկատանը հայտնվել. այս հարցն ակտիվ խոսող, ուրախ ձայնով աղջկան ակնհայտ ցավ է պատճառում. ասում է՝ ընտանեկան խնդիրներ էին, հայրն էլ, մայրն էլ ողջ են, ամուսնալուծված են։ Նրանց հետ կապ չունի, երկար ժամանակ չի տեսել, անկեղծանում է՝ որևէ բան իմանալ չի էլ ցանկանում։ Հետ չի նայում, հիմա՝ միայն առաջ, բայց և սիրով է հիշում այն օրերը, երբ չորս ընկերուհիների հետ մի բնակարանում էին ապրում։

Кристина Матосян
© Photo : provided by Koryun Aslanyan
Քրիստինա Մաթոսյանը

Կենցաղային գրեթե յուրաքանչյուր գործի համար հատուկ գրաֆիկ էին սահմանել, բացի սուրճ եփելուց։ Դա կամավորության սկզբունքով էր։ Արդեն տասն օր է՝ իր սիրուն, հարազատ դարձած բնակարանում է։ Ի տարբերություն Նունեի ու Իննայի՝ Քրիստինա Մաթոսյանի բուհական ընդունելության քննությունն առջևում է։ Դիմել է ՎՊՀ ռուս բանասիրության ֆակուլտետի հեռակա բաժին։ Հեռակա սովորելով՝ զուգահեռ աշխատել էլ կկարողանա.

«Ինձ պատկերացնում եմ գրասենյակում՝ սեղանի մոտ նստած, վրան լիքը թղթեր լցված, ես էլ թարգմանություններ եմ անում»,- ասում է Քրիստինան։

Կառավարությունը բարձրացնում է աշխատավարձերը. երեխաներին խնամողները պետք է լավ վարձատրվեն

Մի քիչ վախենում է «մեծ–մեծ բաներ» երազել, բայց մտքերն ուժ ունեն. տուն ունի, երազում է մի օր ավտոմեքենա ու իր երազած աշխատանքն ունենալ, գնալ ՌԴ, Սարատովի մարզ՝ իր ծննդավայր, պարզապես պտտվելու, այլ ոչ թե մնալու։ Հստակ որոշել է՝ ընտանիք շուտ չի կազմելու, դեռ պետք է սովորի, աշխատի, գումար վաստակի և կուտակի։ Բայց երբ էլ կազմի՝ երազում է ամուր ընտանիք ստեղծել, լավ կին ու լավ մայր լինել, իր երեխաներին տալ ընտանեկան այն ջերմությունն ու մայրական հոգատարությունը, որից ինքը, եղբայրներն ու քույրը զրկված են եղել։

Воспитанники ванадзорского интерната
© Photo : provided by Koryun Aslanyan
Վանաձորի մանկատան երեխաները

Հ.Գ. Նշենք, որ հոդվածի հերոսները Վանաձորի մանկատան վերջին շրջանավարտներն են։ ՀՀ կառավարության որոշմամբ՝ անցյալ տարի 4 գիշերօթիկ հաստատություն և 1 մանկատուն է լուծարվել՝ Վանաձորինը։ Գավառի մանկատան 4 շրջանավարտներից երեքը տղաներ են, որոնք այս տարվա նորակոչիկներն են, իսկ աղջիկը դիմել է Գավառի պետական բժշկական քոլեջ, քննություններն ու արդյունքները դեռ առջևում են։ Վիճակագրություն, թե մանկատան շրջանավարտների որ տոկոսն է բուհեր դիմում և ընդունվում, չկա։ Մանկատնից դուրս գալուց հետո ոչ բոլոր շրջանավարտներ են կապ պահում հաստատության հետ, հետևաբար՝ շրջանավարտների հետագա կյանքի մասին ամբողջական տեղեկություններ հնարավոր չի լինում հավաքագրել։

602
թեգերը:
տուն, շրջանավարտ, Ուսանող, դիմորդ, բուհ, աղջիկ, Վանաձոր, մանկատուն
Ըստ թեմայի
Երեխաներն այլև չեն բնակվում այդ տխուր հաստատություններում. Փաշինյան
Նորքի տուն–ինտերնատի տարեցներից երեքի վիճակը ծայրահեղ ծանր է. մանրամասներ
Երեխայի երջանիկ կյանքի համար լավագույն միջավայրը ընտանիքն է. Զարուհի Բաթոյան
Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան

Վառելիք՝ թափոններից, կամ աղբը ոչ թե աղբանոցներում է, այլ մարդկանց գլխում

304
(Թարմացված է 23:37 02.08.2020)
Հայաստանում տարեկան հազարավոր տոննա հին անվադող աղբի է վերածվում։ Տեղական ընկերություններից մեկը որոշել է վերամշակել դրանք և վառելիք ստանալ։ Բայց բոլորը չէ, որ հին անվադողերը հանձնելու «հավես» ունեն․ մեր երկրում աղբի վերամշակումը դեռևս պարտադիր չէ։

Տարեկան մոտ 850 հազար անվադող է ներկրվում Հայաստան։ Որոշ ժամանակ անց դրանք կուտակվում են աղբավայրերում, որտեղ անվադողերի վրա բույն են դնում կրծողները՝ իրենց կյանքը վստահելով քիմիական արտադրությանը։ Պարզվում է՝ իզուր, քանի որ գիտնականների գնահատմամբ՝ անվադողերից կրծողների մոտ քաղցկեղային հյուսվածքներ են առաջանում։ Այդ նույն կանցերոգենները՝ քաղցկեղածին նյութերը, վտանգավոր են նաև մարդկանց համար, երբ անվադողերն այրվում են, կամ աղբավայրում քայքայվում։

Մինչդեռ, ամեն ինչ կարող էր այլ կերպ լինել, համենայնդեպս այդպես են մտածում Դավիթ Քարամյանն ու Վահան Ղարիբյանը, որոնք միասին գործարան են հիմնել Երևանից ոչ հեռու՝ Աբովյան քաղաքում։ Նրանք անվադողերից վառելիք են ստանում, որը նման է դիզելայինին, ինչպես նաև ածխածնային սև մուր։ Նրանց հետ միասին ևս 30 մարդ է աշխատում (նրանցից շատերը դրա շնորհիվ մնացել են Հայաստանում և չեն մեկնել արտագնա աշխատանքի։

Այստեղ վերամշակում են թե՛ սովորական անվադողերը, թե՛ «ԲելԱԶ»-ների հսկայական, մարդու հասակից մեկուկես անգամ բարձր անիվները։ Դրանք բերում են Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատից, որի տնօրենը՝ Մհեր Պոլոզկովը, հաճույքով է ընդունել թափոնները վերամշակելու և օգտակար նյութերի վերածելու գաղափարը։ Բանակցությունները շարունակվում են նաև այլ ձեռնարկությունների հետ։
«Միայն Երևանում օրական 11 տոննա անվադող է հավաքվում։ Որտե՞ղ կարելի է այդքանը պահել և մինչև ե՞րբ»,- Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում մանրամասնեց Am-Eska ձեռնարկության տնօրեն Վահան Ղարիբյանը։

Ваан Гарибян, директор заводa по переработке использованных покрышек (31 июля 2020). Абовян
© Sputnik / Asatur Yesayants
Վահան Ղարիբյան, օգտագործված անվադողերի վերամշակման գործարանի տնօրեն

Կարելի է այդ 11 տոննան կուտակել, որի հետևանքով քաղցկեղածին գարշահոտություն կտարածվի, բայց կարելի է և վերամշակել ու ստանալ 4-5 տոննա դիզելայինին նման վառելիք։ Կարելի է ստանալ նաև ածխածնային սև մուր, որը կարելի է գործածել ռետինատեխնիկական արդյունաբերության մեջ կամ որպես վառելիք։ Մրի այրման ջերմաստիճանը կախված է հումքից (տարբեր անվադողերի ռետինանյութի բաղադրությունը տարբեր է), բայց միջինում այն կազմում է մեկ կգ-ի համար 6-7 հազար կիլոկալորիա, իսկ պիրոլիզային վառելանյութի համար կարող է գերազանցել 10 հազար կկալը։

Ղարիբյանի խոսքով՝ մեկ լիտր նմանատիպ վառելիքը կարող է փոխարինել 1.8 խորանարդ մետր գազին։ Չնայած՝ հումքի մեծ մասն անիմաստ թափված է աղբավայրերում։

Սպիտակ թուղթ՝ սև տառերով

2018թ-ի ապրիլի 12-ին կառավարությունն ընդունեց արտադրողների և ներմուծողների պատասխանատվության ռազմավարությունը՝ սեփական արտադրանքից ստացվող թափոնների համար(պարզ ասած՝ նրանց ապագա աղբի համար։ 2018-21 թվականների համար կառավարությունը ծրագիր մշակեց մեկ կարևոր նպատակով՝ ստեղծել այնպիսի պայմաններ, որ բիզնեսը կա՛մ ինքնուրույն վերամշակի աղբը, կա՛մ վճարի դրա վերամշակման համար։ Այդ ռազմավարության արդյունքում երկրում հայտնվեց սպիտակ թղթի ևս մեկ կույտ՝ տպագրական ներկով սևացրած։

Завод по переработке использованных покрышек (31 июля 2020). Абовян
© Sputnik / Asatur Yesayants
Օգտագործված անվադողերի վերամշակման գործարան

Առհասարակ, պետությունը պետք է վերահսկեր ապրանքի օգտագործման և վերամշակման ամբողջ շղթան։ Այսինքն՝ եթե ընկերությունը Հայաստան է ներկրել հազար մարտկոց (որը նույնպես բնության համար ամենահաճելի իրերից չէ), իշխանությունները պետք է նրան տեղեկացնեն, թե մեկ տարի հետո այդ մարտկոցներից մետաղական ինչպիսի թափոններ կստացվեն և դրանց հետագա վերամշակման համար որքան գումար պետք է վճարի ընկերությունը։ Բայց նման բան տեղի չի ունենում։ Հանրապետությունում գործում է արդյունաբերական թափոնների կադաստր, բայց այն որևէ պարտավորություն չի դնում այն ձեռնարկությունների վրա, որոնց գործունեության արդյունքում առաջանում են այդ թափոնները։

Մեկի քթի տակ աղբ է, իսկ մյուսը լվացել է ձեռքերը

Հայաստանում պոտենցիալ վնասակար ապրանքներից բնապահպանական հարկ է գանձվում։ Դրանց թվում են, օրինակ, վառելիքը և քսայուղային նյութերը, լվացող միջոցները, պլաստմասսան, կապարե արտադրատեսակները (օրինակ՝ վերալիցքավորվող մարտկոցները), շարժիչի յուղի ֆիլտրերը։ Մարդիկ նաև ավտոմեքենաների արտանետումների համար են հարկ վճարում, որի մասին շատերս տեղյակ ենք։ Տեղյակ չենք, սակայն, թե հետո ուր են գնում այդ գումարները։ Երբ ընկերության ներկայացուցիչները հետաքրքրվել են այդ մասին, պետական կառույցներից պատասխանել են, որ այդ գումարներով դպրոցներ և ճանապարհներ են կառուցվում։

«Լավ, բայց դրա համար այլ հարկեր կան։ Իսկ այս հարկը չէ՞ որ հենց այնպես չի կոչվում «բնապահպանական»։ Ինչո՞ւ չի կարելի այդ փողով ֆինանսավորել այդ ապրանքների վերամշակումը։ Մեզ ասացին․ «Կարելի է, բայց աշխատանքի արդյունավետության գնահատմամբ»։ Ես հարցրի․ «Իսկ ինչպե՞ս եք այն գնահատում»։ Չպատասխանեցին»,- հավելեց Ղարիբյանը։

Завод по переработке использованных покрышек (31 июля 2020). Абовян
© Sputnik / Asatur Yesayants
Օգտագործված անվադողերի վերամշակման գործարան

Միաժամանակ այդ թափոնները աղբանոց նետելու համար վճար է նախատեսված։ Անվադողերից յուրաքանչյուրի համար, օրինակ, պետք է վճարել տարեկան 500 դրամ։ Երեք տարի անց այդ գումարն ավելանում է՝ հասնելով 1500 դրամի։

Այդ պատճառով էլ բազմաթիվ ընկերություններ, կոպիտ ասած, «տակով» են անում։ Դրա համար պետք է ամսական 100-200, թող լինի 300 հազար վճարել։ Բիզնեսի համար դա մեծ գումար չէ, ավելի հեշտ է վճարել և վերջ։ Թե չէ այդ անվադողերը ինչ-որ տեղ տանել, մի հատ էլ վճարել վերամշակման համար․․․ շատերի համար դա ընդհանրապես նոնսենս է»,- պարզաբանեց Ղարիբյանը։

Ամենավատն այն է, որ այդ գանձումներով էլ ամեն ինչ ավարտվում է։ Այսինքն՝ եթե թափոններից բնությունն աղտոտվի, բիզնեսը կարող է պատասխանել․ «Որքան ասել եք, վճարել եմ, «հետո»-ն իմ գործը չէ»։

Նրանց գործն է

Վահան Ղարիբյանն ու Դավիթ Քարամյանը՝ երիտասարդ «տեխնիկական մտածողները» որոշել են, որ դա հենց իրենց գործն է։ Միասին ուսումնասիրել են պիրոլիզի, այսինքն՝ առանց թթվածնի տաքացման տեխնոլոգիան։ Անվադողերը տեղադրվում են փակ ռեակտորում և տաքացվում են մինչև 300-400°C։


Քանի որ այրումը տեղի է ունենում առանց օդի, ռետինանյութից թունավոր արտանետումներ չեն լինում։ Անվադողը քայքայվում է բաղկացուցիչ մասերի․ սկզբում գոլորշիանում է գազը, որը հետո նստվածք է տալիս հեղուկ վառելանյութի տեսքով, այնուհետև առաջանում է փոշի ածխածնի նստվածքը, այսինքն՝ սովորական մոխրագույն մուրը, բացի այդ, մնում են անվադողերի մետաղական հիմքերը՝ կորդերը։ Ի տարբերություն թթվածնային այրման՝ դիօքսիններ և այլ թունավոր նյութեր չեն առաջանում։

«Հայաստանում տոննաներով երկաթ է փոշիանում». բիզնեսը դեմ է ջարդոնի արտահանման տուրքին

Այդ տեխնոլոգիան նոր չէ․ պիրոլիզի՝ առանց թթվածնային տաքացման սկզբունքը հայտնի է շատ վաղուց։ Գործարաններ էլ կան, որտեղ աղբը ոչ թե այրում են, այլ հենց պիրոլիզային քայքայման ենթարկում՝ ստանալով օգտակար նյութեր։ Մի քանի տարի առաջ Վահանն ու Դավիթն այցելել են Գերմանիայի Լեվերկուզեն քաղաք, որտեղ գործում է քիմիական ինդուստրիայի հսկա՝ «Բայեր» ընկերությունը։ Նրանք տպավորվել են հատկապես այն փաստից, որ գործարանի տանիքին ծուխ չեն նկատել․ իսկ այդ տարածքում օդն ավելի մաքուր է եղել, քան մոտակա ավտոմայրուղում։ Գործարանը մեկ միլիարդ դոլար է արժեցել, բայց տեղի իշխանություններն այդ գումարը հետ բերելու խնդիր չեն դրել։ Նրանց համար ավելի կարևոր է շրջակա միջավայրի մաքրությունը։

Հայաստանում այդքան փող չկա, բայց տղաները որոշել են տեխնոլոգիան այստեղ էլ կիրառել։ Եվ վատ չի ստացվել․ անվադողերից որևէ արտանետում չկա, դրանք առաջանում են միայն գազի այրումից, երբ պիրոլիզային ռեակտորը տաքանում է։

Աշխարհը խորտակվում է աղբի մեջ. Հայաստանն առաջին հորիզոնականներում է

«Մենք ուսումնասիրեցինք տեխնոլոգիան, բերեցինք սարքավորումները, հետո ինքներս դրա վրա աշխատեցինք, ավարտին հասցրինք։ Դավիթը դրա մասնագետն է, ավարտել է կիրառական մեխանիկայի ֆակուլտետը։ Անձամբ է կազմել ռեակտորային այրիչի, գազային կոմպրեսորի, անվադողերի կտրման հաստոցի գծագրերը»,- ժպիտով պատմում է Վահանը։
Հաստոցը մեծ ավտոմատ դանակ է, որը բարակ շերտերի է բաժանում անգամ «ԲելԱԶ»-ի անվադողը։ Այնուհետև հումքը բեռնում են ռեակտորում։

Այդ աղբը շնչում ենք բոլորս

Արդյո՞ք նման արտադրությունը հատուցում է իր ծախսը։ Առանձնապես ոչ, այլապես նմանատիպ ձեռնարկություններ վաղուց կհիմնեին։ Որպեսզի պիրոլիզային վառելիքը վաճառվի, այն պետք է գազից էժան լինի կամ գոնե ավելի թանկ չլինի։ Բացի այդ՝ շատ ավելի հեշտ է գազ վառել։
«Մեր ծախսերը նույնպես շատ են։ Վերցնենք թեկուզ հաստոցի դանակները։ Դրանք պետք է երեք օրը մեկ սրել և ամիսը մեկ փոխել»,- նշեց Վահանը։

Завод по переработке использованных покрышек (31 июля 2020). Абовян
© Sputnik / Asatur Yesayants
Օգտագործված անվադողերի վերամշակման գործարան

Նույնը վերաբերում է մրին։ Այն օգտագործվում է ռետինե իրերի արտադրության մեջ, բայց Հայաստանում այդպիսիք գրեթե չեն արտադրվում։ Ուստի մուրը, ինչպես և պիրոլիզային վառելիքը, առաջարկում են ջերմոցային տնտեսություններին՝ տաքացման համար։ Տղաները նաև սեփական ջերմոցներ են հիմնել։
Անվադողերի մետաղական շրջանակները նույնպես ոչ ոք չի վերցնում։ Տղաները որոշել են դրանք բացօթյա թողնել, որպեսզի ժանգոտեն, որից հետո հնարավոր կլինի դրանցից դեղին ներկի պիգմենտ ստանալ։

Բայց հարցը ոչ միայն այդ ապրանքների արժեքն է, այլև այն, թե ինչ ենք վճարելու բոլորս, եթե դրանք շարունակեն աղբանոցում հայտնվել։ Ընդամենը պետք է կյանքի կոչել 2018թ-ի ապրիլին ընդունված ռազմավարությունը։ Այսինքն՝ հստակ կանոններ սահմանել, որոնց համաձայն՝ աղբը պետք է տեսակավորել և հանձնել վերամշակման (թեկուզ ոչ հենց այս ընկերությանը, ցանկացած մեկին)։

Վատ իրականացվող աղբահանությունը չի՞ պատժվում, կամ ջարդոնի համար բողոքողները լավ են պրծել

Քայքայել կարելի է ոչ միայն անվադողերը, այլև հին պոլիէթիլենը(տոպրակներն ու պարկերը), պլաստիկե շշերը և անգամ հին հագուստը։ Դրանցից նույնպես կարելի է դիզելային վառելիք ստանալ (մեկ տոննայից՝ մոտ 300 լիտր)։ Ավելի լավ է փող ծախսել դրա, քան նորանոր աղբավայրեր կառուցելու համար։

Որոշ տեղերում արդեն այդպիսի կանոններ են գործում։ 2018 թ-ի հեղափոխությունից հետո սկսեցին անտառահատումներին ավելի խիստ հետևել։ Վահանը վստահ է՝ երբ բոլորը լուրջ են տրամադրված, հնարավոր է արդյունքի հասնել։

«Նախկինում, երբ առաջարկում էինք մեր վառելիքը, պատասխանում էին․ «Ինչների՞ս է պետք։ Փայտի մեկ խորանարդ մետրը 14-15 հազար դրամ արժե»։ Հիմա արդեն նման բան չեն ասում, քանի որ անտառահատմանը շատ ավելի խիստ են հետևում։ Եթե նույնքան խիստ հետևեն աղբի վերամշակմանը, բոլորի համար ավելի լավ կլինի։ Չէ՞ որ այդ աղբը բոլորս ենք շնչում»,-եզրափակում է Վահանը։

Մեկ-երկու ժամից, երբ մենք արդեն Երևանի կենտրոնում կլինենք, քաղաքի արվարձանում այրվող աղբի ծուխը քամին Աբովյանի կողմ կտանի։ Բայց այդ քամուց ոչ մեկս չենք թաքնվի․ եթե ոչ այս, ապա մյուս աղբավայրի ծուխը անպայման կհասնի մեզ։

  • Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Անվադողերի վերամշակման գործարանի աշխատակիցները, Աբովյան
    Անվադողերի վերամշակման գործարանի աշխատակիցները, Աբովյան
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Անվադողերի վերամշակման գործարանի աշխատակիցը, Աբովյան
    Անվադողերի վերամշակման գործարանի աշխատակիցը, Աբովյան
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Անվադողերի վերամշակման գործարանի աշխատակիցը, Աբովյան
    Անվադողերի վերամշակման գործարանի աշխատակիցը, Աբովյան
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
    © Sputnik / Asatur Yesayants
1 / 34
© Sputnik / Asatur Yesayants
Անվադողերի վերամշակման գործարան, Աբովյան
304
թեգերը:
ռազմավարություն, կառավարություն, թափոն, գործարան, Աբովյան, աղբի տեսակավորում, աղբի վերամշակում, աղբաման, աղբ, Հայաստան
Ըստ թեմայի
Կարինե Դանիելյան. Հայաստանում աղբի վերամշակումը ստվերային բիզնես է
Հայաստանի իշխանությունը կզբաղվի հանքերում թափոնների բաղադրության հարցով
Ահազանգ. Ախթալայի պոչամբարի հարակից ձորն աղտոտված է թափոնաջրերով
Մի քանի տասնյակ տոննա կենցաղային թափոններ և տիղմ. ՀԿԵ-ն մաքրել է Գորգոբա գետակի հունը
Նիկոլ Փաշինյան

ՊԵԿ-ն ամփոփել է 2019-ը և միջոցառումների կատարողականը ներկայացրել Փաշինյանին

0
(Թարմացված է 19:04 03.08.2020)
2019-ին Հայաստանում տպվել է 38%-ով շատ ՀԴՄ կտրոն, քան 2018-ին, ինչի հետևանքով 2018-ի համեմատ արձանագրվել է 21.9%-ով շատ առևտրաշրջանառություն։

ԵՐԵՎԱՆ, 3 օգոստոսի – Sputnik. Պետական եկամուտների կոմիտեի նախագահ Էդվարդ Հովհաննիսյանը վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին է ներկայացրել 2019 թվականին կատարված ՊԵԿ-ի միջոցառումների կատարողականը: Տեղեկությունը հայտնում է վարչապետի մամուլի ծառայությունը։

Համաձայն Հովհաննիսյանի ներկայացված զեկույցի՝ 2019-ին Հայաստանում տպվել է ավելի շատ ՀԴՄ կտրոն, ՊԵԿ-ում կատարվել են ավելի շատ գանձումներ և հարուցվել են քրեական գործեր, քան 2018-ին և մնացած նախորդ տարիներին։ Օրինակ՝ 2019-ին Հայաստանում տպվել է 120 մլն կամ 38%-ով շատ ՀԴՄ կտրոն, քան 2018-ին, ինչի հետևանքով 2018-ի համեմատ արձանագրվել է 345 մլրդ դրամի կամ 21.9%-ով շատ առևտրաշրջանառություն։

ՊԵԿ իրավական գործառույթ իրականացնող ստորաբաժանումների կողմից 2019-ի ընթացքում պետական բյուջե է գանձվել 63,6 մլրդ դրամ, 2018-ին՝ 30,6 մլրդ դրամ, 2017-ին՝ 26,8 մլրդ դրամ։ 2019-ի ընթացքում հարուցվել են 454 քրեական գործեր: Հաշվետու ժամանակաշրջանում վերականգնվել է 11,9 մլրդ դրամ գումար, 55 քրեական գործով ավարտվել է նախաքննությունը, գործերը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել են դատարաններ:

Ռեկորդային ցուցանիշ. պետության պարտքը տնտեսվարող սուբյեկտներին նվազել է

Նվազել են ՊԵԿ-ի ստուգումները։ 2019-ին հարկային մարմնի իրականացրած համալիր հարկային ստուգումների քանակը 2018-ի նույն ժամանակաշրջանի համեմատ նվազել է 5.6%-ով: Իրականացված համալիր ստուգումների թվի կրճատման պայմաններում արձանագրված լրացուցիչ պարտավորությունների գումարն աճել է 81.2%-ով, միաժամանակ աճել է նաև մեկ ստուգմանը բաժին ընկնող լրացուցիչ պարտավորության գումարը 92.0%-ով: 2019-ին 2018թ-ի համեմատ էականորեն նվազել են ՀՀ սահմանով ներմուծվող բեռների նկատմամբ մաքսային մարմինների կողմից իրականացվող բեռների ֆիզիկական զննման դեպքերը։ Դրանց տեսակակար կշիռը ներմուծման հայտարարագրերի ընդհանուր թվի մեջ 2018թ-ի 22%-ի փոխարեն 2019թ. կազմել է շուրջ 12%։ Էականորեն պարզեցվել է ԵԱՏՄ անդամ պետություններում հաշվառված անձնական տրանսպորտային միջոցների ՀՀ սահմանահատման գործընթացը։

Հովհաննիսյանը տեղեկացրել է, որ ներդրվել են երրորդ անձանց վերաբերյալ ՀՀ ՊԵԿ-ին տեղեկատվություն փոխանցելու երկու նորարար վեբ-ծառայություններ:

Հովհաննիսյանը խոսել է նաև Գյումրու արտաքին տնտեսական գործունեության կենտրոնի շինաշխատանքների մասին։ Նա հայտնել է, որ շինարարության առաջին փուլը կավարտվի առաջիկա ամսվա ընթացքում, իսկ երկրորդի աշխատանքները կմեկնարկեն 2021-ին ու կավարտվի 2022-ի վերջին:

Փաշինյանը սրան ի պատասխան հանձնարարել է կենտրոնի շինաշխատանքների ուղղությամբ իրականացնել խիստ վերահսկողություն: Նա նաև հավելել է, որ պատրաստվում է առաջիկայում այցելել սահմանային անցակետեր՝ գնահատելու նախորդ այցից հետո իրականացված աշխատանքները:

Խորհրդակցության վերջում ՊԵԿ նախագահը վարչապետին ներկայացրել է ՀՀ ՊԵԿ 2020-2024 թվականների զարգացման և վարչարարության բարելավման ռազմավարական ծրագիրը:

0
թեգերը:
Պետական եկամուտների կոմիտե (ՊԵԿ), Էդվարդ Հովհաննիսյան (ՊԵԿ նախագահ), Նիկոլ Փաշինյան, Հայաստան
Ըստ թեմայի
Հայաստանում տուրիզմի ոլորտը կոլապսի մեջ է. փրկության 2 ճանապարհ կա
Հայաստանի արտակարգ ամառն ու պաշտոնյաների ձախողված արձակուրդը. ո՞վ է ամենաշատը «հոգնել»
Միջպետական ճանապարհները հիմնանորոգվում են. Փաշինյանը տեսանյութ է հրապարակել
Գևորգ Պետրոսյանը խոստացել է ավլել Հանրապետության հրապարակը, եթե...