Третий Галатский мост, Стамбул (конец XIX века)

Աթաթուրքի և թուրքերենի «կնքահայրը», կամ հայը, որի մասին թուրքերը լռել չեն կարող

2971
(Թարմացված է 09:24 08.06.2020)
Եթե չլիներ այդ հայը, թուրքերը չէին ունենա այն այբուբենն ու լեզուն, որով հաղորդակցվում և գրում են ամեն օր, իսկ Աթաթուրքն այդպես էլ Մուսթաֆա Քեմալ կմնար։

Թուրքիայի խոշորագույն Ստամբուլ քաղաքի Շիշլի շրջանում մի փոքր փողոց կա, որտեղ կարելի է տեսնել «Դիլաչար փողոց» վահանակը։ Անտեղյակ մարդկանց այս անունը ոչինչ չի հուշում և կարող է անհասկանալի թվալ հիմնականում այն պատճառով, որ Ստամբուլի փողոցների մեծ մասը հայտնի գործիչների անուններ են կրում։ Հարևանությամբ է գտնվում, օրինակ, Ռեհա Յուրդաքուլի փողոցը` թուրք ռեժիսորի անունով, Հալիդե Էդիբ Ադըվարը` թուրք քաղաքական գործչի անունով,  Չիֆթե Ջեվիզլեր փողոցը, Ալաաթին Էլմասի փողոցը և այլն։ Ապա ինչո՞ւ Դիլաչար փողոցի վահանակն այդաստիճան որբացած տեսք ունի և փաստորեն զուրկ է իր ամբողջական անունից։

Թեպետ հարցն այս հռետորական է։ Խնդիրը, իհարկե, հայերն ու հայատյացությունն են։ Դիլաչար փողոցն անվանվել է հայ լեզվաբան Հակոբ Դիլաչար–Մարթայանի պատվին, որը մեծ ներդրում է ունեցել Թուրքիայի պատմության մեջ։  Ընդհանրապես անտեսել այս մարդու հիշատակը թուրքերը չէին կարող, սակայն նրա անունով փողոցն անվանելիս` որոշակի մանևրեցին և թողեցին միայն թուրքական ազգանունը, ավելի ճիշտ` կեղծանունը։ Հայերի մոտ շատ ընդունված Հակոբ անունը, էլ չասած Մարթայան ազգանունը կարող էին զանգվածային անկարգություններ հրահրել։

Ի դեպ, Մարթայանին «դիլաչար» կեղծանունն էր տվել ժամանակակից թուրքական պետության հիմնադիր, Թուրքիայի հանրապետության առաջին նախագահ Մուսթաֆա Քեմալը, նույն ինքը` Աթաթուրքը։ Զվարճալի է, սակայն նախագահին էլ Աթաթուրք էր կնքել հենց Մարթայանը`իբր «վրեժխնդիր լինելով» իր կեղծանվան համար։

Ի՞նչ ասել է «դիլաչար»

«Լաչառ» (խոսակցական` խմբ.) բառը լայն տարածում ունի նաև հայերենում.  այդպես են անվանում կռվարար, լեզվանի մարդկանց։

Թուրքերեն «լաչար» բառը նշանակում է «լեզու», իսկ «դիլաչարը»` «լեզու բացող»։ Հակոբ Մարթայանն իսկապես «բացել» էր թուրքերենը։ Առանց նրա ժամանակակից թուրքերը ո՛չ այբուբեն կունենային, ոչ՛ էլ սեփական լեզուն, որով նրանք այսօր հաղորդակցվում և գրում են։ Բայց ամեն ինչի մասին հերթով։

Հայերի անեծք, թե խղճի խայթ. ինչու քուրդ ծերունին չէր կարողանում հանգիստ մեռնել

Հակոբ Մարթայանը ծնվել է 1895 թվականին Ստամբուլում։ Մանկուց տղան լեզուների նկատմամբ տաղանդ է դրսևորել և հայերենից ու թուրքերենից բացի ևս 19 լեզվի է տիրապետել, այդ թվում հունարեն, անգլերեն, իսպաներեն, լատիներեն, գերմաներեն, ռուսերեն, բուլղարերեն և մի շարք այլ լեզուների։ Իր կարիերան նա սկսել էր որպես անգլերենի ուսուցիչ։

Առաջին աշխարհամարտի ժամանակ Մարթայանին անգլիացիների դեմ կռվելու համար բանակ են զորակոչում։ Մի օր բրիտանացի ռազմագերիները խնդրում են նրան թուրք սպաներին փոխանցել, որ վերջինները դադարեցնեն իրենց նկատմամբ բռնությունները։ Մարթայանն այդպես էլ անում է։ Թուրք սպաները, կարծելով, թե նա լրտես է, տանում են դիվիզիայի հրամանատար Մուսթաֆա Քեմալի մոտ։

Մարթայանը հանգիստ բացատրում է, որ լրտես չէ, այլ պարզապես տիրապետում է անգլերենին և փոխանցել է գերիների խնդրանքը, ոչ ավելին։ Քեմալին դուր է գալիս խելացի տղան, նրանք հետագայում ընկերանում են։ Սրանով կարելի է բացատրել այն, թե ինչպես Մարթայանը, ի տարբերություն շատ հայ մշակութային և հասարակական գործիչների, 1915 թվականին կարողացավ խուսափել սպանվելուց։

Քեմալը դեռ ռազմական ճամբարում Մարթայանի մոտ նոթատետր նկատեց, որում լատիներենով թուրքական գրություններ էին արված, ինչը չափազանց հետաքրքրեց ապագա Աթաթուրքին։ 5 տարի անց` 1923 թվականին, դառնալով Թուրքիայի հանրապետության նախագահ, նա Մարթայանին հանձնարարեց բարեփոխում իրականացնել  թուրքերենում` օսմաներենի այբուբենն արաբատառից դարձնել լատինատառ։ Բացի այդ հայ լեզվաբանը դարձավ թուրք նախագահի խորհրդականը լեզվի, մշակույթի և գիտության հարցերով։

Բարեփոխումների իր ծրագրերի շրջանակում Քեմալը ազգանունների մասին օրենք մտցրեց` Թուրքիայում մինչև XX դարի 30-ականները ազգանուններ չեն եղել։ Թուրք լեզվաբանները նախագահին առաջարկեցին վերցնել Turk Аtasi (թուրքերի հայր) ազգանունը։ Մարթայանը որոշակի փոփոխություններ արեց` տեղերով փոխեց բառերն ու ստացավ մինչ օրս էլ հայտնի Ataturk ազգանունը։

Ոճրագործները` ազգային հերոսներ, կամ ինչպես թուրքերը տիրացան հայերի ունեցվածքին

Լինելով Թուրքիայի նախագահի խորհրդական Մարթայան–Դիլաչարը չէր մոռանում իր ազգի մասին։ Թուրքերենի զարգացումից բացի, նա զբաղվում էր հայերենի ուսումնասիրությամբ։ «Լեզու, լեզուներ և լեզվաբանություն» նրա աշխատության մեջ խոսվում է հայերենի, հին հայերենի (գրաբար), միջին հայերենի և ժամանակակից հայերենի, ինչպես նաև դրա զարգացման մեջ հայ լեզվաբան Հրաչյա Աճառյանի ունեցած ներդրման մասին։

Եվս մեկ հետաքրքիր պատմություն կա Դիլաչարի և Աթաթուրքի հետ կապված։ 1934 թվականին Աթաթուրքը բարձրաստիճան պետական չինովնիկների և գիտության տարբեր ճյուղերի գործիչների հետ ճաշելիս խնդրեց, որպեսզի յուրաքանչյուր ազգի ներկայացուցիչ երգ կատարի իր լեզվով։ Երբ հերթը հասավ Հակոբ Մարթայանին, ոմանք սկսեցին քչփչալ, թե մի քանի լեզու իմացող հայը չի հանդգնի թուրքերենից բացի այլ լեզվով երգել։ Սակայն Հակոբ Մարթայանը, ոչ ավել ոչ պակաս, հայերեն լեզվով կատարեց զորահրամանատար Անդրանիկին նվիրված հայտնի երգը։ Հյուրերը, լսելով Անդրանիկի անունը, զայրացան, սակայն Աթաթուրքը հրամայեց նրանց հանդարտվել։

«Անդրանիկը թուրքերի թշնամին էր և հազարավոր թուրք է սպանել։ Անդրանիկի նման հերոս հայերը չեն ունեցել անցյալում, ապագայում էլ հազիվ թե ունենան։ Հայերը ճիշտ են անում, որ հիշում են իրենց հերոսներին», – ասաց թուրք նախագահը։

Թուրքերը պետք է հավերժ երախտապարտ լինեն ճապոնացիներին. Ստալինգրադի հաղթանակն ու հայի բախտը

1938 թվականին նույնիսկ իր հովանավոր Աթաթուրքի մահից հետո Հակոբ Դիլաչարի ճակատագիրը, ի տարբերություն Թուրքիայում բնակվող բազմաթիվ հայերի, բավական հաջող դասավորվեց։  Նա Անկարայի համալսարանում լեզվաբանության պատմություն և ընդհանուր լեզվաբանություն էր դասավանդում, խմբագրում թուրքական հանրագիտարանը, «Ռահվիրա» և «Մշակույթ» հայկական թերթերի հիմնադիրն էր։  Հակոբ Մարթայանը մահացել է 1979 թվականին Ստամբուլում, 84 տարեկան հասակում։

2971
թեգերը:
հայերեն, Աթաթուրք (Մուստաֆա Քեմալ), Հակոբ Դիլաչար–Մարթայան, Զորավար Անդրանիկ, Թուրքիա, Թուրք, հայ, Հայաստան
Ըստ թեմայի
Հայկական եկեղեցին` ոչխարների փարախ. ինչպես Խարբերդի հայերը փրկեցին մշակութային կառույցը
Միրանը համբուրում է Մայր տաճարի դուռը, բայց չի խաչակնքվում. ինչո՞ւ է նա պահպանում Անին
Ամասիացի Օհանը և մյուսները․ ինչու են թուրք գրողները խոսում Արևմտյան Հայաստանի հայերի մասին
ՄԱԿ

«Ստան» ածանցը նշանակում է` ասիական երկիր ենք. ինչու են երկրները փոխում իրենց անունները

474
(Թարմացված է 21:49 22.01.2021)
Եկեք անկեղծ լինենք։ Գաղտնիք չէ, որ վերջին տասնամյակների ընթացքում աշխարհի բազմաթիվ երկրներ փոխել են իրենց պետությունների անունները, և այդ գործընթացը շարունակվում է։
Ինչու են երկրները փոխում իրենց անունները

Հիշում եք երևի՝ մի քանի տարի առաջ Նուրսուլթան Նազարբաևն առաջարկեց հանել իր երկրի անվանման վերջին «ստանը», հիմնավորելով՝ ախր «ստանը» նշանակում է, որ մենք հետամնաց ասիական երկիր ենք։ Ի վերջո երկրի անունը չփոխվեց, փոխվեց մայրաքաղաք Աստանայի անունը, այն անվանվեց Նուր-Սուլթան։

 Մի քանի տարի առաջ, եթե հիշում եք, նման մի առաջարկություն էր արել  Հայաստանի նախկին վարչապետ Հրանտ Բագրատյանը, որն ասում էր՝ եկեք Հայաստանն անվանենք Արմենիա։ Էս դեպքում գոնե ինչ-որ տրամաբանություն կար, որովհետեւ եթե Ղազախստանին դրսում էլ են Ղազախստան անվանում, ապա Հայաստանն արտերկրում հայտնի է հենց որպես Արմենիա։

ԲիԲիՍի-ն հիշեցնում է մի միջադեպի մասին, որը պատահել է 2011 թվականին։ Պաշտոնական այցով ժամանելով Մյանմա` այն ժամանակվա պետական քարտուղար Հիլարի Քլինթոնը շատ նուրբ իրավիճակում հայտնվեց։ Տասնամյակներ շարունակ այդ երկիրը, որն, ինչպես հիշում եք առաջ կոչվում էր Բիրմա, ղեկավարում էին զինվորականները։ Հիմա սկսվել էր ազատականացումը և իշխանությունները պետությունն անվանել էին Մյանմա։ Սակայն ամերիկյան վարչակազմը որոշել էր շարունակել անվանել երկիրը Բիրմա։ Հիմա ինչ պետք է աներ խեղճ Քլինտոնը։ Ասես Բիրմա՝ կվիրավորես տեղի իշխանություններին, ասես Մյանմա՝ խիստ նկատողություն կստանաս Աերիկայում ։ Ու Քլինթոնը գտավ ելքը՝ ո՛չ Բիրմա էր ասում, ո՛չ էլ Մյանմա, այլ պարզապես «այս երկիրը»։ Համաձայնեք, խելոք  կին  է, ափսոս նախագահ չդարձավ։

Հիմա ասիական մեկ այլ պետության մասին։ Երևի հիշում եք Հնդկաստանի ափերի մոտ գտնվող այդ մեծ կղզին կոչվում էր Ցեյլոն։ Դեռ 16-րդ դարում էին պորտուգալացիներն այն այդպես անվանել։ Հետո կղզին անցել էր հոլանդացիներին,վերջում էլ բրիտանացիներին, բայց Ցեյլոն անունը  պահպանվել էր։ Եվ միայն անցած դարի 70-ական թվականներին, վերականգնելով պատմական արդարությունը, երկրի իշխանությունները սկզբում կղզին անվանեցին Շրի Լանկա, վերջում էլ՝Շրի Լանկայի Դեմոկրատական Սոցիալիստական Հանրապետություն։ Եվ այնուամենայնիվ ողջ աշխարհը բուրումնավետ տաք հեղուկը գավաթի մեջ լցնելիս` ասում է. «Ինչ լավն է Ցեյլոնի թեյը»։

«Ճշմարիտ եմ, ջանասեր եմ, բայց թուրք չեմ». Հրանտ Դինք

Կարող եմ թվարկել այն երկրները, որոնք անվանափոխվել են։ Նախկին Հարավային Ռոդեզիան այժմ դարձել է Զիմբաբվե, նախկին Ֆրանսիական Սուդանը՝ Մալի, Լատինական Ամերիկայում գտնվող Բրիտանական Հոնդուրասը՝ Բելիզ, իսկ նախկին Վերին Վոլտան՝ Բուրկինա Ֆասո։ Պատկերացրեք` կան երկրներ, որոնք մի քանի անգամ են փոխել անվանումը։ Նման պետություններից է Կամբոջան, որը մի ժամանակ դարձավ Կխմերյան Հանրապետություն, հետո Դեմոկրատական Կամպուչիա եւ վերջապես կրկին Կամբոջա։

Մեր հարևանի մասին։ Այնտեղ չեն դադարում վեճերը՝ Ջորջիա՞, թե՞ Սաքարթվելո։ Համաձայնեք՝ Սաքարթվելո շատ գեղեցիկ է հնչում։ Եվ բացի այդ, մի հատ Ջորջիա նաև Ամերիկայում կա։ Ի դեպ մի քանի օր առաջ Լիտվան պաշտոնապես հաստատել է Վրաստանի Սաքարթվելո անունը։ Բայց ամենահետաքրքիր դեպքը երևի կապված է  Նոր Զելանդիայի հետ։ Տարիներ շարունակ այնտեղի ակտիվիստները պայքար են մղում, որպեսզի իրենց երկիրը կոչվի շատ տարօրինակ մի բառով՝ փորձեք արտասանել՝ Աօտեարօա։ Բովանդակությունն էլ է նույնքան տարօրինակ ու արտառոց՝ երկար սպիտակ ամպի երկիր։ Սա բնիկ ժողովրդի՝ մաորիների լեզվով է, որոնք այս կղզում ապրում էին մինչև անգլիացիների ժամանումը և որոնց նկատմամբ բրիտանացիները մեղքի զգացում ունեն, որովհետեւ կոտորել էին թե՛ այստեղ, թե՛ Ավստրալիայում։

Եվ, վերջապես, այսպես ասած ստիպողական անվանափոխության մասին։ 30 տարի է որպես անկախ պետություն գոյություն ուներ Մակեդոնիան։ 30 տարի շարունակ բողոքում էին հույները՝ ինչպես թե Մակեդոնիա, բոլորին հայտնի է, որ Ալեքսանդր Մակեդոնացին հույն է եղել, փոխեք ձեր երկրի անունը։ Մակեդոնիայի իշխանությունները անընդհատ ընդդիմանում էին, մինչև Հունաստանը պարզապես կոշտ պայման դրեց՝ կամ տեղի եք տալիս, կամ մենք թույլ չենք տալիս ձեր մուտքը Եվրամիության և ՆԱՏՕ։ Գտնվեց կոմպրոմիսային տարբերակ՝ երկիրն անվանվեց Հյուսիսային Մակեդոնիա։ Եթե կարծում եք, թե կողմերը գոհ են, չարաչար սխալվում եք։ Մակեդոնացիները գոհ չեն, որ իրենց Հյուսիսային են անվանում, հույները Մակեդոնիա բառից են բողոքում։

474
թեգերը:
Վրաստանի Հանրապետություն, անուն, Մակեդոնիա, Հայաստան, աշխարհ, Երկիր մոլորակ
թեմա:
5 րոպե Դուլյանի հետ
Ըստ թեմայի
Ինչպես 11 երեխաներից կրտսերը դարձավ հայտնի և հարուստ. Պիեռ Կարդենի բրենդի պատմությունը
Ավարտվող տարվա իրողությունները. միայն Հայաստանում չէ, որ բողոքում են վարչապետից
Ներումների քանակը կտրուկ մեծացել է. Թրամփը մտադիր է կանխավ ներում շնորհել նաև ինքն իրեն
Վազգեն Մանուկյան. արխիվային լուսանկար

«Ես ձեզ որտեղի՞ց Ղարաբաղ տամ», կամ ինչ է լինում, երբ «սայթաքում է» պետական գործչի լեզուն

6554
(Թարմացված է 13:43 22.01.2021)
Գյումրու մի խումբ բնակիչների, որոնք որոշել էին Վազգեն Մանուկյանին թույլ չտալ մտնել քաղաք, հյուրը «բոմժեր» անվանեց։ Դա շատերին նեղացրեց և զանազան բանավեճերի առիթ դարձավ։ Sputnik Արմենիայի սյունակագիր Սերգեյ Բաբլումյանը որոշել է համեմատական վերլուծություն անցկացնել։

Կենսափորձով ու քաղաքական փորձով հարուստ քաղաքական գործչի համար, որը որոշել է անցումային կառավարության վարչապետ դառնալ, նման արտահայտությունն անթույլատրելի է։ Եվ չնայած գյումրեցիների հետ հանդիպումն անցավ ժողովրդի մեծ կուտակումով և փոխըմբռնման մթնոլորտում, նստվածքն, այնուամենայնիվ, մնացել է։ Որովհետև «լեզվի կտրածը չի լավանա»։

Արցախը չի կարող գրպանում լինել

80-ականների վերջն էր։ Հայաստանում եռում էին արցախյան կրքերը, բազմահազարանոց ամբոխներն աղաղակում էին «Մի-ա-ցում», «Մենք ծայրահեղական չենք», չգիտես ինչու՝ «Լենին, պարտիա, Գորբաչով», Կարեն Դեմիրճյանից վճռական քայլեր էին պահանջում՝ ի աջակցություն արդար գործի, սպասում նրա խոսքին։

Եվ ահա Հայաստանի Կենտկոմի առաջին քարտուղարը գալիս է ծայրահեղ բորբոքված Ազատության հրապարակ, բարձրանում մուտքի առջևի հարթակին և մեն-մենակ մնում բազմահազարանոց ամբոխին դեմ հանդիման։

Դեմիրճյանը, պետք է ասել, երկչոտներից չէր, կարողանում էր լսարանն իր ձեռքում պահել և ճառելուց լավ էր։ Իսկ այստեղ, սկսելով կարծես թե լավ նոտայից, ավարտեց․

«Ես ձեզ որտեղի՞ց Ղարաբաղ տամ։ Ղարաբաղը ջեբս չի, որ տամ»։

Ըստ էության՝ ամեն ինչ ճիշտ է․ Դեմրիճյանը չէր կարող ԼՂՀ-ի հարցերը լուծել հօգուտ Հայաստանի, ինչքան էլ որ ցանկանար։ Իսկ ցանկություն նա անկասկած ուներ։ Եվ նա ասաց այն, ինչը բոլորը պետք է հասկանային և բոլորն էլ հասկանում էին։ Բայց խնդիր, միևնույնն է, առաջացավ՝ բառերի ոչ պատշաճ օգտագործման պատճառով. դա վիրավորել էր ոգևորված ու բոբոքված մարդկանց։ Հանրապետության առաջնորդը պետք է հաշվի առներ քաղաքացիների տրամադրությունն ու ավելի զգույշ լիներ արտահայտություններ ընտրելիս։ Նա սխալվեց։

Ո՞վ է Վազգեն Մանուկյանը «սելֆիների սերնդի» համար

Ճիշտ է, ժողովուրդը հարգում էր Դեմիրճյանին, բայց իրավիճակի փոփոխությունը խստություն էր պահանջում դիրքորոշում հայտնելիս, իսկ դա տեղի չունեցավ։ Կոմկուսի Կենտկոմի առաջին քարտուղարին դավաճանեց չափից դուրս ինքնավստահությունը․ ցուցարարները նրան սուլոցներով արձագանքեցին և դա անվստահության առաջին հրապարակային արտահայտումն էր մի մարդու նկատմամբ, որը մինչև վերջերս հավաքվածների կուռքն էր․ երկրի ղեկավարի համբավը կոտրվեց և կոտրվեց անդառնալիորեն։ Տարիներ պետք եղան, որպեսզի մարդիկ սառեն ու մոռանան։

Թե ինչպես Կենտկոմի առաջին քարտուղարը կռվեց երկրորդի հետ

60-ականներին Հայաստանում գլխավոր ղեկավար Յակով Նիկիտիչ Զարոբյանն էր, իսկ հանրապետության երկրորդ մարդը՝ Հովհաննես Մինայիչ Բաղդասարյանը (ժողովրդի լեզվով՝ Հովմինը)։ Երկուսն էլ փորձառու և իրենց գործն իմացող ղեկավարներ էին։

Զարոբյանը Հայաստան էր եկել երկար տարիներ Ռուսաստանում ապրելուց և աշխատելուց հետո, որտեղ «․․․քու մերը» արտահայտությունը հաճախ հայհոյանք չէ, այլ ընդամենը հավանության, համաձայնության կամ անհամաձայնության, աջակցության ու մտերմության զգացմունքային արտահայտում։

Բաղդասարյանը՝ հակառակը։ Նա մեծացել ու դաստիարակվել էր Լենինականում` խիստ ավանդապաշտ ընտանիքում, որտեղ նման խոսքային ազատությունները բառացիորեն էին ընկալվում՝ դրանից բխող բոլոր հետևանքներով։ Այսինքն` հնարավոր չէ իմիջիայլոց արտաբերել «․․․քու մերը» և դրանից հետո հույս դնել հայերի ըմբռնման վրա։ Իսկ Յակով Նիկիտիչն արտաբերեց։

Չեմ կարող հաստատ իմանալ, թե ինչ հանգամանքներում և հատկապես ինչ համատեքստում (բայց միանշանակ՝ ոչ վիրավորելու համար) Զարուբյանը նախադասության մեջ ներառեց այդ արտահայտությունը, բայց այն ասվել էր, և Բաղդասարյանը չհապաղեց պատասխանել։ Դարձավ կռիվ։

Ո՞ւմ հետ նոր կյանք սկսել, կամ Սողոմոն իմաստունի մատանու առակը

Այնպես չէ, որ Հովհաննես Մինայիչը մինչ այդ խոսքը չէր լսել ու չգիտեր, այլ հարց է, որ նա չէր կարող պատկերացնել, որ այն կհնչի ղեկավարի կողմից՝ իր հասցեին։ Թեկուզ և առանց չարության, առանց վիրավորելու որևէ ցանկության, սովորության համաձայն, բայց, միևնույնն է․․․ խոսքն ասվել էր, վիրավորանքը հասցվել էր, և այն այնքան էլ արագ չանցավ․․․․

Թե ինչու Հայաստանի երկաթուղու տնօրենը վիրավորեց Գագիկ արքային 

Համբարձում Կանդիլյանը նույնպես Ռուսաստանից էր եկել, երկաթուղու ղեկավար էր աշխատել Աստրախանի մարզում, ապա տեղափոխվել էր Հայաստան՝ տեղը գցելու «գծերից ընկած» երկաթուղային ոլորտը։ Ավելի լավ ստացվեց, քան սպասում էին։ Բայց ոչ անմիջապես և ոչ հեշտությամբ։

Անդրկովկասյան երկաթուղիների երևանյան վարչության (այն ժամանակ այդպես էր կոչվում վարչությունը) անգործությունից հալված երկաթուղային էլիտան սկզբում՝ փորձեց նոր ղեկավարին իրենց ռելսերի վրա դնել և որպես ճնշման կետ ընտրեց Կենտրոնից նշանակվածի՝ հայոց դարավոր ավադույթների չիմացությունը։ Ինչ չկար՝ իրոք չկար, և սկզբում Կանդիլյանը չէր դիմադրում «լիկբեզ»-ին («գրագիտության» դասերին,–խմբ.)։

․․․ Մաքրման աշխատանքների ամենաթեժ պահին երկաթուղու հայկական հատվածում լարված իրավիճակ ստեղծվեց․ հարյուրավոր վագոններ երկրի այլ շրջաններրում բեռնաթափման էին սպասում։ Եվ ահա, Կանդիլյանն իր մոտ է կանչում բեռնափոխադրումների պատասխանատուին և ասում․ «Այսպես չի լինի։ Անհապաղ լուծել հարցը և զեկուցել»։

«Գորգի կանչված» ընկերը համաձայնում է, բայց փորձում է իր բացթողումն արդարացնել պատմական հղումներով։

-Դեռ Գագիկ թագավորի ժամանակներից,-բացատրում է նա,-հայերը սովորել են չշտապել․․․ ազգի բնույթն է․․․ ավանդույթների անհաղթահարելիությունը․․․ և այլն, և այլն։

Պայծառ ապագայի գլխավոր թշնամին, կամ ինչպես են պարտված երկրները դուրս եկել ճգնաժամից

Կանդիլյանը լսում է, զարմանում, բայց լռում է։ Իսկ վագոններն այդ ընթացքում շարունակում են չբեռնաթափված մնալ։ Նորից իր մոտ է կանչում նույն ղեկավարին, և երբ վերջինս նորից սկսում է Գագիկ թագավորի երգը, Կանդիլյանը չի դիմանում․ «․․․Քո մերն էլ, Գագիկ թագավորինն էլ․․․ Եթե մինչև հինգշաբթի մինչև վերջին վագոնը դատարկված չեղավ, կգնաս Գագիկ թագավորի հետևից։ Հասկացա՞ր»,-հունից դուրս է գալիս Կանդիլյանը։

Հրահանգը կատարվում է լավագույն ձևով, երկիրը ճիշտ ժամանակին ստանում է անհրաժեշտ վագոնները։ Այսպիսով՝ որոշ դեպքերում խոսքը նույնպես գործ է։

Ի՞նչ կարելի է անել նմանատիպ իրավիճակներում. բացատրել պե՞տք է

Այնուամենայնիվ, մեր իրավիճակում չի կարելի չհամաձայնել ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպան Արման Թաթոյանի հետ։

Հանրային համերաշխությունը երաշխավորելու համար հասարակական գործիչները պետք է զերծ մնան մարդկանց արժանապատվությունը վիրավորող արտահայտություններից, հաշի առնեն բոլոր ենթատեքստերն ու յուրաքանչյուր բառի ու արտահայտությանն փոխաբերական իմաստները։

Վազգեն Մանուկյանը դա հաշվի չառավ։ Նա սխալվեց։ Թե ինչ են անում նման դեպքերում սխալվողները՝ բացատրելու կարիք կա՞։

Կարեն Դեմիրճյանի «Չայկան», կամ ինչպես էին ՀԽՍՀ-ում տեղափոխում բարձրաստիճան հյուրերին

6554
թեգերը:
ընդդիմություն, Գյումրի, Վազգեն Մանուկյան
Ըստ թեմայի
Կփոխվե՞ն արդյոք Կոնդի կառավարական առանձնատների բնակիչները
Հավատարիմ մնալով սեփական ժողովրդին, կամ թե ինչ կնկարեր Այվազովսկին հայկական գինու շշի վրա
Սիգարները` Երևանից, թառափը՝ Բաքվից. ինչպես էին հայերը զարգացնում փոստային բիզնեսը
Լարի Քինգ

Մահացել է աշխարհահռչակ հեռուստահաղորդավար Լարի Քինգը

2
(Թարմացված է 17:41 23.01.2021)
87–ամյա հեռուստահաղորդավար Լարի Քինգն ավելի քան 50 000 հարցազրույց է անցկացրել։

ԵՐԵՎԱՆ, 23 հունվարի – Sputnik. Աշխարհահռչակ ամերիկացի հեռուստահաղորդավար Լարի Քինգը մահացել է։ Այս մասին տեղեկանում են Twitter-ում լրագրողի պաշտոնական էջից։ 

Լարի Քինգը 87 տարեկան էր։ Նա մահացել է Լոս–Անջելեսի հիվանդանոցներից մեկում։

2012 թվականի հուլիսից նա վարում է Larry King Now ծրագիրը Hulu կայքում և RT America հեռուստաալիքով։

Լարի Քինգը հայտնի է CNN-ում 1985-2010թթ. իր աշխատանքով։ Նա հարցազրույցներ է անցկացրել հայտնի քաղաքական գործիչների, գործարարների և այլ հանրահայտ մարդկանց հետ Larry King Live թոք շոուում:

Դու երբեք մենակ չես լինի. մահացել է ֆուտբոլային աշխարհում հայտնի երգիչ Ջերի Մարսդենը

Հիշեցնենք, որ հունվարի 3-ին հայտնի էր դարձել, որ Քինգը հոսպիտալացվել է, նրա մոտ կորոնավիրուս էր ախտորոշվել։ Նա շաքարային դիաբետ ուներ, ինչպես նաև սրտի խնդիրներ։

2
թեգերը:
կորոնավիրուս, հաղորդավար, Մահ, Լարի Քինգ
թեմա:
Կորոնավիրուսը աշխարհում
Ըստ թեմայի
Կորոնավիրուսից մահացել է սոցիոլոգ Ահարոն Ադիբեկյանը
Մահացել է Ազիզ Թամոյանը
Մահացել է ՀՀ գյուղատնտեսության նախկին փոխնախարարը