Սևան

Սևանը պետք է փրկել, քանի դեռ ուշ չէ. խնայողության դաս Միչիգանում ապրող հայից

365
(Թարմացված է 09:02 21.05.2020)
Sputnik Արմենիայի սյունակագիր Սերգեյ Բաբլումյանն անդրադարձել է երկրագնդի ամենագլոբալ խնդիրներից մեկին` խմելու ջրի պաշարների սպառմանը, ինչը մարդկության համար կարող է կորոնավիրուսի համավարակից էլ վատ հետևանքներ ունենալ։

Թուլանալ չի կարելի, ոչ թե այն պատճառով, որ կորոնավիրուսը դեռ չենք հաղթահարել, այլ որովհետև ոչ հեռավոր ապագայում մեզ նոր պայքար է սպասում։ Ջրի համար։ Թեև այդ պայքարն արդեն սկսվել է, ու մեծ հարց է` կհաղթենք, թե ոչ։

Ամերիկայի Միչիգան նահանգում բնակվող բժիշկ Ալեքսանդր Մնացականովին դուք դժվար թե ճանաչեք։ Մնացականովն ամեն առավոտ սափրվում է, մաքրում ատամները, լոգանք ընդունում։ Պատահում է` կնոջն էլ է օգնում ու լվանում ափսեները։

Արտասովոր ոչինչ չկա, պարզապես նա այդ ամենի համար կրկնակի քիչ ջուր է ծախսում, քան մյուսները, ովքեր ծորակը փակում են միայն այն ժամանակ, երբ ջրի հետ գործը համարում են ավարտած։

Ավելի մանրամասն ասեմ։ Բժիշկ Մնացականովը փրփուրը քսում է դեմքին, ատամի մածուկը` խոզանակին, այտերը մաքրում է ածելիով, լվացած ամանները տեղավորում է չորանոցում, ու այդ ընթացքում ջուրը ծորակից չի հոսում, նույնիսկ չի կաթում։ Նա տնտեսում է ջուրը, որի պահանջարկը տարեցտարի ավելանում է, իսկ քանակը` պակասում։

«Սպեկուլյանտ» Գագոն ու «սեքսի» Արփիկը, կամ ինչն է միավորում մարդկանց ու Երևանի փողոցներին

Ինչո՞ւ է պահանջարկը մեծանում։ Որովհետև, ըստ ՄԱԿ–ի գնահատականների, 2050 թվականին զարգացող երկրներում բարձր ծնելիության, մանկական մահերի նվազման և կյանքի տևողության աճի հաշվին մոլորակի բնակչության թիվը կհասնի 9 միլիարդ 600 միլիոնի։ Եվ այդ ժամանակ ջուրը բոլորին չի բավարարի։

Շարունակենք հաշվել. ջրի սպառման ծավալը 2014 թվականի 4000 խոր. կմ–ից 2025–ին կհասնի 4100–ի, 2040–ին` 4400–ի։ Քիմիական աղտոտման պատճառով ռեսուրսի մի մասն ամեն տարի դուրս է մնում բնության մեջ ջրի շրջապտույտի գործընթացից (այսպես կոչված, անվերադարձ կորուստներ), և այդ ցուցանիշը նույնպես աճում է ՝ 2014 թվականին 1450 խորանարդ կիլոմետրից մինչև 1700 (2040 թվականին): Սրանք էլ են ՄԱԿ–ի հաշվարկները։

Իսկ հայերի՞ մասով։ Սևանը ոչ միայն Անդրկովկասի, այլև ամբողջ Մերձավոր և Միջին Արևելքի ամենամեծ լիճն է, ամենահամեղ խմելու ջրի աղբյուրը, որի ջուրը դեռ չենք խմում, բայց վերցնում ենք այլ նպատակով` նախևառաջ ոռոգման և էներգիայի արտադրության համար։ ՄԱԿ–ի պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպության պարզաբանումներից հետևում է, որ մեկ գլուխ խոշոր եղջերավոր անասունին շուրջ 4 հազար խմ ջուր է պետք, իսկ մեկ կգ հացահատիկային մշակաբույս աճեցնելու համար` մեկից մինչև մեկուկես խորանարդ մետր:

...Հեղինակի հիշողություններից։ Ընդհուպ մինչև անցած դարի 70-ականները ձմերուկը սառեցնելու համար Երևանի բնակարաններում այնքան ջուր էր ծախսվում, որքան տեղավորվում էր լոգարանում, մնացածը հոսում էր ու լցվում կոյուղի։ Օր ու գիշեր։ Ամբողջ ամառվա ընթացքում, քանի դեռ ձմերուկ կար։ Երբ ձմերուկի սեզոնն անցնում էր, ծորակի տակ էին հայտնվում գարեջրի և օղու շշերը. համարվում էր, որ խմիչքն իրեն լավ է զգում սառնարանում, բայց հոսող ջրի տակ` ավելի լավ։

Այդ տարիներին մեքենաներն էլ էին լվանում խմելու ջրով` «խոհանոցի ծորակից ռետինե խողովակով դեպի բակ» սխեմայով։ Միակ դրական կողմն այն էր, որ մեքենաները քիչ էին, մինչդեռ ձմերուկի ու լիմոնադի պակաս չկար։

Սևանը, որին հայերը հաճախ ծով են անվանում, այդ ընթացքում աստիճանաբար դատարկվում էր (ջրի մակարդակը նվազեց 18 մետրով), այդ ժամանակ` 70-ականերին, կառուցվեց 48 կմ–անոց թունելը, որի շնորհիվ Արփա գետը հոսեց Սևան, և լճի ջրի մակարդակը հաջողվեց կայունացնել։

Հայաստանի` այն ժամանակվա խելացի ղեկավարները (իսկ Կարեն Դեմիրճյանը, անկասկած, այդպիսին էր) ամեն անգամ նախազգուշացնում էին. «Մի՛ մոռացեք, կգա մի օր, որ մենք միայն Սևանից կկարողանանք խմելու ջուր վերցնել։ Լիճը պետք է հարազատ մոր պես պահպանել»։ Դա բացարձակ ճշմարտություն էր։ Ամեն անգամ, երբ Կենտկոմի բյուրոն որոշում էր ոռոգման համար ջուր բաց թողնել Սևանից, թեժ քննարկումներ էին ընթանում, և մեծ դժվարությամբ էին այդ որոշումը կայացնում։

... Հայտնի է, որ խմելու ջրի հասանելիությունը պետությունների բարգավաճման գործոններից մեկն էր, ջրի պատճառով քաղաքական վեճեր ու նույնիսկ պատերազմներ էին լինում։ Հայաստանում նավթ չկա, բայց կա խմելու ջուր, որը ժամանակի ընթացքում ավելի մեծ արժեք կունենա, քան նավթը, որովհետև նավթը բարեկեցություն է ապահովում, իսկ ջուրը` կյանք։ Երբ ուղեղ կա (ընդունված է համարել, որ մենք այդ խնդիրը չունենք), կարելի է արժանի կյանք ապահովել նաև առանց ածխաջրածնի, իսկ առանց ջրի` միայն այն աշխարհն ապահովված կլինի...

Մենք ավելի վատը չենք, քան մեր նախորդները, կամ հայ բժիշկների գենետիկ հիշողության մասին

Եթե խոսենք Ստալինի լեզվով, ապա պետք է դադարենք ջուրը համարել որպես ինքնըստինքյան ենթադրվող բարիք, որը ծորակից թափվում է առանց սահմանափակումների։ Մի շարք փորձագետներ համարում են, որ այս հարցում մտածելակերպի փոփոխության անհրաժեշտություն կա, ինչը, սակայն, առայժմ չի նկատվում։

... Սպասենք, համավարակի հարցերը լուծենք, նո՞ր միայն զբաղվենք ջրի խնդիրներով։ Կորոնավիրուսի համավարակն իր մասշտաբներով աննախադեպ ու վտանգավոր չարիք անվանելով` ԱՄՆ նախին պետքարտուղար Հենրի Քիսինջերը նկատել է, որ դրանով պայմանավորված քաոսը կարող է մի քանի սերունդ տևել։ Իսկ սերունդները ոչ միայն ճիշտ տնտեսական լուծումների կարիք կունենան, այլև... ջրի։

Ֆուտուրոլոգ Եվգենի Կուզնեցովի դիտարկմամբ` ջրի ընթացիկ պաշարները բավարար են առաջիկա 10-20 տարիների ընթացքում սուր ճգնաժամից խուսափելու համար։ Ստացվում է, որ լուծում գտնելու համար մարդկությունն ամեն դեպքում դեռ ժամանակ ունի։ Իսկ մարդկության այն հատվածը, որն ապրում է Հայաստանում, Սևան ունի, որում ոչ միայն մաքուր ջուր կա, այլև համեղ ձուկ, որը 90-ականների սկզբին օգնեց, որ մարդիկ սոված չմնան։

Հետո սովը վերացավ, բայց ձուկը գնալով պակասեց։ Ձկան որսի սահմանաչափ սահմանվեց (խոսքը Սևանի հայտնի իշխանի մասին չէ, որը գրեթե վերացել է)։ Սահմանաչափը վերաբերում էր սիգին, բայց այդ ձկնատեսակն այսօր վաճառվում է Երևանի գրեթե բոլոր բակերում։ Հետո սկսվեց կորոնավիրուսի համավարակը, և արդեն Սևանի ջրի ու Սևանում լողացող ձկների ժամանակը չէր։ «Թավաքյալությունը» շարունակվում է ծովի մակարդակից 2 հազար մետրի վրա։

«Հա, բայց մեզնից ի՞նչ է կախված» – հարցին հարցով պատասխանեց ինքնամեկուսացման մեջ գտնվող երևանաբնակ ընկերներիցս մեկը։

Այո, մեծ հաշվով շատ բան կախված է պետությունից, նրա ջրային քաղաքականությունից։ Բայց ավելի մեծ հաշվով` մեզնից յուրաքանչյուրիցս։ Հիշո՞ւմ եք` ինչ էի պատմում Միչիգանում ապրող բժիշկ Մնացականովի մասին, որը խնայում է ծորակից հոսող ջրի յուրաքանչյուր կաթիլը։

Այստեղ տեղին է խոսել նաև մեկ այլ բանի մասին։ Մեր Սևանի մակերեսը 1240 քառակուսի կմ է։ Ամերիկայի Մեծ լճերի ընդհանուր մակերեսը (այդ թվում` դրանցից ամենամեծը` Միչիգան լիճը)` 22 հազար քառ կմ–ից էլ շատ։ Սկզբունքորեն այնտեղ խմելու ջուրն ավելի շատ է, քան մեզ մոտ` Սևանում։ Հարց է ծագում` ինչո՞ւ է այդ տարօրինակ բժիշկը սափրվելիս և լվացվելիս ավելորդ գործողություններ անում` ծորակն անընդհատ բացել–փակելով։ Ծիծաղենք ու մոռանա՞նք։

365
թեգերը:
ջուր, Սևանա լիճ, Սևան
Ըստ թեմայի
«Թե չլիներ կինն ու...». ի՞նչն է ստիպել հաջողակ հայ հետախույզին դավաճանել հայրենիքը
Գալինա Վիշնևսկայան և նրա ճակատագիրը փոխած հայերը, կամ ինչու մահացավ «Աիդան»
Մոսկվան այդպիսի բան չէր տեսել, կամ ինչպես 60 տարի առաջ 4 օրում կանխեցին համաճարակը
Զույգ

Սերն ազգություն չի ճանաչում, կամ որն է ընտանեկան երջանկության գրավականը

137
(Թարմացված է 00:05 01.06.2020)
Խառնամուսնությունները հանրության կողմից միանշանակ չեն ընկալվում։ Ոմանք կարծում են, որ հայերը պետք է ամուսնանան միայն հայերի հետ, մյուսները այդ կարծրատիպերին ուշադրություն չեն դարձնում։ Ո՞րն է ճիշտ։

Իմ 5 ընկերներից երկուսն ամուսնացան ռուս կանանց հետ, երրորդը` կորեուհու, իսկ ես և հինգերորդ ընկերս` հայուհիների։ Հին պատմություն է, ընկերներիցս յուրաքանչյուրը կյանքի իր սյուժեն ունի, սակայն բոլորիս ընտանիքներն էլ հավասարապես ամուր են։ Ոչ ոք չի ամուսնալուծվել, բոլորը երեխաներ ունեն և արդեն վաղուց նաև թոռներ։

Երբ հայը հայի հետ է ամուսնանում լավ է, բայց, երբ հայ տղամարդը ոչ հայ կողակից է ընտրում վատ է. այս մասին հաճախ ենք լսում, սակայն բոլոր խոսակցություններն ի չիք են դառնում, երբ հանդիպում ես մի աղջկա, որին չսիրահարվելն անհնար է, չէ՞ որ նայում ես ոչ թե անձնագրի, այլ աչքերի մեջ։

Հետո ամեն ինչ նմանվում է «Հարսնացուն հյուսիսից» հայտնի ֆիլմին, սակայն ճիշտ հակառակ ձևով։ Եթե ֆիլմում հայ մայրն է Ռուսաստան մեկնում որդուն ամուսնացնելու համար, իսկ հարսնացուի ռուս ծնողները ապագա խնամիներին մտավախությամբ են դիմավորում. «Кавказ – дело тонкое», մեր դեպքում հայ մայրերն են հյուսիսից եկող հարսնացուին և նրա բարեկամներին կասկածանքով վերաբերվում. «Ռուսաստանը մեծ քաղաք է, ինչ իմանաս...»:

Միասին ապրեցին 45 տարի, միասին էլ հեռացան. հայ գիտնականների սիրո պատմությունը

Եվս մեկ նկատառում, որը բազմիցս լսել եմ մորիցս։

«Երբ հայրը հայ է, իսկ մայրը` ռուս (կամ հակառակը), նրանց երեխաներն ավելի խելացի և գեղեցիկ են լինում»,– ասում էր մայրս և օրինակ բերում իր ընկերների կամ ծանոթների երեխաներին։

Ճիշտը մնում է ճիշտ. նրանք և՛ խելացի են, և՛ գեղեցիկ։ Սակայն որոշ ժամանակ անց կինս սկեսրոջ մտորումներում որոշակի փոփոխություններ մտցրեց, և այնպես ստացվեց, որ խառնամուսնությունները (մոնոէթնիկ երկրում հատկապես) իհարկե լավ են, սակայն գեղեցիկ և խելացի երեխաներ ծնվում են նաև, երբ հայ տղամարդն ամուսնանում է հայուհու հետ։ Համոզվելու համար նայեք ձեր շուրջը։

Թե ինչպես էին իմ հայ ընկերներն ապրում իրենց ոչ հայ կանանց հետ, հարցնելու կարիք չկար, ինձ համար առանց այդ էլ ամեն ինչ հասկանալի էր: Ամեն ինչ ակնհայտ էր. ամուսնացել են սիրով, շարունակում են ապրել, ինչպես հարկն է` հաշտ ու համերաշխ։

«Հյուսիսից եկած հարսնացուները» աշխատել են, երեխաներ ունեցել, գժտվել, հաշտվել, սովորել են տոլմա փաթաթել, հայերեն խոսել, հայ ընկերուհիներ են ձեռք բերել և հարկ եղած դեպքում հայերենով «տեղը դրել» անկոչ երկրպագուներին:

Ժպտացող օդաչուն ու լողացող աղջիկներին նայող զինվորները. 97–ամյա վետերանի հուզիչ հուշերը

90-ականներին, երբ մեր երկրի համար ծանր տարիներ էին հայ ընտանիքներից շատերը Ռուսաստան մեկնեցին. հաճախ գնում էին իրենց կանանց հարազատների և բարեկամների մոտ։ Ոմանք մինչ օրս շարունակում են այնտեղ բնակվել, ոմանք վերադարձան, երբ Հայաստանում ապրելը փոքր-ինչ հեշտացավ, բայց դա այլ թեմա է։

Իսկ հիմա պատմեմ 60 տարի համատեղ ապրող անձանց մասին։

Արթուր Կիրակոսյան և Վալենտինա Պոլյակովա

«Որևէ գաղտնիք չկա, ամեն ինչ պարզ է՝ կնոջը պետք է վերաբերվել այնպես, ինչպես ցանկանում ես, որ նա քեզ վերաբերվի։ Իսկ ռուս է նա, գերմանացի, թե իտալուհի` որևէ նշանակություն չունի», – համոզված է Կիրակոսյանը։

Մեկ կարևոր հանգամանք Կիրակոսյանի կնոջ մասին. Վալյան բանասեր էր, Արզնու դպրոցներից մեկում ռուսաց լեզու էր դասավանդում, հայոց լեզվի ուսուցչի բացակայության դեպքում փոխարինում էր նրան։

Ռոբերտ Կայծունի և Ալեքսանդրա Տրետյակովա

Ռոբերտը կտրականապես դեմ էր այն կարծիքին, որ հայերը սիրում են հիմար, բայց գեղեցիկ կանանց։ Նման բան չկա։ Եթե հայ տղամարդու կողքին ոչ միայն գեղեցիկ, այլև խելացի և բանիմաց կին է, այն էլ այլազգի, ու նաև մարդ, որը կարողացել է ընկերանալ ամուսնու ընկերների հետ, ձեռք բերել ընկերներ, որոնք ևս խելացի են և որոնց հետ հաճելի է շփվել, դա միայն շոյում է ամուսնու ինքնասիրությունը։

«Հայ տղամարդը երբեք չի ների այլ տղամարդու հետ անհաջող համեմատությունը։ Նա պետք է կնոջ համար լինի միակը և միևնույն ժամանակ լավագույնն ամբողջ աշխարհում։ Եվ պետք չէ նրան հակառակը համոզել»,– կարծում է Կայծունին։

Տրետյակովան չէր էլ փորձում նրան հակառակը համոզել։ Նա ավարտել է Երևանի օտար լեզուների ինստիտուտը։ Ապագա ամուսնու հետ միասին դասավանդել են Հայկական ԽՍՀ Հոկտեմբերյանի շրջանի Ջանֆիդա գյուղում։

Լևոն Ղազարյան և Տատյանա Բելովա

«Կան բաներ, որոնք տղամարդիկ չեն ներում։ Դավաճանությունը տարբեր ենթատեքստ կարող է ունենալ, այդ թվում՝ հոգևոր։ Այն ժամանակ, երբ կինը դավաճանում է ամուսնուն, նա հասկացնել է տալիս, որ անտարբեր է նրա նկատմամբ, և համատեղ բոլոր հարաբերությունները` թվացյալ են»,– համոզված է Ղազարյանը։

Քարացած կանոն է ինչպես հայ, այնպես էլ օտար կանանց դեպքում։

Անկախ նրանից կինը հայ է, թե` ոչ, տղամարդը տան գլուխն է, եթե նույնիսկ կնոջ աշխատավարձը մի քանի անգամ ավել է։

Շանթը և Ռիթան սիրո երդում տվեցին. Քաթարում ՀՀ դեսպանատանը գրանցվել է առաջին ամուսնությունը

... Տեղեկություն, որը մտորելու տեղիք է տալիս։ Հայաստանում տարեսկզբից մինչև մարտ ամիսը ներառյալ 3 468 ամուսնություն է գրանցվել, ինչը 314–ով պակաս է 2019 թվականի հունվար–մարտին գրանցված ամուսնությունների թվից։ Պատկերը ուրախալի չէ, սակայն լուծելի է։ Ավելի վատ է այն, որ ավելացել է առաջին եռամսյակի ամուսնալուծությունների թիվն ու հասել 893-ի։ Համեմատելու համար` անցած տարվա նույն ժամանակահատվածում 850 ամուսնալուծություն է գրանցվել։

Ամուսինների ազգային պատկանելության մասին ոչինչ չի նշվում, սակայն այն այս դեպքում որևէ նշանակություն չունի։

137
թեգերը:
հայերեն, ռուս, հայ, ամուսնալուծություն, ամուսնություն
Ըստ թեմայի
Նրանք սիրո մասին չէին խոսում, չէին գրկախառնվում հանրության առաջ. մի կյանք ապրեցրած սերը
Նրանք գիտեին, որ իրենց շատ են սիրում. Բրայանտի այրին խոսել է ամուսնու և դստեր մահվան մասին
«Շատ եմ սիրում հայերին և կանեմ այնպես, որ նրանք հպարտանան ինձնով». Դավիթ Ռոբերտս
«Սիրո ընկալումներն էնքան տարբեր են». հատված Նազենի Հովհաննիսյանի գրքից
Գնիշիկի կիրճ, խաղողի այգի

Դրախտն աշխարհի վրա այսպիսի տեսք ուներ․ ինչի՞ մասին են պատմելու Գնիշիկի կիրճի գտածոները  

970
(Թարմացված է 17:58 28.05.2020)
ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի գիտաշխատող, հնագետ Բորիս Գասպարյանը Sputnik Արմենիայի թղթակցի հետ զրույցում ասել է՝ ինչով են եզակի Գնիշիկի կիրճի էնեոլիթի ժամանակաշրջանի բնակավայրի տարածքի պեղումների արդյունքները։

Արենիի հայտնի քարանձավից երեք կիլոմետր հեռավորության վրա մի քանի դար առաջ խաղողի այգի է եղել։ Այստեղ աճում էր նույնանուն հայկական խաղողի էնդեմիկ տեսակը, որից իսկական «աստվածների նեկտար» էին արտադրում։

Այսօր այգիներից միայն փլատակներ են մնացել։ Տարածքում հայտնաբերված շինությունները թվագրվում են XIII-XIV դարերով։

Средневековый комплекс в Гнишикадзоре
© Photo : provided by Boris Gasparyan
Արենիի նեոլիթյան քարանձավների համալիրը

Կարստային Գնիշկի ձորում գտնվող էնդեմիկ այգին հայտնաբերվել է 2014 թվականին։ Այն բացահայտել է ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի գիտաշխատող, հնագետ Բորիս Գասպարյանի ղեկավարած գիտական արշավախումբը։

Այրված ու մասնատված դիեր, երեխաների գանգեր, գայլի ոսկորներ. Արտանիշի դամբարանի առեղծվածը

Հնագետների նույն խումբը 2007 թվականին աշխարհի համար բացահայտել է Արենիի նեոլիթյան քարանձավների համալիրը որպես գինեգործության բնօրրան. այստեղ գտել են աշխարհի ամենահին գինու հնձանը։

 Виноградник в каньоне Гнишикадзор
© Photo : provided by Boris Gasparyan
Գնիշիկի կիրճ, խաղողի այգի

Sputnik Արմենիայի թղթակցի հետ զրույցում Գասպարյանն ասաց, որ հայտնի չէ, թե երբ է այգին հիմնվել, սակայն նման եզակի գտածոյի մասին պետք է իմանան բոլորը։

«Կորոնավիրուսի համավարակից հետո այգին բաց կլինի զբոսաշրջիկների համար», - խոստացավ Գասպարյանը։

Ինչո՞վ է այն եզակի

Ժամանակակից հայ հնագիտության պատմության մեջ առաջին անգամ պեղումները հին այգու տարածքում էին իրականացվում։ Պեղումները եզակի են այնտեղ հայտնաբերված գտածոների շնորհիվ։ Դրանք թույլ են տալիս ենթադրել, որ Հայաստանում դեռ էնեոլիթի ժամանակաշրջանից գինեգործության ավանդույթներ են եղել։

«Մենք Գնիշիկի ձորում էնեոլիթի շրջանի բնակավայրեր ենք հայտնաբերել․ միջնադարը «ջնջել» էր դրանք։ Այստեղ հայտնաբերված վկայությունները թույլ են տալիս ենթադրել, որ տեղի բնակիչները վայրի խաղող են մշակել»,-ասաց Գասպարյանը։

Նա նշեց, որ առաջիկա պեղումները պետք է հաստատեն՝ որքանով են ճշմարիտ իրենց դատողությունները։

Ինչպե՞ս է դա եղել

Այգին հայտնաբերվել է 2012 թվականին։ Այնտեղ որոշվել է պեղումներ անցկացնել այն բանից հետո, երբ հնագետները Արենիի քարանձավում խաղողի կորիզներ են հայտնաբերել։ Մինչև պեղումների մեկնարկը գիտնականներն անգամ պատկերացնել չէին կարող, որ այգի կգտնեն։

«Մենք կարծում էին, որ եթե փորենք, գինու գործարան կամ երևէ այլ բան կհայտնաբերենք», - ասաց Գասպարյանը։

Արդյունքում, սակայն, խոշոր արտադրական տնտեսական համալիր է հայտնաբերվել, որի ծագումն ու էությունը դեռ ուսումնասիրվում են։

Раскопки в Гнишикадзоре
© Photo : provided by Boris Gasparyan
Գնիշիկի կիրճի գտածոները

Քանի որ այգին շատ մոտ է եղել քարավանի ուղուն՝ Մետաքսի ճանապարհին, կարելի է ենթադրել, որ խաղողը տնտեսական նպատակներով է աճեցվել։ Դրա մասին են վկայում նաև այնտեղ հայտնաբերված կերամիկան ու մետաղադրամը։ Ամենայն հավանականությամբ, այգին Նորավանքին է պատկանել։ Խաղողից գինի են ստացել, դրա վաճառքից ստացած գումարով խաչքարեր սարքել, աշխատել ձեռագրերի վրա, անձնակազմ պահել։

Այգի հայերի համար

«Երբ ասում եմ այգի, նկատի ունեմ խաղողի այգի, քանի որ գրաբարում այգին հենց խաղողի այգին է։ Այգիների մյուս տեսակներն իրենց անուններն ունեին, օրինակ՝ խնձորի այգուն ասում էին «խնձորի» և այլն»,- պարզաբանեց Գասպարյանը։

Նրա խոսքով՝ այգի գաղափարը մեծ նշանակություն ունի հայերի ազգային ինքնության ձևավորման վրա։ Արարչի ստեղծած դրախտային այգու  նմանությամբ` արքաները, որպես երկրում Աստծու փոխարքաներ, իրենց սեփական այգիներն էին հիմնում։ Այդ պատճառով էլ մեր նախնիները խաղողի այգին դրախտ էին համարում։

Հետո արդեն այգիները, որպես հզորության խորհրդանիշ, «գնացին» Եվրոպա, ու ամեն միապետ դղյակի մոտ անպայման այգի էր հիմնում։

Հայաստանում ամեն օր 25 դամբարան է ավերվում. ինչ արժեք ունի Դալմայի այգիներում գտնվածը

Գասպարյանը նշեց, որն մարդիկ այսօր էլ ձգտում են քաղաքից դուրս տուն կառուցել ու այնտեղ այգի տնկել, որ քաղաքի վազվզոցից հեռանալու տեղ լինի։

Համավարակից հետո Գնիշիկի ձորի «դրախտային այգին» բաց կլինի ոչ միայն տեղացիների, այլև զբոսաշրջիկների համար։

Նշենք, որ գեղատեսիլ Գնիշիկի ձորը հարուստ է բնական հուշարձաններով, աղբյուրներով, որոնք հին ժամանակներից օգտագործվել են կենցաղային ու գյուղատնտեսական նպատակներով, մասնավորապես՝ ընդարձակ հին էնդեմիկ խաղողի այգիները ոռոգելու համար։

 Виноградник в каньоне Гнишикадзор
© Photo : provided by Boris Gasparyan
Գնիշիկի կիրճ
970
թեգերը:
Հայաստան, Գնիշիկի կիրճ, Արենի, Խաղող
Ըստ թեմայի
Հնավայր «Երևան մոլում». ի՞նչ է թաքնված երեքհազարամյա ուրարտական դամբարանի որմնախորշերում
Հայերի «արքայական հովիտը». ինչ գաղտնիքներ են թաքնված Վերին Նավերի դամբարանադաշտում
Ուրարտուի դամբարաններից մինչև ստորգետնյա քաղաքներ․ նոր բացահայտումներ Հայաստանի մասին
Բողոքի ակցիա, ԱՄՆ

Ավելի քան 60 սպա և գործակալ է տուժել ԱՄՆ-ում տեղի ունեցած ցույցերի ժամանակ

0
(Թարմացված է 23:35 31.05.2020)
Ցույցերի ժամանակ անցած գիշեր մեկ անձ է ձերբակալվել։ Ցուցարարներից ոչ ոք Սպիտակ տան ճաղավանդակներից այն կողմ չի անցել։

ԵՐԵՎԱՆ, 31 մայիսի –Sputnik.  ԱՄՆ գաղտնի ծառայությունների ավելի քան 60 սպա և հատուկ գործակալներ տուժել են Սպիտակ տան մոտ ընթացող ցույցի ժամանակ, նրանցից 11-ը հիվանդանոց է տեղափոխվել բուժզննման համար: Տեղեկությունը հայտնում է Գաղտնի ծառայությունների մամուլի ծառայությունը։

Այդ ծառայությունն ապահովում է ԱՄՆ կառավարական մարմինների և ղեկավարության անվտանգությունը։

«Ուրբաթ գիշերվանից մինչև կիրակի առավոտ Գաղտնի ծառայության ավելի քան 60 սպա և հատուկ գործակալ բազմաթիվ վնասվածքներ են ստացել նրանց ուղղությամբ նետած աղյուսների, քարերի, շշերի, ճայթուկների և այլ առարկաների պատճառով։ Ընդհանուր առմամբ 11 տուժած տեղի հիվանդանոց է տեղափոխվել, նրանց օգնություն է ցուցաբերվել, վնասվածքները կյանքի համար վտանգավոր չեն», – նշված է հաղորդագրության մեջ։

Նշվում է, որ ցույցի ժամանակ անցած գիշեր մեկ անձ է ձերբակալվել։ Ցուցարարներից ոչ ոք Սպիտակ տան ճաղերից այն կողմ չի անցել։

«Չեմ կարողանում շնչել»․ խռովությունները տարածվել են ԱՄՆ-ում

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփն ավելի վաղ գովել է ծառայության գործողություններն ու քննադատել ցուցարարներին։

Անկարգությունները սկսվել էին ԱՄՆ Մինեապոլիս և մի շարք այլ  քաղաքներում այն բանից հետո, երբ ոստիկանության ձեռքից մահացավ աֆրոամերիկացի Ջորջ Ֆլոյդը։

Համացանցում տեսանյութ էր հայտնվել որում երևում է, թե ինչպես են մայիսի 25-ին Մինեապոլիսում աֆրոամերիկացի 46-ամյա Ջորջ Ֆլոյդի նկատմամբ ոստիկանության երկու ծառայողներ բռնություն կիրառում: Նրանցից մեկը ծնկով սեղմել էր գետնին պառկած Ֆլոյդի կոկորդն ու մի քանի րոպե պահել այդ դիրքում, չնայած որ քաղաքացին ասում էր, որ չի կարողանում շնչել ու թախանձագին խնդրում էր բաց թողնել իրեն։

Ոստիկանները անտեսել էին ոչ միայն իրենց զոհի, այլև հավաքվածների զգուշացումները, որ դադարեցնեն քաղաքացու նկատմամբ բռնությունը:

Իսկ երբ Ֆլոյդը կորցրել է գիտակցությունը, նրան տեղափոխել են հիվանդանոց, որտեղ էլ բժիշկներն արձանագրել են նրա մահը:

Ոստիկան Դերեկ Շովինը նախ հեռացվել էր ոստիկանության համակարգից, ապա՝ ձերբակալվել:

Աշխատանքից հեռացվել են միջադեպին մասնակցած ևս երեք ոստիկան:

Մինեապոլիսում անկարգությունները շարունակվում են․ ցուցարարները բանկ են հրկիզել

0
թեգերը:
Ձերբակալում, հիվանդանոց, Տուժածներ, Բողոքի ակցիա, ԱՄՆ
Ըստ թեմայի
ԱՄՆ-ն դադարեցնում է հարաբերությունները ԱՀԿ–ի հետ. Թրամփ
Կորոնավիրուսի մասին ապատեղեկատվություն տարածող կայքն աշխատել է ԱՄՆ փողերով
Թրամփն ասել է՝ ինչու է ԱՄՆ-ն թոքերի արհեստական շնչառության սարքեր տրամադրում այլ երկրների
ԱՄՆ–ում բնակվող հայերից մեկը Դավիթ Տոնոյանին է փոխանցել իր պապի` 100 տարվա ստացականը