Դիմակով աղջիկ. արխիվային լուսանկար

Մարդկությանը բաժին ընկած խոշոր համաճարակներն ու դրանց հետ կապված մութ պատմությունները

797
(Թարմացված է 11:38 12.04.2020)
Համաճարակները գրեթե դարը մեկ վրա են տվել մարդկությանը։ Մենք հետաքրքրվել ենք՝ անցյալում ինչ համաճարակներ է ապրել հայ ժողովուրդն ու ինչպես է դրանց դեմ պայքարել։

Կորոնավիրուսի համավարակի պատճառով ամբողջ Հայաստանը փակ է, մարդիկ ամբողջ օրը տանը մեկուսացված նստած սպասում են՝ «երբ է ավարտվելու այս մղձավանջը»։ Մեկուսացումը «մղձավանջ» անվանողները հիմնականում անկախության սերնդի ներկայացուցիչներն են, որոնք ծնվել են 90-ականներին ու 2000-ականներին։ Զարմանալի չէ, քանի որ երիտասարդներն ի տարբերություն իրենց ծնողների ու տատուպապերի, չեն տեսել պատերազմներ, երկրաշարժներ, լուրջ աղետներ։ Դրա համար էլ կորոնավիրուսի պատճառով հայտարարված կարանտինը նրանք կարող են որպես լուրջ ողբերգություն դիտարկել։ Տարիքով ավելի մեծ մարդիկ փիլիսոփայորեն են վերաբերվում այս ամենին, բայց չի կարելի ասել, որ սա նրանց համար նորություն չէ։

Այնպիսի ասացվածք կա՝ ամենաքիչը վախենում ես այն մահից, որն արդեն ապրել ես։ Այնպես որ, Sputnik Արմենիայի խմբագրությունը որոշել է հանգստացնել և՛ անհանգիստ երիտասարդներին, և՛ այս ամենից հոգնած մեծահասակներին՝ վերհիշելով, թե ինչպիսի համաճարակներ է ապրել հայ ժողովուրդը։ Այս հարցում մեզ օգնել է պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Աշոտ Ներսիսյանը։

Արշակավանի համաճարակը․ Աստվա՞ծ է պատժել, թե՞ նախարարները

350 թվականին հայ արքա Արշակ երկրորդը որոշել է հատուկ քաղաք կառուցել ու այն կոչել իր անունով։

Արշակավանը մի քանի տարի որպես Մեծ Հայքի մայրաքաղաք էին կառուցում։ Քաղաքը հիմնվել էր Արարատ լեռան հարավային լանջին՝ Փոքր Ասիայից Իրան գնացող առևտրային ճանապարհների հատման վայրում։ Այնպես որ, Արշակավանը կառուցվել էր ժամանակակից զբոսաշրջության տրամաբանությամբ․ այնտեղ կային գինետներ ու հյուրանոցներ, որտեղ առևտրականները կարող էին հանգստանալ՝ միաժամանակ հարստացնելով քաղաքը։

Արշակավանը բնակեցնելու համար արքան հրաման էր արձակել, որի համաձայն՝ Արշակավան տեղափոխվող մարդիկ ազատվում էին նախարարներին հարկ վճարելուց, նրանց հանցանքները ներում էին, արտոնություններ էին տրվում։

Մոտակա կալվածքների գյուղացիները սկսեցին զանգվածային կերպով Արշակավան տեղափոխվել։ Արքայի որոշումը զայրացրել էր թե՛ նախարարներին, թե՛ եկեղեցուն։

Փավստոս Բուզանդը եկեղեցու պատվերով գրված «Պատմություն Հայոց» աշխատությունում հիշատակում է, որ Արշակավանի հիմնումից մի քանի տարի անց մի սարսափելի համաճարակ հասավ քաղաքի վրա։ Բուզանդը պնդում է, որ կաթողիկոս Ներսես Ա Մեծն անիծել էր Արշակ արքային ու նրա «անբարո» քաղաքը, ու Աստված լսելով կաթողիկոսի անեծքը, պատժել էր քաղաքը սարսափելի հիվանդությամբ։

Բուզանդը գրում է, որ շուտով մարդիկ սկսեցին դաժան մահով մեռնել, ու մարդաշատ քաղաքը դատարկվեց։

Իրականում համաճարակը հաշված օրերի ընթացքում գրեթե բնաջնջել է քաղաքի բնակչությանը՝ մոտ 30-40 հազար մարդու։ Թեև պատմությունը լռում է, թե ինչ հիվանդության պատճառով են մարդիկ մահացել, մանրամասներ չի ներկայացնում նաև ինքը՝ Բուզանդը։

Ի դեպ, ժամանակակից պատմաբանները կասկածամտորեն են վերաբերվում «Արշակավանի համաճարակի» վարկածին։ Պրոֆեսոր Աշոտ Ներսիսյանը կարծում է, որ Փավստոս Բուզանդը, լինելով եկեղեցական պատմաբան, բազմիցս աղավաղել է փաստերը հօգուտ եկեղեցու ու դրա դոգմաների։

«Հիմքեր ունենք ենթադրելու, որ արշակավանցիները մահացել են ոչ թե համաճարակից, այլ թույնից։ Կամ նախարարները անցանկալի մարդկանցից ազատվելու այլ տարբերակ են գտել, իսկ հետո տասնյակ հազարավոր մարդկանց սպանությունը քողարկելու համար եկեղեցականների հետ հորինել համաճարակի վարկածը», - ասում է Ներսիսյանը։

Ի դեպ, մեր զրուցակիցը կասկածամտորեն է վերաբերվում նաև կորոնավիրուսի համաճարակին, ու այն ավելի շուտ ինչ-որ մեկի քաղաքական խաղն է համարում։

Արշակավանը հիմնովին քանդվել է։ Հիմա հին հայկական քաղաքի տեղում թուրքական Դոգուբայազետ քաղաքն է։

Աղավնիները՝ համաճարակի պատճա՞ռ

Հնարավոր է՝ Հայաստանը ևս մեկ համաճարակ է ապրել IV դարում։ 368 թվականին պարսից արքա Շապուհ II-ը հարձակվեց Հայաստանի վրա։ Փառանձեմ թագուհին որդու՝ արքայորդի Պապի ու հսկայական զորքի հետ թաքնվեց Արտագերս բերդում։

Պարսիկները շրջապատել էին ամրոցը, սակայն այն չէր հանձնվում, Պապ արքայորդուն հաջողվել էր փախչել Հռոմ՝ Վաղես II կայսեր մոտ։ Արտագերսի պաշարումն, այնուամենայնիվ, շարունակվում էր։ Մեկ տարի անց պարսիկներին հաջողվեց բերդ ներխուժել, բայց նրանց սարսափելի տեսարան էր սպասում․ ամբողջ քաղաքը լի էր անհասկանալի հիվանդությունից մահացած մարդկանց դիերով։ Ողջ էին մնացել միայն թագուհին ու նրա երկու ծառաները։

Վարկածներից մեկի համաձայն՝ մարդիկ սովից սկսել էին աղավնիներ որսալ ու դրանցից ինչ-որ հիվանդությամբ էին վարակվել։

Արտագերս բերդի անկումը գրավել է գրողների ուշադրությունը։ Դրան անդրադարձ է արվել Ստեփան Զորյանի «Հայոց բերդը», Րաֆֆու «Սամվել», Հրանտ Արմենի «Փառանձեմ թագուհի» պատմավեպերում։

Համաճարակ, որի զոհը դարձավ Հայաստանի առաջին պաշտպանության նախարարը

Հայաստանի 1-ին Հանրապետության (1918-1920) բնակչության մեկ երրորդը Օսմանյան կայսրությունից եկած փախստականներն էին։ Երկիրը ծայրահեղ ծանր կացության մեջ էր. գյուղերը դատարկվել էին, գյուղատնտեսական աշխատանքներն ամբողջովին դադարեցվել։ Սովի ու հակահիգիենիկ պայմանների պատճառով Հայաստանում արագորեն սկսեցին տարածվել տարբեր ինֆեկցիոն հիվանդությունները, առաջին հերթին՝ բծավոր տիֆը։

Zoom-ի հիմնադիրը կորոնավիրուսի համավարակի շրջանում միլիարդներ է վաստակել

Երևանում բծավոր տիֆի ու սովի հետևանքով հարյուրավոր մարդիկ էին մահանում։ Երկրում կատարյալ քաոս ու անտերություն էր։ Տիֆից մահացավ հայ մեծագույն քաղաքական գործիչ, ներքին գործերի առաջին նախարար ու պաշտպանության առաջին նախարար Արամ Մանուկյանը։ Նա մահացել է իր տանը, որի փողոցն այժմ իր անունով է կոչվում (Արամի)։

Նրա գործընկեր, վարչապետ Սիմոն Վրացյանն իր օրագրում գրել է.

«Հայաստանը բոլոր կողմերից շրջապատված է թշնամիներով, երկրում սով, համաճարակ ու հիվանդություններ են տիրում, թույլերը մահանում են, ուժեղները թուլանում են, որ մահանան: Եթե այսպես շարունակվի, վեց ամսից Հայաստանի ժողովրդի մեծ մասն այլևս չի լինի»։

Գագաթնակետը 1919 թվականին էր, հետո համաճարակը հետզհետե նահանջեց։

«Այն ժամանակ Ամերիկան շատ օգնեց Հայաստանին։ Նահանգներից ոչ միայն հումանիտար օգնություն էին ուղարկում, այլև դեղեր, որոնք հետագայում փրկեցին երկիրը, թե չէ տիֆը կսպաներ ամբողջ ժողովրդին», - ասում է պատմաբան Ներսիսյանը։

Մինչ 1919 ամառը 192 հազար մարդ էր մահացել բծավոր տիֆից։

Իր աշխարհագրական դիրքի շնորհիվ է, որ Հայաստանը փրկվել է XIV թվականի սարսափելի ժանտախտից ու XX դարի իսպանական գրիպից։

Սակայն երկու համաշխարհային համաճարակն էլ, ամեն դեպքում, հասել են Հայաստան։ Առաջինը Հուստինիանոս կայսեր գահակալության ժամանակ (VI դար) Բյուզանդիայի ժանտախտն էր, որն ամբողջ աշխարհում խլել է 100 միլիոն մարդու կյանք։ Թե դրանցից քանիսն են եղել Հայաստանում, անհայտ է։

Հայաստանում, ինչպես ողջ աշխարհում, միջին դարերում տարածված էր ծաղիկը՝ մաշկի վրա հայտնվող ցանով վարակը։ IV դարից Հայաստանում եկեղեցիներին կից ծաղիկով վարակվածների ապաստարաններ կային, եկեղեցականներն այդ մարդկանց «բորոտ» էին անվանում։ Չնայած բազմաթիվ աղոթքներին՝ հիվանդությունը հաջողվեց հաղթահարել միայն XVIII դարում՝ պատվաստանյութի շնորհիվ։

«Անգամ համավարակի ժամանակ մեզ ոչ ոք ուշադրություն չի դարձնում». անտունները և կորոնավիրուսը

797
թեգերը:
կորոնավիրուս, համավարակ
Ըստ թեմայի
Ի՞նչ է համավարակը, և արդյո՞ք Հայաստանը պատրաստ է դրան
Չինաստանի գլխավոր համաճարակաբանն ասել է՝ երբ սպասել COVID-19–ի համավարակի անկման
Ծաղկազարդը` համավարակի պայմաններում. ինչպես Հայաստանում տոնեցին օրհնյալ կիրակին
Երիտասարդներ, արխիվային լուսանկար

Թող այդ ամենի մասին մեր երեխաներն ու թոռները մտածեն, մեզ մեր խնդիրներն էլ բավարար են

94
(Թարմացված է 21:48 13.07.2020)
Եկեք անկեղծ լինենք։ Այսօրվա կորոնավիրուսային իրավիճակը այնքան լուրջ խնդիր է, որ բոլորովին չի տրամադրում մտածելու այլ խնդիրների մասին, որոնք ծառանալու են ամբողջ մարդկության առջև, ասենք՝ այս դարի կեսերին։

Այնինչ այդ խնդիրները հետզհետե սկսում են ուրվագծվել հենց այսօր, բոլորիս աչքի առջև ու BBC-ին ներկայացրել է այն 10 գլխավոր մարտահրավերները, որոնց հետ մարդկությունը ստիպված է լինելու գործ ունենալ 30 տարի հետո՝ 2050 թվականին։ Թույլ տվեք հնարավորինս հակիրճ անդրադառնալ դրանց, իսկ առաջիկայում հաստատ դեռ առիթներ կլինեն շատ ավելի մանրամասն խոսելու այդ դրանց մասին՝ առանձին-առանձին։

Եվ այսպես՝ առաջին։ Մարդու գենային մոդիֆիկացումը։ Խոսքը, ինչպես մասնագետներն են ասում, մարդու ԴՆԹ-ի խմբագրման մասին է։ Սա մի կողմից՝ հսկայական օգուտներ կարող է բերել շատ որոշակի հիվանդությունների դեմ պայքարում, մյուս կողմից՝ էթիկական բնույթի նուրբ հարցեր է առաջացնում՝ արդյոք մենք իրավունք ունենք արհեստականորեն կատարելագործել մարդու օրգանիզմը և, ի վերջո, ստեղծել իդեալական մարդ արարած։

Երկրորդ։ Տարեցների թվի ավելացում։ Համաձայնեք՝ Հայաստանը այն երկրներից է, որտեղ այս խնդիրը առավել, քան հրատապ է։ Իսկ գլոբալ առումով մասնագետներն այսպիսի կանխատեսումներ են անում՝ հարյուր տարին բոլորած մարդկանց թիվն այսօր աշխարհում ընդամենը մոտ կես միլիոն է, 2050 թվականին այն գերազանցելու է 25 միլիոնը, այսինքն` աճելու է 50 անգամ։ Իհարկե, հրաշալի է, որ մարդիկ ավելի երկար են ապրելու, բայց… Անցնենք հաջորդ խնդրին։

Ինչ-որ բան այն չէ ժողովրդավարության նախկին «կղզյակներում»

Կլիմայական փոփոխություններ։ Երբևէ լսե՞լ եք կլիմայական փախստականների մասին։ Իսկ մասնագետներն արդեն կանխատեսում են, որ եթե գլոբալ տաքացումը շարունակվի, որոշ տարածքներ լիովին կանցնեն ջրի տակ և դրանց բնակիչները ստիպված կլինեն տեղափոխվել այլ բնակավայրեր, այլ երկրներ, այսինքն՝ կդառնան կլիմայական փախստականներ։

Անցնենք սոցիալական ցանցերին։ Սկզբում մեծ ոգևորություն էին առաջացնում, որովհետև շփվելու անսահման հնարավորություններ էին ընձեռում, հիմա կամաց-կամաց հասկանում ենք, թե որքան խոցելի ենք դառնում՝ ով ասես կարող է կեղծ անվան տակ գրանցվել ու հանգիստ հայհոյել քեզ։ էլ չեմ ասում սուտ տեղեկության տարածման մասին։ Լավ՝ քանի անգամ կարող է մեռնել Միխայիլ Գորբաչովը՝ մի հիսուն անգամ թաղեցին խեղճ մարդուն։ Ու այս խնդիրը գնալով խորանալու է։

«Մահափորձեր» մահվանից հետո. Լենինին նաև դամբարանում էին ուզում «սպանել»

Հաջորդը։ Քաղաքային տրանսպորտի երթևեկությունը։ Հիշում եմ՝ մի ժամանակ Ֆուրմանովի փողոցում, երբ բակի տղաներով երթևեկելի հատվածում ֆուտբոլ էինք խաղում՝ հատ ու կենտ մեքենաներ էին անցնում։ Հիմա երեկոյան վերադառնում ես աշխատանքից, հաստատ, 100 տոկոսով գիտես, որ քաղաքի այսինչ հատվածում անպայման խցանում է լինելու։ Իսկ ավտոմեքենաների թիվը տարեցտարի ավելանում ու ավելանում է։ Դուք գոնե պատկերացնո՞ւմ եք, թե 2050 թվականին Երևանում ինչ է կատարվելու։ Անկեղծ ասեմ՝ ես չեմ պատկերացնում։

Անցնենք առաջ։ Ինչ է լինելու, երբ Երկրի բնական պաշարները, որոնք մենք անխնա օգտագործում ենք, սկսեն սպառվել։ Մասնագետները փաստում են՝ սովորական բջջային հեռախոսում կա մոտ 60 բաղադրիչ, որոնցից առնվազն մի քանիսը՝ հազվադեպ հանդիպող մետաղներ են։ Ճիշտ եք։ Այդ մետաղները այլ նյութերով փոխարինելու եղանակներն առաջիկա տասնամյակներում երևի այնուամենայնիվ կգտնվեն։ Բայց վերցրեք մեր հայաստանյան հանքարդյունաբերությունը՝ ախր մեր արտահանման, մանավանդ եվրոպական արտահանման մի զգալի մասը՝ բնական պաշարներն են, որոնք անսահման չեն։ Բա 2050-ին ինչ է լինելու։

Սուրբ Սոֆիան ուզում են մզկիթ դարձնել. հայ ճարտարապետի վերականգնած գմբեթի տակ նամազ կհնչի՞

Եվ վերջապես։ Որոշ մասնագետներ համոզված են, որ անխուսափելիորեն գալու է այն օրը, երբ արհեստական բանականությունը գերազանցելու է մարդկային բանականությանը և սկսելու է ինքնուրույն կատարելագործվել ահռելի արագությամբ։ Եվ այստեղ ծագում է ամենագլխավոր հարցը՝ իսկ արդյոք առանց մարդու միջամտության զարգացող այդ բանականությունը բարյացակամ կլինի մեր՝ մարդկանց նկատմամբ։ Բա, որ հանկարծ որոշի, որ մարդկությունը խոչընդոտում է իր կատարելագործմանը։ Բայց շատ ճիշտ եք՝ թող այս ամենի մասին մեր երեխաներն ու թոռները մտածեն, մեզ մեր առօրյա խնդիրներն էլ բավարար են։

94
թեգերը:
խցանում, կորոնավիրուս, երեխա, թոռ, տարեց, Տրանսպորտ, Երևան, արհեստական բանականություն
թեմա:
5 րոպե Դուլյանի հետ
Ըստ թեմայի
Ո՞ր խավին ենք պատկանում հայերս․ սոցիալիզմի ու կապիտալիզմի արանքում
Եթե Քանյե Ուեսթը նախագահ դառնա, կշահենք մենք ու Չինաստանը
Թեժ վիճաբանություն «հայու գենի» շուրջ, կամ մենք ու Ամերիկան
Արժե՞ վստահել վարկանիշներին. ինչ անել, որ հայկական բուհերն էլ լավագույնների շարքին դասվեն
Համակենտրոնացման ճամբար

Բրիտանական պարադոքս. ինչու հայը սկսեց անգլերեն խոսել գերմանական գերության մեջ

338
(Թարմացված է 21:55 10.07.2020)
Յուրաքանչյուր երկրի պատմության մեջ ոչ միայն հերոսական էջեր կան, այլև այնպիսիք, որոնց մասին ուզում ես մոռանալ։ Բայց դեռ ոչ ոքի չի հաջողվել վերաշարադրել պատմությունը։ Սերգեյ Բաբլումյանը գրել է համակենտրոնացման ճամբարում հայտնված հայ զինվորի մասին։

Միձեռանի Մակիչը գերմանական գերությունից Լենինական վերադարձավ անգլերենի բավական լավ պաշարով։ Հարցին, թե ինչպես է սովորել, պատասխանում էր․ «Մեծ Բրիտանիայի ֆաշիստական համակենտրոնացման ճամբարում էի նստած, այնտեղ էլ սովորել եմ»։ Առարկությունները, թե «չի կարող նման բան լինել, Անգլիան ԽՍՀՄ-ի դաշնակիցն է», չէին ընդունվում։ Մակիչը համառորեն պնդում էր․ «Եղե՛լ է»։

Ռուսերեն ու գերմաներեն հայհոյող և հայերեն խոսող «գուշակ» թութակը. կյանքը հին Երևանում

Պատերազմում նա ոչ միայն ձեռքն էր կորցրել, այլ նաև գլխի կոնտուզիա էր ստացել՝ լսողության և խոսքի մասնակի կորստով, այդ պատճառով էլ նրան ոչ ոք չէր հավատում։ Եվ իզուր։ Գերի ընկնելուց հետո Մակիչն իսկապես ուղարկվել էր Անգլիային պատկանող Նորմանդական կղզիներում ծավալված չորս համակենտրոնացման ճամբարներից մեկը, որտեղ գերիների 90 տոկոսը խորհրդային զինվորներն էին։

Մակիչը նրանցից մեկն էր:

Նորմանդական կղզիների օկուպացիան Անգլիայի պատմության ամենապատվաբեր էջը չէ, բայց դե եղածը չես հերքի։ Եվ ահա թե ինչ է եղել` ըստ գրող և այդ պատմության հետազոտող Մադլեն Բանթինգի․ 1940թ․-ին գերմանացիները չգիտես ինչու որոշեցին գրավել ռազմավարական որևէ նշանակություն չունեցող Նորմանդական կղզիները, որտեղ մոտ 100 հազար մարդ էր ապրում, և հայտարարեցին կղզիների օկուպացման մասին։

Իսկ օկուպացիայի նախորդ օրը անգլիացիները լսում էին իրենց վարչապետ Ուինսթոն Չերչիլի ոգեշնչող ճառը։

Կառավարության ղեկավարն ասում էր․ «Մենք կգնանք մինչև վերջ, մենք կկռվենք Ֆրանսիայում, մենք կկռվենք ծովերում և օվկիանոսներում, մենք կկռվենք օդում հարաճուն վստահությամբ և ավելացող ուժով։ Մենք կպաշտպանենք մեր Կղզին, ինչ էլ որ դա արժենա, մենք կկռվենք առափնյակներում, վայրէջքի կետերում, մենք կպայքարենք դաշտերում ու փողոցներում, մենք երբեք չենք հանձնվի»։

Եվ ինչպե՞ս պահեցին իրենց անգլիացիները այդ ելույթից հետո։ Ի՞նչ տեսավ գերի ընկած խորհրդային զինվոր Մակիչը, սկզբում՝ փշալարի հետևում նստած, իսկ հետո՝ տեղի ֆերմաներից մեկում աշխատելիս։ Նա տեսավ այն, ինչի մասին պատմում էր գրող և պատմաբան Մադլեն Բանթինգը և ինչը հետագայում հաստատեց Չարլզ Ֆրենսիս Սուիվթը իր «Բոստոն Գլոբ» թերթում։

«Հպարտ Անգլիայի պարտված հպատակները հարգանքով ողջունում էին գերմանացիների օկուպացիոն իշխանությանը։ Ընդ որում՝ այնքան քաղաքավարի, որ անհնար էր պատկերացնել, թե նրանց միջև պատերազմ է ընթանում»,-գրում էր Սուիվթը։

«Խոպան», ապա համակենտրոնացման ճամբար. ինչպես Ալավերդյանը նոկաուտ արեց գերմանացի զինվորին

Շարունակությունը պատմում եմ կարդացածիցս․ Բրիտանիայի հարյուր հազար հպատակներից ոչ մեկը չգնաց պայքարելու սեփական հայրենիքի ազատության և անկախության համար։ Օկուպացիայի հինգ տարիների ընթացքում ֆաշիստներին դիմադրելու ոչ մի դեպք չգրանցվեց։

Դատարանները, ոստիկանությունը, խանութները, սրճարանները՝ ամեն ինչ աշխատում էր, ինչպես գերմանացիներից առաջ, միայն թե պետական ծառայողները սկսել էին աշխատավարձը ռեյխսմարկով ստանալ։ Նորմանդական կղզիների բնակիչները ստիպված եղան ևս մեկ «սարսափ» վերապրել՝ ճանապարհային երթևեկությունը բռնի կերպով ձախակողմյանից դարձրին աջակողմյան։ Ավելացավ մատնիչների թիվը։

Ինչպես կարողանում էին, դիմադրում էին միայն խորհրդային ռազմագերիները, բայց կղզուց փախչելու տեղ չկար։ Մակիչը փորձել էր փախչել, բայց նրան անմիջապես բռնել էին և ֆերմայից (որտեղ վատ չէր ապրում) նորից նետել էին համակենտրոնացման ճամբար։

․․․ 1945թ․-ի մայիսի 10-ին կղզիներում գտնվող կայազորը կապիտուլյացիա հայտարարեց, իսկ մայիսի 16-ին բրիտանական զորքերը հասան կղզիներ։ Օկուպացիան ավարտվեց։

Կղզիաբնակները շատ արագ հանեցին Հիտլերի դիմանկարները և կախեցին Գեորգ 6-րդի նկարները, սվաստիկայով դրոշները դեն նետեցին։

Իսկ հիմա ամենահետաքրքիրը։

Ֆաշիստների հետ համագործակցելու համար Նորմանդական կղզիների իշխանությունները պատասխնատվության չենթարկվեցին։ Ֆաշիստների աջակիցներին անգամ չնախատեցին, բոլորը ձևացրին, թե ոչինչ էլ չի եղել։

Իսկ երբ սկսվեց «սառը պատերազմը», հետպատերազմական Բրիտանիայում արգելք դրվեց բրիտանական հողում նացիստական ճամբարների գոյության հիշատակման վրա։ Այդ պատճառով էլ լենինականցի Մակիչի պատմությունն ընդունում էին որպես գլխի կոնտուզիա ստացած զինվորի զառանցանք, իսկ անգլերենի իմացությունը, որքան էլ լավը լիներ, չէր ընդունվում որպես փաստարկ։

Ի՞նչ եմ ուզում ասել։ Ցանկացած երկրի պատմության մեջ (և Հայաստանը բացառություն չէ) կան ոչ միայն հերոսական էջեր, որոնցով կարելի է հպարտանալ, այլև այնպիսիք, որոնց մասին հիշել անգամ չես ուզում։ Բայց դեռևս ոչ մեկին չի հաջողվել վերաշարադրել պատմությունը. եղածը եղած է։

Ընդ որում՝ այս անգլիական պարադոքսն ուսումնասիրող Մադլեն Բանթինգը հարկ է համարել ավելացնել․ «Ամենևին չեմ նսեմացնում այն բրիտանացիները վաստակը, որոնք իսկապես պայքարել են ֆաշիզմի դեմ։ Նրանց, ովքեր զոհվել են Թոբրուկի և Էլ Ալամեյնի ավազներում, հյուսիսային ծովերի սառցե ջրերում, ովքեր այրվող կործանիչների հետ խորտակվել են Լա Մանշում։ Դա եղել է և մնացել պատմության մեջ։ Փառք ու պատիվ նրանց, մենք հիշելու ենք»։

Միանում ենք։

Պատմությունը չես փոխի․ ինչպես հայերը փրկեցին հրեական ընտանիքը

338
թեգերը:
համակենտրոնացման ճամբար, Պատերազմ, Մեծ Բրիտանիա, գերի, հայ
Ըստ թեմայի
Պատմական փաստ. նացիստական Գերմանիայի դեսպանատների աշխատակիցներին Հայաստանով են տարհանել
Հայաստանաբնակ 100 գերմանացիները. ովքեր են նրանք, և ինչու է պատերազմը նրանց կրկնակի պատժել
Մասնագիտությունն ազատեց գնդակահարությունից, կամ փրկվեց պատերազմից և զոհվեց խաղաղ օրերում
Армянский военнослужащий на боевой позиции

«Ծիծաղ առաջացնող ապատեղեկատվություն է». ՀՀ ՊՆ-ն հերքում է Ադրբեջանի տարածած լուրերը

0
Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում ՀՀ ՊՆ խոսնակ Շուշան Ստեփանյանն անդրադարձել է  Ադրբեջանի ՊՆ–ի տարածած լուրերին։

 

ԵՐԵՎԱՆ, 13 հուլիսի – Sputnik. Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարությունը տեղեկատվություն է տարածել, թե իբր ադրբեջանական ԶՈւ–ն ոչնչացրել է հայկական կրակակետեր, ռադիոլոկացիոն կայան, ռազմական տեխնիկա (տանկ, զրահամեքենա), ինչպես նաև 20-ից ավելի հայ զինծառայողներ են զոհվել: Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում ՀՀ ՊՆ խոսնակ Շուշան Ստեփանյանը հերքել է Ադրբեջանի ՊՆ–ի տարածած լուրերը։

«Տարածված տեղեկատվությունը բացարձակապես չի համապատասխանում իրականությանը և սա ադրբեջանական կողմի հերթական ապատեղեկատվությունն  է։ Սա ծիծաղ առաջացնող ապատեղեկատվություն է», - ասաց Ստեփանյանը։

Հիշեցնենք, որ երեկ` հուլիսի 12–ին, ժամը 12:30-ի սահմաններում, Ադրբեջանի զինված ուժերի զինծառայողները УАЗ մակնիշի ավտոմեքենայով Տավուշի ուղղությամբ ՀՀ պետական սահմանը խախտելու փորձեր են կատարել: Հայկական կողմի նախազգուշացումից հետո Ադրբեջանի զինծառայողները, թողնելով УАЗ մակնիշի ավտոմեքենան, վերադարձել են իրենց դիրք:

Ժամը 13:45-ին Ադրբեջանի զինված ուժերի զինծառայողները կրկնել են հայկական զինված ուժերի սահմանային դիրքը գրավելու փորձը, կիրառելով հրետանային կրակ, սակայն ճնշվել են հայկական կողմից և կորուստներ տալով` հետ շպրտվել:

Ավելի ուշ հայտնի դարձավ, որ ադրբեջանական կողմը վերսկսել է Տավուշի դիրքերի ուղղությամբ հրետակոծությունը: ՀՀ ՊՆ խոսնակ Շուշան Ստեփանյանն այսօր վաղ առավոտյան հայտնեց, որ երկու-երեք ժամվա դադարից հետո առավոտյան հակառակորդը վերսկսել է սադրիչ գործողությունները՝ շարունակելով հրետակոծել հայկական դիքերի ուղղությամբ։

0