Ջայլամներ

Ինչպես ջայլամները մտան հայերի խոհանոց, սկսեցին «խնամել» մաշկը. մի գործարարի պատմություն

1515
(Թարմացված է 20:51 04.04.2020)
Աշխարհում ջայլամի յուղը մեծ կիրառություն ունի տարբեր ոլորտներում։ Հայաստանում մասնագիտությամբ հատուկ մանկավարժ Լիլիթը դարձավ առաջինը, որ որոշեց յուղն օգտագործել որպես բնական, բուժիչ կոսմետիկայի հումք։

Մի քանի տարի առաջ Հայաստանում ջայլամ տեսնելու համար կենդանաբանական այգի էր պետք գնալ։ Հիմա մեր երկրի տարբեր տարածաշրջաններում ջայլամաբուծական ֆերմաներ կան։ Ու որքան էլ թևավոր այս բարձրահասակները գլուխները մտցնեն հողի մեջ, մինչև անցնի վտանգը, դա իրենց չի փրկի. ջայլամի միսը համարվում է նոր սերնդի մսամթերք, չի պարունակում խոլեստերին, դիետիկ է, տարբեր վիտամիններով հարուստ։ Բավականին թանկարժեք կիրառություն են գտնում նաև փետուրները, եղունգները, կաշին,  ձուն, յուղը։

Լիլիթ Ղարիբյանը խոստովանում է՝ երբ երեք տարի առաջ ընտանեկան ժողովում որոշվեց Երևանից Եղվարդ տեղափոխվել ֆերմերությամբ, ավելին՝ ջայլամաբուծությամբ զբաղվելու համար, բավականին վախեցած էր։ Շրջաններում բարեկամներ չեն ունեցել, հետևաբար նույնիսկ ամառային արձակուրդներին գյուղում իր հանգիստն անցկացնելու հնարավորություն չի եղել, իսկ հիմա բնակություն էր հաստատում մայրաքաղաքից դուրս։ Լիլիթը ստիպված էր թողնել նաև սիրելի գործը՝ հատուկ մանկավարժի աշխատանքը, քանի որ մարզից ամեն օր Երևան գալը հեշտ չէր, հատկապես երկու բալիկների մայրիկի համար։

Բացի այդ, Եղվարդում Լիլիթի գործը եռում էր։ Մսի վաճառքը լավ էր, պահանջարկը՝  բարձր, բայց մեծ քանակությամբ յուղ էր ավելանում։ Որպես իսկական տնտեսող հայ կին՝ Լիլիթը սկսեց պրպտել, տեղեկություն փնտրել ջայլամի յուղի կիրառության մասին։ Ու այստեղ իր համար օգտակար հատկություններով լի մի ամբողջ նոր աշխարհ հայտնաբերեց։

Лилит Гарибян
© Photo : provided by Lilit Gharibyan
Լիլիթ Ղարիբյան

Թե ինչպես ռեժիսոր Վահեն դարձավ Հայաստանում առաջին ու միակ խխունջաբույծ ֆերմերը

Պարզվեց՝ ջայլամի յուղն աշխարհում մեծ պահանջարկ ունի։ Քանի որ բարձրացնում է իմունիտետը, լայնորեն կիրառվում սննդի մեջ, բայց նաև օգտագործվում է որպես բնական, բուժիչ կոսմետիկայի հումք։ Ուսումնասիրություններից հետո սկսեց վերամշակել ու փորձարկել իր, հետո նաև ընտանիքի անդամների վրա։ Փորձարկումները հաջող ստացվեցին. այն, ինչ կարդացել էր յուղի մասին, պարզվեց՝  ճիշտ է։

«Երեխաներն ընկնում էին, յուղն էի քսում, կապտուկներ չէին առաջանում, բացի այդ ցավազրկող հատկություն ուներ, մազաթափության դեմ որպես պայքարի միջոց սկսեցի օգտագործել։ Հետո մտածեցի, որ այսքանից հետո պետք է անեմ մի բան, որ նախկինում կյանքում մտքովս չէր անցնի՝ կոսմետոլոգիա սովորեմ, որպեսզի յուղի կիրառությանն ավելի պրոֆեսիոնալ մոտենամ»,- պատմում է Լիլիթը։

Կոսմետոլոգիա սովորելուն զուգահեռ ինտերնետի օգնությամբ նաև օճառագործությանը ծանոթացավ։

«Ուսումնասիրեցի ու սիրահարվեցի օճառագործությանը, գտա անհրաժեշտ հումքն ու անցա գործի»,- պատմում է Լիլիթը։

Հիմա տանը կից ոչ միայն ջայլամների մեծ ֆերմա կա, այլև Լիլիթի փոքրիկ արտադրամասը, որտեղ սեփական ձեռքերով տարբեր կոսմետիկ միջոցներ է ստեղծում։ Անհրաժեշտ փորձաքննություններն անցնելուց հետո արտադրանքը նաև սերտիֆիկացվեց։ Նույնիսկ կարանտինի այս օրերին Լիլիթը չի բողոքում՝ արտադրանքը լավ սպառում ունի։ Հիմա պատրաստվում է արտադրամասին կից փոքրիկ սրահ բացել, որտեղ ցանկացողների համար վարպետաց դասեր կանցկացնի, կսովորեցնի այն, ինչն ինքը յուրացրեց սեփական փորձով, հարազատների վրա բարեհաջող փորձարկումներով ու ձեռքբերած գիտելիքներով։

Այս ամենին զուգահեռ շարունակում են ֆերման մեծացնել։ Որքան էլ զարմանալի է՝ պարզվում է՝ հայաստանցիներիս խոհանոցում ջայլամի միսը բավականին մեծ կիրառություն է ստացել շնորհիվ դիետիկ և օգտակար լինելուն։ Օգտագործում են ոչ միայն մարզիկները, դիաբետիկները, այլև լրիվ առողջ մարդիկ։ Լիլիթը ծիծաղելով հիշում է իրենց ընտանիքում ջայլամի մսի առաջին խոհարարական փորձարկումը։

  • Ջայլամների ֆերմա
    Ջայլամների ֆերմա
    © Photo : provided by Lilit Gharibyan
  • Ջայլամների ֆերմա
    Ջայլամների ֆերմա
    © Photo : provided by Lilit Gharibyan
  • Ջայլամների ֆերմա
    Ջայլամների ֆերմա
    © Photo : provided by Lilit Gharibyan
  • Ջայլամների ֆերմա
    Ջայլամների ֆերմա
    © Photo : provided by Lilit Gharibyan
1 / 4
© Photo : provided by Lilit Gharibyan
Ջայլամների ֆերմա

Անասնաբույժից մինչև ալպինիստ. ինչպես Գևորգը Էջմիածնից Հիմալայներ ու Կիլիմանջարո հասավ

Դե մենք՝ հայերս, ցանկացած տեսակի միսն առաջին հերթին խորոված ենք պատկերացնում։ Խոստովանում է՝  ջայլամի խորովածը լավը չէր, որովհետև իրենք էին անփորձ։ Քանի որ միսն անյուղ է, հատուկ մարինացում է պետք։ Ապա փորձեցին ավանդական բլինչիկ պատրաստել։ Ասում է՝ շատ համեղ էր։ Իրենց ընտանիքում ջայլամի մսից նաև տոլմա են պատրաստում, Ամանորին էլ ջայլամի ազդրամիսն ապխտում։ Դե, իրականում, ըստ Լիլիթի, ջայլամի մարմնի այլ հատվածներում միս չկա էլ։

Արտահանման մեծ պահանջարկ կա, բայց դրա համար պետք է արտադրությունը մեծացնել։ Այժմ Լիլիթը միայնակ է աշխատում, օճառագործության մեջ օգնում է տասնամյա դուստրը, որը բավականին  հմտացել է այդ գործում։

Птиготовление косметических средств на основе страусинного масла
© Photo : provided by Lilit Gharibyan
Լիլիթն ու դուստրը

Արտադրությունն ընդլայնելուց բացի նաև շինարարական աշխատանքներ են ընթանում ռեստորանի համար։ Քաղաքին մոտ ու քաղաքից դուրս՝ ավանդական հայկական ու եվրոպական խոհանոցը` ջայլամի մսով։«Օր ու գիշեր ամբողջ ընտանիքով աշխատում ենք»,- իրենց ընտանեկան հաջողության գաղտնիքն ասում է Լիլիթն ու պնդում՝ աշխատող, պրպտող մարդն ամեն տեղ էլ իրեն կգտնի։

Լիլիթի այս նոր գործը չկտրվեց իրեն իր սիրելի մասնագիտությունից, յուրաքանչյուր հնարավորության դեպքում մտավոր խնդիրներ ունեցող երեխաների համար օճառագործության վարպետաց դասեր է անում, իսկ հիմա  էլ ուղիներ է փնտրում ներկա գործն ու մասնագիտությունն իրար ավելի սերտ կապելու համար։ 

Косметические средства на основе страусинного масла
© Photo : provided by Lilit Gharibyan
Օճառ
1515
թեգերը:
գործարար, Կին, խոհանոց, Միս, Հայաստան, ջայլամ
Ըստ թեմայի
Ladaniva–ի հայ երգչուհին կնստի «Լադա Նիվայի» ղեկին ու կբացահայտի Հայաստանը
Հարսնացուն Լիբանանից կամ ինչպես Արշալույսը եկավ և մնաց սահմանամերձ Ներքին Կարմիրաղբյուրում
Ճամփորդ Գոռի խենթ նախաձեռնությունը. ինչպես 62 օրում 16 երկիր տեսնել ու շատ գումար չծախսել
Երեխաներ, արխիվային լուսանկար

Արժե՞ արդյոք երեխաներին գեղեցիկ գրել սովորեցնել, եթե դա նրանց գրեթե պետք չի գա

281
(Թարմացված է 22:51 24.09.2020)
Եկեք անկեղծ լինենք։ Երբեմն արժե մտածել այնպիսի հարցերի շուրջ, որոնց պատասխանները առաջին հայացքից ակնհայտ են թվում և կասկած չեն հարուցում։ Թույլ տվեք այսօր նման մի անսովոր հարցադրում անել՝ արդյո՞ք արժե մեր երեխաներին գրել սովորեցնել։
Մենք թանաքամանի սերունդ էինք. արդյոք նոր սերունդն էլ պետք է ձեռքով գրել սովորի

Համաձայնեք՝ այս հարցը կարծես թե միանգամայն անհեթեթ է թվում։ Ինչպես թե երեխաները գրել չսովորեն։ Իրականում ամեն ինչ այդքան միանշանակ չէ։ Խոսքը հենց ձեռքով գրելու, այսինքն՝ ձեռագրի մասին է։ Իզուր չէ, որ հին փաստաթղթերը, գրքերը ձեռագիր էին կոչվում՝ ուղղակի ձեռքով էին գրվում, վերջում էլ դրանով զբաղվողը լուսանցքում ավելացնում էր․ «Զի կար մեր այս էր», այսինքն՝ լա՞վն է այս ձեռագիրը, թե՞ ոչ՝ դատեք ինքներդ, բայց իմ կարողություններն ընդամենը այսքան էին։

​ Բայց դառնանք մեր օրերին, ավելի ճիշտ մեր մանկության օրերին։ Համակարգիչների այս դարում շատերը  չեն էլ պատկերացնի, բայց մեր ժամանակ, երբ սկսեցինք դպրոց գնալ, իսկի ինքնահոս էլ գոյություն չուներ։ Դասի էինք գալիս սովորական գրիչով, որն ուներ գրչածայր, մի բան էլ թանաքաման էինք քարշ տալիս պայուսակում, թանաքը թափվում էր, գրքերն ու շորերն էին կեղտոտվում, մի խոսքով՝ ամենօրյա փոքրիկ աղետ։ Բա դասատուներն ինչպիսի աչալրջությամբ և ուշիուշով էին հետևում, որ մենք գեղեցիկ գրենք, հատ-հատ շարենք տառերը ադամանդների նման։ Իսկ հիմա խոստովանեմ՝ ավելի ու ավելի հաճախ եմ մտածում՝ բայց դա ում էր պետք։ Ճիշտն ասած ինձ մոտ հաճախ են նման հանցավոր մտքեր ծագում, օրինակ, երբեք չեմ հասկացել, թե քիմիան ինչու էինք սովորում։ Թող ներեն ինձ քիմիայի բոլոր ուսուցիչները, բայց ախր այդ առարկայի գործնական օգուտը կյանքումս երբեք չեմ զգացել։ Բայց եթե դուք զգացել եք, չեմ վիճի։

Ձեռագրի մասին էի խոսում։ Դուք վերջին անգամ երբ եք ձեռագրով մի բան գրել։ Մեծ Բրիտանիայում դեռ մի քանի տարի առաջ հարցում է անցկացվել 2 հազար մեծահասակների շրջանում և պարզվել է, որ միջին բրիտանացին վերջին անգամ գրիչով մի բան է գրել 41 օր առաջ, ընդ որում՝ մեծ մասը խոստովանել էր, որ ուղղակի գրառումներ էր արել, թե ինչ պիտի գնի խանութից։ Այդ գրառումները կարելի է նաև տպագիր գրել, այսինքն՝ հիմա արդեն բավական է ընդամենը իմանալ, թե ինչպես են նկարում տառերը կոպիտ գծերով։ Ավելին պետք չէ՝ բոլորը կհասկանան Ձեր գրածը։

Վախի վրա հիմնված հասարակությունն ապագա չունի․ ինչից էր վախենում Անգելա Մերկելը

​Ու մի բան էլ ասեմ․ ես հո պատահաբար չեմ այս հարցին անդրադառնում, այն քննարկում են աշխարհով մեկ։ Մի քանի տարի առաջ Իլինոյս ամերիկյան նահանգի տեղական խորհրդարանը հաղթահարեց նահանգապետի վետոն և օրենք ընդունեց, ըստ որի դպրոցներում երեխաներին այնուամենայնիվ պետք է պարտադիր սովորեցնեն ձեռագրով գրել։ Բայց ամերիկյան այլ նահանգներում դա արդեն պարտադիր չէ։ Ֆինլանդիայի դպրոցներում էլ են արդեն հրաժարվել ձեռագրի դասերից՝ հենց առաջին դասարանից երեխաներին տպել են սովորեցնում համակարգչի ստեղնաշարով։

Եթե կասեք, որ Եվրոպայում հերթական հիմարությունն են արել, տեղեկացնեմ, որ ինչպես վկայում է հնդկական մամուլը, այդ երկրի որոշ դպրոցներում էլ այլևս երեխաներին ձեռքով գրել չեն սովորեցնում։ Ճիշտ է՝ ավանդապաշտ  Բրիտանիայում գործը դրան դեռ չի հասել, բայց մարդիկ ավելի ու ավելի հաճախ են հարցնում՝ իսկ արդյոք արժե այդքան ժամանակ վատնել երեխաներին գեղեցիկ գրել սովորեցնելու համար, երբ արդեն ակնհայտ է, որ դա նրանց հետագա կյանքում երբեք պետք չի գա կամ գրեթե պետք չի գա։

​Լավ, ավարտեմ, քանի դեռ ինձ չեն մեղադրել գրագիտության դեմ պայքար ծավալելու մեջ։ Ախր, կներեք, ձեռքով գրելը գրագիտության հետ այնքան էլ մեծ կապ չունի։ Կարելի է ասել՝ ամենեւին կապ չունի։

Նույնիսկ ձախողման դեպքում երբեք չի կարելի հուսահատվել

281
թեգերը:
երեխա, դպրոց, Եվրոպա, Հայաստան
թեմա:
5 րոպե Դուլյանի հետ
Ըստ թեմայի
Ո՞ր խավին ենք պատկանում հայերս․ սոցիալիզմի ու կապիտալիզմի արանքում
Ինչպես ենք ավելացնելու Հայաստանի բնակչությունը, երբ ամբողջ աշխարհում հակառակ միտումն է
Բոլորն էլ գիտեն, որ երկինքը կապույտ է, դուք ասեք, թե ինչու են թոշակներն այդքան ցածր
Ինչ պետք է անեք ջահել ժամանակ, որ հասուն տարիքում վատ չզգաք. գիտնականների 10 խորհուրդները
Անձնագիր, արխիվային լուսանկար

Ինչպիսին էր կյանքն առանց անձնագրերի, կամ պատմությունը «եթե»-ներ չի ճանաչում

178
(Թարմացված է 10:35 24.09.2020)
Եկեք անկեղծ լինենք։ Եթե հիմա մի հարցադրում անեմ՝ արդյո՞ք աշխարհը կարող է լինել առանց անձնագրերի, ինձ պարզապես կհոշոտեն՝ բայց ինչպես կարող է մարդը չունենալ անձը հաստատող հիմնարար փաստաթուղթ։
Չլինեին համաշխարհային պատերազմները` անձնագրեր էլ չէին լինի

Այդ ժամանակ երկրորդ հարցադրումը՝ իսկ չէ՞ որ ժամանակին անձնագրեր ընդհանրապես գոյություն չունեին ու ոչ մի սարսափելի բան էլ չէր կատարվում, աշխարհը չէր քանդվում։ Ասեմ ավելին՝ դեռ 30 տարի առաջ՝ 1990 թվականին, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների բնակչության գիտե՞ք՝ քանի տոկոսն անձնագիր ուներ։ Չեք հավատա, բայց ընդամենը 4 տոկոսը։ Հիմա էլ ամերիկացիների մոտ կեսն անձնագիր չունի։ Որովհետև, եթե արտասահման չես մեկնում, անձնագիրը քեզ ընդհանրապես պետք չի։ Անձը հաստատող փաստաթուղթ կարող է լինել վարորդական իրավունքը։

​Բա ինչպես եղավ, որ այսպես եղավ։ Իրականում սկզբում բոլորովին այնպես չէր, ինչպես հիմա, երբ օտար երկիր ժամանելիս անձնագիրը սահմանապահին մեկնում ես ու սրտատրոփ սպասում՝ հո ինչ-որ թերություն չի գտնի ու ասի՝ Ձեր փաստաթղթի ժամկետը մի ամսից լրանում է, իրավունք չունեք մտնել մեր երկիր։ Ընդհակառակը՝ այն ժամանակ, երբ սկսեցին շրջանառվել առաջին անձնագրերը, դրանք արտոնություն էին, որը տրամադրվում էր ընտրյալներին և նշանակում էր մի բան՝ այդ փաստաթուղթը ցույց տվողին հանկարծ չխոչընդոտեք, այլ ամեն կերպ աջակցեք, նա կարևոր մարդ է, որը կապեր ունի վերևներում՝ դրա համար էլ կարողացել է անձնագիր ձեռք բերել։

Հետո անձնագրերը սկսեցին տարածում ստանալ և դարձան սոցիալական և տնտեսական ճնշում բանեցնելու միջոց։ Ֆրանսիայում, օրինակ, արդեն անձնագիր էր պահանջվում նույնիսկ մի քաղաքից մյուսը գնալու համար։ Չունեիր անձնագիր՝ չէիր կարող ազատ տեղաշարժվել։ Այսինքն՝ անձնագիրը զսպող, խանգարող հանգամանքի վերածվեց։ Եվ Ֆրանսիայի կայսր Նապոլեոն երրորդն, ի վերջո, անձնագիրն անվանեց «դեսպոտիկ գյուտ» ու 1860 թվականին վերացրեց անձնագրային համակարգն ընդհանրապես։ Այլ երկրներում էլ սկսեցին նույնն անել, կամ առնվազն չէին պահպանում սահմանված կանոնները։

Ինչպես ենք ավելացնելու Հայաստանի բնակչությունը, երբ ամբողջ աշխարհում հակառակ միտումն է

Նախանցած դարի վերջին՝ 1890-ական թվականներին, դուք կարող էիք հանգիստ մտնել Ամերիկա՝ առանց անձնագրի։ Հարավային Ամերիկայի որոշ երկրներ նույնիսկ իրենց սահմանադրություններում ամրագրեցին, որ քաղաքացին պարտավոր չէ անձնագիր ունենալ ազատ տեղաշարժվելու համար։ Եվ այնպես ստացվեց, որ քսաներորդ դարի սկզբին աշխարհում ընդամենը հատուկենտ երկրներ էին անձնագիր պահանջում սահմանին։ Դրանց թիվը կարելի էր մատների վրա հաշվել։ Մի պահ թվաց, թե անձնագրերն ուր որ է ընդհանրապես կվերանան աշխարհի երեսից։ Բա ինչու այդպես չեղավ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի պատճառով։

Սկսվեցին կռիվները, սպառնալիքի տակ հայտնվեց պետությունների անվտանգությունը, իշխանությունները սկսեցին լրացուցիչ միջոցներ ձեռնարկել իրենց անվտանգությունը պաշտպանելու համար, սահմանները, բնականաբար, փակվեցին և առանց անձնագրերի աշխարհի հեռանկարը պարզապես վերացավ հաշված տարիների ընթացքում։ Իսկ երբ պատերազմը վերջապես ավարտվեց, վերահսկողության խիստ միջոցները պահպանվեցին։

​Ուղիղ հարյուր տարի առաջ՝ 1920 թվականին, Ազգերի նորաստեղծ լիգան համաժողով հրավիրեց, որը նվիրված էր անձնագրային համակարգին։ Եվ, փաստորեն հենց այն ժամանակ որոշվեց, որ բոլոր պետությունների անձնագրերը պետք է ունենան որոշակի ընդհանուր չափանիշներ՝ չափսը՝ 15,5 սանտիմետրը 10,5-ի վրա, էջերի թիվը՝ 32, շապիկը՝ ստվարաթղթե, լուսանկարն էլ՝ պարտադիր։

​Մնացած մանրամասներն ամեն պետություն ինքն է որոշում։ Մենք, օրինակ, անկախության առաջին տարիներին աննախադեպ բան արեցինք, որն արտերկրում ուղղակի անկեղծ ծիծաղ էր առաջացնում, մտցրեցինք այսպես կոչված՝ դրսի վիզան։ Պատկերացնո՞ւմ եք՝ անձնագրում գրված է, որ այն վավեր է, ասենք՝ մինչև 2020 թվականը, բայց կա կնիք, որն ասում է՝ ոչ, դրսում սա վավեր է ընդամենը մինչև 2017 թվականը։ Անհեթեթության գագաթնակետ։ Ու պատկերացրեք՝ սա մենք արել էինք պետական մակարդակով։ Ինչևէ՝ եթե չլինեին համաշխարհային պատերազմները, միգուցե այսօր չլիներ նաև անձնագրային համակարգը։ Բայց պատմությունը, ինչպես հայտնի է, «եթե»-ներ չի ճանաչում։

Ինչպես Ռուսաստանը երկուսուկես դար առաջ նպաստեց ամերիկացիների անկախացմանը

178
թեգերը:
Վիզա, ԱՄՆ, անձնագիր, Պատերազմ
թեմա:
5 րոպե Դուլյանի հետ
Ըստ թեմայի
Ինչո՞ւ ենք թեյավճար թողնում, կամ ո՞ր երկրի մատուցողն է վազում փող թողած հաճախորդի հետևից
«Եթե չկարողանամ ուղեղիս գործունեությունը խթանող հաբեր գնել, հիմար էլ կմնա՞մ». Դուլյան
Ինքներդ ձեզ այդքան լուրջ մի ընդունեք. էլ ինչ խորհուրդ են տվել բրիտանացիները
Ցանկանում եք ճշմարտությո՞ւնն իմանալ՝ գնացեք Բարբադոս
Папа Римский Франциск I в Армении

Գարեգին Բ–ն մեկնել է Իտալիա. Հռոմի պապի հետ հանդիպում է նախատեսված

0
Հայրապետական այցով Իտալիա մեկնած Գարեգին Բ–ն իր օրհնությունն է բաշխելու Միլանի հայ համայնքին։

ԵՐԵՎԱՆ, 26 սեպտեմբերի – Sputnik. Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Գարեգին Բ–ն սեպտեմբերի 26-ին հայրապետական այցով մեկնել է Իտալիայի Հանրապետություն։ Տեղեկությունը հայտնում է Մայր աթոռի տեղեկատվական համակարգը։

«Այցի ընթացքում Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը Վատիկանում հանդիպում կունենա Հռոմի Սրբազան Քահանայապետ Ֆրանցիսկոս Պապի հետ»,– նշված է հաղորդագրության մեջ։

Նորին Սրբությունը նաև իր օրհնությունը կբաշխի Միլանի հայ համայնքին։

0