Դաջվածք

Դեդ Հասանից մինչև օրինական դատական համակարգ. ինչպես խուսափել տարիներ ձգվող քաշքշուկներից

292
(Թարմացված է 19:00 07.02.2020)
Մեր օրերում, եթե մարդիկ ինչ–որ բանից դժգոհ են, ուղիղ դատարան են դիմում, բողոք գրում։ Հայցերի հոսքն աճում է, լսումները տևում են տարիներ։ Սյունակագիր Վարդան Ալոյանն անդրադարձել է արդարադատության թեմային ՝ ժուռնալիստների միության շենքի շուրջ ծավալված սկանդալի պրիզմայով:

«Ամերիգո Բոնասերան հավատում էր օրենքին և կարգ ու կանոնին, հետևում դրանց, որի շնորհիվ էլ հաջողության էր հասել»,- եթե ինչ–որ մեկը մոռացել է, այսպես է սկսվում Մարիո Պյուզոյի «Կնքահայրը» հայտնի վեպը։ Այդ իսկ պատճառով, երբ երկու երիտասարդ ստահակներ փորձել են բռնաբարել և դաժանորեն ծեծել են նրա աղջկան, Բոնասերան հարցերն անձամբ չի լուծել և նրանց դատի է տվել։ Բայց արի ու տես, որ դատավորն արդարացրել է այդ սրիկաներին։ Եվ այդ ժամանակ օրինապաշտ Բոնասերան խիստ զայրացել է և արդարության հասնելու համար գնացել դոն Վիտո Կառլեոնեի մոտ։ Թե ինչ է տեղի ունեցել հետո հիանալի հիշում եք ֆիլմից։

Կհարցնեք` ինչու եմ հիշել «Կնքահորը»։ Ասեմ։ Լրագրողները, տվյալ դեպքում` Հայաստանի Ժուռնալիստների միության վարչությունը, նույնպես հավատում է օրենքին և կարգ ու կանոնին։ Եվ նոր իշխանության խորհրդով (սովորել ապրել իրավական պետությունում, և բոլոր հարցերը լուծել դատարանում) նույնպես դիմել է դատարան։ Վարչությունը արդարության որոնումներում չի դիմել տեղի դոնին, չի բողոքել վարչապետին, որին վարչության անդամների մեծամասնությունը վաղուց գիտի լրագրողի մասնագիտության բերումով, այլ ուղիղ դատարան է դիմել է։

Ավետիսյան. «Մարդկանց հորդորում են դիմել դատարան, մինչդեռ իրենք չեն վստահում դատարաններին»

Բանն այն է, որ Ժուռնալիստների միության նախկին ղեկավարությունը միության շենքի առաջին հարկում գտնվող «յուղոտ պատառը» գրոշների դիմաց վարձակալության է տվել  ճարպիկ մեկին։ Ով չգիտի, Ժուռնալիստների միությունը գտնվում է Երևանի կենտրոնում` Պուշկին փողոցում։ Այլ հարց է, եթե 5 կամ 10 տարով տված լիներ։ Բայց ոչ, պայմանագիրը կազմված է 99 տարով։ Վերոհիշյալ ճարպիկ վարձակալն իր հերթին վարձով է տվել այդ տարածքը` իր վարձակալած գումարից 15 անգամ բարձր գնով։

Երբ խնդիրը խաղաղ ճանապարհով լուծելու և «ստրկական» պայմանագիրը վերանայելու բոլոր փորձերը դատապարտվեցին անհաջողության, Ժուռնալիստների միության վարչությունը որոշել է դիմել դատարան։ Կողմերի միջև հարաբերությունները պարզելու ընթացքում հայտնի է դարձել, որ «դարի գործարքի» որոշ մասնակիցների ստորագրություններ կեղծված են։

Դատարան դիմել են 2018թ–ին։ 2019թ–ի դեկտեմբերին պաշտոնական նամակ են ստացել, որ այդ գործով առաջին լսումը նշանակված է... 2021 թվականին։ Ասացեք, խնդրեմ, ինչպե՞ս Բոնասերայի նման ցասումով չլցվես։ Չէ՞ որ դա ծաղր ու ծանակ է առողջ դատողության և ընդհանուր առմամբ արդարադատության հանդեպ։ Եվ այս դեպքը միակը չէ։ Պատմությունները, երբ դատավարությունը տևում է մի քանի տասնամյակ, բազմաթիվ են։

Մեր օրերում, եթե մարդիկ ինչ–որ բանից  դժգոհ են, ուղիղ դատարան են գնում, բողոք գրում։ Հայցերի հոսքն աճում է, լսումները տևում են տարիներ։ Այլ հարց է, եթե դա վերաբերեր միայն տնտեսվարող սուբյեկտների միջև ծագած վեճերին։ Իսկ ի՞նչ անեն նրանք, ովքեր ճակատագրի բերումով հայտնվել են քննչական մեկուսարանում և ամիսներ ու նույնիսկ տարիներ սպասում են դատարանի վճռին։ Իսկ եթե հանկարծ պարզվի, որ այդ մարդն անմեղ էր, և նրան իզուր են այդքան ժամանակ անազատության մեջ պահե՞լ։

 Ընդ որում, այս քաշքշուքը տեղի է ունենում կազմակերպված հանցավորության դեմ իշխանության պայքարին զուգահեռ, որը մեր հասարակության որոշակի հատվածի համար դիտարկվում է որպես արդարադատության այլընտրանք, որը լուծում էր մարդկանց միջև ծագած վեճերը, որոնք չէին վստահում դատարաններին կամ հրաժարվում էին ճշմարտություն որոնել  իրավական դաշտում։ Եվ չի կարելի բացառել, որ դատական համակարգի աշխատանքի նման «տեղապտույտը» կրկին դրդում է հարաբերությունները պարզել ստվերային ճանապարհով։

Ինչ տեղի ունեցավ Հայաստանում 2019-ին. ներքաղաքական քամիներն ու աշխարհաքաղաքականությունը

Իհարկե, կարելի է փորձել անջատել նյարդերն ու սպասել։ Ինչպես ասում էր «Գոդոյին սպասելիս» հայտնի պիեսի հերոսներից մեկը, «կարելի է և սպասել, եթե գիտես` ինչին»։ Իսկ եթե ամեն ինչ տեղի ունենա ինչպես այս պիեսո՞ւմ։ Եթե Գոդոն, որին անհամբերությամբ սպասում են և՛ պիեսի հերոսները, և՛ հանդիսատեսը, այդպես էլ չհայտնվի՞։

Այս դեպքում կարելի է սպասել ևս մեկուկես տարի, մինչև դատարանում տեղի ունենա առաջին լսումը։ Բայց փորձը ցույց է տալիս, որ այդ ժամանակ էլի կպահանջեն ինչ–որ թուղթ և գործը կհետաձգեն մի քանի ամսով, հետո կփոխվի պատասխանող կողմի փաստաբանը։ Նորը մի քանի ամիս կպահանջի նյութերի հետ ծանոթանալու համար, հետո դատավորը կարող է հիվանդանալ, հետո կանցնի ևս մի քանի տարի։ Հետո կողմերից մեկը կդիմի Վերաքննիչ դատարան, և ամեն ինչ կսկսվի նորից։ Այնպես որ, ականջիդ հետևը կտեսնես, բայց շենքը չես տեսնի։

 Իսկ ինչպիսի՞ արագությամբ են լուծվում հարցերը, երբ գործի են անցնում նրանք, ովքեր ամեն ինչ որոշում են «գողական օրենքներով»։

90–ականներին աշխատում էի խոշոր մոսկովյան հրատարակչությունում։ Մի գործընկեր ունեի, որին երկարատև գործուղման էին ուղարկել Թբիլիսի։ Նա այնտեղից վերադարձել էր երիտասարդ կնոջ հետ, որը, ինչպես նա սիրում էր ընդգծել, կովկասցի էր... Թվում է` ամեն ինչ լավ էր, բայց գործընկերս սիրում էր խմել և նույնիսկ հաճախ տանը չէր գիշերում։ Մեկ տարի անց երիտասարդ կնոջ համբերության բաժակը լցվեց։ Եվ ահա մի օր ընկերս ասաց.

– Կնոջս հորեղբայրն այսօր կգա, կորոշենք` ինչպես ամուսնալուծվել։ Դու նույնպես արի, բարոյական աջակցություն կցուցաբերես։

Նշանակված ժամին հորեղբայրը եկավ, ողջունեց, հետաքրքրվեց` ով եմ և` անունս ի՞նչ է։

– Ա՜, Վարդան, նշանակում է` հայ ես, դա լավ է։

 Շփոթեցրեց միայն այն, որ ընկերս, տեսնելով կնոջ հորեղբորը, գունատվեց։ Մեղմ ասած` իրեն կորցրեց։ Նստեցինք սեղանի շուրջ, սկսեցինք խնդիրը լուծել։ Եվ լուծեցինք։ Կես ժամում, առանց բարձր տոնի, առանց սպառնալիքների։ Պարզվեց, որ գործընկերս ամեն ինչում սխալ է։ Անմեղ աղջկան հետաքրքիր կյանք էր խոստացել Մոսկվայում, համոզել էր թողնել ինստիտուտը և իր հետ հեռանալ և, ի հեճուկս ծնողների, ամուսնացել էր նրա հետ։

Արամյան. «Դատաիրավական դաշտում էապես կբարելավվեն ինստիտուցիոնալ հիմքերը»

Հիմա նա այստեղ մեն–մենակ է, իսկ գիշերները կորում ես, կնոջդ նորմալ չես պահում։ Քո պատճառով նա կրթություն չունի, մասնագիտություն չունի, ընտանիքից հեռու է։ Իսկ դու քո հայրենիքում ես, լավ մասնագիտություն, աշխատավարձ ունես։ Այնպես որ, ունեցվածքն արդար ենք բաժանելու․ այն ամենը, ինչն ունես Մոսկվայի լավ թաղամասում բնակարանի հետ միասին թողնում ես կնոջդ, իսկ ինքդ անձնական իրերդ հավաքում ես ու հեռանում։ Դու կարող ես գումար վաստակել։

 Պետք է ասել, որ հենց փորձեցի առարկել, անմիջապես սեղանի տակ հարված ստացա ընկերոջիցս, և նա իր ամբողջ տեսքով ցույց տվեց, որ լռեմ, ոչինչ չասեմ։ Եվ երբ ամեն ինչ վերջացավ, արդեն փողոցում հետաքրքրվեցի` ինչու էր կանչել, եթե չթողեց նույնիսկ մի բառ ասեմ։

 - Ինչ է, չհասկացա՞ր, թե ում հետ գործ ունեինք։

- Ինչպես թե ում հետ, կնոջդ հորեղբոր․․․

- Դե հա, հորեղբոր անունը … Դեդ Հասան է։ Ով չգիտի, նա հետխորհրդային տարածքում ամենահայտնի «օրենքով» գողերից է։

Վերջին շրջանում մերթ ԵԽԽՎ-ն, մերթ Բուքիքիոն Վենետիկյան հանձնաժողովից մտահոգություն են հայտնում հայաստանյան դատական համակարգի բարեփոխումների առնչությամբ։ Մենք նույնպես մտահոգ ենք։ Այդ Չացկին էր հետաքրքրվում, թե դատավորը ով է։ Իսկ մեզ հետաքրքրում է ավելի պրագմատիկ հարց՝ դատավորները որտե՞ղ են։ Անցած տարի, երբ մաքսատանը կիլոմետրանոց հերթեր գոյացան, կառավարության որոշմամբ, լրացուցիչ մաքսակետ բացվեց Գյումրիում, բոլոր ստորաբաժանումները սկսեցին աշխատել առանց հանգստյան օրերի։ Միգուցե դատական համակարգում ևս պետք է նման բան մտածել։

Սահմանադրությունը կփոխվի, սուպերվարչապետությունը կմնա. նախարարը չի բացում փակագծերը

Այլապես, եթե այսպես շարունակվի, հեռու չէ այն օրը, երբ մարդիկ դատարանների մուտքերը սկսեն արգելափակել ոչ թե վարչապետի կոչով, այլ տարերային կերպով՝ «Մեզ արագ դատեք» կարգախոսով։ Պե՞տք է մեզ նման բան։ Վստահ եմ` ո՛չ իշխանությանը, ո՛չ ժողովրդին, ո՛չ էլ Բուքիքիոյին պետք չէ։

292
թեգերը:
օրենքով գող, Ժուռնալիստների միություն, դատական համակարգ, Հայաստան
Ըստ թեմայի
Մտահոգված են. ԵԽԽՎ–ն ՍԴ-ի շուրջ ստեղծված իրավիճակի վերաբերյալ հայտարարություն է տարածել
«Մտածում էի՝ գուցե ինչ-որ տեղ ազնիվ են ու պետք է քայլ անել». Արփինե Հովհաննիսյան
Ինչու է իշխանությունը մերժել Արփինե Հովհաննիսյանի «անկեղծ մղումները»
Կարող է ձևավորվել նոր Սահմանադրական դատարան. նախարարը չի բացառում
ԱԱԾ աշխատակից, արխիվային լուսանկար

Հները հեռանում են, գալիս են նորերը. ի՞նչ նպատակ են հետապնդում ԱԱԾ–ում նոր նշանակումները

128
(Թարմացված է 00:19 13.08.2020)
ԱԱԾ համակարգում տեղի ունեցող կադրային փոփոխությունները սովորական երևույթ են դարձել։ Վերջին նշանակումները ևս բազմաթիվ հարցեր են առաջ քաշում։ Մտավախություն կա, որ ԱԱԾ–ն գործիք է դառնում իշխանության ձեռքում ընդդիմադիրների նկատմամբ քաղաքական հաշվեհարդար իրականացնելու համար։

Հայաստանի Ազգային անվտանգության ծառայությունում շարունակվում են կադրային փոփոխությունները։ Դրանք սկսվել են ընթացիկ տարվա մայիսին, երբ հատուկ ծառայությունների փոխտնօրեն նշանակվեց մի մարդ, որն այն ժամանակ կատարում էր Պետական վերահսկողական ծառայության պետի ժամանակավոր պաշտոնակատարի պարտավորությունները` 29-ամյա Արգիշտի  Քյարամյանը։

Իշխանությունները այս նշանակումը բացատրեցին քաղաքական նկատառումներով։ Նրանց խոսքով` տևական ժամանակ ոստիկանությունում և ԱԱԾ–ում «դրսից» մարդիկ չէին նշանակվում։ Փոխարենը խոստանում էին, որ նրանք արդյունավետ կաշխատեեն։  Սակայն, դատելով վարչապետի տրամադրվածությունից՝ խոստումները չեն իրականացել, ինչն էլ, իբր, նրանց ստիպել է «դրսից» մարդ բերել։

Այդ նշանակումից մեկ ամիս անց Քյարամյանը գլխավորեց ԱԱԾ–ն` փոխարինելով կադրային «չեկիստ» Էդուարդ Մարտիրոսյանին։  Վերջինիս համակարգից հեռացնելը բացատրեցին ուժայինների կողմից կարանտինային միջոցների ապահովման անարդյունավետությամբ։

Դեռ մայիսին, Մարտիրոսյանի պաշտոնավարման ժամանակ, Փաշինյանը հայտարարեց, որ ԱԱԾ–ին հանձնարարել է հայտնաբերել երևանյան բակերից մեկում մանկական միջոցառման (որի նկարները հայտնվել էին սոցցանցերում) կազմակերպիչներին։ Համավարակի եռուն շրջանում, բազմամարդ միջոցառումները կտրականապես արգելված էին։ Իսկ, թե ինչու հենց հատուկ ծառայությունները պետք է զբաղվեն մանկական միջոցառումների կանխմամբ, այդպես էլ անհասկանալի մնաց։  Ըստ շրջանառվող լուրերի` Փաշինյանի հանձնարարությունն ԱԱԾ աշխատակիցներին շոկի է ենթարկել, բայց հրամանը հրաման է, և այն պետք է կատարել։

Չի կարելի բացառել, որ Մարտիրոսյանն այն ժամանակ փորձել է համոզել վարչապետին, որ մանր խնդիրների («գյուղի ուչաստկովիների» մակարդակի, ինչպես մի անգամ ասել էր նախկին նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը) լուծման հարցում հատուկ ծառայությունների  մասնակցությունն անհրաժեշտ չէ, ինչն էլ առաջացրել է Փաշինյանի դժգոհությունը։ Ինչևէ, այդ դեպքից մի քանի շաբաթ անց Մարտիրոսյանը հեռացավ։

Ի դեպ, այսօր հայտնի դարձավ, որ ԱԱԾ նախկին տնօրենը կղեկավարի Հայկական ԱԷԿ–ը։  Ըստ էության այս նշանակումը խոսում է այն մասին, որ Հայաստանի իշխանություններին ատոմակայանում օպերատիվ աշխատանքի փորձ ունեցող մարդ է անհրաժեշտ։

Սակայն, վերադառնանք Քյարամյանին։ ԱԱԾ նոր տնօրենի նշանակումից մեկ ամիս անց աշխատանքից ազատման դիմում ներկայացրեց նրա տեղակալներից մեկը` Ռոբերտ Բազիկյանը։ Վերջինս այն ժամանակ կտրականապես հերքեց խոսակցությունները, թե պաշտոնից հեռանում է Քյարամյանի պատճառով։ Բազիկյանն իր որոշումը բացատրեց երկար տարիների աշխատանքով և հանգստանալու անհրաժեշտությամբ, թեև նա համեմատաբար երիտասարդ կադրերից մեկն է՝ 43 տարեկան։

Եվ ահա, օգոստոսի 12-ի առավոտյան հայտնի դարձավ նոր նշանակումների մասին. Քյարամյանի տեղակալներից մեկը դարձավ Քննչական դեպարտամենտի արդեն նախկին պետ Միքայել Համբարձումյանը, մյուսը` Արմեն Աբազյանը։

Համբարձումյանն ԱԱԾ–ի հնաբնակներից է։ Երկար տարիներ զբաղեցրել է Քննչական դեպարտամենտի պետի պաշտոնը։ Առանց նրա մասնակցության չի անցել գրեթե ոչ մի քննչական գործողություն, որն իրականացվել է աղմկահարույց քրեական գործերի շրջանակում, օրինակ՝ «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության առաջնորդ Գագիկ Ծառուկյանի, ՀՀ նախկին նախագահի եղբոր` Սաշիկ Սարգսյանի  գործերը և այլն։ Լուրեր են պտտվում, որ նախկին ԱԱԾ պետ Արթուր Վանեցյանի նկատմամբ հարուցած գործը նույնպես համակարգել է Համբարձումյանը։

Արմեն Աբազյանի դեպքում վարվել են նույնկերպ, ինչպես նախկինում Քյարամյանի հետ։ Նրան սկզբում նշանակել են ՔԿ փոխնախագահ, իսկ երկու օր անց տեղափոխել ԱԱԾ։  Սակայն, ի տարբերություն Քյարամյանի՝ Աբազյանը մինչև ՔԿ–ում պաշտոն ստանալը ղեկավարել է ԱԱԾ Շիրակի մարզային վարչությունը։

Ուժային կառույցներից մեկի նախկին նախագահի կարծիքով՝ կադրային փոփոխություններն ԱԱԾ–ում այդ կառույցի իրական պահանջմունքը չեն արտացոլում։ Նրա խոսքով՝ դրանք անտրամաբանական են, բացառությամբ մեկ–երկու դեպքի, ղեկավար պաշտոնների են նշանակվում համակարգից անտեղյակ, հատուկ ծառայություններում աշխատելու փորձ ու հմտություններ չունեցող մարդիկ։

«Ինձ թվում է, որ այդ մարդկանց նշանակելու հիմնական չափանիշը` նրանց հավատարմությունն է երկրի քաղաքական ղեկավարին։ Մյուս որակները որևէ մեկի չեն հետաքրքրում։ Օրինակ՝ հեռուն գնալ պետք չէ։ Նախկինում ժամանակ առ ժամանակ հայտնում էին օտարերկրյա լրտեսներին հայտնաբերելու և ձերբակալելու մասին։  Սակայն այսօր դա չկա։ Վաղուց չենք լսում լրտեսների և գործակալների մասին։ Մի՞թե նրանք այլևս չկան»,  – հարցադրում է անում մեր զրուցակիցը։

Նա բողոքում է, որ ներքին օրակարգը աստիճանաբար ավելի մեծ տեղ է զբաղեցնում ԱԱԾ–ի աշխատանքում, և տպավորություն է ստեղծվում, որ կոռուպցիոն բացահայտումներից բացի, ԱԱԾ–ն որևէ այլ բանով չի զբաղվում։

«Կցանկանայի հավատալ, որ այնտեղ միայն կոռուպցիայի դեմ չեն պայքարում, պարզապես մնացածի մասին չեն բարձրաձայնում»,– ասում է նախկին ուժայինը։

Տրամագծորեն հակառակ կարծիքին է ԱԱԾ Սահմանադրության, հասարակական կարգի պահպանման և ահաբեկչության դեմ պայքարի գլխավոր վարչության պետի նախկին տեղակալ Տիգրան Բարսեղյանը։ Sputnik Արմենիայի հետ հարցազրույցում Բարսեղյանը վստահություն է հայտնել, որ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ցանկանում է բոլոր քայլերի արդյունքում ստանալ հզոր, գործունակ հատուկ ծառայություն։ Կադրային փոփոխությունների շարքը Բարսեղյանը բացատրում է նրանով, որ ի սկզբանե վարչապետն ինքն անհրաժեշտ մարդկանց փնտրտուքի մեջ էր։

Նա հիմքեր չունի կասկածելու ԱԱԾ տնօրենի և նրա տեղակալների մասնագիտական որակներին։ Դատողությունները, թե Քյարամյանը երիտասարդ է, փորձ և փորձառություն չունի, գեներալը պարզապես անհիմն բամբասանք է համարում։

Գլխավոր վարչության պետի նախկին տեղակալն ասում է, որ նախկին ԱԱԾ-ն սպասարկում էր կոռումպացված համակարգի շահերը՝ գործիք լինելով ոչ լեգիտիմ իշխանության ձեռքում։ Հիմա երկրում իրավիճակն արմատապես փոխվել է, իշխանության են եկել քաղաքացիների վստահության քվեն ստացած ուժերը։ Հետևաբար, նույնքան լեգիտիմ կառույց պետք է դառնա նաև Ազգային անվտանգության ծառայությունը, ինչին էլ միտված են ներկա բարեփոխումները։

Բարսեղյանը մեծ հույսեր է կապում Միքայել Համբարձումյանի նշանակման հետ՝ նրան համարելով հատուկ ծառայության ամենաարժանավոր և փորձառու ներկայացուցիչներից մեկը։ Բարսեղյանը լիահույս է, որ նրա աշխատանքն այդքան պատասխանատու պաշտոնում միմիայն օգտակար կլինի այդ կառույցին։

Միաժամանակ գեներալը վստահ է, որ ուժային գերատեսչությունը պետք է ձերբազատվի նախորդ իշխանության հետ անքակտելիորեն կապված մարդկանցից։

Ինչպես տեսնում եք՝ հասարակության շրջանում ԱԱԾ-ի ներսում տեղի ունեցող գործընթացների մասին միանշանակ կարծիք չկա։ Եվ ամեն մեկը հակված է կատարվածին նայել սեփական զանգակատան բարձունքից։ Թերևս այս կամ այն նախաձեռնությունների հաջողության կամ ձախողման լավագույն վկայությունը գործնականում կարտացոլեն այդ քայլերի արդյունքները։ Ոլորտի առանձնահատկություններից ելնելով, իհարկե, այդ քայլերից շատերը չեն կարող տեսանելի լինել։

Թեևս պետք է խոստովանել, որ վերջին երկու տարիների ընթացքում տարբեր պատճառներով ԱԱԾ-ն չափազանց շատ է հայտնվում լրատվամիջոցների գլխագրերում։ Եվ, եթե որոշ մարդիկ դա մեկնաբանում են պրոֆեսիոնալիզմի պակասով, մյուսները համարում են աշխատանքի թափանցիկության արդյունք։

Բայց գլխավոր ցուցանիշը, ինչպես նախկինում, այնպես էլ հիմա, պետք է լինի ազգային անվտանգության սպառնալիքներին հակազդելը։ Չմոռանանք, որ մինչ օրս չի բացահայտվել ԱԱԾ նախկին տնօրեն Արթուր Վանեցյանի և Հատուկ քննչական ծառայության պետ Սասուն Խաչատրյանի գաղտնալսման գործը։

Հիմա, ինչպես երբեք, այդ կառույցը կարիք ունի վերականգնելու իր հեղինակությունը, որը զգալիորեն անկում ապրեց հիշյալ արտահոսքի պատճառով։

128
թեգերը:
Էդուարդ Մարտիրոսյան, Արթուր Վանեցյան, Արգիշտի Քյարամյան, ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայություն. ԱԱԾ, Հայաստան
Ըստ թեմայի
127 տոննա ձկան ապօրինի արդյունահանում. ԱԱԾ–ն տարիներով մշակված հանցավոր սխեմա է բացահայտել
Ինչի համար է Վանեցյանն ԱԱԾ հրավիրվում. Արսեն Բաբայանը հրապարակել է ծանուցագիրը
ԱԱԾ–ից կադրային արտահոսքը կանգ չի առնում. «Հրապարակ»
Պետական սահմանին ի՞նչը կարգելվի «ցուցադրել». ԱԱԾ–ն օրենքում փոփոխություններ է առաջարկել
Լիբանանի նախկին վարչապետ Հասան Դիաբը

Ամենահին անունն ունեցող երկիրը, կամ Լիբանանի վարչապետի անկեղծ և տարօրինակ հայտարարությունը

163
(Թարմացված է 21:48 12.08.2020)
Եկեք անկեղծ լինենք։ Լիբանանում մի քանի օր առաջ տեղի ունեցած ահավոր պայթյունից հետո այդ երկրի կառավարությունը հրաժարական տվեց և դա օրինաչափ էր։
Հրաշքների երկիր Լիբանանը

Միայն վարչապետի հայտարարությունն էր մի փոքր զարմանալի. «Ես ամեն ինչ արեցի մեր երկրի վերքերը բուժելու համար, բայց համոզվեցի, որ կոռուպցիան մեզ մոտ պետությունից ավելի հզոր է»։ Համաձայնեք՝ միգուցե շատ անկեղծ, բայց նաև բավական տարօրինակ պնդում է հնչեցրել պետական այրը. այն պետությունը, որը ղեկավարում եմ, պարզապես անզոր է պայքարել կոռուպցիայի դեմ։

​Այս կառավարության հրաժարականից հետո շատ դժվար է ասել, թե որքան կտևի անիշխանությունը Լիբանանում, քանզի քաղաքական անկայունությունը այս երկրում տասնամյակների պատմություն ունի։ Չեմ ուզում հիշել քաղաքացիական պատերազմը։ Միայն մի փաստ վկայակոչեմ։ Ինչպես Երևանում է մեր խորհրդարանը գտնվում նախագահական նստավայրի անմիջական հարևանությամբ, այնպես էլ Լիբանանում խորհրդարանից նախագահական հասնելու համար ընդամենը 20 րոպե է պահանջվում։ Մեր Ազգային ժողովը, երևի հիշում եք, մի քանի տարի առաջ նախագահին ընտրեց առանց որևէ դժվարության։ Լիբանանում 2014 թվականից հետո երկուս ու կես տարի, կրկնեմ՝ երկուս ու կես տարի պահանջվեց նոր նախագահ ընտրելու համար։

​Իհարկե, թե՛ Հայաստանում, թե՛ Լիբանանում նախագահները մեծ դեր չեն խաղում։ Ուղղակի մեր երկու երկրները թե՛ ընդհանրություններ ունեն, թե՛ շատ մեծ տարբերություններ։ Գիտե՞ք արդյոք, որ լիբանանցիներն էլ հայերի նման աշխարհասփյուռ ժողովուրդ են։ Մեր դեպքում որևէ ստույգ տվյալ չկա, թե իրականում քանի հայ է ապրում այս մոլորակի վրա։ Լիբանանցիների դեպքում նույնն է՝ այդ երկրում ապրում է մոտ 6 միլիոն մարդ, իսկ ողջ աշխարհում բնակվող լիբանանցիների թիվը, ըստ որոշ տվյալների, հասնում է 14 կամ նույնիսկ 18 միլիոնի։

​Մենք մոնոէթնիկ ժողովուրդ ենք՝ Հայաստանի բնակչության 90 տոկոսից ավելին հայեր են, հիմնականում էլ քրիստոնյա ենք։ Լիբանանում գոյություն ունի, չեք պատկերացնի, մոտ 20 կրոնական համայնք, բնակչության 40 տոկոսը քրիստոնյա է։ Չկա արաբական աշխարհում մեկ այլ պետություն, որտեղ քրիստոնյաներն այդքան մեծ տոկոս կազմեն։

​Մեզ ասպատակել են՝ ով ասես ժամանակին չի տիրել Հայաստանին։ Պատկերացրեք, որ Լիբանանի դեպքում նույնն է։ Մի տեղ կարդացի, որ Լիբանանն իր պատմության ընթացքում գրավվել է 16 անգամ՝ է՛լ եգիպտացիներ, է՛լ բյուզանդացիներ, է՛լ ասորիներ, է՛լ հռոմեացիներ…. Էլ չեմ ասում Ալեքսանդր Մեծի, խաչակիրների և թուրքերի մասին։ Չգիտեմ` այս մեր նոր սերունդը գիտի, թե ոչ, բայց ես հո լավ հիշում եմ, որ մի քանի տասնամյակ առաջ իսրայելյան բանակն էր հասել մինչև Բեյրութ։

«Ավրորան» 200 000 ԱՄՆ դոլար կնվիրաբերի Բեյրութում աղետի հետևանքները հաղթահարելու համար

​Ի դեպ, Բեյրութի մասին։ Այդ քաղաքը ավերվել և վերականգնվել է 7 անգամ, ու քչերը գիտեն, որ այժմ Բեյրութը աշխարհի 10-րդ առևտրի կենտրոնն է, այսինքն` մարդիկ ոչ միայն Փարիզ կամ Բեռլին են գնում շոփինգի համար, այլև Բեյրութ։ Եվ ի դեպ, Բեյրութի «Սքայ բարը» աշխարհի թիվ մեկ գիշերային ակումբն է համարվում։ Բայց Բեյրութում նաև այնքան գիրք է հրատարակվում, որքան  լույս չի տեսնում արաբական ոչ մի այլ քաղաքում։ Ու ամենահետաքրքիրը՝ Լիբանանը այն երկիրն է, որի մասին ամենաշատ գրքերն են գրվել ողջ աշխարհում։

Արամ Ա կաթողիկոսը շրջել է Բեյրութի հայկական թաղամասով և եկեղեցիներով. տեսանյութ

​Ասում են՝ թիվ կա աստղերին, թիվ չկա Լիբանանի շուրջ պտտվող լեգենդներին։ Ամենատարածվածն այն է, որ հենց Լիբանանում ապրող ցեղախմբերն են ժամանակին կառուցել առաջին նավը ու դուրս եկել բաց ծով։ Ավելին՝ որոշ գիտնականներ պնդում են, որ լիբանանցիներն են հայտնաբերել Ամերիկան Կոլումբոսից դարեր առաջ։ Ինչևէ, փաստն այն է, որ երկրի անունը՝ Լիբանան, ամենահինն է աշխարհում ու չի փոխվել վերջին 4 հազար տարվա ընթացքում։ Ու այդ անվանումը 75 անգամ հիշատակվում է Հին կտակարանում։ Իսկ ըստ Աստվածաշնչի Հիսուս Քրիստոսն իր առաջին հրաշքը գործել է հենց Լիբանանի Սիդոն քաղաքում` սովորական ջուրը դարձնելով գինի։

163
թեգերը:
պայթյուն, Հրաժարական, Վարչապետ, Բեյրութ, Լիբանան
թեմա:
5 րոպե Դուլյանի հետ
Ըստ թեմայի
Բելառուսում կարո՞ղ է կրկնվել հայաստանյան սցենարը` ընդդիմությունը ճիշտ էր, մենք սխալվեցինք
Վլադիմիր Պուտինը և Էմանուել Մակրոնը քննարկել են Բելառուսում տիրող իրավիճակը
Բելառուսում տղամարդը շան հետ զբոսնելիս փամփուշտ է «որսացել» ու վիրավորվել. տեսանյութ
Օրիոն-է ԱԹՍ

ՌԴ ռազմատիեզերական ուժերը 2021-ին մեծ հեռահարության հարվածային դրոններ կթողարկեն

65
(Թարմացված է 01:36 13.08.2020)
Ռուսական բազմաթիրախային անօդաչուները 2021 թ․-ից սկսած՝ կկարողանան  ինքնուրույն օդային հետախուզություն վարել և «խոցել հակառակորդի օբյեկտները բարձր ճշգրտությամբ»:

Ալեքսանդ Խրոլենկո, ռազմական վերլուծաբան

Ռուսաստանի  Օդատիեզերական ուժերը 2021թ․-ից կսկսեն բազմաթիրախային հարվածային ԱԹՍ-ներ ստանալ։ Այս մասին հայտարարել է ՌԴ ՕՏՈՒ գլխավոր քարտուղարի տեղակալ Սերգեյ Դրոնովը «Красная звезда» թերթին տված հարցազրույցում: Զորահրամանատարը նշել է. «Անօդաչու ավիացիայի կիրառման արդյունավետությունը հաստատվել է Սիրիայի Արաբական Հանրապետությունում հատուկ գործողության ընթացքում։ Անօդաչու թռչող սարքերի օգտագործումը ապահովել է ապօրինի զինված կազմավորումների օբյեկտներին հասցված հարվածների բարձր ճշգրտությունը»:

Беспилотный летательный аппарат (БПЛА) Орион-Э
© Sputnik / Алексей Филиппов
ԱԹՍ

 

Ռուսաստանի օդատիատիեզերական ուժերի մերձավոր և միջին հեռահարության ԱԹՍ համալիրները դեռևս «երկրորդական դերեր» են խաղում՝ ծառայելով ավիացիայի հնարավորությունների ընդլայնմանն ու խնդիրների լուծմանը։ Աճում է անօդաչու թռչող սարքերի ինտեգրումը ռազմական օդաչուների հետ միասնական տեղեկատվական տարածքում, և հեռանկարում «խելացի» դրոնները կհասնեն ավելիին: Ռուսական բազմաթիրախային անօդաչուները 2021 թ․-ից սկսած՝ կկարողանան  ինքնուրույն օդային հետախուզություն վարել և «ռազմավարական խորքերում խոցել հակառակորդի օբյեկտները բարձր ճշգրտությամբ»:

Գեներալ Դրոնովը չի նշել այն դրոնների «անունները», որոնք շուտով կընդգրկվեն օդատիեզերական ուժերի մարտական կազմում: Սակայն հայտնի է, որ ծանրաքաշ «Охотник»-ը օպերացիոն պատրաստվածության կհասնի 2024 թվականին, իսկ մեծ հզորություն ունեցող ռուսական մյուս երկու անօդաչու թռչող սարքերը՝ ՌԴ Պաշտպանության նախարարության կողմից 2019 թ․-ին պայմանագրված «Ալտիուսը», ինչպես նաև  «Օրիոնը, Սիրիայում հաջող փորձարկումներից հետո գտնվում են ՌԴ օդատիեզերական ուժերի փորձագիտական-մարտական շահագործման փուլում:

Առաջատար «Օրիոնը»

Անօդաչու «Օրիոնը» գործում է մինչև 8000 մետր բարձրության վրա, առանց լիցքավորման կարող է օդում գտնվել ամբողջ 24 ժամ՝ մինչև 250 կգ օգտակար բեռնվածությամբ (սարքի քաշը՝ 1100 կգ): Ունի 8 մետր երկարություն, թևերի բացվածքը 16 մետր է։ Հագեցած է АПД -110/120 մխոցային շարժիչով՝ 1,9 մետր տրամագիծ ունեցող AB-115 երկթիակ պտուտակով։

«Օրիոնի» (և ռուսական այլ ծանրաքաշ դրոնների) հրթիռա-հրետանային սպառազինությունը բաց աղբյուրներում  նվազագույն չափով է արտացոլված: Սակայն փետրվարին «Մարտավարական հրթիռային սպառազինություն» կորպորացիայի գլխավոր տնօրեն Բորիս Օբնոսովը լրագրողներին պատմել է անօդաչուների համար թեթևացած զինանոցի՝ 50-100 կգ քաշով հատուկ փոքրածավալ զինամթերքի մշակման մասին, որոնք նախատեսված են նպատակների լայն տեսականու համար:

Խոցված դրոնների ուժեղ և թույլ կողմերը. արժե՞ վախենալ թուրքական ԱԹՍ-ներից

Հաշվողական տեխնիկայի հզորության աճի և արհեստական ինտելեկտի բարդ ալգորիթմների զարգացմանը զուգահեռ առաջիկա տարիներին թեթևացված բարձր ճշգրտությամբ սպառազինության արդյունավետությունը կարող է կտրուկ աճել:

«Օրիոն» ԱԹՍ-ն հետազոտությունների և զարգացման զգալի ճանապարհ է հաղթահարել, հաջողությամբ շահագործվում է։ «Օրիոն» նախագիծը ՌԴ ՊՆ-ի պատվերով մեկնարկել է 2011թ․-ին, թռիչքային փորձարկումները սկսվել են 2016թ․-ին, ռումբային սպառազինությամբ՝ 2018թ․-ից սկսած։

«Օրիոն» միջին բարձրության անօդաչու սարքի սերիական արտադրությունը մեկնարկել է 2019 թվականի օգոստոսին: Նախատեսվում է տարեկան մինչև 30 նման մեքենաներ թողարկել (յուրաքանչյուր համալիրի կազմում ՝ երեքից վեց դրոն, կախված դրված խնդիրներից՝ հետախուզական կամ հարվածային):

Արտադրող ընկերությունը («Քրոնշտադտ» Գրուպը) ավելի վաղ հայտարարել էր, որ «Օրիոն» ԱԹՍ-ի արտահանվող տարբերակը կլինի հարվածային: Այս տեղեկությունն արդեն հետաքրքրել է ռազմատեխնիկական համագործակցության ոլորտի ռուս գործընկերներին։ Իհարկե, «Օրիոնի» հաջող մեկնարկը նկատել են նաև Ռուսաստանի թշնամիները։

Ատոմային «Ալտիուսը»

Մեծ հեռահարության «Ալտիուս» ծանրաքաշ տուրբոպտուտակային անօդաչուն առաջին ավտոմատ ռեժիմով թռիչքը կատարել է 2019 թ․-ի օգոստոսին՝ 28,5 մ թևի բացվածքով և 11,6 մ երկարությամբ կորպուսը կարող է 2 օր  մինչև 2 տոննա մարտական բեռ կրել՝ ընթանալով 250 կմ/ժամ արագությամբ, 12 հազար մետր բարձրությամբ և հաղթահարել մինչև 10 հազար կիլոմետր հեռավորություն: Կոմպոզիցիոն նյութերի օգտագործմամբ կառուցված անօդաչու սարքի սեփական քաշը տարբեր տվյալներով կազմում է հինգից վեց տոննա:

Беспилотный летательный аппарат Альтиус-У
Министерство обороны РФ
«Ալտիուս»

 

ՌԴ օդատիեզերական ուժերի «խելացի» հետախուզական-հարվածային անօդաչու ավիացիայի գերակա զարգացումը թույլ կտա զգալիորեն բարձրացնել ավիացիայի գոյություն ունեցող և հեռանկարային խոցող միջոցների արդյունավետությունը, նվազեցնել անձնակազմի հավանական կորուստները:

Իներցիալ նավիգացիոն СП-2 համակարգը նվազեցնում է օդում սարքի հայտնաբերման հնարավորությունները, ապահովում լրացուցիչ կայունություն հակառակորդի կողմից ռադիոէլեկտրոնային հակազդեցության նկատմամբ: Այն ունի արհեստական բանականություն (ամբողջ «ուղեղը» խոստանում են ներդնել մինչեւ 2020 թվականի վերջը), անօդաչու «Ալտիուսը» կարող է ինքնուրույն, առանց օպերատորի մասնակցության փոխգործակցել օդաչուավոր ինքնաթիռների հետ:

Ինչ կլինի այն երկրների հետ, որոնք կուշանան ԱԹՍ-ների մրցավազքից. Վրթանեսյանի տեսակետը

Ռազմածովային նավատորմի և ռազմաօդային ուժերի Գլխավոր շտաբի աղբյուրները հայտնեցին, որ «Ալտիուսի» հետախուզական արդիականցումը կստանա գերձայնային ռադիոլոկատոր և նորագույն օպտիկա-էլեկտրոնային սարքավորումներ, իսկ հարվածային ԱԹՍ-ն կարող է հականավային հրթիռներ կրել։

Ենթադրվում է, որ խոսքը մինչև 260 կմ հեռահարությամբ և մոտ 500 կգ զանգվածով, արբանյակային նավիգացիայի համակարգով և ինքնանշանառության ակտիվ-պասիվ ռադիոլոկացիոն գլխիկով (այս դեպքում «Ալտիուս»-ին կարելի է մինչև 4 հականավային հրթիռով) x-35 ցածրադիր հրթիռի մասին է:

Беспилотный летательный аппарат «Альтиус-У».
Министерство обороны РФ
«Ալտիուս»

 

Նորագույն անօդաչուի սերիական արտադրությունը ծավալվում է Քաղավիացիայի Ուրալի գործարանում («УЗГА» ԲԸ), որի հետ Ռուսաստանի Պաշտպանության նախարարությունը 2019 թվականի դեկտեմբերին պայմանագիր է կնքել «Ալտիուս-ՌՈւ»(այսպես են կոչել ԱԹՍ-ի վերջնական տարբերակը, որին հասել են նախկինում թողարկված բոլոր նախատիպերի՝ «Ալտաիր» տեսակի ԱԹՍ-ների փորձարկումների արդյունքում) անօդաչու թռչող սարքի փորձնական-կոնստրուկտորային աշխատանքների կատարման վերաբերյալ: Միաժամանակ կատարելագործվում է հեռանկարային ավիացիոն համալիրների տեղակայման համակարգը, իսկ դա ավելի քան հարյուր օդանավակայան է։

Բարձր թռիչք ապահովող, մեծ հեռահարության և թռիչքի համար երկար ժամանակ ունեցող դրոնների օդային գերիշխանության աճը, հարվածային հետախուզական անօդաչուների ակտիվ օգտագործումն ու «ինտելեկտուալացումը», ռազմական մասնագետների և մարտական ռոբոտների համատեղ գործողությունները դառնում են անշրջելի միտում: ՌԴ Զինված ուժերի զանգվածային զինումը ԱԹՍ-ներով թույլ կտա նկատելիորեն բարձրացնել դրանց մարտական պատրաստության արդյունավետությունը, անհաղթահարելի խոչընդոտներ կստեղծի հավանական ագրեսորի ճանապարհին՝ օդում, ջրում և ցամաքում:

Մինչդեռ Ռուսաստանը նախատեսում է 2022թ․-ին թողարկել ևս մեկ ծանրաքաշ ԱԹՍ։ Դա «Սիրիուսն» է, որն ի վիճակի է օդում մնալ մինչև 40 ժամ, հաղթահարել մինչև 10 հազար կմ՝ 295 կմ/ժ արագությամբ, 12 հազար մետր բարձրությամբ և մեկ տոննա օգտակար բեռնվածությամբ։

ՌԴ օդատիեզերական ուժերի «խելացի» հետախուզական-հարվածային անօդաչու ավիացիայի գերակա զարգացումը թույլ կտա զգալիորեն բարձրացնել ավիացիայի՝ գոյություն ունեցող և հեռանկարային խոցող միջոցների արդյունավետությունը, նվազեցնել անձնակազմի հավանական կորուստները:Այդ մասին հայտարարել է ՌԴ օդատիեզերական ուժերի «խելացի» հետախուզական-հարվածային անօդաչու ավիացիայի գլխավոր վարչության ղեկավար Սերգեյ Լեբեդևը:

Ոչ այնքան հեռավոր ապագայի պատերազմների ընթացքն ու ելքը կախված կլինի արհեստական բանականությամբ մարտական ռոբոտների արդյունավետությունից, որն այսօր ինտենսիվ ձևավորվում և կատարելագործվում է բոլոր ոլորտներում։ Անխռով և «անխոցելի» ռոբոտացված դրոնները օրինաչափորեն իրենց վրա են վերցնում օդաչուավոր ավիացիայի ավելի ու ավելի շատ գործառույթներ:

 

65
թեգերը:
Զենք, Ռուսաստան, անօդաչու թռչող սարք
Ըստ թեմայի
Ռուսական զենք․ «Տյուլպանն» աշխարհի ամենահզոր ականանետն է
Հայաստանը ռուսական նոր զենք ունի. լուսանկարներ
Հրապարակվել է կուրացնող և հալյուցինացիաներ առաջացնող ռուսական զենքի փորձարկումների վիդեոն
Ռուսական նոր զենք. «Ստրելա» զրահամեքենան շարժվում է աննկարագրելի արագությամբ
Դաշնային խորհուրդը բացառել է New START պայմանագրում ռուսական նոր զենքի ներառումը