Տեր Նշանը

Անեթը միշտ մտքիս էր. ինչու Տեր Նշանը կուսակրոն չդարձավ, կամ մեկ օր քահանայի ընտանիքի հետ

4387
(Թարմացված է 19:24 29.12.2019)
Սևանում ապրող Տեր Նշան քահանա Սարգսյանի ընտանիքն ուրիշ է. փոքրիկները նեղսրտում են, երբ ներկայացում է չեղարկվում, իսկ կինը, որ տեր հորը ճանաչում է դեռ դպրոցից, ամուսնու մասին խոսելիս փայլում է նոր սիրահարվածի պես։ Քահանայի ընտանիքը հյուրընկալել է Sputnik Արմենիային։

Երբեք չէի հանդիպել «ցախավել» բառը գործածող 7 տարեկան երեխայի։ Ալեքը ցույց է տալիս իր սիրելի հանելուկ–գիրքը, որի խառը պատկերներում պետք է տարբեր թաքնված առարկաներ գտնել։ Սկզբում գտնում է պանիրը, հետո` ձեռնոցները, իսկ վերջում` ցախավելը։ Գրական, ավելին` գրքային լեզվով խոսելով` Ալեքը պատմում է, որ դպրոցում իր ամենաչսիրած առարկան «Մայրենի լեզուն» է։

Сын Отца Ншана - Алек Саркисян
© Sputnik / Andranik Ghazaryan
Ալեքը

– Իսկ ո՞րն ես սիրում։

– Սպասիր կարդամ` գուշակիր, – ասում է ու գրադարակից հանում դասագրքերից մեկը, բացում ու հայերեն ոտանավոր կարդում։

– Մի րոպե, «Մայրենի լեզվի» դասագի՞րքը չի սա,– զարմանում եմ։

– Չէ, չէ, «Ինքնուրույն ընթերցանությունն» է։

– … Լավ։

Գավառում «աղջիկ տվողը» պետք է տիրապետի այս գաղտնիքին, կամ ինչպես թխել փախլավա. տեսանյութ

Եվ, իսկապես, կարդացող երեխայի համար ձանձրալի են «Մայրենիում» տեղ գտած վերլուծություններն ու հարցերը։ «Ինքնուրույն ընթերցանության» գրքում միայն տողեր են` վերլուծություններն ու հարցերը առանց պարտադրելու թողնելով փոքրիկ ընթերցողին։

Дети Отца Ншана Алек, Наре и Нане украшают рождественскую елку
© Sputnik / Andranik Ghazaryan
Տեր Նշանի զավակները

Երեք երեխաների սենյակում խաղալիքները վերևի դարակներում են, խաղալիքներից ավելի շատ կիրառվող գրքերը` ներքևում։ Ընթերցանության չափ երեխաները սիրում են թատրոն գնալ։ Մեր հյուրընկալվելու ժամանակ տանը հիասթափության ալիք է. դեկտեմբերի 30-ին պետք է Սևանից Երևան գնային ներկայացում դիտելու, պարզվում է` չեղարկել են։ Երկու փոքրիկները` Ալեքն ու 9-ամյա Նարեն, այդ կապակցությամբ հոնքերը կիտել ու նվնվում են։ Մեծ դուստրը` 12-ամյա Նանեն, հանգստացնում է նրանց.

– Ոչինչ, հունվարի 3-ին էլ կա նույն ներկայացումից։ Այդ օրը կգնանք։

Отец Ншан с супругой Аннет Навасардян за столом
© Sputnik / Andranik Ghazaryan
Տեր Նշանը կնոջ` Անեթի հետ

Երեխաների ծնողները` Տեր Նշան քահանա Սարգսյանն ու Անեթ Նավասարդյանը, աշխատում են ամեն շաբաթ երեխաներին ներկայացումների տանել։ Տիկին Անեթը պատմում է.

– Վերջերս գնացել էինք «Մեծապատիվ մուրացկանները» դիտելու, ես Ալեքի համար անհանգստանում էի` ոնց է երկու ժամ անշարժ նստելու։ Բայց այնքան կլանված էր դիտում բեմում կատարվողին, որ ես ներկայացման փոխարեն իրեն էի նայում։

Խոզի բուդն ու «Մայրաքաղաքայինն» օտար են. ինչ պետք է լինի Ամանորին իսկական հայկական սեղանին

Ալեքին մայրիկի գովեստի խոսքերն ամաչեցնում են.

– Մամ, բայց հիշո՞ւմ ես, որ քեզ անընդհատ հարցնում էի` ինչ է կատարվում։ Իրենց ասածների կեսից շատը չէի հասկանում։

Փոքրիկի անկեղծությունից բոլորս ժպտում ենք, ինչից Ալեքն ավելի շատ է ամաչում ու փախչում սենյակ` հանելուկների գրքի մոտ։

Сын Отца Ншана - Алек Саркисян
© Sputnik / Andranik Ghazaryan
Ալեքը

Տեր Նշանը պատմում է, որ 2007-ից են բնակվում Սևան քաղաքի այս տանը։ Երբ իր և Անեթի ծննդավայր Էջմիածնից տեղափոխվել են Սևան, արդեն ամուսնացած էին, մեծ աղջիկն էլ, ինչպես ինքն է ասում «ճանապարհին» էր։

Գարիկի ու Սոնայի նոր հիթը. Jingle Bells–ին «ձեռնոց նետած» երգն արդեն համացանցում է

– 2006-ին, երբ դեռ 23 տարեկանս չէր բոլորել, քահանա ձեռնադրվեցի։ Հոգևոր ուղին ընտրելը ճակատագրական պատահականություն էր, մեր տոհմում քահանաներ չկան, ես էլ ակտիվորեն զբաղվում էի սպորտով` ջիու–ջիցու մարտարվեստով, մտածում սպորտային կարիերայի մասին։ Ընկերներիս հետ հաճախ էինք գնում Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի (Էջմիածնում – խմբ.)։ Մի օր հայր սուրբը մեզ հարցրեց` կուզե՞ք խորանը բարձրանալ։ Եվ այդպես… Ստացվեց։ Սկզբում սովորեցի Սևանի Վազգենյան հոգևոր դպրանոցում, հետո` Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանում։ Ջիու–ջիցուի մարզիչս ասում էր` թող այդ ամենը, դա քո տեղը չէ, – ծիծաղելով հիշում է Տեր Նշանը։

Церковь Святых Архангелов в городе Севан
© Sputnik / Andranik Ghazaryan
Սևանի եկեղեցին

– Իսկ նպատակ կա՞ր կուսակրոն քահանա դառնալու։

– Չէ, չկար։ Անեթը միշտ մտքիս էր...

Անեթի հետ ծանոթացել են դպրոցական տարիքում, ընկերներ են եղել։ Ուսանողական տարիներին, չնայած հեռավորությանը, ավելի են մտերմացել. Անեթը սովորում էր ԵՊՀ–ի տնտեսագիտական ֆակուլտետում։ Հաջորդ տարի կլրանա զույգի ամուսնության 15 տարին, իսկ տիկին Անեթի աչքերը թարմ սիրահարվածությանը համարժեք լույսով են փայլում ամուսնու մասին խոսելիս.

Супруга Отца Ншана -  Аннет Навасардян
© Sputnik / Andranik Ghazaryan
Տիկին Անեթը

– Մի վայրկյան չեմ երկմտել իր հետ կյանքս կապելու հարցում, իր հետ միշտ ապահով ու երջանիկ եմ զգացել։ Նրա հանգստությամբ, բոլորի մասին հոգ տանելու բնավորությամբ նա պետք է հենց քահանա դառնար ու դարձավ։ 2005-ին ամուսնացանք, 2006-ին քահանա ձեռնադրվեց։ Երբ եկեղեցում որոշում էին` որտեղ Տեր Նշանը անցնի հոգևոր ծառայության, հիմնվում էին նաև իմ մասնագիտության վրա, որ ես` տնտեսագետս, աշխատելու հնարավորություն ունենամ։ Միացյալ Նահանգներ գնալ էին առաջարկում։ Բայց քանի որ ես արդեն երեխայի էի սպասում, խնդրեցինք Հայաստանում մնալ։ Մեզ Սևան ուղղորդեցին։ Հիմա ես երկու տեղ հաշվապահ եմ աշխատում` Սևանի դպրոցներից մեկում ու Գեղարքունիքի թեմում։

Նարեն, որ ուշադիր լսում է` ինչպես եմ հարցուփորձ անում իր ծնողներին, որոշում է նույնպես անմասն չմնալ.

– Պապ, պապ, մի հարց տամ էլի։ Ինձ որ հարցնում են` քո հայրիկը ի՞նչ մասնագետ է, պատասխանում եմ` տեր հայր է, ասում են` դա նույն տերտե՞րը չի։ Ու ես ասում եմ` չէ։ Ճի՞շտ եմ ասում։

Дочь Отца Ншана - Наре Саркисян
© Sputnik / Andranik Ghazaryan
Նարեն

– Ճիշտ ես ասում, Նարե ջան։ Ամուսնացած քահանաներին «տեր հայր» են կոչում։

Ընտանիքում ակտիվորեն պատրաստվում են Ամանորին և Սուրբ ծնունդին։ Ամեն տարի ավանդաբար դեկտեմբերի 1-ին տեղադրում են տոնածառը, բայց զարդարում դեկտեմբերի 7-ից` 1988-ի երկրաշարժի հիշատակի օրվանից հետո։ Փոքրերը Ձմեռ պապից նվերներ են ուզում ծնողների միջոցով. այս տարի նամակներ չեն գրել։ Սարգսյանների տան զարդարանքը, սեղանի ուտելիքները և տոնական տրամադրությունը հայկական այլ ընտանիքներից գրեթե չեն տարբերվում, սակայն դեկտեմբերի 31-ը նրանք յուրովի են անցկացնում։

Տարբեր տարիների ամանորյա ֆիլմերի տոնական սեղանը. հայկական կոնյակը ճանաչվել է ամենաթանկը

Սեղանի շուրջ ընտանիքը նստում է ոչ թե գիշերվա 11-ին` մեծամասնության պես, այլ երեկոյան 7–ին։ Ժամը 10-ից արդեն ընտանիքը Սևանի Սուրբ Հրեշտակապետաց եկեղեցում է։ Տեր Նշանը Նռան օրհնության և Մաղթանքի կարգ է կատարում։ Նոր տարին ընտանիքը եկեղեցի եկած սևանցիների հետ դիմավորում է եկեղեցում։

Дочь Отца Ншана - Наре Саркисян
© Sputnik / Andranik Ghazaryan
Նանեն

Չգիտեմ` Լև Տոլստոյը քանի երջանիկ ընտանիք էր տեսել, որ համարում էր` նրանք բոլորն իրար նման են։ Իմ կարծիքով` գյուղում ապրող երջանիկ ընտանիքը տարբերվում է քաղաքում ապրող երջանիկ ընտանիքից, մեկ երեխա ունեցող երջանիկ ընտանիքն էլ տարբերվում է բազմազավակ երջանիկ ընտանիքից… Իսկ հոգևոր կյանքը հիմքում ունեցող ընտանիքի երջանկությունը լրիվ այլ գույներ ունի` դպրոցահասակ երեխայի տխրությամբ, որ ներկայացումը չեղարկվել է, և ուրախությամբ, որ հյուր եկած լրագրողները, փաստորեն, բարի մարդիկ էին...

  • Տեր Նշանը որդու և դստեր հետ
    Տեր Նշանը որդու և դստեր հետ
    © Sputnik / Andranik Ghazaryan
  • Տեր Նշանի կինը` տիկին Անեթն ու փոքր դուստրը` Նարեն
    Տեր Նշանի կինը` տիկին Անեթն ու փոքր դուստրը` Նարեն
    © Sputnik / Andranik Ghazaryan
  • Տեր Նշանը
    Տեր Նշանը
    © Sputnik / Andranik Ghazaryan
  • Ալեքն ու Նարեն
    Ալեքն ու Նարեն
    © Sputnik / Andranik Ghazaryan
  • Տեր Նշանի դստրերը` Նարեն ու Նանեն
    Տեր Նշանի դստրերը` Նարեն ու Նանեն
    © Sputnik / Andranik Ghazaryan
1 / 5
© Sputnik / Andranik Ghazaryan
Տեր Նշանը որդու և դստեր հետ
4387
թեգերը:
ընտանիք, քահանա, Հայաստան
Ըստ թեմայի
Հագնե՞լ, թե՞ դեկոր դարձնել. տրամադրություն բարձրացնող տոնական գուլպաները. լուսանկարներ
«Ա՜յ հեղափոխություն եմ ասել, կլիման էլ փոխվեց». ինչպիսի եղանակ է սպասվում հունվարին
55 ավտոմեքենա տոնածառի են վերածվել. հայ երիտասարդների հետաքրքիր գաղափարը. տեսանյութ
Գարեգին Նժդեհի հուշարձանը

Զիփլայն, փաբ, գետեր ու կատուներ. ինչ կարելի է տեսնել Կապանում

42
(Թարմացված է 17:03 15.08.2020)
Օգոստոսի 15-ին նշվում է Կապան քաղաքի օրը։ Չնայած համավարակին, քաղաքում միջոցառումներ են կազմակերպվելու` ներառյալ ռոք, դասական և ժողովրդական երաժշտության համերգներ։ Միջոցառումներին կարելի է հետևել Կապանի քաղաքապետարանի էջում։ Իսկ մենք կպատմենք այդ բացառիկ քաղաքի մասին։

Եթե դուք կամ ձեր մտերիմները ծագումով Կապանից չեք, ապա դժվար թե եղած լինեք Հայաստանի հարավում գտնվող այս գեղեցիկ քաղաքում։ Եվ դա հասկանալի է․ Երևանից Կապան գրեթե 7 ժամվա ճանապարհ է, անգամ Թբիլիսին ու Ստեփանակերտն ավելի մոտ են։ Սակայն արժե էներգիա և ժամանակ ծախսել ճանապարհի վրա, քանի որ Կապանը վայրի բնության, խորհրդային ճարտարապետության և երիտասարդական զբաղմունքների հազվագյուտ համադրություն է։

Барельеф в Капане
© Sputnik / Janna Poghosyan
Կապան

Եթե որոշել եք այցելել Կապան, ապա Sputnik Արմենիան կօգնի ձեզ հասկանալ, թե ինչ կարելի է տեսնել այդ քաղաքում։ Հայաստանը վանքերի ու եկեղեցիների երկիր է, և երբեմն թվում է, թե այստեղ տեսնելու այլ բան չկա։ Այդ կարծրատիպը կոտրելու համար մենք կխոսենք Կապանի տեսարժան վայրերի մասին՝ առանց վանքերի։

Ողջի և Վաչագան գետերը

Քաղաքի ճիշտ կենտրոնով երկու գետ է հոսում․ մեծը Ողջին է, փոքրը՝ Վաչագանը։ Խորհրդային Միության ժամանակներից դրանց վրա տասնյակ գեղեցիկ կամուրջներ են մնացել։ Գետերի շնորհիվ տարվա բոլոր եղանակներին կլիման մեղմ է, ամռանը սոսկալի շոգ չի լինում, ինչպես Երևանում, ձմռանն էլ չի լինում Գյումրու աննկարագրելի ցուրտը։

Ամենուր կարելի է տեսնել ձկնորսությամբ զբաղվող մարդկանց։ Ընդ որում՝ ոչ միայն մեծերի, այլև երեխաների։ Դպրոցական տարիքի տղաները վերցնում են հայրիկների ու պապիկների կարթերն ու գնում ձկնորսության։

Город Капан
© Sputnik / Janna Poghosyan
Կապան

Հետաքրքիր է, որ Կապանում շատ կատուներ կան։ Քաղաքում թափառող շներ հազվադեպ են հանդիպում, իսկ այ կատուներն այստեղ բառացիորեն ամենուր են։ Բանն այն է, որ կապանցիներն այս փափկամազիկների հանդեպ առանձնահատուկ վերաբերմունք ունեն։ Եթե կատուն մոտեցավ ձկնորսին, լավ նշան է, պետք է նրան անպայման ձուկ տալ։

Горожане у реки Вохчи в Капане
© Sputnik / Janna Poghosyan
Կապան

Մեջբերում՝ ուղիղ Կապանից

«Հենց նոր երկու մանրաձուկ բռնեցի ու երկուսն էլ տվեցի կատվին,- Sputnik Արմենիայի թղթակցի հետ զրույցում պատմեց ձկնորսը,-ստացվում է, որ տան համար դեռ ոչինչ չեմ բռնել։ Բայց ամեն բան դեռ առջևում է»։

Գարեգին Նժդեհի համալիրն ու լիճը

2001թ-ին Կապան քաղաքի ամենագեղատեսիլ վայրերից մեկի՝ «Կարապետի գյոլի» (լճի) կողքին կառուցեցին Զանգեզուրի պահապան, զորահրամանատար Գարեգին Նժդեհի հուշարձանը, որի հեղինակներն են Գևորգ Գևորգյանը և Ռոբերտ Բալայանը։ Հուշարձանը «նայում է» Խուստուփ լեռանը, որի ստորոտին թաղված է Նժդեհը։ Ամեն տարի Նժդեհի հետևորդներն այստեղ ուխտագնացություն են կազմակերպում և բարձրանում Խուստուփ։

Памятник Гарегину Нжде в Капане
Գարեգին Նժդեհի հուշարձանը

Նժդեհի մի ձեռքում սուր է, մյուսում՝ գիրք։ Կողքին չորս արծիվ է քանդակված, որոնք խորհրդանշում են նրա մարտիկներին։ Ցորենի հասկը ազգի ծաղկունքն է, զանգը՝ պայքարի կոչնակը։ Համալիրը եզրափակում է Երկիրը խորհրդանշող գունդը։ Որպես լրացում ցուցատախտակների վրա մեջբերումներ են Գարեգին Նժդեհի գրքից։

«Լուսաբաղձ ժողովուրդ, որն ապրել, պայքարել, շինարարել է գիրքը ձեռքին», «Նա է միշտ հաղթում, որն իր մեջ մեռցնելու չափ թուլացրել է մահվան երկյուղը», «Մարդն ամենակարող է, երբ գիտակցում է իր մեջ թաքնված ուժի ծովացումը», «Հայրենիքն ապրում է հայրենասիրությամբ, կործանվում՝ դրա պակասի պատճառով»,-սրանք հուշարձանի շուրջ դրված ցուցատախտակների մեջբերումներից միայն մի քանիսն են։

Հուշարձանի կողքին կարելի է հիանալ Կարապետի լճով կամ, ինչպես ժողովուրդն է անվանում, «Նժդեհի լճով»։ Լճի շրջակայքում գրեթե միշտ կարելի է հանդիպել զբոսախնջույքի եկած երիտասարդների։

«Իմ աշակերտներն անգիր գիտեն Նժդեհի բոլոր մեջբերումները․ ցուցատախտակների վրա նրա տողերից լավագույններն են։ Անպայման կարդացեք բոլորը, չեք փոշմանի»,-մեզ հետ զրույցում ասաց տեղի դպրոցներից մեկի պատմության ուսուցչուհին։

Առավել երիտասարդական, առավել գրավիչ

Կապանը հետամնաց քաղաք չի եղել ոչ խորհրդային տարիներին, ոչ էլ հիմա։ Միայն նայեք Կապանի խորհրդային արձաններին․ աղջիկների այդքան բաց քանդակներ անգամ Երևանում չկային։ Ներկա պահին քաղաքում մոտ 42 հազար մարդ է ապրում, մեծ մասը երիտասարդներ են։

Статуя Свобода  (автор Гагик Алексанян) в Капане
© Sputnik / Janna Poghosyan
Կապան
Статуя Раздумье (автор Степан Давтян) в Капане
Կապան

Քաղաքում երիտասարդների սիրած վայրը «Մառլիս» փաբն է, որն այդպես են կոչել հռչակավոր ռեգգի երգիչ Բոբ Մառլիի պատվին։ Փաբի հիմնադիր Տիգրան Աղասյանը Հունաստանում է սովորել և որոշել է ժամանակակից ոգին բերել նաև հայրենի Կապան։ Փաբում հավաքվում են ոչ միայն տեղի բնակիչներն ու այլ քաղաքներից եկած հյուրերը, այլև զբոսաշրջիկները։

«Հետաքրքիր է, որ ամռանը մարդիկ ավելի հազվադեպ են փաբ գալիս, քան աշնանն ու ձմռանը։ Նախքան համավարակն այստեղ մինի-համերգներ ու երեկույթներ էին կազմակերպվում,-ասում է փաբի հիմնադիր Տիգրան Աղասյանը։

Նա հավատում է, որ կյանքը կրկին կվերադառնա նախկին հուն, ինչպես համավարակից առաջ էր։

Паб в Капане
© Sputnik / Janna Poghosyan
Փաբ

Բոլորովին վերջերս՝ հուլիսի 12-ին, Կապանի երիտասարդության համար զվարճանքի նոր վայր է բացվել՝ զիփլայնը։ Սա տարածաշրջանի ամենաերկար զիփլայնն է․ սկզբնակետից մինչև վերջնակետ ավելի քան հազար մետր է։ Էքստրիմի սիրահարներն այսպիսով, կարող են օդում գտնվել գրեթե մեկ րոպե և թռիչքի ժամանակ տեսնել շինությունները, գետերն ու լեռները։

Ի դեպ, ասում են, որ Կապանում արդեն իսկ քննարկում են զիփլայնի երկրորդ նախագիծը։ Նախատեսվում է, որ երկրորդ գիծը կանցնի Կապանի անտառների վրայով։

Ադբեջանցիների մեջ ապրած միակ հայը. տավուշցի Աշոտ Գասպարյանի պատմությունը

42
թեգերը:
զիփլայն, Գետ, Հուշարձան, Կապան, Հայաստան
Ըստ թեմայի
Արի զբոսնենք Հայաստանով. ինչեր են թաքնված Հովքի անանուն լճի հատակում
Արի զբոսնենք Հայաստանով. Հորբատեղ` բնական գեյզեր, թոնրի լավաշ, պանիր և խենթացնող բնություն
Ինչի մասին են երազում Ադրբեջանի սահմանից հեռու գտնվող տավուշյան գյուղերի բնակիչները
Տոլորսի՝ ջրի տակ մնացած սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցին

Խորտակված եկեղեցու առեղծվածը. ինչու Սյունիքում վանքը ջրի տակ հայտնվեց

1706
(Թարմացված է 10:22 15.08.2020)
Սյունիքի մարզի Տոլորս գյուղում բացառիկ հուշարձան կա՝ 19-րդ դարի եկեղեցի, որը բառի բուն իմաստով ջրի տակ է «ապրում»։ Տարվա տարբեր ամիսներին, երբ ջրամբարի ջրի մակարդակն իջնում է, եկեղեցին երևում է։ Sputnik Արմենիան պատմում է խորտակված եկեղեցու առեղծվածը։

Սյունիքի մարզի Տոլորս գյուղի Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցին արդեն մոտ կես դար է՝ ջրասույզ է։ Տոլորսի ջրամբարի տակ ապրող վանքը տարվա մեջ մի քանի ամիս ամբողջությամբ ջրով ծածկված է լինում, մի քանի ամիս դրան հնարավոր է մոտենալ նավակով, իսկ մի քանի օր՝ նույնիսկ ոտքով քայլելով եկեղեցի մտնել ու խոնարհված Սուրբ Հռիփսիմեում աղոթքն առ Աստված հղել։

Այն, որ Տոլորս ես հասել, միանգամից հասկանում ես, երբ գեղատեսիլ ջրամբարն է երևում։ Փոխարենը, եկեղեցին հենց գյուղի մուտքից տեսանելի չէ։

Водоем у села Толорс, Сюник
© Sputnik / Aram Nersesyan
Տոլորս գյուղը և ջրամբարը

«Իսկ ու՞ր է եկեղեցին»։ Մեր թիմին մի քանի րոպե համակել էր խուճապը՝ միգուցե տարվա ժամանակահատվածը ճիշտ չենք ընտրել, կամ, Աստված մի արասցե, եկեղեցին քանդվել է։ Րոպեներ անց հեռվում ջրի մեջ քարաշեն տանիք է երևում։ Այն, որ եկեղեցի է, հեռվից չես ենթադրի։ Ճիշտ դիրքից որքան մոտենում ես ջրին, այնքան ակամա մատներդ դեպի ճակատ են բարձրանում՝ խաչակնքվելու համար։

Սովետն ու եկեղեցին լեզու չգտան

Հնում Տոլորսը Սիսական աշխարհի Ծղուկ գավառի գյուղերից էր։ Հնագիտական պեղումները ցույց են տալիս, որ տարածքը բնակեցված է եղել դեռ վաղնջական ժամանակներում։ Դա է փաստում նաև այս տարածքի հնագույն գերեզմանատունը, որը ևս ջրի տակ է մնացել։ Բնակիչները պատմում են՝ հաճախ, երբ ջրի մակարդակն իջել է, կմախքներ են գտնվել։

Церковь Сурб Рипсиме в водоеме у села Толорс, Сюник
© Sputnik / Aram Nersesyan
Տոլորսի՝ ջրի տակ մնացած սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցին

Ինչո՞ւ Տոլորս. թեպետ միակարծություն չկա, բայց  ամենատարածված տեսակետն այն է, որ անվան հիմքում «ոլորան» բառն է՝ գյուղ հասնելու համար բազմաթիվ ոլորաններ  պետք է հաղթահարել։ Ներկայիս տոլորսեցիների նախնիները մոտ երեք հարյուր տարի առաջ են այստեղ հաստատվել։ Գյուղը Այրի և Սիսիան գետերի միախառնման տեղում էր։ Տարիքով գյուղացիները հիշում են իրենց հին գյուղն ու տները։ Ասում են՝ հողե տներ էին, նեղ փողոցներ, մեքենա չէր անցնում, գյուղատնտեսական նպատակով հողերն էլ էին քիչ՝ մոտ 350 հա, բայց շեշտում են՝ զարմանալի բերրի էին, ինչ ցանեիր, կաճեր։

Церковь Сурб Рипсиме в водоеме у села Толорс, Сюник
© Sputnik / Aram Nersesyan
Տոլորսի՝ ջրի տակ մնացած սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցին

1960-ականներին խորհրդային իշխանությունները որոշում կայացրեցին տեղափոխել գյուղն ու նախկինի տեղում ջրամբար կառուցել։ Դե կառավարության որոշումն էր, վիճարկել հնարավոր չէր, շատերի մտքով չէր էլ անցնում, թե հնարավոր է չհամաձայնել կառավարական որոշման հետ։ Նոր գյուղի հիմնադրման համար գյուղացիներին տարբեր վայրեր առաջարկվեցին, սակայն տոլորսեցիները որոշեցին հեռու չգնալ՝ բարձունքում տեղավորվել, չլքել նախնիների գերեզմաններն, ու նաև որպեսզի գյուղի եկեղեցին աչքի առաջ լինի՝ թեկուզ ջրասույզ եղած։

Церковь Сурб Рипсиме в водоеме у села Толорс, Сюник
© Sputnik / Aram Nersesyan
Տոլորսի՝ ջրի տակ մնացած սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցին

«Մինչև ջրամբարի կառուցումը խորհրդային տարիներին եկեղեցին որպես տնտեսության պահեստ է օգտագործվել, այստեղ հացահատիկ էր ամբարվում։ Թեպետ դա ճիշտ չէր, բայց առիթ ու պատճառ էր, որ եկեղեցին չքանդվեր»,- պատմում է տոլորսեցի Հովիկ Բադալյանը։ Նա շատ լավ է հիշում Սուրբ Հռիփսիմեն ցամաքում և կանգուն։ Մի պահ լռում է, հայացքն ուղղում դեպի կիսով չափ ջրից երևացող վանքը. «Ինչքան ենք բակում խաղացել»։ Այսպես, զուգահեռ սկսվեցին ջրամբարի կառուցումն ու նոր գյուղատեղիի հիմնումը։

Церковь Сурб Рипсиме в водоеме у села Толорс, Сюник
© Sputnik / Aram Nersesyan
Տոլորսի՝ ջրի տակ մնացած սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցին

Գյուղացիների համար որպես փոխհատուցում նոր վայրում հողե տների փոխարեն երկհարկանի, բարեկարգ քարե տներ էին կառուցվում։ Բնակիչներից ում տան շինարարությունն ավարտվում էր, նա անմիջապես վերև էր տեղափոխվում։ Գյուղապետ Մարատ Առաքելյանը հիշում է՝ 1973 թվականին սովետական բանակ գնաց հին գյուղից, բանակից վերադարձավ, արդեն գյուղը տեղափոխված էր, իրենց տան տեղը չգիտեր, հարցուփորձով գտավ։

Церковь Сурб Рипсиме в водоеме у села Толорс, Сюник
© Sputnik / Aram Nersesyan
Տոլորսի՝ ջրի տակ մնացած սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցին

Խեղդվող եկեղեցին և Աստծո զայրույթը

Եկեղեցու տանիքին սկզբում խաչ չի եղել, գյուղացիներն ասում են՝ խաչ է դրվել, երբ արդեն ջրամբարը ջուր էր լցվում։ Ի տարբերություն եկեղեցու՝ խաչը կանգնուն չի մնացել, ընկել է։

«Համոզված եմ՝ եկեղեցին ավելի լավ կպահպանվեր, եթե ջրի մակարդակի փոփոխությունը չլիներ։ Մակընթացությունները լվանում են քարերն ու քայքայում եկեղեցին։ Սուրբ Հռիփսիմեն դեռ կանգուն է, բայց արդեն խեղճացած է»,- ասում է Հովիկ Բադալյանը։

Церковь Сурб Рипсиме в водоеме у села Толорс, Сюник
© Sputnik / Aram Nersesyan
Տոլորսի՝ ջրի տակ մնացած սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցին

Երբ ջրամբարն արդեն կառուցված էր, ջուրը պետք է բաց թողնվեր, Խորհրդային Հայաստանի Հուշարձանների պահպանության հիմնադրամի միջոցով և գյուղացիների պնդմամբ Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցու բակում գտնվող խաչքարերն ու բարավորը, որը եկեղեցու, այսպես ասած, անձնագիրն է համարվում, գյուղի գերեզմանատուն տեղափոխվեցին։ Ըստ բարավորի՝ եկեղեցու կառուցումն ավարտվել է 1861 թվականին։ Ազգային արխիվում պահվող փաստաթղթերի համաձայն՝ շինարարությունը դրանից մոտ 13 տարի առաջ էր սկսվել Տեր-Մինասյանների կողմից, որոնք այն ժամանակ այս կողմերի հոգևոր հայրերն էին։

Церковь Сурб Рипсиме в водоеме у села Толорс, Сюник
© Sputnik / Aram Nersesyan
Տոլորսի՝ ջրի տակ մնացած սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցին

Թեպետ որևէ տեղ գրավոր փաստ չեն գտել, բայց տոլորսեցիները վստահ են՝ 19-րդ դարում եկեղեցին ոչ թե կառուցվել է, այլ` վերակառուցվել։ Հիմքում շատ ավելի տարիներ, միգուցե նույնիսկ դարեր առաջ կառուցված բազիլիկ եկեղեցին է։ 70-ականների սկզբում, երբ եկեղեցին ջրով ծածկվեց, ջրամբարում մի քանի ջրահեղձման դեպքեր եղան։

Ի՞նչ են փնտրում թուրքերը Սուրբ Կիրակոսի հիմքերի մեջ. Դիարբեքիրի եկեղեցու մոգական ուժը

Ինչպես Սյունիքում են ասում՝ սյունեցիներին այնքան էլ հավատավոր չեն, փոխարենը՝ լավ զինվոր են, բայց աստվածավախ մեծերն այդ շրջանում համոզված էին, որ ջրահեղձման դեպքերը պատահական չեն` Աստծո պատիժն է եկեղեցին խորտակելու համար։ Տարեց տոլորսեցիներից շատերն էլ մինչև այսօր պատմում են, թե գարնանը, երբ եկեղեցին ամբողջությամբ ջրով է ծածկվում, ուժեղ կարկուտ է տեղում ու բերքը ոչնչացնում։

Церковь Сурб Рипсиме в селе Толорс, Сюник
© Sputnik / Aram Nersesyan
Տոլորսի նորակառույց սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցին

Ասում են՝ տարիներ շարունակ եկեղեցի չունենալը հատկապես երիտասարդությանը հեռացրել էր եկեղեցուց և հավատքից, 2012 թվականին տոլորսեցիները որոշեցին նոր եկեղեցի կառուցել. գյուղացիների վաղեմի, նվիրական երազանքն էր՝ Սուրբ Հռիփսիմեն ջրից դուրս բերել, քարերը համարակալել, տեղափոխել, վերակառուցել, բայց դա շատ ավելի մեծ ծախսեր էր պահանջում։ Բարերարի օգնությամբ ջրամբարի հարևան բարձունքում՝ ջրասույզ Սուրբ Հռիփսիմեից ոչ հեռու, նոր Սուրբ Հռիփսիմեն կառուցվեց։

Չնայած նորը կա, բայց հինը չի մոռացվել։ Երբ ԳԷՍ-ն աշխատում է, ջրի մակարդակը սկսում է իջնել, ձմռանն արդեն ջուրը գրեթե ցամաքում է ու տոլորսեցիներն իրենց Սուրբ Հռիփսիմե են այցելում, հույսը չեն կորցնում՝ եկեղեցին այնքան կանգուն կմնա, մինչև հնարավորություն ու միջոցներ գտնվեն «խեղդվող» եկեղեցուն վերջնականապես փրկելու ու ջրից հանելու համար։

Հ.Գ. Ի դեպ, Տոլորսի ջրամբարի կառուցման արդյունքում ոչ միայն ջրասույզ եղան Տոլորս հին գյուղատեղին ու Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցին, այլև հարևան՝ Աշոտավան գյուղի հին բնակատեղին ու եկեղեցին։ Տարածքի բնակիչները հիշում են՝ կար ժամանակ, երբ ջրի մակարդակն իջնում էր, երկու եկեղեցի էր երևում, սակայն Աշոտավանի եկեղեցին, ցավոք, չդիմացավ...

1706
թեգերը:
ջրամբար, Եկեղեցի, Սյունիքի մարզ, Սիսիան, Տոլորս
Ըստ թեմայի
Վանքի անվտանգությունը հսկող քահանան. տեր Հովհաննեսը փորձում է փրկել Դադիվանքը փլուզումից
Հայկական եկեղեցին` ոչխարների փարախ. ինչպես Խարբերդի հայերը փրկեցին մշակութային կառույցը
Միրանը համբուրում է Մայր տաճարի դուռը, բայց չի խաչակնքվում. ինչո՞ւ է նա պահպանում Անին
«Արարատ» ֆուտբոլային ակումբ

Կորոնավիրուսով են վարակվել «Արարատ» ակումբի ֆուտբոլիստներն ու մարզիչները

0
(Թարմացված է 17:54 15.08.2020)
Համավարակի պատճառով հետաձգվել է օգոստոսի 15-ին նախատեսված «Արարատ-2»–«Ալաշկերտ-2» հանդիպումը։

ԵՐԵՎԱՆ, 15 oգոստոսի – Sputnik. «Արարատ» ֆուտբոլային ակումբի 8 ֆուտբոլիստի և 3 մարզչի մոտ կորոնավիրուս է հայտնաբերվել։ Տեղեկությունը հայտնում են։ Տեղեկությունը հայտնում է ակումբի մամուլի ծառայությունը։

«Ցավոք, կորոնովիրուսային համավարակը չշրջանցեց նաև «Արարատ» ֆուտբոլային ակումբին։ Օգոստոսի 14-ին «Արարատի» անձնակազմն ու գլխավոր թիմի տրամադրության տակ գտնվող ֆուտբոլիստները կորոնավիրուսային թեստ են հանձնել, որի արդյունքում ութ ֆուտբոլիստի ու երեք մարզչի մոտ ստացվել է դրական պատասխան»,– գրված է ակումբի ֆեյսբուքյան էջում:

Կորոնավիրուսով վարակված ֆուտբոլիստներից երկուսը հայտավորված են «Արարատի», իսկ վեցը՝ «Արարատ-2»-ի կազմում։

Համավարակի պատճառով հետաձգվել է օգոստոսի 15-ին նախատեսված «Արարատ-2» – «Ալաշկերտ-2» հանդիպումը։

Ըստ հաղորդագրության` Հայաստանի Պրեմիեր լիգայի առաջին տուրի «Արարատ» – «Փյունիկ» հանդիպման անցկացումը փոփոխության չի ենթարկվի, և խաղը կկայանա ըստ նախատեսվածի՝ օգոստոսի 16-ին:

«Այս հանդիպման վերաբերյալ հետագա ցուցումներ ստանալու համար ևս «Արարատ» ֆուտբոլային ակումբը դիմել է ՀՖՖ-ին, որտեղից մեզ տեղեկացրել են, որ ըստ 2020/21 մրցաշրջանի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլի մրցումների՝ կորոնավիրուսի կանխարգելման ուղեցույցի, խաղը կարող է հետաձգվել միայն երեքից ավելի ֆուտբոլիստի վարակման դեպքում, ուստի «Արարատ»– «Փյունիկ» հանդիպումը չի կարող հետաձգվել»,–նշված է հաղորդագրության մեջ։

Հավելենք, որ «Արարատ-2»-ի մարզչական շտաբն ու ֆուտբոլիստների հիմնական մասը կորոնավիրուսային ՌՆԹ թեստեր հանձնել են այսօր՝ օգոստոսի 15-ին, և արդյունքների մասին կտեղեկանան վաղը:

«Արարատ» ֆուտբոլային ակումբը շուտափույթ ապաքինում է մաղթում վարակված ֆուտբոլիստներն և մարզիչներին։

0
թեգերը:
մարզիչ, ֆուտբոլիստ, կորոնավիրուս, Հայաստան
թեմա:
Կորոնավիրուսը Հայաստանում և Արցախում
Ըստ թեմայի
Ռուսաստանում սկսվել է կորոնավիրուսի դեմ պատվաստանյութի արտադրությունը
Հայաստանում կորոնավիրուսով վարակվածների թիվն ավելացել է 196-ով և հասել 41495-ի
Մրցավազքը 6 երկիր է գլխավորում. հայ պրոֆեսորը` կորոնավիրուսի դեմ պատվաստանյութերի մասին