Сурен Тащиян

Ինչպես Խորհրդային Միության համար պատերազմած հայ սպան դարձավ Ռուսաստանի Դաշնության հերոս

215
(Թարմացված է 10:15 26.09.2019)
Խիզախությունն այնպիսի որակ է, որով զինվորականը չի պարծենում, սպայի համար այն առավել ևս բնական է։ Խելացի ձևով արված զգուշավոր քաջությունը կրկնակի վտանգավոր է թշնամու համար, և դա ապացուցեց Սուրեն Տաշչյանը։

Սուրեն անունով որդի ծնվեց Դոնի Ռոստովի մերձակայքում հողագործությամբ զբաղվող Համբարձում Տաշչյանի ընտանիքում։ 1919 թվականին առաջնեկին սովորեցնում էին գյուղատնտեսական աշխատանք կատարել, սակայն կրթության ևս տվեցին։ Նրանց գյուղում` Չալթիրում, միայն 7 –ամյա ուսուցմամբ դպրոց կար, բայց Սուրենը հետաքրքրվում էր տեխնիկայով, աշխատում կոմբայնի վրա, իսկ օդում արդեն անդադար ինքնաթիռներ էին թռչում. նա մեծ հետաքրքրությամբ էր հետևում դրանց։

Սուրենը ցանկություն հայտնեց շարունակել ուսումը, թեև դա հնարավոր էր անել միայն Ռոստովում։ Ծնողները որդու ցանկությունն անհեթեթություն և պատանեկան խենթություն համարեցին` մտածելով, որ այն շուտով կանցնի։ Բայց կոլխոզի նախագահի միջամտությունից հետո Սուրենին Ռոստով, ամեն դեպքում, թողեցին։ Գյուղի ղեկավարը համոզեց Սուրենի ծնողներին` ասելով, որ որդին կվերադառնա կոլխոզ արդեն որակավորում ստացած մասնագետի կարգավիճակով։

Ռոստովում տասնամյա ուսուցմամբ դպրոց կար և աերոակումբ, ուր նա վազելով եկավ` շնչահեղձ լինելով անհամբերությունից։ 1939 թվականին Չալթիր վերադառնալու փոխարեն Սուրենն ընդունվեց Եյսկի ռազմածովային ավիաուսումնարան. սենյակակիցը Դմիտրի Ստարիկովն էր։

Ուսումնարանի ավարտական երեկոն կայացավ 1941 թվականի հունիսի 19-ին, Սուրենին ու Դմիտրիին Սևծովյան նավատորմի ռազմաօդային ուժերի կործանիչ գունդ ուղարկեցին։ Հունիսի 22-ի առավոտյան, երբ տղաները տեղ հասան, գերմանական ավիացիան արդեն հասցրել էր առաջին անգամ ռմբակոծել Սևաստոպոլը։

Նրանք` Սուրենն ու Դմիտրին, միասին էին թռչում, առաջինը երկրորդի առաջնորդն էր. նա քողարկում էր 360 աստիճան տեսանելիություն ունեցող և բոլոր հարթություններում ռազմական առաջադրանք կատարող ինքնաթիռը։ Բացի այդ իհարկե անձամբ ևս որսի էր դուրս գալիս` հնարավորության և անհրաժեշտության դեպքում։

Сурен Тащиян
Սուրեն Տաշչյանը

«Կա խենթ, կույր քաջություն, երբ վտանգին դեմ հանդիման են գնում մշուշապատ հայացքով, հաշվի չառնելով միջավայրը, ուժերը և միջոցները, գլխակորույս մտնում են պայքարի մեջ։ Եվ կա սթափ, խելամիտ խիզախություն, երբ գիտակցված ու համառ վճռականությամբ են գնում սխրանքի և հաղթում են։ Նման խիզախության և խելամտության տեր մարդ էր ավագ լեյտենանտ Սուրեն Տաշչյանը», – տարիներ անց կգրի ավիացիայի գնդապետ Ալեքսանդր Դորոխովը։

Սուրենը բազմիցս փրկել էր Դմիտրի Ստարիկովի կյանքը` Як-1–ով, ЛаГГ-3–ով և ամերիկյան Bell P-39–ով, որն ավելի շատ հայտնի է «Աերոկոբրա» անունով։ Նա խոցել էր թշնամու 11 ինքնաթիռ, իսկ 1943 թվականի մայիսի վերջին օրերին Դմիտրիի հետ նրանք պաշտպանեցին Տուապսեն գրոհից։

Չգիտես ինչու Տաշչյանի ինքնաթիռի շարժիչն աշխատել չէր ուզում. նա թռավ ուշացումով և ավտոմատ ուղղվեց դեպի Նովոռոսիյսկ, այլ ոչ Տուապսե։ Հետո խափանվեց ռացիան, և հրամանատարական կետը չկարողացավ նրա հետ կապ հաստատել։ Սուրենը հեռվում 12 կործանիչ նկատեց, փորձեց մոտենալ դրանց, իսկ երբ հասկացավ, որ դրանք գերմանական «Գուստավներ» են, արդեն հետ քաշվելն ուշ էր։

Ստիպված էր մարտի գնալ, և այդ պահին էլ միացրեց այն սառը բանականությունը, որը սարսափեցնում է թշնամում։ Ինչպես կարողացավ մեկ ինքնաթիռով պրծնել 12–ի ձեռքից, այդպես էլ հստակ չպարզվեց. Սուրենը մարտից հետո չկարողացավ մտաբերել բոլոր մանրամասները։ Նա խոցեց գերմանական ինքնաթիռներից մեկը, մյուսները վրա հասան, և այդ խառնաշփոթի մեջ Տաշչյանը մի պահ գտավ, պոկվեց մեսսերշմիտների երամից և վերադարձավ իր զորամաս։

Սուրենի դեմքը վնասվել էր, բայց հրաժարվեց պառկել սանիտարական զորամասում. վնասվածքները թեթև էին։ Իսկ գերմանացիների շարքում ոչ այդքան հասկանալի իրարանցում էր. ամբողջ ջրատարածքը` Նովոռոսիյսկից մինչև Գելենջիկ, մանրակրկիտ զննում էին նրանց ծովային ավիացիայի ինքնաթիռները։ Պարզվեց, որ Սուրենը խոցել էր Ղրիմում գերմանական ավիացիայի հրամանատար գեներալ–լեյտենանտ ֆոն Ռուպեին, և գնդի հրամանատարությունը անհապաղ միջնորդել էր Տաշչյանին Խորհրդային Միության հերոսի կոչում շնորհելու համար։

Այդ ժամանակ Սուրենն արդեն Կարմիր աստղի և Կարմիր դրոշի շքանշաններ ուներ, որոնք ստացել էր հավանաբար կարճ ընդմիջումով, այդ պատճառով էլ հրամանատարությունը Հերոսի կոչում շնորհելը վաղաժամ համարեց և սահմանափակվեց երկրորդ Կարմիր Դրոշով։

Սուրենն առանձնակի չվշտացավ և շարունակեց մարտնչել նույն կերպ` անվախ, բայց խելացի ձևով։ Ինչևէ, նրան խոցեցին 1943 թվականի սեպտեմբերի 25-ին, Կերչի նեղուցի վրա։ Հրամանատարները կրկին միջնորդեցին Տաշչյանին Հերոսի կոչում շնորհելու համար, արդեն` հետմահու, սակայն նրանց դարձյալ մերժեցին։

Պատերազմի կրակի մեջ պատմությունը չմոռացվեց, Տաշչյանի համագնդեցիները նույնիսկ խաղաղ ժամանակ չդադարեցին իրենց զոհված ընկերոջ համար փորձել ստանալ արժանի պարգևը։ 1965 թվականին թվում էր թե նրանք մոտ էին դրան, սակայն կրկին մերժում ստացան։

Եվ ամեն դեպքում 30 տարի անց, 1995 թվականին, արդարությունը հաղթանակեց. հերթական միջնորդությունը Ռուսաստանի նախագահ Բորիս Ելցինի անունով բավարարվել էր, և մահից 52 տարի անց լեյտենանտ Սուրեն Տաշչյանը Հերոսի կոչում ստացավ։

Ճիշտ է, ոչ թե Խորհրդային Միության, այլ հասկանալի պատճառներով` Ռուսաստանի Դաշնության։

215
թեգերը:
Հայրենական մեծ պատերազմ, հերոս, Սպա, հայ, ԽՍՀՄ
Ալֆրեդ Տեր–Մկրտչյանն Օլիմպիական խաղերում

Շվեյցարիայի հավաքականի հայ մարզիչը. որ խորհուրդներն են առաջնորդել Ալֆրեդ Տեր-Մկրտչյանին

114
(Թարմացված է 09:04 29.05.2020)
Անվանի ըմբշամարտիկ, աշխարհի ու Եվրոպայի չեմպիոն, ԽՍՀՄ-ի և Գերմանիայի դրոշների ներքո հանդես եկած Ալֆրեդ Տեր-Մկրտչյանը Sputnik Արմենիայի հետ զրուցում պատմել է ամենահիշվող մրցաշարի, օլիմպիական խաղերի եզրափակիչում ձախողման պատճառի մասին, հիշել զավեշտալի մի դեպք։

Խաչիկ Չախոյան, Sputnik Արմենիա

90-ականների սկզբին հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտիկ Ալֆրեդ Տեր-Մկրտչյանը համաշխարհային մակարդակի յուրաքանչյուր մրցաշարում հաղթողի հիմնական հավակնորդներից մեկն էր: Իսկ 1992 թվականի օլիմպիական եզրափակիչը կարող էր լրիվ այլ ազդեցություն ունենալ հետագայում բազմաթիվ տիտղոսներ նվաճած ըմբշամարտիկի համար:

Չմոռացվող գոտեմարտը

1992 թվականի Բարսելոնայի օլիմպիական խաղերում Ալֆրեդ Տեր-Մկրտչյանը շատ մոտ էր բաղձալի երազանքին՝ օլիմպիական ոսկե մեդալին: Եզրափակչում նորվեգացի Յոն Ռյոնիգենի հետ մրցելիս` հայ ըմբիշը որոշեց չգրոհել, ռիսկի չդիմել և վերջին վայրկյանին բաց թողեց մրցակցի գրոհն ու պարտվեց։

Выступающий за Германию борец Альфред Тер-Мкртчян (в красном) и кореец Квон-Хо Сим во время греко-римской борьбы (54кг) на Олимпийских играх (25 сентября 2000). Сидней
© AFP 2020 / KIM JAE-HWAN
Ալֆրեդ Տեր–Մկրտչյանը Եվրոպայի առաջնությունում

«Ոչ մի ըմբիշի չեմ ցանկանա` այնպիսի զգացումներ ունենա, ինչպիսին ես ունեցա եզրափակիչ գոտեմարտից հետո: Համոզված եմ, որ նման զգացում ունեցել է լեգենդար ըմբիշ Ալեքսանդր Կարելինը, որը պարտվել է Սիդնեյի օլիմպիական խաղերի եզրափակչում»,- ասում է Ալֆրեդը:

Ճիշտ է, դա Կարելինի 4–րդ ոսկե մեդալը կլիներ օլիմպիադաներում, բայց մարզիկը կարծում է, որ այդ պարտությունը ևս մեծ ցավ պատճառել նրան։

Սթրես, վթարներ ու վերադարձ

Օլիմպիադայի եզրափակիչում ցավալի պարտությունը շատ ծանր հետևանքներ ունեցավ Ալֆրեդ Տեր- Մկրտչյանի համար։ «Որոշել էի ավարտել մարզական կարիերաս: Գոտեմարտի վերջին վայրկյանը միշտ աչքիս առաջ էր: Երկու անգամ, մտքերով տարված, լուրջ ավտովթարի ենթարկվեցի: Կարելի է ասել, որ խաչ էի քաշել ըմբշամարտի վրա»,–պատմում է Ալֆրեդը:

Բայց Գերմանիայում ապրող նրա ծանոթները առաջարկում են մասնակցել տեղի ակումբային մրցաշարերին: Ու երբ մեկնում է Գերմանիա, նոր միջավայրը տրամադրում է կրկին մարզվելու, գորգը կրկին ձգում է, և նա վերադառնում է սիրած մարզաձևին։

Որոշիչ խորհուրդներ

Իր մարզական կարիերայում Ալֆրեդ Տեր-Մկրտչյանը մարզվել ու շփվել է շատ մարդկանց հետ, բայց, ինչպես ինքն է ասում` երբեք չի մոռանում որոշ խորհուրդներ, որոնք իրեն օգնեցինք ըմբշամարտում հաջողություններ հասնելու գործում։

Պատանեկան տարիքում մարզիչ Հրաչ Դադոյանն ասել է, որ առաջնայինը կարգապահությունն է, և պետք է գորգի վրա  հավասար պայմաններում բաց գոտեմարտել, այդ դեպքում արդյունքի հասնել հնարավոր է:

Հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտի Հայաստանի հավաքականի նախկին գլխավոր մարզիչ Արամ Սարգսյանն էլ միշտ խորհուրդ է տվել չառանձնացնել ոչ մի մրցաշար, այլ յուրաքանչյուր գոտեմարտի դուրս գալ որպես սովորական մրցման:

«Եվ վերջապես հավաքների ժամանակ ես նույն սենյակում էի օլիմպիական չեմպիոն Մնացական Իսկանդարյանի հետ: Մի անգամ մարզումից հետո հոգնած եկա սենյակ, հագուստս ու պայուսակս գցեցի ու գնացի լողափ: Երբ հետ եկա, տեսա, որ Մնացականը իմ շորերը հանել է պայուսակից ու կախել, որպեսզի չորանան: Իմ մոտ անմիջապես փոխվեց վերաբերմունքը ամեն ինչի նկատմամբ», - ասում է Ալֆրեդը:

«Դավաճան» վերելակը

1992 թվականի Եվրոպայի առաջնության եզրափակիչ գոտեմարտերից առաջ որոշ ըմբշամարտիկներ կարող է և չներկայանային մրցումներին, որովհետև անհարմար վիճակի մեջ էին հայտնվել, որը հետո որպես զավեշտալի դեպք պետք է հիշեին։

Անփոխարինելի մարզիչը, կամ զգացողություն, որը հայ ըմբշամարտիկից «խլեց» օլիմպիական ոսկին

«Մենք 5-6 ըմբիշներով նստեցինք վերելակ, ընդ որում`մեզանից չորսը պետք է եզրափակչին մասնակցեին, ու վերելակը կանգնեց: Մոտ կես ժամ սպասում էինք, թե ո՞վ մեզ կօգնի դուրս գալ: Երբ վերջապես դուրս եկանք վերելակից, Միխայիլ Մամիաշվիլին գոռում էր բոլորիս վրա։ Բայց բարեբախտաբար հաջողվեց այլ երկրի հավաքականի ավտոբուսով հասանել մարզադահլիճ»,- հիշում է Տեր-Մկրտչյանը: Հենց այս մրցաշարում, եզրափակիչում հայ ըմբիշը, հաղթանակի հասնելով բուլղարացի Բրատան Ցենովի նկատմամբ, դարձավ Եվրոպայի չեմպիոն:

Շվեյցարիայի հավաքականի հայ մարզիչը

2017 թվականի հունվարից 3 ամիս գլխավորելով Շվեյցարիայի հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտի հավաքականը` Ալֆրեդ Տեր-Մկրտչյանը պայմանագիր ստորագրեց շվեյցարացիների հետ ու մինչև օրս այդ երկրի հավաքականի գլխավոր մարզիչն է։

«2018 թվականի Եվրոպայի երիտասարդական առաջնությունում շվեյցացարցի երեք ըմբիշ գոտեմարտեցին բրոնզե մեդալի համար: Նման նախադեպ Շվեյցարիայում չէր եղել: Մեկ ամիս անց երիտասարդների աշխարհի առաջնությունում ունեցանք փոխչեմպիոն»,- ասում է Տեր- Մկրտչյանը և հավելում, որ փորձում է փոխել շվեյցարացիների հոգեկերտվածքը ըմբշամարտի հետ կապված:

Հայկական ըմբշամարտի ձեռագիրը

Այսօր աշխարհում հայտնի են հայ ըմբիշներից շատերը, գնահատված է հայկական ըմբշաարտի յուրահատուկ ձեռագիրը: Արմեն Նազարյանը Բուլղարիայի ազգային հավաքականի գլխավոր մարզիչն է, Ալֆրեդ Տեր- Մկրտչյանն էլ` Շվեյցարիայի: Ու, ընդ որում, այս երկու երկրների հավաքականները հաճախակի հավաքներ են անցկացնում Հայաստանի ընտրանու հետ։

«Ըմբշամարտի հայկական դպրոցի ձեռագիրը հայտնի է բոլորին: Մենք ունենք նաև յուրահատուկ ոճ, որը մեր ըմբիշներից շատերին ապահովել է հաղթանակ տարբեր կարգի մրցումներում: Դրա համար հայ ըմբիշների հետ մարզվելը միայն օգուտ է տալիս բոլորին»,–ասում է Տեր–Մկրտչյանը:

Հայաստանի միակ տիտղոսակիր եռացատկորդը. Մարտիրոսյանն օլիմպիադայում կանգնեց ուժեղների կողքին

Աշխարհի ու Եվրոպայի չեմպիոն, բազմակի մրցանակակիր, օլիմպիական արծաթե մեդալակիր Ալֆրեդ Տեր- Մկրտչյանի անցած ճանապարհը ըմբշամարտում ուսուցողական է շատ ըմբիշների համար: Նա ասում է` շատ կարևոր է, որ մարզիչը կարողանա հոգեբանորեն տրամադրել իր մարզիկին անել ավելին: Նրա խոսքով` մարզիչը նաև ուժեղ հոգեբան պետք է լինի: Կարճ ասած`եթե շվեյցարացի որևէ ըմբիշ ցանկանում է հասնել մեծ արդյունքների, ընդամենը պետք է լսի հավաքականի ազգությամբ հայ գլխավոր մարզչին:

114
թեգերը:
Շվեյցարիա, Օլիմպիական խաղեր, Եվրոպայի ըմբշամարտի առաջնության, Ըմբշամարտի աշխարհի առաջնություն, ըմբշամարտիկ, Ալֆրեդ Տեր-Մկրտչյան
Ըստ թեմայի
Մրցավարներն առնվազն 5 մեդալ են «խլել» հայ ըմբիշից, կամ ինչպես գորգին հայտնվեցին 3 մարզիկ
Հայաստանի հավաքականի առաջին գոլը պաշտոնական խաղերում. ինչ «ավանդույթ» ուներ մեր ընտրանին
«Ռուսական հայ» Պոդշիվալովի արկածները Երևանում, կամ ինչու հեռացրին մարզիչ Անդրեասյանին
Եթովպիա

Այբուբենների նմանություն, Կոմիտասի ազդեցություն, հոգևոր կապեր. հայկական հետքը Եթովպիայում

251
(Թարմացված է 00:04 29.05.2020)
Եթովպիայի հայությունն աներևակայելի հարուստ պատմություն ունի։ Բազմաթիվ պատումներ կան պալատական հայերի և եթովպական մշակույթի վրա նրանց ունեցած ազդեցության մասին։ Sputnik Արմենիան ի մի է բերել դրանք։

Հայաստանի և Եթովպիայի լեռների միջև հեռավորությունը 3466 կմ է՝ ուղիղ գծով գնալու և Կարմիր ծովը կտրելու դեպքում։ Իհարկե, խելագար միտք է, բայց այդ երկրում հայկական հետք ունեցող բազմազան պատմությունները հետաքրքրություն են առաջ բերում և դրդում են ճամփորդել, ճիշտ է՝ հիմա միայն համացանցի սահմաններում։ Ի դեպ, երկու երկրների ժողովուրդների միջև անհավատալի նմանություններ կգտնեք, կան նաև մի շարք առասպելներ, որոնց մասին էլ այսօր կպատմենք։

Պետական տոները

Հայաստանում մայիսի 28-ին պետական տոն են նշում։ Դարեր շարունակ առանց պետականության մնացած հայ ժողովուրդը 102 տարի առաջ այս օրը հռչակեց Հայաստանի առաջին հանրապետությունը։ Համայն աշխարհի հայերը հիշում են Սարդարապատի, Բաշ-Ապարանի, Ղարաքիլիսայի ճակատամարտերի հերոսներին։ Այդ մարտերը կենաց ու մահու կռիվ էին։

Аддис Абеба
Ադիս Աբեբան

Իսկ Եթովպիայում մայիսի 28-ը համարվում է 1991 թվականի քաղաքացիական պատերազմի ավարտի օր և դեմոկրատական հանրապետության հաստատումը նշանավորող Ազգային տոն։

Երկու երկրների փոխհարաբերությունները

Եթովպիայի հայերի մասին հիշատակումներ կարելի է գտնել Մովսես Խորենացու աշխատություններում։ «Հայոց պատմության» մեջ նրա գրում է, որ դեռևս մ․թ․ա․ 12-րդ դարում Եթովպիայում առնվազն մեկ հայ էր ապրում՝ Զարմայր Նահապետը, որը Տրոյական պատերազմում եթովպական զորքերի հրամանատարն էր։ Այդ ժամանակներից էլ երկու երկրների միջև սերտ համագործակցություն է սկսվել, հատկապես առևտրի ոլորտում։ Ասում են նույնիսկ, որ հենց հայերն են առաջին անգամ արտահանել եթովպական սուրճը և տարածել Եվրոպայում։

Կրոնն ու եկեղեցական կապերը

Ավանդաբար երկու երկրների եկեղեցիները սերտորեն փոխկապակցված են, քանի որ երկուսն էլ հին արևելյան եկեղեցիների թվին են պատկանում և երկուսն էլ ստիպված են եղել պայքարել օսմանյան նվաճողների դեմ։ 15-րդ դարում հայոց սրբի՝ Գրիգոր Լուսավորչի և նահատակներ սուրբ Հռիփսիմեի և սուրբ Գայանեի վարքագրությունները թարգմանվել են հին եթովպական գեեզ լեզվով։ Եթովպական եկեղեցին տարին երեք անգամ նշում է Սուրբ Գրիգորի տոնը, մեկ անգամ էլ՝ Հռիփսիմեի և Գայանեի տոնը։

Կորուսյալ քաղաքի գանձերը. ինչ են հայտնաբերել Եթովպիայում

Էջմիածնում 14-15-րդ դարերի եթովպական ձեռագրերի հատվածներ են պահվում։ Հայաստանում ժամանակին հաճախ կարելի էր հանդիպել եթովպացի հոգևորականների։ 1867թ․-ին Եթովպիայում բացվեց հայկական կրոնական առաքելությունը։ Այդ ժամանակից ի վեր եկեղեցական կապերն ավելի աշխուժացան։ 1935 թ․-ին Ադիս Աբեբայի հայկական ժամատան տեղում հիմնադրվեց Սուրբ Գևորգ եկեղեցին։

Կոմիտասը և եթովպական երաժշտությունը

Տարբեր աղբյուրներ վկայում են, որ հայերը Եթովպիայում խոշոր առևտրականներ, զորահրամանատարներ, քաղաքական գործիչներ, դիվանագետներ, անգամ արտաքին գործերի, ֆինանսների և առևտրի նախարարներ են եղել։

Բայց առանձնահատուկ է հայերի ներդրումն այդ երկրի երաժշտական ժառանգության մեջ։ 20-րդ դարասկզբին Կոմիտասի աշակերտ Գևորգ Նալբանդյանն ապագա կայսեր՝ ռաս (իշխան) Թեֆերի Մաքոննենի հանձնարարությամբ գրում է երկրի օրհներգը, որը գործող հիմնն էր մինչև այնտեղ միապետական կարգի տապալումը։  

Оркестр армянских сирот в Эфиопии
official site of the Genocide museum institute
Հայ որբերից կազմված երգչախումբ Եթովպիայում

Նալբանդյանի հիմնած «Արբա Լիջոչ» («Քառասուն մանկունք») նվագախումբը Եթովպիայի փոփ-երաժշտության ստեղծագործությունների գրեթե կեսի հիմքն է դրել և աֆրիկյան երաժշտությանը կոմիտասյան տարրեր է միահյուսել։ Իսկ նրա եղբորորդին՝ Ներսես Նալբանդյանը, Ադիս Աբեբայում մանկավարժական գործունեություն էր ծավալում։ Արդյունքում ամենատարբեր՝ ֆոլկից մինչև էթնո-ջազ ժանրերում ստեղծագործող երաժիշտների մի ողջ սերունդ է դաստիարակվել մարդկանց կողմից, որոնք հայկական երաժշտության տեսություն էին սովորել անձամբ Կոմիտասի մոտ։

Кеворк Налбандян
© Photo :
Գևորգ Նալբանդյանը

Ազգային այբուբենները

Հայկական և եթովպական այբուբենների նմանության մասին տեղեկություններ կարելի է գտնել տարբեր աղբյուրներում։ Տեսքից դատելով` 8 տառի արտաքին համընկնում կարելի է հայտնաբերել՝ մի քանի տասնյակից։

Մասնագետները պնդում են, որ եթովպական նշանները նման են հայկական տառերին։ Սակայն այնտեղ ամեն նշանը մի վանկ է, մինչդեռ հայերենում յուրաքանչյուր տառը հստակ հնչյունի գրավոր նիշն է։ Ստացվում է, որ նմանություն որպես այդպիսին չկա։

Ինչպես Գևորգ Նալբանդյանը Եթովպիայի առաջին օրհներգը ստեղծեց ու կապիտան դարձավ

Բայց դա երկու երկրներին չի խանգարում շարունակել զարգացնել հարաբերությունները։ Ավելին՝ Հայաստանի իշխանությունները մտադիր են Եթովպիայում դիվանագիտական ներկայացուցչություն բացել, ինչի շնորհիվ բազմադարյա հարաբերությունները նոր շունչ կստանան։

251
թեգերը:
Եթովպիա, Հայաստան, Կոմիտաս
Ըստ թեմայի
Հայ լուսանկարիչների գերդաստանը, կամ ինչու հայերը փախան Եթովպիայից
Ինչպես 40 հայ որբեր Եթովպիայում կազմեցին կայսերական փողային նվագախումբը
Խաղաղության Նոբելյան մրցանակը շնորհվել է Եթովպիայի վարչապետին
Բուժաշխատող

Նոր հետաքննություն. Guardian–ը՝ ՀՀ-ում Covid-19–ի վերաբերյալ ապատեղեկատվության մասին  

33
(Թարմացված է 13:23 29.05.2020)
Հայտնի է դարձել, որ ԱՄՆ կառավարության կողմից ֆինանսավորված և ժողովրդավարության գաղափարների առաջմղման համար նախատեսված հայկական տեղեկատվական կայքը Covid-19–ի մասին կեղծ տեղեկություն է տարածում։

ԵՐԵՎԱՆ, 29 մայիսի - Sputnik. Բրիտանական հեղինակավոր openDemocracy առցանց պարբերականը, որը մասնագիտացած է միջազգային քաղաքականության և մշակույթի թեմաների ոլորտում, հետաքննություն է անցկացրել և պարզել, որ Հայաստանում ստեղծված Medmedia.am կայքը կեղծ լուրեր է տարածում կորոնավիրուսի համավարակի և Հայաստանում տիրող իրավիճակի մասին։

Medmedia.am տեղեկատվական կայքը` ԱՄՆ–ից ստացված դրամաշնորհով անցած տարի գործարկել է «Երիտասարդ բժիշկների հայկական ասոցիացիան» (ААМВ)՝ ուրոլոգ Գևորգ Գրիգորյանի գլխավորությամբ։ Առցանց կայքը ստեղծվել է ժողովրդավարության գաղափարների խթանման և Հայաստանի առողջապահության համակարգում կոռուպցիոն դեպքերի բացահայտման նպատակով։

«ԱՄՆ միջոցներով Հայաստանում առողջապահության վերաբերյալ բավականին կասկածելի հարթակ է ստեղծվել, որը ապատեղեկատվություն է հրապարակում COVID-19–ի թեմայով։ Նման կեղծ լուրերի տարածումը շատ վտանգավոր է։ ԱՄՆ–ում և Հայաստանում հանրային առողջապահության փորձագետները դատապարտել են Medmedia.am կայքի բովանդակությունը, այդ թվում՝ հայտարարություններն այն մասին, որ ներկայում ստեղծվող պատվաստանյութերը փաստորեն «կենսաբանական զենք» են», – գրված է OpenDemocracy–ի հրապարակման մեջ։

Medmedia–ի կայքում հրապարակած հոդվածներում COVID-19–ի բռնկումը «կեղծ համավարակ են» անվանում։ Հոդվածների համաձայն`մահացած պացիենտի հարազատներին դիահերձարաններից մեկը մոտ 200 դոլար է առաջարկել (մոտ 100 հազար դրամ)` կորոնավիրուսը որպես մահվան պատճառ նշելու համար։ Ընթերցողներին կոչ են անում նաև հրաժարվել պատվաստման ապագա ծրագրերից։

Medmedia.am–ի հիմնադիր Գևորգ Գրիգորյանը հայտնի է իր սուր քննադատություններով, որոնք ուղղված են ՀՀ առողջապահության նախարարության և մասնավորապես այդ գերատեսչության կողմից իրականացվող պատվաստման ծրագրերին։

Բրիտանական պարբերականը նշում է, որ Medmedia կայքի ամենաշատ դիտումներ ունեցող հոդվածը քաղաքացիներին՝ COVID-19–ի դեմ պատվաստման հետագա ծրագրերից հրաժարվելու կոչ է պարունակում։ Հոդվածը դիտել են ավելի քան 130 հազար անգամ, սոցցանցերում այն մոտ 28 հազար հավանում ունի։

Հայաստանում ԱՄՆ դեսպանատունը հաստատել է, որ ААМВ–ն իսկապես դրամաշնորհ է ստացել տեղեկատվական կայք ստեղծելու համար, սակայն նախագծի նպատակը առողջապահության ոլորտում թափանցիկության բարձրացումն ու կոռուպցիոն ռիսկերի նվազեցումն է եղել։

Medmedia կայքում նշված է, որ այն ֆինանսավորվում է ԱՄՆ–ի կողմից, սակայն կայքում հրապարակվող հոդվածները «պարտադիր չէ, որ արտացոլեն» ամերիկյան կառավարության հայացքները։

Այս թեմայով հետաքրքրվել է նաև բրիտանական հեղինակավոր The Guardian առցանց պարբերականը։

«Օրերս ААМВ–ն Facebook–ի իր պաշտոնական էջում հայտարարություն էր տարածել, որի համաձայն՝ կառավարությունը Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորությամբ «ամբողջությամբ ձախողել է կորոնավիրուսի դեմ պայքարը»», – գրում է The Guardian–ը։

Գրիգորյանը պարբերականին հայտնել է, որ ինքը որևէ քաղաքական կուսակցության չի աջակցում և Հայաստանի կառավարության դեմ հանդես չի գալիս։ Բժիշկի խոսքով` իր հետ կապ են հաստատել Հայաստանում ԱՄՆ դեսպանատնից և մտահոգություն հայտնել կայքի բովանդակության վերաբերյալ, սակայն իրեն հաջողվել է համոզել նրանց, որ կայքը «պատվաստման դեմ ուղղված ֆորում» չի դարձել։

Պատասխանելով հոդվածների բովանդակությանն առնչվող հարցերին, Գրիգորյանը նշել է, որ դրանք ոչ թե կեղծ նորություններ են, այլ պարզապես կարծիք, ընդ որում՝ բժիշկի կարծիք։

Ըստ նրա՝ նման բովանդակությունը չի կարող սպառնալիք ներկայացնել հանրային առողջության համար, այն պարզապես երկրորդ կարծիք արտահայտելու նպատակ է հետապնդում։

Ինչ վերաբերում է տրամադրված դրամաշնորհին, ապա Պետդեպում հրաժարվել են որևէ մեկնաբանություն տալ այդ հարցի վերաբերյալ։ Գրիգորյանը ևս հստակ չի պատասխանել այդ հարցին` գումարը «ոչ մեծ» անվանելով։ Նա նաև նշել է, որ դրամաշնորհի ժամկետն ավարտվում է մի քանի օրից։

Միևնույն ժամանակ Հայաստանում ԱՄՆ դեսպանատան կայքում տեղեկություն կա, որ դրամաշնորհները, որոնք մրցութային կարգով տրամադրվում են տեղի հասարակական կազմակերպություններին Ժողովրդավարության հանձնաժողովի փոքր դրամաշնորհների ծրագրերի շրջանակում, սկսվում են տարեկան 50 հազար դոլարից։

Հայաստանի առողջապահության նախարարությունն ու անձամբ նախարարը բազմիցս հայտարարել են, որ վարակի մասին կեղծ տեղեկությունն ուղղակիորեն խոչընդոտում է Հայաստանում COVID-19–ի տարածումը կանխելուն։

33
թեմա:
Կորոնավիրուսը Հայաստանում և Արցախում