«Զիլճյանի» ծնծղա

Ինչպես հայազգի ալքիմիկոսը ոսկի չգտավ, բայց միլիոնատեր դարձավ

952
(Թարմացված է 08:54 10.09.2019)
Գիտե՞ք, որ ԱՄՆ-ում գրանցված ամենահին ընտանեկան ընկերությունը գրեթե 400 տարեկան է և պատկանում է հայերին։  Խոսքը ծնծղաների արտադրությամբ զբաղվող՝ «Զիլճյան» աշխարհահռչակ ընկերության մասին է։

Երաժշտական աշխարհում չկա մեկը, որ երբևէ լսած չլինի «Զիլճյան» ծնծղաների մասին։ Եթե համարձակվեք հարցնել որևէ պրոֆեսիոնալ երաժշտի, թե արդյո՞ք նա գիտի Զիլճյանների մասին՝ դա հավասարազոր կլինի վիրավորանքի։ Միգուցե մի քիչ չափազանցրի, բայց, օրինակ, ես երբ ամուսնուս հարցրի, թե արդյո՞ք նա լսել է Զիլճյանների մասին, վերջինս լուռ դուրս եկավ սենյակից ու վայրկյաններ անց վերադարձավ «Զիլճյան» գրությամբ ծնծղան ձեռքին։

Артуро Сандовал
© Photo : Public domain
Արտուրո Սանդովալը նվագում է «Զիլճյան» ծնծղայով

Ովքե՞ր էին Զիլճյանները, և ինչպե՞ս սկսվեց այս գերդաստանի անհավանական պատմությունը։

17-րդ դարն էր․ Կոստանդնուպոլսում ապրող հայտնի վարպետ, ալքիմիկոս Քերովբե Ավետիսը փորձում էր տարբեր մետաղների միախառնումից ոսկի ստանալ։ Հերթական ալքիմիական գիտափորձի ընթացքում ոսկի չստացավ, բայց փոխարենը ստացավ բացառիկ մաքուր և նաև երկար հնչողություն ունեցող մի նյութ։ Վարպետը սկսեց մտածել, թե ինչպես և որտեղ կարելի է կիրառել այդ հնարավորությունը։ Այդպես ստեղծվեց ծնծղայի նախատիպը։ Երաժշտական այս նոր գործիքը որոշ ժամանակ անց շատ հայտնի և կիրառական դարձավ թուրքական բանակում․ զինվորներն այն օգտագործում էին թշնամուն վախեցնելու համար։ Գործիքը թուրքերն անվանում էին զիլ, իսկ վարպետին՝ զիլճի, որ նշանակում է «ափսեների վարպետ»։ Այդպես էլ Քերովբե-Ավետիսը «զիլճիին» ավելացրեց հայկական ազգանվան վերջածանց «յանը» և դարձավ Զիլճյան գերդաստանի հիմնադիրը։ Այսպիսով, 1623 թվականից սկսվեց Զիլճյան ծնծղաների պատմությունը։

Զիլճյանների պատմության մեջ հետաքրքիր փոփոխություններ են կատարվում 1909թ.-ից հետո, երբ Կոստանդնուպոլսում գործող ընկերության ղեկավարումը ստանձնում է Արամ Զիլճյանը։ Նա ազատագրական շարժման ակտիվ մասնակից էր և ինչ-որ պահի ստիպված է լինում փախչել Ռումինիա՝ Բուխարեստ: Այստեղ նա հիմնում է «Զիլճյան» փոքրիկ գործարան, իսկ նրա քույրը՝ Վիկտորյան, շարունակում է ղեկավարել «Զիլճյան» ընկերությունը Կոստանդնուպոլսում։ 1927թ.-ին շրջադարձային մի բան է կատարվում՝ Արամը նամակ է գրում ԱՄՆ-ում ապրող զարմիկին՝ Ավետիս Զիլճյանին՝ նրան առաջարկելով ստանձնել ընկերության ղեկավարումը։ Հայոց ցեղասպանությունից հետո Զիլճյանների գերդաստանից շատերը տեղափոխվել էին ԱՄՆ։

Այդպես, 1929 թվականին Մասաչուսեթսի նահանգի Քուինս քաղաքում հիմնադրվում է «Avedis Zildjian Co.» ընկերությունը։ Զիլճյանների գերդաստանից թերևս ամենամեծ հաջողությունները հենց այս Ավետիս Զիլճյանը գրանցեց։ Ջազի ժամանակաշրջանն էր, և Ավետիսն անձամբ այցելում էր երաժշտական տարբեր խանութներով՝ նրանց առաջարկելով իրենց արտադրանքը։ 1938 թվականին  նա արտոնագրեց նոր տեսակի ծնծղաներ, որոնք օգտագործվում են սվինգ երաժշտական ժանրի կատարումներում։ Մեկ տարի անց Նյու Յորքի Համաշխարհային ցուցահանդեսում այն արժանացավ Ոսկե Մեդալի՝ միանգամից համալրելով հայտնի երաժիշտներ Գլեն Բիլմորի և Բենի Գուդմենի գործիքների շարքը։

Британский барабанщик Эйнсли Данбар
Էինսլի Դանբարը նվագում է «Զիլճյան» ծնծղայով

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին Ավետիսը պետական պատվեր է ստանում՝ ԱՄՆ զինվորական նվագախմբին ապահովել «Զիլճյան» գործիքներով։

Երաժշտական կատարյալ հնչողություն ապահովող մետաղական խառնուրդի գաղտնիքն արդեն գրեթե 400 տարի է՝ չի գաղտնազերծվում։ Մինչև 19-րդ դարի կեսերը, ասում են, այն անգամ գրի չէին առնում, որպեսզի ամեն կերպ բացառեին ինֆորմացիայի արտահոսքը: Գաղտնիքը փոխանցում էին բերնեբերան, ընդ որում, հատուկ արարողակարգով։ Ըստ Ավետիսի սահմանած կարգի՝ գաղտնիքը փոխանցվում էր հորից միայն ավագ որդուն։ Ամեն ինչ մշակված էր այնպես, որպեսզի Զիլճյան գերդաստանը պահպաներ իր մենաշնորհային դիրքը ծնծղայի համաշխարհային արտադրության մեջ։

Գաղտնիքը փոխանցելու այս ավանդույթը խախտվեց միայն 20-րդ դարում, երբ Ավետիս Զիլճյանը (այն մեկը, որը հենց Մասաչուսեթսում հիմնադրել էր գործարանը)մահից առաջ գաղտնիքը փոխանցեց միանգամից երկու որդիներին՝ Արմանին և Ռոբերտին։  Ինչպես ասում են, եկավ մի պահ, երբ երկու եղբայրները լեզու չգտան, և 1981թվականին Ռոբերտը լքեց ընտանեկան բիզնեսն ու «Զիլճյան» ընկերությանը պատկանող արտադրամասում՝ կանադական փոքրիկ Մեդուկտիկ քաղաքում հիմնադրեց իր ընկերությունը՝ «Սաբիանը»: Անունը կազմված էր Ռոբերտի երեխաների անունների առաջին երկու սկզբնատառերից՝ Սալլի (Sally), Բիլլի (Billy), Էնդի (Andy)։ Սաբիանն այսօր համարվում է շուկայում Զիլճյանի գլխավոր մրցակիցը։

Աշխարհահռչակ գրեթե բոլոր հարվածային գործիքների երաժիշտներն ունեն Զիլճյան ծնծղաներ, ամենամեծ հայտնիությունն անշուշտ այս գործիքներին բերեց Ռինգո Սթարը՝ բազմապատկելով պահանջարկը։ «Զիլճյան» փորագրությունը կրող ծնծղաները գործածվում են աշխարհի բազմաթիվ սիմֆոնիկ, փողային եւ էստրադային նվագախմբերում:

Бразильский музыкант, участник группы Sepultura Жан Донабелла
Բրազիլական հայտնի խմբի երաժիշտը նվագում է «Զիլճյան» ծնծղայով

Ամենաթանկ գործիքները համարվում են ձեռքի աշխատանքով պատրաստվածները. դրանց արժեքը կարող է 15 հազար դոլարի հասնել, մինչդեռ սերիական արտադրության նմուշները կարելի է ձեռք բերել 1000 կամ 2000 դոլարով։

Զիլճյանների ընտանիքի արտադրած ծնծղաները եվրոպական և ամերիկյան միջազգային ցուցահանդեսներում արժանացել են շքանշանների ու պատվոգրերի՝ Անգլիայում, Ֆրանսիայում, Գերմանիայում, Ավստրիայում, Իտալիայում, ԱՄՆ-ում և այլուր։ Հայտնի է, որ ավստրիացի երգահան և խմբավար Յոհան Շտրաուսը պատվիրել է այդ ծնծղաներից` նշելով, որ դրանց շնորհիվ լրացրել է իր նվագախմբի հարվածային գործիքների ակնհայտ պակասը:

Այսօր ընկերությունը ղեկավարում են արդեն 14-րդ սերնդի ներկայացուցիչներ Քրեյգի և Դեբի Զիլճյանները՝ Արման Զիլճյանի դուստրերը։ Ընդ որում, խառնուրդի գաղտնիքը մինչև այսօր պահպանվում է հազար փակի տակ, անգամ ընկերության զարգացման պատասխանատուները չեն տիրապետում գաղտնիքին։

Джазовый барабанщик Джой Бэйрон
Ջո Բայրոնը նվագում է «Զիլճյան» ծնծղայով

Զիլճյանների գաղտնիքի և այս գերդաստանի ֆենոմենի մասին հաճախ են անդրադարձ կատարում միջազգային հեղինակավոր լրատվամիջոցները։ Ամենից շատ ապշեցնում է այն, որ ըստ կատարված համաշխարհային հետազոտության՝ ընտանեկան բիզնեսները սովորաբար միայն երեք սերունդ են գոյատևում, իսկ այս դեպքում արդեն 14-րդ սերունդն է։ Այսօր «Զիլճյանը» պաշտոնապես ճանաչված է որպես ԱՄՆ-ի ամենահին ընտանեկան բիզնեսը։

Американский барабанщик, со-основатель группы Metallica Ларс Ульрих
© CC BY 3.0 / creepin Death / Lars Ulrich
Metallika խմբի համահիմնադիր Լարս Ուլրիխը նվագում է «Զիլճյան» ծնծղայով
952
թեգերը:
ծնծղա, «Զիլճյան» ընկերություն
Ըստ թեմայի
Էյլենկրիգ. «Ես հիանում եմ հայկական ջազով»
Էֆոն, իր սաները և դհոլը
Հայկական անդեգրաունդի հերոս Վաչե Ղարիբյանի երգերը երիտասարդները տպում են իրենց շապիկներին
ԱԱԾ աշխատակից, արխիվային լուսանկար

Հները հեռանում են, գալիս են նորերը. ի՞նչ նպատակ են հետապնդում ԱԱԾ–ում նոր նշանակումները

124
(Թարմացված է 00:19 13.08.2020)
ԱԱԾ համակարգում տեղի ունեցող կադրային փոփոխությունները սովորական երևույթ են դարձել։ Վերջին նշանակումները ևս բազմաթիվ հարցեր են առաջ քաշում։ Մտավախություն կա, որ ԱԱԾ–ն գործիք է դառնում իշխանության ձեռքում ընդդիմադիրների նկատմամբ քաղաքական հաշվեհարդար իրականացնելու համար։

Հայաստանի Ազգային անվտանգության ծառայությունում շարունակվում են կադրային փոփոխությունները։ Դրանք սկսվել են ընթացիկ տարվա մայիսին, երբ հատուկ ծառայությունների փոխտնօրեն նշանակվեց մի մարդ, որն այն ժամանակ կատարում էր Պետական վերահսկողական ծառայության պետի ժամանակավոր պաշտոնակատարի պարտավորությունները` 29-ամյա Արգիշտի  Քյարամյանը։

Իշխանությունները այս նշանակումը բացատրեցին քաղաքական նկատառումներով։ Նրանց խոսքով` տևական ժամանակ ոստիկանությունում և ԱԱԾ–ում «դրսից» մարդիկ չէին նշանակվում։ Փոխարենը խոստանում էին, որ նրանք արդյունավետ կաշխատեեն։  Սակայն, դատելով վարչապետի տրամադրվածությունից՝ խոստումները չեն իրականացել, ինչն էլ, իբր, նրանց ստիպել է «դրսից» մարդ բերել։

Այդ նշանակումից մեկ ամիս անց Քյարամյանը գլխավորեց ԱԱԾ–ն` փոխարինելով կադրային «չեկիստ» Էդուարդ Մարտիրոսյանին։  Վերջինիս համակարգից հեռացնելը բացատրեցին ուժայինների կողմից կարանտինային միջոցների ապահովման անարդյունավետությամբ։

Դեռ մայիսին, Մարտիրոսյանի պաշտոնավարման ժամանակ, Փաշինյանը հայտարարեց, որ ԱԱԾ–ին հանձնարարել է հայտնաբերել երևանյան բակերից մեկում մանկական միջոցառման (որի նկարները հայտնվել էին սոցցանցերում) կազմակերպիչներին։ Համավարակի եռուն շրջանում, բազմամարդ միջոցառումները կտրականապես արգելված էին։ Իսկ, թե ինչու հենց հատուկ ծառայությունները պետք է զբաղվեն մանկական միջոցառումների կանխմամբ, այդպես էլ անհասկանալի մնաց։  Ըստ շրջանառվող լուրերի` Փաշինյանի հանձնարարությունն ԱԱԾ աշխատակիցներին շոկի է ենթարկել, բայց հրամանը հրաման է, և այն պետք է կատարել։

Չի կարելի բացառել, որ Մարտիրոսյանն այն ժամանակ փորձել է համոզել վարչապետին, որ մանր խնդիրների («գյուղի ուչաստկովիների» մակարդակի, ինչպես մի անգամ ասել էր նախկին նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը) լուծման հարցում հատուկ ծառայությունների  մասնակցությունն անհրաժեշտ չէ, ինչն էլ առաջացրել է Փաշինյանի դժգոհությունը։ Ինչևէ, այդ դեպքից մի քանի շաբաթ անց Մարտիրոսյանը հեռացավ։

Ի դեպ, այսօր հայտնի դարձավ, որ ԱԱԾ նախկին տնօրենը կղեկավարի Հայկական ԱԷԿ–ը։  Ըստ էության այս նշանակումը խոսում է այն մասին, որ Հայաստանի իշխանություններին ատոմակայանում օպերատիվ աշխատանքի փորձ ունեցող մարդ է անհրաժեշտ։

Սակայն, վերադառնանք Քյարամյանին։ ԱԱԾ նոր տնօրենի նշանակումից մեկ ամիս անց աշխատանքից ազատման դիմում ներկայացրեց նրա տեղակալներից մեկը` Ռոբերտ Բազիկյանը։ Վերջինս այն ժամանակ կտրականապես հերքեց խոսակցությունները, թե պաշտոնից հեռանում է Քյարամյանի պատճառով։ Բազիկյանն իր որոշումը բացատրեց երկար տարիների աշխատանքով և հանգստանալու անհրաժեշտությամբ, թեև նա համեմատաբար երիտասարդ կադրերից մեկն է՝ 43 տարեկան։

Եվ ահա, օգոստոսի 12-ի առավոտյան հայտնի դարձավ նոր նշանակումների մասին. Քյարամյանի տեղակալներից մեկը դարձավ Քննչական դեպարտամենտի արդեն նախկին պետ Միքայել Համբարձումյանը, մյուսը` Արմեն Աբազյանը։

Համբարձումյանն ԱԱԾ–ի հնաբնակներից է։ Երկար տարիներ զբաղեցրել է Քննչական դեպարտամենտի պետի պաշտոնը։ Առանց նրա մասնակցության չի անցել գրեթե ոչ մի քննչական գործողություն, որն իրականացվել է աղմկահարույց քրեական գործերի շրջանակում, օրինակ՝ «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության առաջնորդ Գագիկ Ծառուկյանի, ՀՀ նախկին նախագահի եղբոր` Սաշիկ Սարգսյանի  գործերը և այլն։ Լուրեր են պտտվում, որ նախկին ԱԱԾ պետ Արթուր Վանեցյանի նկատմամբ հարուցած գործը նույնպես համակարգել է Համբարձումյանը։

Արմեն Աբազյանի դեպքում վարվել են նույնկերպ, ինչպես նախկինում Քյարամյանի հետ։ Նրան սկզբում նշանակել են ՔԿ փոխնախագահ, իսկ երկու օր անց տեղափոխել ԱԱԾ։  Սակայն, ի տարբերություն Քյարամյանի՝ Աբազյանը մինչև ՔԿ–ում պաշտոն ստանալը ղեկավարել է ԱԱԾ Շիրակի մարզային վարչությունը։

Ուժային կառույցներից մեկի նախկին նախագահի կարծիքով՝ կադրային փոփոխություններն ԱԱԾ–ում այդ կառույցի իրական պահանջմունքը չեն արտացոլում։ Նրա խոսքով՝ դրանք անտրամաբանական են, բացառությամբ մեկ–երկու դեպքի, ղեկավար պաշտոնների են նշանակվում համակարգից անտեղյակ, հատուկ ծառայություններում աշխատելու փորձ ու հմտություններ չունեցող մարդիկ։

«Ինձ թվում է, որ այդ մարդկանց նշանակելու հիմնական չափանիշը` նրանց հավատարմությունն է երկրի քաղաքական ղեկավարին։ Մյուս որակները որևէ մեկի չեն հետաքրքրում։ Օրինակ՝ հեռուն գնալ պետք չէ։ Նախկինում ժամանակ առ ժամանակ հայտնում էին օտարերկրյա լրտեսներին հայտնաբերելու և ձերբակալելու մասին։  Սակայն այսօր դա չկա։ Վաղուց չենք լսում լրտեսների և գործակալների մասին։ Մի՞թե նրանք այլևս չկան»,  – հարցադրում է անում մեր զրուցակիցը։

Նա բողոքում է, որ ներքին օրակարգը աստիճանաբար ավելի մեծ տեղ է զբաղեցնում ԱԱԾ–ի աշխատանքում, և տպավորություն է ստեղծվում, որ կոռուպցիոն բացահայտումներից բացի, ԱԱԾ–ն որևէ այլ բանով չի զբաղվում։

«Կցանկանայի հավատալ, որ այնտեղ միայն կոռուպցիայի դեմ չեն պայքարում, պարզապես մնացածի մասին չեն բարձրաձայնում»,– ասում է նախկին ուժայինը։

Տրամագծորեն հակառակ կարծիքին է ԱԱԾ Սահմանադրության, հասարակական կարգի պահպանման և ահաբեկչության դեմ պայքարի գլխավոր վարչության պետի նախկին տեղակալ Տիգրան Բարսեղյանը։ Sputnik Արմենիայի հետ հարցազրույցում Բարսեղյանը վստահություն է հայտնել, որ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ցանկանում է բոլոր քայլերի արդյունքում ստանալ հզոր, գործունակ հատուկ ծառայություն։ Կադրային փոփոխությունների շարքը Բարսեղյանը բացատրում է նրանով, որ ի սկզբանե վարչապետն ինքն անհրաժեշտ մարդկանց փնտրտուքի մեջ էր։

Նա հիմքեր չունի կասկածելու ԱԱԾ տնօրենի և նրա տեղակալների մասնագիտական որակներին։ Դատողությունները, թե Քյարամյանը երիտասարդ է, փորձ և փորձառություն չունի, գեներալը պարզապես անհիմն բամբասանք է համարում։

Գլխավոր վարչության պետի նախկին տեղակալն ասում է, որ նախկին ԱԱԾ-ն սպասարկում էր կոռումպացված համակարգի շահերը՝ գործիք լինելով ոչ լեգիտիմ իշխանության ձեռքում։ Հիմա երկրում իրավիճակն արմատապես փոխվել է, իշխանության են եկել քաղաքացիների վստահության քվեն ստացած ուժերը։ Հետևաբար, նույնքան լեգիտիմ կառույց պետք է դառնա նաև Ազգային անվտանգության ծառայությունը, ինչին էլ միտված են ներկա բարեփոխումները։

Բարսեղյանը մեծ հույսեր է կապում Միքայել Համբարձումյանի նշանակման հետ՝ նրան համարելով հատուկ ծառայության ամենաարժանավոր և փորձառու ներկայացուցիչներից մեկը։ Բարսեղյանը լիահույս է, որ նրա աշխատանքն այդքան պատասխանատու պաշտոնում միմիայն օգտակար կլինի այդ կառույցին։

Միաժամանակ գեներալը վստահ է, որ ուժային գերատեսչությունը պետք է ձերբազատվի նախորդ իշխանության հետ անքակտելիորեն կապված մարդկանցից։

Ինչպես տեսնում եք՝ հասարակության շրջանում ԱԱԾ-ի ներսում տեղի ունեցող գործընթացների մասին միանշանակ կարծիք չկա։ Եվ ամեն մեկը հակված է կատարվածին նայել սեփական զանգակատան բարձունքից։ Թերևս այս կամ այն նախաձեռնությունների հաջողության կամ ձախողման լավագույն վկայությունը գործնականում կարտացոլեն այդ քայլերի արդյունքները։ Ոլորտի առանձնահատկություններից ելնելով, իհարկե, այդ քայլերից շատերը չեն կարող տեսանելի լինել։

Թեևս պետք է խոստովանել, որ վերջին երկու տարիների ընթացքում տարբեր պատճառներով ԱԱԾ-ն չափազանց շատ է հայտնվում լրատվամիջոցների գլխագրերում։ Եվ, եթե որոշ մարդիկ դա մեկնաբանում են պրոֆեսիոնալիզմի պակասով, մյուսները համարում են աշխատանքի թափանցիկության արդյունք։

Բայց գլխավոր ցուցանիշը, ինչպես նախկինում, այնպես էլ հիմա, պետք է լինի ազգային անվտանգության սպառնալիքներին հակազդելը։ Չմոռանանք, որ մինչ օրս չի բացահայտվել ԱԱԾ նախկին տնօրեն Արթուր Վանեցյանի և Հատուկ քննչական ծառայության պետ Սասուն Խաչատրյանի գաղտնալսման գործը։

Հիմա, ինչպես երբեք, այդ կառույցը կարիք ունի վերականգնելու իր հեղինակությունը, որը զգալիորեն անկում ապրեց հիշյալ արտահոսքի պատճառով։

124
թեգերը:
Էդուարդ Մարտիրոսյան, Արթուր Վանեցյան, Արգիշտի Քյարամյան, ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայություն. ԱԱԾ, Հայաստան
Ըստ թեմայի
127 տոննա ձկան ապօրինի արդյունահանում. ԱԱԾ–ն տարիներով մշակված հանցավոր սխեմա է բացահայտել
Ինչի համար է Վանեցյանն ԱԱԾ հրավիրվում. Արսեն Բաբայանը հրապարակել է ծանուցագիրը
ԱԱԾ–ից կադրային արտահոսքը կանգ չի առնում. «Հրապարակ»
Պետական սահմանին ի՞նչը կարգելվի «ցուցադրել». ԱԱԾ–ն օրենքում փոփոխություններ է առաջարկել
Լիբանանի նախկին վարչապետ Հասան Դիաբը

Ամենահին անունն ունեցող երկիրը, կամ Լիբանանի վարչապետի անկեղծ և տարօրինակ հայտարարությունը

159
(Թարմացված է 21:48 12.08.2020)
Եկեք անկեղծ լինենք։ Լիբանանում մի քանի օր առաջ տեղի ունեցած ահավոր պայթյունից հետո այդ երկրի կառավարությունը հրաժարական տվեց և դա օրինաչափ էր։
Հրաշքների երկիր Լիբանանը

Միայն վարչապետի հայտարարությունն էր մի փոքր զարմանալի. «Ես ամեն ինչ արեցի մեր երկրի վերքերը բուժելու համար, բայց համոզվեցի, որ կոռուպցիան մեզ մոտ պետությունից ավելի հզոր է»։ Համաձայնեք՝ միգուցե շատ անկեղծ, բայց նաև բավական տարօրինակ պնդում է հնչեցրել պետական այրը. այն պետությունը, որը ղեկավարում եմ, պարզապես անզոր է պայքարել կոռուպցիայի դեմ։

​Այս կառավարության հրաժարականից հետո շատ դժվար է ասել, թե որքան կտևի անիշխանությունը Լիբանանում, քանզի քաղաքական անկայունությունը այս երկրում տասնամյակների պատմություն ունի։ Չեմ ուզում հիշել քաղաքացիական պատերազմը։ Միայն մի փաստ վկայակոչեմ։ Ինչպես Երևանում է մեր խորհրդարանը գտնվում նախագահական նստավայրի անմիջական հարևանությամբ, այնպես էլ Լիբանանում խորհրդարանից նախագահական հասնելու համար ընդամենը 20 րոպե է պահանջվում։ Մեր Ազգային ժողովը, երևի հիշում եք, մի քանի տարի առաջ նախագահին ընտրեց առանց որևէ դժվարության։ Լիբանանում 2014 թվականից հետո երկուս ու կես տարի, կրկնեմ՝ երկուս ու կես տարի պահանջվեց նոր նախագահ ընտրելու համար։

​Իհարկե, թե՛ Հայաստանում, թե՛ Լիբանանում նախագահները մեծ դեր չեն խաղում։ Ուղղակի մեր երկու երկրները թե՛ ընդհանրություններ ունեն, թե՛ շատ մեծ տարբերություններ։ Գիտե՞ք արդյոք, որ լիբանանցիներն էլ հայերի նման աշխարհասփյուռ ժողովուրդ են։ Մեր դեպքում որևէ ստույգ տվյալ չկա, թե իրականում քանի հայ է ապրում այս մոլորակի վրա։ Լիբանանցիների դեպքում նույնն է՝ այդ երկրում ապրում է մոտ 6 միլիոն մարդ, իսկ ողջ աշխարհում բնակվող լիբանանցիների թիվը, ըստ որոշ տվյալների, հասնում է 14 կամ նույնիսկ 18 միլիոնի։

​Մենք մոնոէթնիկ ժողովուրդ ենք՝ Հայաստանի բնակչության 90 տոկոսից ավելին հայեր են, հիմնականում էլ քրիստոնյա ենք։ Լիբանանում գոյություն ունի, չեք պատկերացնի, մոտ 20 կրոնական համայնք, բնակչության 40 տոկոսը քրիստոնյա է։ Չկա արաբական աշխարհում մեկ այլ պետություն, որտեղ քրիստոնյաներն այդքան մեծ տոկոս կազմեն։

​Մեզ ասպատակել են՝ ով ասես ժամանակին չի տիրել Հայաստանին։ Պատկերացրեք, որ Լիբանանի դեպքում նույնն է։ Մի տեղ կարդացի, որ Լիբանանն իր պատմության ընթացքում գրավվել է 16 անգամ՝ է՛լ եգիպտացիներ, է՛լ բյուզանդացիներ, է՛լ ասորիներ, է՛լ հռոմեացիներ…. Էլ չեմ ասում Ալեքսանդր Մեծի, խաչակիրների և թուրքերի մասին։ Չգիտեմ` այս մեր նոր սերունդը գիտի, թե ոչ, բայց ես հո լավ հիշում եմ, որ մի քանի տասնամյակ առաջ իսրայելյան բանակն էր հասել մինչև Բեյրութ։

«Ավրորան» 200 000 ԱՄՆ դոլար կնվիրաբերի Բեյրութում աղետի հետևանքները հաղթահարելու համար

​Ի դեպ, Բեյրութի մասին։ Այդ քաղաքը ավերվել և վերականգնվել է 7 անգամ, ու քչերը գիտեն, որ այժմ Բեյրութը աշխարհի 10-րդ առևտրի կենտրոնն է, այսինքն` մարդիկ ոչ միայն Փարիզ կամ Բեռլին են գնում շոփինգի համար, այլև Բեյրութ։ Եվ ի դեպ, Բեյրութի «Սքայ բարը» աշխարհի թիվ մեկ գիշերային ակումբն է համարվում։ Բայց Բեյրութում նաև այնքան գիրք է հրատարակվում, որքան  լույս չի տեսնում արաբական ոչ մի այլ քաղաքում։ Ու ամենահետաքրքիրը՝ Լիբանանը այն երկիրն է, որի մասին ամենաշատ գրքերն են գրվել ողջ աշխարհում։

Արամ Ա կաթողիկոսը շրջել է Բեյրութի հայկական թաղամասով և եկեղեցիներով. տեսանյութ

​Ասում են՝ թիվ կա աստղերին, թիվ չկա Լիբանանի շուրջ պտտվող լեգենդներին։ Ամենատարածվածն այն է, որ հենց Լիբանանում ապրող ցեղախմբերն են ժամանակին կառուցել առաջին նավը ու դուրս եկել բաց ծով։ Ավելին՝ որոշ գիտնականներ պնդում են, որ լիբանանցիներն են հայտնաբերել Ամերիկան Կոլումբոսից դարեր առաջ։ Ինչևէ, փաստն այն է, որ երկրի անունը՝ Լիբանան, ամենահինն է աշխարհում ու չի փոխվել վերջին 4 հազար տարվա ընթացքում։ Ու այդ անվանումը 75 անգամ հիշատակվում է Հին կտակարանում։ Իսկ ըստ Աստվածաշնչի Հիսուս Քրիստոսն իր առաջին հրաշքը գործել է հենց Լիբանանի Սիդոն քաղաքում` սովորական ջուրը դարձնելով գինի։

159
թեգերը:
պայթյուն, Հրաժարական, Վարչապետ, Բեյրութ, Լիբանան
թեմա:
5 րոպե Դուլյանի հետ
Ըստ թեմայի
Բելառուսում կարո՞ղ է կրկնվել հայաստանյան սցենարը` ընդդիմությունը ճիշտ էր, մենք սխալվեցինք
Վլադիմիր Պուտինը և Էմանուել Մակրոնը քննարկել են Բելառուսում տիրող իրավիճակը
Բելառուսում տղամարդը շան հետ զբոսնելիս փամփուշտ է «որսացել» ու վիրավորվել. տեսանյութ
Օրիոն-է ԱԹՍ

ՌԴ ռազմատիեզերական ուժերը 2021-ին մեծ հեռահարության հարվածային դրոններ կթողարկեն

58
(Թարմացված է 01:36 13.08.2020)
Ռուսական բազմաթիրախային անօդաչուները 2021 թ․-ից սկսած՝ կկարողանան  ինքնուրույն օդային հետախուզություն վարել և «խոցել հակառակորդի օբյեկտները բարձր ճշգրտությամբ»:

Ալեքսանդ Խրոլենկո, ռազմական վերլուծաբան

Ռուսաստանի  Օդատիեզերական ուժերը 2021թ․-ից կսկսեն բազմաթիրախային հարվածային ԱԹՍ-ներ ստանալ։ Այս մասին հայտարարել է ՌԴ ՕՏՈՒ գլխավոր քարտուղարի տեղակալ Սերգեյ Դրոնովը «Красная звезда» թերթին տված հարցազրույցում: Զորահրամանատարը նշել է. «Անօդաչու ավիացիայի կիրառման արդյունավետությունը հաստատվել է Սիրիայի Արաբական Հանրապետությունում հատուկ գործողության ընթացքում։ Անօդաչու թռչող սարքերի օգտագործումը ապահովել է ապօրինի զինված կազմավորումների օբյեկտներին հասցված հարվածների բարձր ճշգրտությունը»:

Беспилотный летательный аппарат (БПЛА) Орион-Э
© Sputnik / Алексей Филиппов
ԱԹՍ

 

Ռուսաստանի օդատիատիեզերական ուժերի մերձավոր և միջին հեռահարության ԱԹՍ համալիրները դեռևս «երկրորդական դերեր» են խաղում՝ ծառայելով ավիացիայի հնարավորությունների ընդլայնմանն ու խնդիրների լուծմանը։ Աճում է անօդաչու թռչող սարքերի ինտեգրումը ռազմական օդաչուների հետ միասնական տեղեկատվական տարածքում, և հեռանկարում «խելացի» դրոնները կհասնեն ավելիին: Ռուսական բազմաթիրախային անօդաչուները 2021 թ․-ից սկսած՝ կկարողանան  ինքնուրույն օդային հետախուզություն վարել և «ռազմավարական խորքերում խոցել հակառակորդի օբյեկտները բարձր ճշգրտությամբ»:

Գեներալ Դրոնովը չի նշել այն դրոնների «անունները», որոնք շուտով կընդգրկվեն օդատիեզերական ուժերի մարտական կազմում: Սակայն հայտնի է, որ ծանրաքաշ «Охотник»-ը օպերացիոն պատրաստվածության կհասնի 2024 թվականին, իսկ մեծ հզորություն ունեցող ռուսական մյուս երկու անօդաչու թռչող սարքերը՝ ՌԴ Պաշտպանության նախարարության կողմից 2019 թ․-ին պայմանագրված «Ալտիուսը», ինչպես նաև  «Օրիոնը, Սիրիայում հաջող փորձարկումներից հետո գտնվում են ՌԴ օդատիեզերական ուժերի փորձագիտական-մարտական շահագործման փուլում:

Առաջատար «Օրիոնը»

Անօդաչու «Օրիոնը» գործում է մինչև 8000 մետր բարձրության վրա, առանց լիցքավորման կարող է օդում գտնվել ամբողջ 24 ժամ՝ մինչև 250 կգ օգտակար բեռնվածությամբ (սարքի քաշը՝ 1100 կգ): Ունի 8 մետր երկարություն, թևերի բացվածքը 16 մետր է։ Հագեցած է АПД -110/120 մխոցային շարժիչով՝ 1,9 մետր տրամագիծ ունեցող AB-115 երկթիակ պտուտակով։

«Օրիոնի» (և ռուսական այլ ծանրաքաշ դրոնների) հրթիռա-հրետանային սպառազինությունը բաց աղբյուրներում  նվազագույն չափով է արտացոլված: Սակայն փետրվարին «Մարտավարական հրթիռային սպառազինություն» կորպորացիայի գլխավոր տնօրեն Բորիս Օբնոսովը լրագրողներին պատմել է անօդաչուների համար թեթևացած զինանոցի՝ 50-100 կգ քաշով հատուկ փոքրածավալ զինամթերքի մշակման մասին, որոնք նախատեսված են նպատակների լայն տեսականու համար:

Խոցված դրոնների ուժեղ և թույլ կողմերը. արժե՞ վախենալ թուրքական ԱԹՍ-ներից

Հաշվողական տեխնիկայի հզորության աճի և արհեստական ինտելեկտի բարդ ալգորիթմների զարգացմանը զուգահեռ առաջիկա տարիներին թեթևացված բարձր ճշգրտությամբ սպառազինության արդյունավետությունը կարող է կտրուկ աճել:

«Օրիոն» ԱԹՍ-ն հետազոտությունների և զարգացման զգալի ճանապարհ է հաղթահարել, հաջողությամբ շահագործվում է։ «Օրիոն» նախագիծը ՌԴ ՊՆ-ի պատվերով մեկնարկել է 2011թ․-ին, թռիչքային փորձարկումները սկսվել են 2016թ․-ին, ռումբային սպառազինությամբ՝ 2018թ․-ից սկսած։

«Օրիոն» միջին բարձրության անօդաչու սարքի սերիական արտադրությունը մեկնարկել է 2019 թվականի օգոստոսին: Նախատեսվում է տարեկան մինչև 30 նման մեքենաներ թողարկել (յուրաքանչյուր համալիրի կազմում ՝ երեքից վեց դրոն, կախված դրված խնդիրներից՝ հետախուզական կամ հարվածային):

Արտադրող ընկերությունը («Քրոնշտադտ» Գրուպը) ավելի վաղ հայտարարել էր, որ «Օրիոն» ԱԹՍ-ի արտահանվող տարբերակը կլինի հարվածային: Այս տեղեկությունն արդեն հետաքրքրել է ռազմատեխնիկական համագործակցության ոլորտի ռուս գործընկերներին։ Իհարկե, «Օրիոնի» հաջող մեկնարկը նկատել են նաև Ռուսաստանի թշնամիները։

Ատոմային «Ալտիուսը»

Մեծ հեռահարության «Ալտիուս» ծանրաքաշ տուրբոպտուտակային անօդաչուն առաջին ավտոմատ ռեժիմով թռիչքը կատարել է 2019 թ․-ի օգոստոսին՝ 28,5 մ թևի բացվածքով և 11,6 մ երկարությամբ կորպուսը կարող է 2 օր  մինչև 2 տոննա մարտական բեռ կրել՝ ընթանալով 250 կմ/ժամ արագությամբ, 12 հազար մետր բարձրությամբ և հաղթահարել մինչև 10 հազար կիլոմետր հեռավորություն: Կոմպոզիցիոն նյութերի օգտագործմամբ կառուցված անօդաչու սարքի սեփական քաշը տարբեր տվյալներով կազմում է հինգից վեց տոննա:

Беспилотный летательный аппарат Альтиус-У
Министерство обороны РФ
«Ալտիուս»

 

ՌԴ օդատիեզերական ուժերի «խելացի» հետախուզական-հարվածային անօդաչու ավիացիայի գերակա զարգացումը թույլ կտա զգալիորեն բարձրացնել ավիացիայի գոյություն ունեցող և հեռանկարային խոցող միջոցների արդյունավետությունը, նվազեցնել անձնակազմի հավանական կորուստները:

Իներցիալ նավիգացիոն СП-2 համակարգը նվազեցնում է օդում սարքի հայտնաբերման հնարավորությունները, ապահովում լրացուցիչ կայունություն հակառակորդի կողմից ռադիոէլեկտրոնային հակազդեցության նկատմամբ: Այն ունի արհեստական բանականություն (ամբողջ «ուղեղը» խոստանում են ներդնել մինչեւ 2020 թվականի վերջը), անօդաչու «Ալտիուսը» կարող է ինքնուրույն, առանց օպերատորի մասնակցության փոխգործակցել օդաչուավոր ինքնաթիռների հետ:

Ինչ կլինի այն երկրների հետ, որոնք կուշանան ԱԹՍ-ների մրցավազքից. Վրթանեսյանի տեսակետը

Ռազմածովային նավատորմի և ռազմաօդային ուժերի Գլխավոր շտաբի աղբյուրները հայտնեցին, որ «Ալտիուսի» հետախուզական արդիականցումը կստանա գերձայնային ռադիոլոկատոր և նորագույն օպտիկա-էլեկտրոնային սարքավորումներ, իսկ հարվածային ԱԹՍ-ն կարող է հականավային հրթիռներ կրել։

Ենթադրվում է, որ խոսքը մինչև 260 կմ հեռահարությամբ և մոտ 500 կգ զանգվածով, արբանյակային նավիգացիայի համակարգով և ինքնանշանառության ակտիվ-պասիվ ռադիոլոկացիոն գլխիկով (այս դեպքում «Ալտիուս»-ին կարելի է մինչև 4 հականավային հրթիռով) x-35 ցածրադիր հրթիռի մասին է:

Беспилотный летательный аппарат «Альтиус-У».
Министерство обороны РФ
«Ալտիուս»

 

Նորագույն անօդաչուի սերիական արտադրությունը ծավալվում է Քաղավիացիայի Ուրալի գործարանում («УЗГА» ԲԸ), որի հետ Ռուսաստանի Պաշտպանության նախարարությունը 2019 թվականի դեկտեմբերին պայմանագիր է կնքել «Ալտիուս-ՌՈւ»(այսպես են կոչել ԱԹՍ-ի վերջնական տարբերակը, որին հասել են նախկինում թողարկված բոլոր նախատիպերի՝ «Ալտաիր» տեսակի ԱԹՍ-ների փորձարկումների արդյունքում) անօդաչու թռչող սարքի փորձնական-կոնստրուկտորային աշխատանքների կատարման վերաբերյալ: Միաժամանակ կատարելագործվում է հեռանկարային ավիացիոն համալիրների տեղակայման համակարգը, իսկ դա ավելի քան հարյուր օդանավակայան է։

Բարձր թռիչք ապահովող, մեծ հեռահարության և թռիչքի համար երկար ժամանակ ունեցող դրոնների օդային գերիշխանության աճը, հարվածային հետախուզական անօդաչուների ակտիվ օգտագործումն ու «ինտելեկտուալացումը», ռազմական մասնագետների և մարտական ռոբոտների համատեղ գործողությունները դառնում են անշրջելի միտում: ՌԴ Զինված ուժերի զանգվածային զինումը ԱԹՍ-ներով թույլ կտա նկատելիորեն բարձրացնել դրանց մարտական պատրաստության արդյունավետությունը, անհաղթահարելի խոչընդոտներ կստեղծի հավանական ագրեսորի ճանապարհին՝ օդում, ջրում և ցամաքում:

Մինչդեռ Ռուսաստանը նախատեսում է 2022թ․-ին թողարկել ևս մեկ ծանրաքաշ ԱԹՍ։ Դա «Սիրիուսն» է, որն ի վիճակի է օդում մնալ մինչև 40 ժամ, հաղթահարել մինչև 10 հազար կմ՝ 295 կմ/ժ արագությամբ, 12 հազար մետր բարձրությամբ և մեկ տոննա օգտակար բեռնվածությամբ։

ՌԴ օդատիեզերական ուժերի «խելացի» հետախուզական-հարվածային անօդաչու ավիացիայի գերակա զարգացումը թույլ կտա զգալիորեն բարձրացնել ավիացիայի՝ գոյություն ունեցող և հեռանկարային խոցող միջոցների արդյունավետությունը, նվազեցնել անձնակազմի հավանական կորուստները:Այդ մասին հայտարարել է ՌԴ օդատիեզերական ուժերի «խելացի» հետախուզական-հարվածային անօդաչու ավիացիայի գլխավոր վարչության ղեկավար Սերգեյ Լեբեդևը:

Ոչ այնքան հեռավոր ապագայի պատերազմների ընթացքն ու ելքը կախված կլինի արհեստական բանականությամբ մարտական ռոբոտների արդյունավետությունից, որն այսօր ինտենսիվ ձևավորվում և կատարելագործվում է բոլոր ոլորտներում։ Անխռով և «անխոցելի» ռոբոտացված դրոնները օրինաչափորեն իրենց վրա են վերցնում օդաչուավոր ավիացիայի ավելի ու ավելի շատ գործառույթներ:

 

58
թեգերը:
Զենք, Ռուսաստան, անօդաչու թռչող սարք
Ըստ թեմայի
Ռուսական զենք․ «Տյուլպանն» աշխարհի ամենահզոր ականանետն է
Հայաստանը ռուսական նոր զենք ունի. լուսանկարներ
Հրապարակվել է կուրացնող և հալյուցինացիաներ առաջացնող ռուսական զենքի փորձարկումների վիդեոն
Ռուսական նոր զենք. «Ստրելա» զրահամեքենան շարժվում է աննկարագրելի արագությամբ
Դաշնային խորհուրդը բացառել է New START պայմանագրում ռուսական նոր զենքի ներառումը