Իգոր Նովիկով

Հայ ժողովրդի ռուս զավակը, կամ անկախ Հայաստանում անհաղթ «հայկական վագրը» պարտվել էր

270
(Թարմացված է 00:12 07.09.2019)
Sputnik Արմենիայի սյունակագիր Սերգեյ Բաբլումյանը պատմել է մեծ մարզիկ Իգոր Նովիկովի պատմությունը, որին «հայկական վագր» էին անվանում։ Այս մարդու ճակատագիրն ու բնավորությունն իսկապես տպավորիչ են։

Նախորդ դարի վաթսունականներին աշխարհում «հայկական վագրից» ուժեղ մարդ չկար։ Նրան տասը տարեկանում Կրասնոդարից տեղափոխեցին Հայաստան։ Ադապտացումը բարեհաջող անցավ, ու շուտով նորաբնակը ցույց տվեց իր բնավորությունը. սկսեց բոլորից լավ լողալ, վազել ու ևս երեք բան բոլորից լավ անել, ինչի համար հնգամարտիկ Իգոր Նովիկովին «հայկական վագր» անունով կնքեցին։

Մանրամասների մեջ չխորանալով ասենք, որ նա օլիմպիական կրկնակի, աշխարհի հնգակի, ԽՍՀՄ քառակի չեմպիոն է, ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ, ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչ, ՀՀ առաջին քաղաքացին, որը գլխավորել է միջազգային սպորտային միությունը։ Շահինյանից, Ազարյանից ու Ենգիբարյանից հետո նա ստեղծեց այն ժամանակների հնգամարտի լավագույն դպրոցներից մեկն ու պատրաստում էր ամեն առումով լավագույն մարզիկներ։

Երևանի հնաբնակները կհիշեն Աբովյանի փողոցի Սպորտկոմիտեի մոտի պաստառը։ Նախկինում այնտեղ էին փակցված համաշխարհային համբավ վայելող մեր մարզիկների լուսանկարները։ Բայց Իգոր Նովիկովի լուսանկարը միշտ առաջինն էր։ Տարիներն անցնում էին, նրա տեղը չէր փոխվում, ժամանակն էր փոխվում։

Իգոր Նովիկովի` մամուլում հրապարակված նամակից. «Ի՞նչ է կատարվում անկախ պետություն դարձած հանրապետությունում. նախագահի կնոջ ընկերուհին, որը կազմակերպչական հարցրի լուծման զրոյական փորձ ունի ու սպորտից բան չի հասկանում, գործուղման ժամանակ կարող է փոխարինել սպորտի վարպետ, ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչին։ Երբ 2001 թվականին Երևան եկա, պատկերը ողբալի էր։ Լողավազանում փոկ են բուծում, վարդերի փոխարեն կարտոֆիլ են տնկել, լողավազանի վրա տեղադրված 360 արևային մարտկոցները քանդել–տարել էին»։

Անկախ դարձած հանրապետությունում անհաղթ «հայկական վագրը» պարտվել էր, դա տեղի էր ունեցել ՀՀ երկրորդ նախագահ Լևոն Տեր–Պետրոսյանի օրոք։

Ժամանակն է բացատրելու` երբ ու ինչու են Նովիկովին սկսել «վագր» անվանել։ Այդ անունը նրան տվել է ամերիկյան թերթի լրագրողը, 1959 թվականին ամերիկային Խերշիում աշխարհի առաջնությունում հաղթելուց հետո ։ Անունը «կպավ» նրան։ Ու դրա համար կային բոլոր հիմքերը։

40 տարի առաջ` անհնարին վիրահատություն. հայ բժիշկի բուժած հիվանդն ապրում է Ֆրանսիայում 

Նովիկովի հետ կապված մեկ այլ պատմություն էլ կա, բայց արդեն ինքնաբացահայտման թեմայից։ 1964 թվականին նա հերթական անգամ հաղթեց Տոկիոյի Օլիմպիական խաղերում։ Կառավարական ընդունելություն էր, Մոսկվայում պարգևատրում էին Օլիմպիադայի հերոսներին

Իգոր Նովիկովը պատմում է. «Ինձ մոտեցավ Անաստաս Միկոյանը, շատ ջերմ խոսեց հետս։ Իսկ երբ մեզ մոտեցավ Ալեքսեյ Նիչկոլաևիչ Կոսիգինը (ԽՍՀՄ Նախարարների խորհրդի ներկայացուցիչը) նրան կատակով ասաց.

«Ալեքսեյ Նիկոլաևիչ, ահա նայեք. Նովիկովը ռուս է, բայց ինձնից լավ է հայերեն խոսում»։ Ալեքսեյ Նիկոլաևիչն ինձ հարցրեց` Հայաստանում ինձ հա՞յ են համարում, թե՞ ռուս։ Պատասխանեցի` «հայ ժողովրդի ռուս զավակ։ Ալեքսեյ Նիկոլաևիչը ժպտաց, երևի հավանեց պատասխանս»։

Ո՞վ էր Իգոր Նովիկովը Հայաստանում։ Հարազատ մարդ` հարազատ միջավայրում։ Ի՞նչ էր դարձել նրա համար Հայաստանը։ Հարազատ տուն։

Մի անգամ ութսունականների վերջին նրան մեր տուն հրավիրեցի` «Իզվեստիա» թերթի գործընկերներիս հետ ծանոթացնելու։ Այն ժամանակ ազգամիջյան սրումներն ուժեղ էին, ուզում էի ցույց տալ, որ Հայաստանում ռուսների նկատմամբ նման բան չկա։ Ու իսկապես չկար։ Բայց մի մանրուք կար։

Գտնել լեյտենանտ Պարսեղովին. զինվորական ճակատագրերի որոնումները շարունակվում են

-Քրոջս ամուսինը ադրբեջանցի է, – խոսակցության մեջ ասաց Նովիկովը։

–Եվ ի՞նչ, զարմիկներդ ազգանունը փոխելու են։

-Ոչ, ինչպես ապրել ենք, այնպես էլ ապրելու ենք։

...Իգոր Նովիկովը Երևանից հեռացավ այն ժամանակ, երբ նրանից խլեցին դպրոցն ու նա անգործ մնաց։ Չի կարելի ասել, որ հանձնվեց, դա իր օրենքներին դեմ էր։

270
թեգերը:
չեմպիոն, օլիմպիադա, Իգոր Նովիկով, սպորտ, Հայաստան
Ըստ թեմայի
Անվախ դարպասապահը. ինչպես Ալյոշա անունը դարձավ հայկական ֆուտբոլի խորհրդանիշը
Դովլաթյանի դարաշրջանը, կամ ինչպես են մկրտվել երկու ֆրունզիկները
Տիգրան Մանսուրյանի անցած ուղին մարդու հաղթանակն է ճակատագրի նկատմամբ. Փաշինյան
Հանրահավաք, արխիվային լուսանկար

Հնարավո՞ր է հայրենադարձություն կազմակերպել՝ ուժեղացնելով հայ համայնքները տարբեր երկրներում

101
(Թարմացված է 22:09 07.08.2020)
​Եկեք անկեղծ լինենք։ Օրեր առաջ Բեյրութի պայթյունից տուժեցին նաև լիբանանահայերը, ինչը հերթական անգամ օրակարգային դարձրեց ՀՀ-ում և Սփյուռքում մշտապես քննարկվող հարցը. հայերը պետք է վերադառնա՞ն ՀՀ, թե՞ շարունակեն տարբեր երկրներում հայ համայնքն ավելի կենսունակ դարձնել։
Արդյոք հնարավոր է հայրենադարձություն կազմակերպել՝ միաժամանակ ուժեղացնելով հայ համայնքները տարբեր երկրներում

Պարզապես հիշեցնեմ՝ ուղիղ մեկ տարի առաջ՝ 2019 թվականի օգոստոսին, Երբ Արցախում  անցկացվում էին համահայկական խաղերը, Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ներկայացրեց մեր ռազմավարական նպատակները մինչև 2050 թվականը։ Մեջբերեմ. «Մինչև 2050 թվականը պետք է կարողանանք լուծել հետևյալ խնդիրները․ Հայաստանի բնակչությունը հասցնել առնվազն 5 միլիոն մարդու, ստեղծել 1 միլիոն 500 հազար աշխատատեղ, լուծել 2․5 միլիոն մարդու զբաղվածության հարց և վերացնել աղքատությունը։ Հայաստանը դարձնել արդյունաբերական երկիր, տասնհինգապատկել Հայաստանի համախառն ներքին արդյունքը, ունենալ 10 միլիարդ դոլար արժեքը գերազանցող առնվազն 5 հայկական տեխնոլոգիական ընկերություն և 10 հազար աշխատող ստարտափ, յոթնապատկել միջին աշխատավարձը, բանակի մարտունակության ցուցանիշով տեղ զբաղեցնել աշխարհի առաջատար երկրների առնվազն առաջին քսանյակում, ունենալ աշխարհի 10 ամենաարդյունավետ հետախուզական ծառայություններից մեկը, ապահովել առողջապահական ծառայությունների 100 տոկոսանոց հասանելիություն և առողջապահության ֆինանսավորումը քսանապատկել, կրթությունը դարձնել ազգային ապրելակերպ, կրթության և գիտության ֆինանսավորումը քսանապատկել, Հայաստան այցելող զբոսաշրջիկների թիվը հասցնել 15 միլիոնի»։

Չգիտեմ՝ հիշո՞ւմ եք, որ Փաշինյանը խոսեց նաև այն մասին, որ Հայաստանը մինչև 2050 թվականը պետք է ունենա նաև 25 օլիմպիական ոսկե մեդալ։ Առնվազն այս տարի կայանալիք Օլիմպիական խաղերը հետաձգվեցին հայտնի պատճառով։ Բայց եկեք անդրադառնանք պարոն վարչապետի նշած հենց առաջին՝ 30 տարի անց Հայաստանում 5 միլիոն բնակչություն ունենալու նպատակին։

​Իհարկե, կարող եք հակադարձել՝ իսկ մեկ տարի առաջ ով կարող էր կանխատեսել, որ կորոնավիրուսի համավարակ է լինելու։ Սակայն փաստն այն է, որ Հայաստանի բնակչությունն աճում է հենց արհավիրքների հետևանքով։ Հիշենք թեկուզ Սիրիան․ պատերազմը հանգեցրեց նրան, որ ավելի քան 10 հազար սիրիահայեր եկան Հայաստան։ Ուղղակի հիշեցնեմ, որ այն ժամանակ սիրիահայ հոգևորականներն ասում էին․ «Հայերը չպիտի հեռանան Սիրիայից, այստեղի համայնքը պետք է ուժեղ մնա»։

Իսրայելա-լիբանանյան կոնֆլիկտն ու Բեյրութի պայթյունը. ինչ կապ ունի «Հըզբոլլահը»

​Համաձայնեք՝ հենց սա է հիմնական հարցը ամեն կոնկրետ դեպքում՝ գնա՞լ Հայաստան, թե մնալ և կենսունակ պահել հայ համայնքն արտերկրում։ Լիբանանի պարագայում այս հարցն առավել քան հրատապ է։ Իմ գործընկեր Թաթուլ Հակոբյանը փաստում է. «Բեյրութը սփյուռքի ոչ պաշտոնական մայրաքաղաքն է: Լիբանանում են Հայ առաքելական եկեղեցու նվիրապետական աթոռներից մեկը՝ Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսությունը, Հայ կաթողիկե եկեղեցու նստավայրը և Զմառի վանական համալիրը, Հայ ավետարանական համայնքը: Լիբանանում գործում է Հայ բարեգործական ընդհանուր միության ներկայացուցչությունը, բազմաթիվ մշակութային ու բարեգործական կառույցներ, հայկական ավանդական երեք կուսակցությունները՝ Հայ հեղափոխական դաշնակցությունը, Սոցիալ-դեմոկրատ հնչակյան կուսակցությունը և Ռամկավար-ազատական կուսակցությունը։ Հայաստանից դուրս Լիբանանը միակ երկիրն է, որտեղ հայությունն ունի իշխանություն՝ նախարար կամ նախարարներ և պատգամավորներ, ինչն ամրագրված է օրենսդրորեն»:

Շատերն ասում են՝ ոչ մի խնդիր էլ չկա։ Բա հրեաներն ինչպես են արել՝ համ գնացել են Մերձավոր Արևելք և այնտեղ իրենց պետությունն են ստեղծել, համ էլ մնացել են տարբեր երկրներում և շատ մեծ ազդեցություն ունեն այդ պետությունների քաղաքականության վրա։ Առարկելը դժվար է՝ վիճակագրական տվյալներ կան՝ Միացյալ նահանգների Կոնգրեսում միշտ եղել է մոտ 60 հրեա պատգամավոր։  Այս իրողությունը միանգամայն հասկանալի է՝ եթե ես պետություն եմ ստեղծել այնտեղ, որտեղ այդ պետությանը մշտական վտանգ է սպառնում, ես մի կողմից ազգովի պիտի գնամ ու պաշտպանեմ այդ պետությունը, մյուս կողմից՝ շատ լուրջ ներկայություն ունենամ  այն պետություններում, որոնք կարող են վճռորոշ ազդեցություն ունենալ իմ պետության վրա։ Համաձայնեք՝ արժե շատ ավելի մանրամասն ուսումնասիրել այս փորձը։

101
թեգերը:
Նիկոլ Փաշինյան, պայթյուն, Լիբանան, Բեյրութ, Հայաստան
թեմա:
5 րոպե Դուլյանի հետ
Ըստ թեմայի
Բեյրութի պայթյունից 13 հայ է մահացել, հայտնի է 11–ի ինքնությունը
«Օգնի՛ր մեզ». ինչպես են Մակրոնին դիմավորել Բեյրութում
Գրիգոր Ջաբոթյանի նորաձևության տունը Բեյրութի պայթյունի հետևանքով փլատակների է վերածվել
Երևանը հումանիտար օգնություն կուղարկի Բեյրութ. հայտնի է` երբ կմեկնի 1–ին ինքնաթիռը
Նագասակիի ռմաբկոծությունը

Հիրոսիմայի և Նագասակիի ռմբակոծություններից 75 տարի անց, կամ ե՞րբ մարդիկ մահակներով կկռվեն

581
(Թարմացված է 22:56 06.08.2020)
Եկեք անկեղծ լինենք։ Հիմա արդեն քչերն են հիշում, թե ինչ տեղի ունեցավ ուղիղ 75 տարի առաջ օգոստոսի 6-ին։ Ահավոր բան կատարվեց՝ ամերիկացիները ատոմային ռումբ գցեցին Հիրոսիմա ճապոնական քաղաքի վրա, մի քանի օր անց միջուկային հարձակման զոհ դարձան նաև Նագասակի քաղաքի բնակիչները։
Ալբերտ Էյնշտեյն. «Եթե Երրորդ համաշխարհային պատերազմում ատոմային ռումբեր կիրառվեն, Չորրորդ համաշխարհային պատերազմում մարդիկ մահակներով կկռվեն»

Եկեք անկեղծ լինենք։ Հիմա արդեն քչերն են հիշում, թե ինչ տեղի ունեցավ ուղիղ 75 տարի առաջ օգոստոսի 6-ին։ Ահավոր բան կատարվեց՝ ամերիկացիները ատոմային ռումբ գցեցին Հիրոսիմա ճապոնական քաղաքի վրա, մի քանի օր անց միջուկային հարձակման զոհ դարձան նաև Նագասակի քաղաքի բնակիչները։

Այս ամենը դեռ անցած դարասկզբին կանխատեսել էր անգլիացի գրող Հերբերտ Ուելսը։ Ի դեպ, հենց ինքն է առաջին անգամ օգտագործել «ատոմային ռումբ» բառակապակցությունը։

Հերբերտ Ուելսը Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին, բնականաբար, կոնկրետ չէր նշել, թե որ երկրներն են պատերազմելու Երկրորդ աշխարհամարտում, առավել ևս չէր ասել, թե հատկապես որ քաղաքներն են ենթարկվելու ռմբակոծման։ Այդ հարցը որոշվել է վերջին պահին՝ Ամերիկայի պաշտպանության նախարար Հենրի Սթիմսոնի գլխավորությամբ անցկացված խորհրդակցության ժամանակ։ Ամերիկայի պատմաբան Էդվին Ռայշաուերը պնդում է. «Ատոմային հարվածների նշանակետերի թվում սկզբում նշվում էր նաև Կիոտոն, բայց պաշտպանության նախարարը ջնջեց այդ քաղաքը ցուցակից։ Ինչու։ Պարզապես ժամանակին Կիոտոյում էր անցկացրել իր մեղրամիսը և հաճելի հիշողություններ ուներ այդ քաղաքի հետ կապված»։

Եթե լրագրողը ճշմարտությունն է ասում, նրա ի՞նչ գործն է հոգալ հետևանքների մասին. Բրեդլի

Ի դեպ, պատմաբանները պնդում են, թե ատոմային ռումբը ստեղծած գիտնականներն ամեն կերպ փորձել են Ամերիկայի ղեկավարներին համոզել չռմբահարել բնակավայրերը, այլ ատոմային պայթյուն իրականացնել հեռավոր կղզիներից մեկում։ Դա արդեն բավարար կլիներ ողջ աշխարհին համոզելու համար, որ ԱՄՆ-ն ունի հզորագույն զենք, որը կարող է կիրառել իր հակառակորդների դեմ։ Բայց Ամերիկայի նախագահ Հարի Թրումենը անտեսեց գիտնականների այդ առաջարկը։

Մինչև հիմա էլ չեն դադարում վեճերն այն մասին, թե քանի մարդ զոհվեց ճապոնական երկու քաղաքների ռմբակոծությունների հետևանքով։ Փաստերն այսպիսին են։ Հիրոսիմայում ապրում էր մոտ 250 հազար, Նագասակիում՝ 200 հազար մարդ։ Ըստ պաշտոնական համարվող տվյալների` Հիրոսիմայում զոհվեց 90 հազար, Նագասակիում՝ 60 հազար մարդ։ Բայց այս մարդիկ մահացան անմիջապես։ Իսկ ողջ մնացածները շարունակում էին կյանքից հեռանալ միջուկային ճառագայթումից։ Եվ 2013 թվականին Ճապոնիայի կառավարությունն այսպիսի տվյալներ հրապարակեց՝ Հիրոսիմայում անցած տարիներին մահացել է ընդհանուր առմամբ ավելի քան 280 հազար մարդ, Նագասակիում՝ 160 հազար։ Շատ դժվար է ստույգ պարզել, թե քանիսի մահվան պատճառն են եղել ատոմային ռումբերը, որովհետև տասնամյակներ են անցել ու մարդիկ, իհարկե, նաև բնական մահով են հեռացել կյանքից։

Հիշեք այս խոսքերը, երբ հերթական անգամ անցնելու կլինեք Կասկադում պառկած ծխող կնոջ կողքով

Ինչ արդյունք տվեցին երկու քաղաքների այս ռմբահարումները։ Փաստն այն է, որ դրանցից մի քանի օր անց Ճապոնիան իրոք ճանաչեց իր պարտությունը, հետո էլ պաշտոնապես արձանագրվեց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտը։ Իսկ ինչ է՝ եթե ամերիկացիները ատոմային ռումբեր չնետեին, Ճապոնիան շարունակելո՞ւ էր պատերազմել այն դեպքում, երբ նացիստական Գերմանիան վաղուց արդեն կապիտուլյացիայի էր ենթարկվել։ Ինչպես ասում են, պատմությունը «եթե»-ներ չի ճանաչում։

Մի հայտնի վարկած էլ կա, ըստ որի ամերիկացիները, ատոմային ռումբեր նետելով, պարզապես ուզում էին հասկացնել Խորհրդային Միության և անձամբ Իոսիֆ Ստալինին, որ ունեն հզորագույն զենք, որի դեմ, ինչպես ասում են, խաղ չկա։ Սակայն որոշ պատմաբաններ պնդում են՝ Ստալինը շատ լավ էլ գիտեր, որ Ամերիկայում միջուկային ռումբ է մշակվում, որովհետև մշակողները հիմնականում ձախակողմյան և պացիֆիստական գաղափարների կրողներ էին, և ոչ մի բան էլ չէին թաքցնում խորհրդային գործակալներից։ Այնպես որ Ստալինը շատ լավ էլ ամեն ինչ գիտեր, պնդում են պատմաբանները։

Անցած 75 տարում շատ ավելի հզոր զենք ստեղծվեց՝ ջրածնային ռումբը։ Բայց միջուկային զենքը այդպես էլ երբեք չկիրառվեց, չնայած այսօր արևմտյան մամուլն է փաստում, որ այժմ միջուկային զենք ունեն աշխարհի 8 պետություններ։ Եվ ամենահետաքրքիրը՝ հենց ատոմային հարվածների ենթարկված Ճապոնիայում երբեմն նախազգուշացումներ են հնչում՝ մենք էլ կարող ենք միջուկային զենք ստեղծել, եթե իրական սպառնալիք զգանք Հյուսիսային Կորեայի կողմից։ Բայց հիշենք Ալբերտ Էյնշտեյնին, որը դեռ տասնամյակներ առաջ ասել էր. «Եթե Երրորդ համաշխարհային պատերազմում ատոմային ռումբեր կիրառվեն, ապա Չորրորդ համաշխարհային պատերազմում մարդիկ մահակներով են կռվելու»։

Սեպտեմերիանա. ինչպես հույներին վտարեցին Թուրքիայից

581
թեգերը:
Նագասակի, Հիրոսիմա, Իոսիֆ Ստալին, ռմբակոծություն
թեմա:
5 րոպե Դուլյանի հետ
Ըստ թեմայի
Աշխարհը միջուկային պատերազմից փրկած Պետրովը կյանքի վերջին տարիներին պահակ էր աշխատում
Գրականությունից մինչև տիեզերք, կամ դպրոցական ծրագրի շուրջ ծավալված բանավեճը հավերժական է
Իսրայելի, Մեծ Բրիտանիայի և Ֆրանսիայի դավադրությունը. ինչպես աշխարհը խուսափեց մեծ վտանգից
Ռաֆայել Նադալ

Ռաֆայել Նադալը ոչ միայն թենիս, այլև ֆուտբոլ է լավ խաղում

8
(Թարմացված է 00:06 08.08.2020)
Իսպանացի Ռաֆայել Նադալը մտադիր է մասնակցել հռոմեական Masters մրցաշարին, ինչպես նաև «Ռոլան Գարոսին»։

ԵՐԵՎԱՆ, 8 օգոստոսի- Sputnik. Իսպանացի թենիսիստ Ռաֆայել Նադալը շարունակում է նախապատրաստվել նոր մրցաշրջանին։

Աշխարհի երկրորդ ռակետը հրաժարվել է մասնակցել US Open-ին, բայց միևնույն ժամանակ շարունակում է մարզումները գրունտային ծածկույթի վրա։ Իսպանացին մտադիր է մասնակցել հռոմեական Masters մրցաշարին, ինչպես նաև «Ռոլան Գարոսին»։

Հերթական մարզման ժամանակ Նադալը ցուցադրել է ֆուտբոլային հմտությունները՝ կատարելով ֆանտաստիկ հնարք թենիսի գնդակով։

8
թեգերը:
մարզիկ, Իսպանիա, Ռաֆայել Նադալ, ֆուտբոլ, թենիս
Ըստ թեմայի
Ռաֆայել Նադալը՝ Իսպանիայի վերջին 50 տարիների լավագույն մարզիկ
Ալեքսիս Օհանյանի կինը՝ աշխարհի նախկին առաջին ռակետը, լքել է Մայամիի թենիսի մրցաշարը
Ռաֆայել Նադալ․ Ես ռիսկի եմ դիմում
Կարեն Խաչանովը բացահայտել է թենիսում հաջողության հասնելու գաղտնիքը