Հրշեջ–փրկարարներ

Ու թող այրվի ամենը կապույտ բոցերի մեջ, թե՞ մեզ պետք են դեռ փրկարար ու հրշեջ. խնդիրներ` ծխի ներքո

319
Վերջին օրերին ինչպես բնության պահպանվող տարածքների մերձակայքում, այնպես էլ առևտրային մեծ կառույցներում բռնկված խոշոր հրդեհները լրջորեն խորհելու, մտահոգվելու առիթներ են տալիս: Իսկ մտահոգվել արժե միանգամից մի քանի ուղղությամբ, ու ոչ միայն մտահոգվել:

Այս տարվա ամառը սովորականից թեժ է: Հրշեջ փրկարարների համար՝ հաստատ ու կրկնակի թեժ՝ հաշվի առնելով հրդեհների դեպքերի առատությունն ու բարդությունը:

Երևանում երկու խոշոր հրդեհների ամենաթարմ դեպքերը՝ «Ձյունիկ սառնարան» ՍՊԸ կառույցում, ապա՝ «Մալաթիա մոլ»-ում, չնայած ծխի թանձր ու անշնչելի քուլաներին, պարզորոշ ցույց տվեցին խնդիրների մի ամբողջ շարք:

Հրշեջներին ու փրկարարներին, իհարկե, փառք ու պատիվ, քանզի ունեցած հնարավորություններից էլ առավելագույնը ներդրեցին՝ կրակի տարերքի դեմ պայքարում: Բայց նրանց դեռ կանդրադառնանք:

Առաջինը՝ տեխնիկան: Մեր հրշեջ ծառայության տեխնիկան ակնհայտորեն թարմացման, արդիականացման ու վերազինման կարիք ունի: Խոսքը թե շարժակազմի մասին է, թե հատուկ մեքենաների, թե հրշեջների հատուկ հանդերձանքի:

Դժվար է չհամաձայնել ԱԻ նախարար Ֆելիքս Ցոլակյանի այն հայտարարությանը, որ 21-րդ դարի երկրորդ տասնամյակն է, մինչդեռ մեր հրշեջները 20-րդ դարավերջի տեխնիկա են գործածում: Բայց խոսքը միայն քաղաքային պայմաններում գործածվող հրշեջ տեխնիկայի մասին չէ: Տողերիս հեղինակն, օրինակ, դեմ չէր լինի, որ թեկուզ 20-րդ դարավերջի հրշեջ օդանավ կամ 2-3 լուրջ, «ծանրաքաշ» ուղղաթիռ ունենայինք: Մե՛րը: Ու, որ ամռանը մի՛շտ պատրաստ վիճակում լինի: Երկրին, որ այնպիսի աղետ է տեսել, ինչպես օրինակ, Խոսրովի արգելոցի 2017 թվականի հրդեհն էր, օդի ու ջրի պես է պետք նման տեխնիկան: Չհաշված արդեն անտառադաշտային պայմաններում հրդեհաշիջման անհատական հարմարանքները, որ պետք է ունենալ շատ ավելի շատ, քան հրշեջների թիվն է, այսինքն՝ հավանական կամավորների ներգրավման հաշվարկով:

«Խոսրովի անտառ» արգելոցի հարակից տարածքում հրդեհ է. տեսանյութ

Երկրորդ՝ քաղաքաշինական «աջաբսանդալ»: Ի տարբերություն առաջինի, որ լուրջ ֆինանսավորման դեպքում լիովին լուծելի խնդիր է, այս մեկը նույնիսկ ահռելի ֆինանսների առկայության դեպքում այդքան էլ դյուրին չէ հարթել, բայց պետք է: Խոսքը շատ պարզ բանի մասին է. վերջին տասնամյակներում կառուցված հսկայական բնակելի, բազմաֆունկցիոնալ ու առևտրային ծավալուն կենտրոնները շատ անհարմար են՝ դրանց հրշեջ տեխնիկա մոտեցնելու և հրդեհի դեպքում այդ կառույցների ցանկացած կետի հասանելիության իմաստով:

Վերցնենք հենց թեկուզ նույն «Մալաթիա մոլը»: Ոչ այլ ոք, այլ հենց ԱԻ նախարարն է հավաստում, որ այս շաբաթ օրը այնտեղ մոլեգնած հրդեհի ժամանակ հրշեջները չէին կարողանում ինչպես հարկն է մոտենալ դեպքի վայրին: Պատճառը կոնկրետ ճարտարապետաշինարարական ու կառուցապատման բառադիությունն է և անքթածակությունը: Եթե «մուշտարու աչքով» դիտարկեք Երևանում վերջին տարիներին կառուցված հսկայական շենքերն ու առևտրային տարածքները, տարատեսակ «մոլ»-երը, նույնիսկ մասնագետ չլինելով, շատ արագ կհասկանաք, որ եթե դրանցից մեկնումեկում հրդեհ բռնկվի, հրշեջները հաճախ ուղղակի անզոր կլինեն, քանզի հրդեհաշիջման համար անհրաժեշտ տեխնիկան չեն կարողանա մոտեցնել:

Երրորդ: Սա խնդիր չէ, բայց տրամաբանորեն բխում է նախորդ հարցադրումից: Կարծում ենք, կենսական անհրաժեշտություն է, որ Երևանի ու ոչ միայն մայրաքաղաքի բոլոր խոշոր բնակելի նորակառույցներում, հյուրանոցներում, ու մանավանդ առևտրի բազմահարկ մոլերում շատ խիստ ստուգայցեր իրականացվեն՝ հակահրդեհային անվտանգության կանոնների պահպանման ու պայմանների ռեալ գնահատման նպատակով: Եվ, եթե ի հայտ գան լուրջ թերություններ, կոնկրետ առևտրային տարածքների շահագործումը պիտի կասեցվի, մինչև թերությունները չվերացվեն: Հնարավորինս պետք է վերացվեն նաև խոշոր կառույցների մատույցներում տեխնիկայի մոտենալու շինարարական խոչընդոտները:

Փրկարարներն աշխատում են շնչառական դիմակներով. «Մալաթիա մոլի» կրակը դեռ տարածվում է

Ամեն ինչից բացի, պետք է պարտադիր ուշադրություն դարձվի հրավտանգ, դյուրավառ, արագ բռնկվող նյութերի պահպանման ու այս կամ այն կառույցում տեղակայման վայրի խնդրին: Կարճ ասած՝ կարգուկանոն է պետք հաստատել ու վերացնել ինքներդ էլ գիտեք, թե՝ ինչարդակը: Թեկուզ այն բանի համար, որ հետո, Աստված մի արասցե, հրդեհի դեպքում մասնագետները, մեծ թվով հրշեջներ ստիպված չլինեն օրերով կրակը մարել: Ի վերջո՝ շրջահայացին Աստված է պահպանում կամ՝ «береженого Бог бережет!»:

Չորրորդ` մարդիկ: Ստացվեց այնպես, որ «Ձյունիկ սառնարան»-ի ու «Մալաթիա մոլ»-ի հրդեհները հաջորդեցին մեկը մյուսին: Ավելի ճիշտ, դեռ առաջինը չմարած (6 օր պահանջվեց), երկրորդը տեղի ունեցավ: Իսկ հիմա մի պահ պատկերացրեք, որ այդ երկու դեպքերը միաժամանակ տեղի ունենային, կամ ավելի վատ՝ մի երրորդ կամ չորրորդ դեպք էլ լիներ: Հասկանալի է, որ չէին բավարարի ոչ միայն տեխնիկական միջոցները, այլև մարդիկ: Երևի վաղուց ժամանակն է մտածել համապատասխան վարժանքներ անցած, մոբիլ, արագ հավաքվող կամավորական ջոկատներ ունենալու մասին: Ասում են, որ խոտածածկ տարածքների, բնության հատուկ պահպանվող տարածքների հրդեհների հնարավոր դեպքերի համար ձևավորվում են կամավորների խմբեր: Բայց երևի քաղաքային պայմաններում էլ ինչ-որ կերպ կարելի է փորձել լուծել նման խնդիր: Հասկանալի է, որ այդ խմբերը կարող են անհրաժեշտ լինել միայն ծայրահեղ դեպքում, հիմնականն այն է, որ այդ դեպքում որոշակի պատրաստվածություն ունեցող մարդիկ ներգրավվեն:

Վերջին տարիներին նման բարդ հրդեհ չէր եղել. ինչպես մարեցին «Ձյունիկ սառնարանի» հրդեհը

Բայց այս կետի հիմնական շեշտը դա չէ: Հիմնականը մեր հրշեջների, եթե կուզեք՝ հրշեջ-փրկարարների վարձատրության չափն է, սոցիալական դրությունը: Ինչո՞ւ պետք է հրշեջը երկրորդ կամ երրորդ աշխատանքի մասին ստիպված լինի մտածել: Ասենք, ծառայությունից, 24-ժամյա հերթապահությունից հետո էլ տաքսի վարի կամ պահակություն անի, որպեսզի ծայրը ծայրին հասցնի: Ինչո՞ւ պետք է հրշեջի ու առհասարակ փրկարարների վարձատրության չափը չլինի ներկայիս ստացած 80 հազար դրամի առնվազն կրկնապատիկը: Ամոթ է, որ մենք հրշեջին, փրկարարին այդքան քիչ ենք վարձատրում իրենց անձնուրաց ու նվիրված ծառայության դիմաց: Տասնյակ միլիարդավոր դրամների սուբվենցիոն ծրագրեր նախաձեռնելու ռեսուրս ունեցող կառավարությունը կարող է ու պետք է հնարավորինս արագ մտածի դրա մասին:

Չմոռանանք, որ խոսքը զինուժից հետո թերևս երկրորդ կայացած ու գործով իր կենսունակությունն ապացուցած պետական կառույցի մասին է: Իսկ ցանկացած կառույց ամենից առաջ մարդիկ են:

319
թեգերը:
փրկարար, Մալաթիա մոլ, «Ձյունիկ սառնարան», Խոսրովի անտառ, Ֆելիքս Ցոլակյան, աշխատավարձ, աշխատատեղ, հրշեջ, ՀՀ արտակարգ իրավիճակների նախարարություն (ԱԻՆ), Հայաստան, հրդեհ
Ըստ թեմայի
Զարգարյան. «Ձյունիկ սառնարանում» բռնկված հրդեհի պատճառները կպարզվեն կրակը մարելուց հետո
«Որ շուխուրը շուտ տարածված լիներ, երևի սենց չլիներ». Ալեքսանյանը` հրդեհի ծավալի մասին
«Մալաթիա մոլում» հրդեհի հետևանքով այրվել է կահույք, հաստոցներ. նյութեր են նախապատրաստվում
Արտակ Ղարագյոզյան

Թշնամու «ինովացիոն զենքի» և կրակոցների թիրախում․ ինչպես են ապրում Բարեկամավան գյուղում

76
(Թարմացված է 21:55 14.08.2020)
Բարեկամավանը երեք կողմից նայում է սահմանին։ Դաշտերն ու արոտավայրերը պարբերաբար գնդակոծվում են։ Գյուղի միակ ձեռնարկությունը չի գործում։ Սակայն բնակիչները գյուղը չեն լքում։

Անտառ, սալոր, դեղձ, մեղր, դատարան։ Սրանք պատահական բառերի չեն․ դրանք այն միջոցներն են, որով իրենց հողին ամուր կառչած սահմանամերձ գյուղի բնակիչները գումար են վաստակում, միայն թե այստեղից չհեռանան։ Բարեկամավանը երեք կողմից շրջապատված է ադրբեջանական դիրքերով, որտեղից երևում են դաշտերը, արոտավայրերն ու բլուրների լանջի ներքևում և անտառից հեռու գտնվող տների մի մասը։

Այն պետք է լինի բոլորի տանը. ինչպե՞ս հրեաների փորձը կարող է օգնել տավուշցիներին

Այստեղ կարծես ամեն քայլափոխին վերևից պտուղներ են թափվում։ Դրանց միջով քայլելով, մոտենում ենք փեթակներին։

Владелец пасеки, житель села Барекамаван Тавушской области Артак Карагезян
© Sputnik / Asatur Yesayants
Արտակ Ղարագյոզյանը

«Մեղրն այնպիսի բան է, որ սովորության հարց է։ Ինչ-որ մեկը, ասենք, մեղուներին մեղրի փոխարեն շաքարի օշարակ է տալիս․․․ պարզ է՝ որպեսզի իրեն շատ մեղր մնա։ Եվ համն արդեն այն չէ։ Բայց նրա գնորդները սովոր են․ նրանց նորմալ մեղր ես բերում, առանց էդպիսի բաների, չեն վերցնում, ասում են՝ համն ինչ-որ ուրիշ է, քաղցր չէ»,- պատմում է տեղի բնակիչ Արտակ Ղարագյոզյանը։

Владелец пасеки, житель села Барекамаван Тавушской области Артак Карагезян
© Sputnik / Asatur Yesayants
Արտակ Ղարագյոզյանը՝ ձեռքին Մեղրի ափսեն

Մեղվափեթակներ այստեղ գրեթե բոլորն ունեն։ Ոմանք՝ մեկ-երկու հատ, իրենց և հարազատների համար, ուրիշները՝ ավելի շատ՝ վաճառքի համար։ Մի քանի տարի առաջ Համաշխարհային բանկի ծրագրի շրջանակում գյուղի որոշ ընտանիքների մեղվափեթակներ բաժանեցին։ Դա օգնեց փոքր-ինչ գումար վաստակել, քանի որ դաշտում աշխատել չէր հաջողվում։

Пчелиный воск с медом
© Sputnik / Asatur Yesayants
Մեղրամոմ

«Մեղուներով առաջ էլ եմ զբաղվել։ Մորական պապս հիանալի մեղվապահ էր։ Մեր կոլխոզի հաշվապահն էր, իսկ տանը փեթակներ ուներ ու մեղուներով էր զբաղվում։ Արդեն 90 տարեկան էր, բայց հանգիստ, այ ինչպես ես հիմա, հետևում էր մեղուներին»,-պատմում է Արտակը։

Владелец пасеки, житель села Барекамаван Тавушской области Артак Карагезян
© Sputnik / Asatur Yesayants
Արտակ Ղարագյոզյանը

Այնուհետև մենք կանգնում ենք փեթակներից մի քանի քայլ հեռավորության վրա, իսկ Արտակը հանգիստ անցնում է մեջտեղ և բացում դրանցից մեկը։ Այստեղ բոլորն արդեն սովոր են մեղուներին, իսկ մեղր գրեթե բոլորի տներում կա։

Տարածքային ամբողջականությունը

Գարնանը և ամռանը այստեղ և հարևան գյուղերից մի քանիսում «միջազգային հանցագործություն» է կատարվում՝ «խախտվում է Ադրբեջանի Հանրապետության սահմանը և տարածքային ամբողջականությունը»։ Հարևան Հայաստանում մեղուներին բաց են թողնում՝ ծաղիկների փոշոտում կատարելու։ Իրականում մեղուները անցնում են սահմանը և ապօրինի օգտվում դաշտային ռեսուրսներից։ Մեր բախտից է, որ Թուրքիայի պաշտպանության նախարարը հայոց մեղուներին դեռ չի սպառնացել։ Այնպես որ, մենք դանդաղ անցնում ենք պատասխանատու պահին՝ ափսեից վերցնում ենք թեյի գդալը և մեղրը քսում հացին։

Владелец пасеки, житель села Барекамаван Тавушской области Артак Карагезян
© Sputnik / Asatur Yesayants
Արտակ Ղարագյոզյանը պաշտպանիչ հագուստ է հագնում

«Արագ կերեք, թե չէ մեղուներն ու իշամեղուները մի վայրկյանում գալիս են, հոտն զգում են։ Եթե հիմա չուտեք, իրենք կուտեն ձեր փոխարեն»,- ծիծաղում է Արտակը և մեր ափսեի մեջ մեղր լցնում՝ մեղրամոմի վեցանկյունիկներով շաղախված։

© Sputnik / Asatur Yesayants
Մեղուները մեղրի մեջ

Նրա տանը, առաջին հարկի մութ սենյակում, գտնվում է «երջանկության արհեստանոցը»։ Դռնից բացի, մուտքն այստեղ ծածկված է գորգով, պատուհանները պինդ փակված են, որ «ոչ մեկ չբզզա»։ Այստեղ Արտակը շրջանակներից մեղր է քամում և ցենտրիֆուգայով առանձնացնում մեղրամոմից։ Բայց մեղրով լի տարրաները դեռ երջանկություն չեն։ Երջանկությունը որդին է՝ Նարեկը, որը քայլում է հոր հետևից և օգնում նրան։

Владелец пасеки, житель села Барекамаван Тавушской области Артак Карагезян
© Sputnik / Asatur Yesayants
Արտակ Ղարագյոզյանը ՝ աշխատելիս

«Նա ոչ միայն մեղվապահի գործն է յուրացնում։ Պապս ախր նաև սազ էր նվագում, այն էլ ինչպե՜ս։ Նրանից հետո սազը տանը դրած էր, ես հենց էնպես ծնգծնգացնում էի։ Իսկ Նարեկը կիթառ նվագել սովորեց, հիմա էլ արդեն պապու սազն է նվագում»,- հպարտությամբ ասում է Արտակը։

«Ֆուտբոլային ո՞ր թիմին ես երկրպագում» հարցին յուրաքանչյուր երևանցի (և ոչ միայն երևանցի) տղա պատրաստ պատասխան ունի։ Նարեկը՝ նույնպես։

«Ես խաղալ սիրում եմ, բայց հեռուստացույցով ֆուտբոլ չեմ դիտում։ Ժամանակ չկա, երեկոյան քունս տանում է»,-ժպտում է տղան։

Հիմա հայրը Նարեկին Երևան է ուղարկել՝ սովորելու․ ավտոէլեկտրիկ պիտի դառնա։ Տարիներ առաջ, երբ տղան դեռ սովորում էր տեղի դպրոցում, նրա պատմության ուսուցչի տունը գնդակոծեցին․․․

Владелец пасеки, житель села Барекамаван Тавушской области Артак Карагезян
© Sputnik / Asatur Yesayants
Արտակ Ղարագյոզյանը

Յուրա Չիտչյանը տասնամյակներ շարունակ հայրենի գյուղի դպրոցում պատմության ուսուցիչ է աշխատել։ Վերջերս թոշակի է անցել, բայց ամբողջ օրը տանը նստելը նրա համար անսովոր է։ Հիմա գառներ է պահում։

«Գառներին ներքևում՝ դաշտո՞ւմ եք արածացնում»,- հարցնում ենք։

Այստեղ մարդիկ ավելի խորն են, քան մեզնից շատերը. նախագահն այցելել է սահմանամերձ Չինարի

«Չէ, անտառ եմ տանում։ Դաշտ չի ստացվի։ Կարող է կրակեն։ Տներին վրա էլ են կրակում․․․ մի անգամ իմ տան վրա կրակել են ականանետից, լուսամուտները ջարդուփշուր արել։ Ես էլ տախտակներ խփեցի։ Հիմա օրը ցերեկով էլեկտրական լամպի տակ ենք նստում․․․ կրակոցներն էլ վերջին 1-2 տարում քչացել են։ Հենց կրակում են, մերոնք տեղնուտեղը պատասխան են տալիս, նրանք էլ լռում են»,- նշում է նախկին ուսուցիչը։

Пчелиный воск с медом в тарелке
© Sputnik / Asatur Yesayants
Մեղրամոմ՝ մեղրով

1918թ-ին, պատմում է նա, գյուղացիները ոտքով տասնյակ կիլոմետրեր անցան, որպեսզի Արևմտյան Հայաստանից հեռացող ցարական բանակից հրացաններ վերցնեն։ Հետո վերադարձան և «տարածքային ամբողջականության» այն ժամանակվա սիրահարներին սթափեցրին։

«Մենք նոր չէ, որ պետք է սովորենք ոտքով քայլել։ Մեր երիտասարդները չեն հիշի, բայց մինչև 65 թիվը մեզ մոտ առհասարակ ճանապարհ չի եղել։ Ոչ ավտոբուսներ կային, ոչ մեքենաներ։ Միայն կոլխոզի բեռնատարներն էին ինչ-որ բան տանում-բերում։ Կամ էլ՝ ձիերով։ Իսկ մյուսները հենց այդպես, ոտքով սարերով գնում էին։ Ես էլ։ Մի զարմացեք, այդպես էլ ապրել ենք»,- հիշում է Չիտչյանը։

Пасека в селе Барекамаван Тавушской области
© Sputnik / Asatur Yesayants
Մեղրամոմ

Նախկինում հարևան պետությունից գալիս էին առևտուր անելու և գյուղի ճաշարանում գինի խմելու։ Հիմա այդ մարդկանց երեխաներն ու թոռները «ինովացիոն զենք» են հնարել։ Ամռանը նրանք հետևում են, թե երբ է քամին փչում ատելի Բարեկամավանի կողմը, և իրենց կողմում չոր խոտ վառում։ Հարցին, թե ինչ են անում նման դեպքերում, տեղի բնակիչները ուղղակի թափ են տալիս ձեռքերը։ «Սա․․․ չգիտեմ էլ ինչպես ասեմ․․․ հասուն մարդու բան չէ, էլի»,- ասում է նրանցից մեկը։

Դատ ու մեղր՝ ամբողջ գյուղին

«Դուք երբ հոդվածը գրեք, ինձ տեղյակ պահեք։ Ահա իմ հեռախոսահամարը, սա էլ էլեկտրոնային փոստիս հասցեն, գրանցեք»,-ասում է Ղարագյոզյան-հայրիկը։

Пасека в селе Барекамаван Тавушской области
© Sputnik / Asatur Yesayants
Արտակ Ղարագյոզյանը ՝ աշխատելիս

-Էլեկտրոնային փո՞ստ։

-Այո։

Ղարագյոզյանն այն բացել է մի տարիներ առաջ, երբ նրան առաջարկեցին որոշակի գումար աշխատել։ Միջազգային կազմակերպություններից մեկը Հայաստանում դատական նիստերի մոնիթորինգի ծրագիր էր իրականացնում։

Ղարագյոզյանը պետք է գնար դատական նիստերին, գրեր լսածները և էլեկտրոնային փոստով ուղարկեր նրանց։

«Իրարից անպակաս լինեք». ՀՀ նախագահի տիկինը գեղեցիկ լուսանկար է հրապարակել Տավուշից

«Արդեն չեմ էլ հիշում, թե ինչպես էր կոչվում կազմակերպությունը․․․ մեր գյուղից մի քանի հոգի Նոյեմբերյան էին գնում՝ դատերի, դրանք սղագրում։ Բայց հետո մեզ մոտ ծրագիրը դադարեցրին, թողեցին միայն Երևանում։ Մենք չէինք տալիս այն, ինչ նրանք ուզում էին։ Ասում էին․ «ընդմիջումներին մոտեցեք ու լսեք, թե ինչի մասին են խոսում դատախազն ու դատավորը»։ Եվ ի՞նչ, նրանց հետևից միջանցքում ման գանք ու ականջ դնե՞նք»,-տարակուսում է նա։

Пасека в селе Барекамаван Тавушской области
© Sputnik / Asatur Yesayants
Մեղվաընտանիք

Այստեղ այլ աշխատանք չկար և դեռ չկա։ Փորձել են ոչ մեծ արտադրություն բացել․ այստեղ պետք է դրոսելների (էլեկտրոնիկայում և ռադիոտեխնիկայում օգտագործվող սարքավորում է) համար կծիկներ փաթաթեին։ Արտադրությունը չստացվեց՝ չլուծվեցին կազմակերպչական հարցերը (այդ մասին մանրամասն կպատմենք առանձին հոդվածում)։ Մարդկանց ընդունեցին աշխատանքի, բայց հետո ստիպված եղան ազատել։

Արմեն Սարգսյանն այցելել է ադրբեջանական կրակոցների զոհ դարձած Սոս Էլբակյանի ընտանիքին

«Ես ու ամուսինս մինչ օրս աշխատանք չունենք»,-ասում է գյուղի բնակչուհի Նաիրա Ազիզբեկյանը։ Նրա ամուսնու՝ Գառնիկ Կարաքեշիշյանի հայրական տունը մնացել է գյուղի ծայրամասում՝ կրակոցների կիզակետում։ 90-ականներին այն քանդվել էր, հետո նորոգել չհաջողվեց։

Жительница села Барекамаван Наира Азизбекян с детьми
© Sputnik / Asatur Yesayants
Բարեկամավան գյուղի բնակիչ Նաիրա Ազիզբեկյանը՝ երեխաների հետ

Հիմա նրանք բնակվում են ազատ տներից մեկում։ Այստեղ այդպիսիք շատ են․ ԽՍՀՄ-ի տարիներին գյուղում մոտ 30 ընտանիք էր ապրում, հիմա մի քանի անգամ պակաս։ Շատերը Ռուսաստան են մեկնել․ մեկը՝ Բելգորոդ, մյուսը՝ Ստավրոպոլ, երրորդը՝ Մոսկվա։ Հիմա տեղի դպրոցում 16-17 աշակերտ է սովորում։ Նրանցից չորսը Կարաքեշիշյան ընտանիքից են․ երեք տղա և մեկ աղջիկ։ Ծնողները ոչ աշխատանք ունեն, ոչ հող։ Թե ինչպես են երեխաներին պահում, ինչ աշխատանք են անում՝ միայն իրենք գիտեն։

Дети жительницы села Барекамаван Наиры Азизбекян
© Sputnik / Asatur Yesayants
Բարեկամավան գյուղի բնակչուհի Նաիրա Ազիզբեկյանի երեխաները

«Չմտածեք, թե բողոքում եմ։ Ինչպես կարողանում ենք, ապրում ենք։ Միայն թե երեխեքի համար եմ մի քիչ․․․ նեղվում։ Դպրոց գնալու հագուստ չունեն։ Տան հագուստով չես կարող ուղարկել, հետո ի՞նչ, որ գյուղում ենք ապրում․․․ դասագրքերն էլ տալիս են, իսկ տետր ու գրիչ առնել չենք կարողանում․․․ մենք օրավարձով էլ կաշխատենք, բայց այստեղ ո՞ւմ մոտ գնաս։ Մյուսներն էլ հազիվ են ծայրը ծայրին հասցնում»,- սրտնեղում է Ազիզբեկյանը, ապա ցածրաձայն խնդրում, որ ամուսնուն ու մեծ երեխաներին չնկարենք։

Дети жительницы села Барекамаван Наиры Азизбекян
© Sputnik / Asatur Yesayants
Բարեկամավան գյուղի բնակչուհի Նաիրա Ազիզբեկյանի երեխաները

«Ես հանուն երեխեքի կարող եմ խոսել, բայց տղամարդը ո՞նց էդպիսի բան ասի, կամ երեխաները»,- ասում է տիկինը։

Այժմ այս և մի քանի այլ սահմանամերձ գյուղերում կառավարությունը որոշել է նորոգել ոռոգման համակարգը և կաթիլային ոռոգում անցկացնել։ Այդ դեպքում գյուղում ջուրը բոլորին կբավականացնի։ Բայց խողովակներ տեղադրելու և կաթիլային ոռոգման ավազանների համար գումար է պետք։ Գյուղացիների հայտերի ընդունումն ու ընտրությունը կսկսեն աշնանը։

Հեռանկարում իշխանությունները մտադիր են այստեղ նաև այլ նոր տեխնոլոգիաներ ներդնել, որպեսզի հողն իր տերերին վերադարձնի գոնե մի փոքր ավելին, քան հիմա։

  • Մեղրամոմ
    Մեղրամոմ
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Մեղրամոմ
    Մեղրամոմ
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Մեղրամոմ
    Մեղրամոմ
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Արտակ Ղարագյոզյանը
    Արտակ Ղարագյոզյանը
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Բարեկամավան, Տավուշի մարզ
    Բարեկամավան, Տավուշի մարզ
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Բարեկամավան, Տավուշի մարզ
    Բարեկամավան, Տավուշի մարզ
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Բարեկամավան, Տավուշի մարզ
    Բարեկամավան, Տավուշի մարզ
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Արտակ Ղարագյոզյանը
    Արտակ Ղարագյոզյանը
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Փեթակ, Բարեկամավան, Տավուշի մարզ
    Փեթակ, Բարեկամավան, Տավուշի մարզ
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Փեթակ, Բարեկամավան, Տավուշի մարզ
    Փեթակ, Բարեկամավան, Տավուշի մարզ
    © Sputnik / Asatur Yesayants
1 / 10
© Sputnik / Asatur Yesayants
Մեղրամոմ
76
թեգերը:
մեղվապահ, կառավարություն, սահմանամերձ գյուղեր, Բարեկամավան, Տավուշ
Ըստ թեմայի
Ավելի լավ տներ, քան հրետակոծությունից առաջ. Տավուշի մարզպետն այցելել է սահմանամերձ գյուղեր
Կյանքը Հայաստանի սահմանամերձ գյուղերում, կամ նոր իրականություն` Բերքաբեր այցից հետո
Հայաստանի օնլայն խանութներում կարելի է գնել սահմանամերձ գյուղերի հուշանվերները
Սահմանամերձ գյուղերը կապահովվեն տեսահսկման, հատուկ կապի ու շչակային իրազեկման համակարգերով
Հարազատները դիմավորում են գերությունից ազատվածներին. Իսրայել

Պաղեստինցիների առևանգած օդանավը. ինչպես Նեթանյահուի եղբայրը կյանքի գնով փրկեց 103 հրեայի

93
(Թարմացված է 21:19 14.08.2020)
​Եկեք անկեղծ լինենք: Լինում են պահեր, երբ ստիպված ես հրատապ որոշում կայացնել` ամենևին վստահ չլինելով, որ արդյունքը դրական կլինի:
Արդյոք աշխարհում կա ավելի կարևոր բան, քան մարդկային կյանքը

Այդպես եղավ գրեթե 45 տարի առաջ՝ 1976 թվականի ամռանը, երբ «էյր Ֆրանս» ավիաընկերության ինքնաթիռը, որը Թել Ավիվից թռչում էր Փարիզ, պաղեստինցիներն առևանգեցին, իջեցրին աֆրիկյան հեռավոր մի երկրի՝ Ուգանդայի Էնտեբե օդակայանում, առանձնացրեցին Իսրայելի քաղաքացիներին և պահանջեցին ազատ արձակել Իսրայելի բանտերում գտնվող 40 պաղեստինցիներին:

​Արդյո՞ք Իսրայելի իշխանությունները պատրաստ էին բանակցել։ Վարչապետ Իցհակ Ռաբինը, ըստ մի քանի տարի առաջ հրապարակված տեղեկությունների, հարցրել էր պաշտպանության նախարար Շիմոն Պերեսին, թե պատանդներին ազատելու ինչ շանսեր կան: Պերեսն ամենայն անկեղծությամբ պատասխանել էր. «Բոլորն այն կարծիքին են, որ նման գործողությունն ընդհանրապես անհնար է»:

​Հետագայում Շիմոն Պերեսը պատմել է. «Երբ ես առաջարկեցի հատուկ ջոկատայիններ ուղարկել Ուգանդա, շատերը համարեցին ինձ անպատասխանատու նախարար: Ինքս էլ շատ լավ գիտակցում էի, որ կարող են սպանվել ոչ միայն պատանդները, այլև մեր ամենալավ պատրաստված մոտ 100 հատուկ ջոկատայինները»։ Իրադրությունն այսպիսին էր: Իսրայելի 106 քաղաքացիներին ահաբեկիչները պահում էին օդակայանի հին տերմինալում: Նրանց հետ էին նաև ֆրանսիացի օդաչուները: Ահաբեկիչներն ի սկզբանե առաջարկել էին օդաչուներին հեռանալ, որովհետև պաղեստինցիները ֆրանսիացիների դեմ ոչինչ չունեին: Բայց ֆրանսիական ողջ անձնակազմը որոշեց մնալ պատանդների հետ:

​Ու մի դրվագ էլ: Երբ հրեա պատանդներից մեկը հարցրեց ահաբեկիչներին՝ ինչի համար եք սա անում, ահաբեկիչներից մեկը պատասխանեց. «Որովհետև դուք նացիստների պես եք վարվում պաղեստինցիների հետ»: Այդ ժամանակ տարեց հրեան վեր քաշեց վերնաշապիկի թևքը, ցույց տվեց ձեռքին դաջված համարը, որը մնացել էր համակենտրոնացման ճամբարից ու կամաց ասաց. «Ե՞ս եմ նացիստը»։

Ամենահին անունն ունեցող երկիրը, կամ Լիբանանի վարչապետի անկեղծ և տարօրինակ հայտարարությունը

​Հուլիսի 4-ին չորս տրանսպոտային ինքնաթիռներ օդ բարձրացան Իսրայելի տարածքից և կտրելով 4 հազար կիլոմետր` հասան Ուգանդայի մայրաքաղաք Կամպալա: Ամեն ինչ մանրամասն հաշվարկված էր՝ ինքնաթիռներից մեկը հոսպիտալի դեր էր կատարելու, որովհետեւ կանխատեսվում էր, որ կլինեն շատ վիրավորներ: Օդանավերից մեկն էլ վայրէջք չէր կատարելու՝ պտտվելու էր օդում և այնտեղից համակարգվելու էին հատուկ ջոկատայինների բոլոր գործողությունները:  Նաև այսպիսի բարենպաստ հանգամանք կար: Այն ժամանակ Ուգանդայի նախագահ Իդի Ամինը մեկնել էր աֆրիկյան մեկ այլ երկիր և ուր որ է պետք է վերադառնար: Իսրայելցիները որոշեցին օգտագործել նաև այդ հանգամանքը: Երբ հատուկ ջոկատայինների ինքնաթիռներից մեկը վայրէջք կատարեց Էնտեբե օդակայանում, այնտեղից դուրս եկավ շքեղ մի Մերսեդես՝ Ուգանդայի պետական դրոշներով: Այսինքն` իսրայելցիները ուզում էին պատրանք ստեղծել, թե նախագահն է վերադարձել:

​Հետո ամեն ինչ շատ արագ կատարվեց: Հատուկ ջոկատայինները՝ մոտ 30 հոգի, ներս խուժեցին այն տերմինալը, որտեղ պահվում էին պատանդները: Ոչնչացրեցին բոլոր ահաբեկիչներին: Փոխհրաձգության ժամանակ սպանվեց նաև 3 պատանդ: Հատուկ ջոկատայիններն էլ կորուստ ունեցան՝ զոհվեց նրանց հրամանատարը՝ Յոնաթան Նեթանյահուն: Այո, նա Իսրայելի այժմվա առաջնորդի՝ Բենյամին Նեթանյահուի հարազատ եղբայրն էր: 106 պատանդներից 103-ը փրկվեցին և անմիջապես տեղափոխվեցին Իսրայել: Օդակայանում պատանդներին ու հատուկ ջոկատայիններին դիմավորեց պաշտպանության նախարար Շիմոն Պերեսը:

Այս օպերացիան այն ժամանակ էլ միանշանակ չընդունվեց։ Շատերն էին ասում. «Ինչպես թե, ուրեմն մի պետություն իրեն իրավունք է վերապահում առանց հարցնելու միջազգային հանրության կարծիքը գործողություն իրականացնում իրենից 4 հազար կիլոմետր հեռավորության վրա գտնվող օտար երկրում՝  նույնիսկ չտեղեկացնելով այդ երկրի ղեկավարությանը»:  Ի պատասխան իսրայելցիները հարց էին տալիս. «Բայց մենք որևէ վատ բան ենք արե՞լ: Մենք մարդկային կյանքեր ենք փրկել՝ ավելի քան 100 մարդու կյանք: Արդյո՞ք աշխարհում կա ավելի կարևոր բան, քան մարդկային կյանքը»։  Համաձայնեք՝ այս փաստարկը հերքելը բավական դժվար է։

93
թեգերը:
Բինյամին Նեթանյահու, Վարչապետ, Ահաբեկչություն, Իսրայել, ինքնաթիռ, Պաղեստին
թեմա:
5 րոպե Դուլյանի հետ
Ըստ թեմայի
Սևրի պայմանագիր՝ լուսավոր հույսեր և կորսված հնարավորություններ
Բելառուսում կարո՞ղ է կրկնվել հայաստանյան սցենարը` ընդդիմությունը ճիշտ էր, մենք սխալվեցինք
Ինչպես Ռուսաստանը երկուսուկես դար առաջ նպաստեց ամերիկացիների անկախացմանը
Հաքեր

Հաքերները ռուսական բանկերի վրա յուրօրինակ հարձակում են գործել. ԶԼՄ–ները խուճապի են մատնվել

0
(Թարմացված է 23:45 14.08.2020)
Նամակներ են ուղարկվել են հայտնի ԶԼՄ–ների անուններից։ Օրինակ` կիբեռհարձակումներից մեկն իրականացվել է հաղորդագրության օգնությամբ, որն իբրև թե ուղարկվել է ՌԲԿ–ի կորպորատիվ փոստից։

ԵՐԵՎԱՆ, 14 օգոստոսի – Sputnik. Կիբեռհանցագործները լրագրողների անվան տակ գրոհել են Ռուսաստանի բանկերի վրա։ Ինչպես գրում է ռուսական մամուլը, որոշ տվյալներով` TinyScouts խմբավորման հաքերները հաղորդագրություններ էին ուղարկում հարցազրույցի առաջարկով և համավարակի երկրորդ ալիքի մասին նախազգուշացումներով։

«Ռոստելեկոմի» կիբեռսպառնալիքների մոնիթորինգի և արձագանքման կենտրոնի մասնագետներին հայտնի է դարձել, որ կիբեռհանցագործները հարձակման համար ծրագրային նոր ապահովագրում են կիրառում։ Բանկերի վրա առանձին հարձակումներն իրականացվել են ապրիլին։

Նամակներ են ուղարկվում հայտնի ԶԼՄ–ների անուններից։ Օրինակ` կիբեռհարձակումներից մեկն իրականացվել է հաղորդագրության օգնությամբ, որն իբրև թե ուղարկվել է ՌԲԿ–ի կորպորատիվ փոստից։ Հաղորդագրության մեջ բանկի աշխատակիցներից մեկին առաջարկվել է հարցազրույց անցնել։ Հարցերին պատասխանելու համար կից ներկայացված հղումով անցնելու դեպքում բեռնվում է վնասակար ծրագրի հիմնական բաղադրիչը, և կիբեռհանցագործները հեռավար հասանելիություն ու վերահսկողություն են ստանում օտար համակարգիչների նկատմամբ։

Չինացի հաքերները թիրախավորել են Նուբար Աֆեյանի ընկերության COVID-19–ի դեմ պատվաստանյութը

Եթե սարքի վրա որևէ կարևոր տեղեկություն ստանալ չի հաջողվում, այլ ծրագիր է տեղադրվում, որը կոդավորում է համակարգչի ողջ կոնտենտը, այնուհետև գումար պահանջում այն ապակոդավորելու համար։

0
թեգերը:
ԶԼՄ, Ռուսաստան, Բանկ, հաքեր
Ըստ թեմայի
Սին «հերոսություն» է. մասնագիտական ապտակ ադրբեջանցի հաքերներին
«Մենք թիկունքում ենք և ձեր մեջ». հայերը պատասխան հարված են հասցրել ադրբեջանցի հաքերներին
Հայերը կոտրել են ադրբեջանցիների գլխավոր հաքերական կայքը. համացանցում «փոխհրաձգություն» է