«Հայաստանում՝ Աշոտի մոտ». հայկական ռեստորան Վիետնամում

Ինչպես Աշոտը վիետնամցիներին սովորեցրեց տոլմա ուտել. հայկական ռեստորան Նյաչանգում

1167
(Թարմացված է 21:58 09.06.2019)
Վիետնամի ամենատուրիստական շրջաններից մեկում՝ Նյաչանգում, արդեն մի քանի տարի է գործում է «Արմենիա» ռեստորանը։ Կարճ ժամանակում այն դարձել է ոչ միայն զբոսաշրջիկների, այլև տեղացիների սիրելի վայրը։ Նրանք այստեղ են գալիս ոչ միայն հայկական համեղ կերակուրներ համտեսելու, այլև հայկական հյուրասիրության հաճույքը վայելելու համար։

Խաղողի տերևով տոլմա, թանապուր, քաբաբ, իմամ բայալդի, ոսպով ապուր, կոկորդիլոսի խորոված. արտասովոր ոչինչ չկա, Վիետնամում կոկորդիլոսի միսն այնքան տարածված է և այնքան էժան, որ էկզոտիկ կերակուր չի համարվում։

Ресторан Armenia. У Ашота, Вьетнам
© Photo : provided by Ashot Harutyunyan
«Հայաստանում՝ Աշոտի մոտ». հայկական ռեստորան Վիետնամում

2013թ.-ին երևանցի Աշոտ Հարությունյանը հավաքեց ճամպրուկն ու ճանապարհ ընկավ՝ ուղղությունը դեպի Ասիա։ Հստակ պայմանավորվածություններ չուներ, միայն վճռական էր, որ ինչ էլ սկսի, չի հանձնվելու ու հաջողության է հասնելու։ Հայաստանում ռեստորանային ոլորտում աշխատել էր, նաև ղեկավարել երևանյան խոշոր ռեստորաններից մեկը։ Այնպես որ ոլորտը պարզ էր։ Առաջին կանգառը Չինաստանում էր, այստեղ բացեց փոքրիկ ռեստորան, բայց հաջողություն չունեցավ։ Ասում է՝ խնդիրները լուծելու համար են, փոքրիկ անհաջողությունը ձեռքերը վար իջեցնելու պատճառ չէր։ Օգտվելով առիթից՝ այցելեց զբոսաշրջային Խայնան կղզի, ծանոթացավ տեղի հաջողակ ռեստորանային բիզնեսին ու հասկացավ, որ ծովափնյա հանգստավայրում ռեստորան ունենալը վատ միտք չէ։ Հաջորդ՝ արդեն երկարաժամկետ կանգառը Վիետնամի հայտնի Նյաչանգ հանգստավայրում էր։ Ծովափից մի քանի մետր հեռավորության վրա՝ ընդամենը 20 քառ.մետր տարածքում Աշոտը հիմնեց «Փոքրիկ Հայաստանը»։ Հիմա «Փոքրիկ Հայաստանը» սահմաններն ընդարձակել է, դարձել 1600 քառ.մ տարածքով «Հայաստան՝ Աշոտի մոտ»։

Ашот Арутюнян с семьей в ресторане Armenia. У Ашота, Вьетнам
© Photo : provided by Ashot Harutyunyan
Աշոտ Հարությունյանը ընտանիքի հետ

Աշոտը հպարտությամբ պատմում է, որ մինչև ռեստորանի բացումն այս փողոցով գրեթե ոչ մի տուրիստ չէր անցնում, հիմա այն դարձել է Նյաչանգի ամենաակտիվ զբոսաշրջային վայրերից մեկը, շատերի համար այն «Армянский переулок» է։ Ի դեպ, թեպետ ռեստորանում տարբեր ազգերի ներկայացուցիչներ են լինում՝ չինացիներ, հնդիկներ, կորեացիներ, ֆիլիպինցիներ, տեղացիներ, բայց ամենաշատը, թերևս, ռուսներն են, որոնք նաև հաճախ Վիետնամում բացահայտած «Հայաստանի» մասին պատմում են իրենց բլոգերում, տարբեր ֆորումներում։

«Ես շատ վաղ տարիքից եմ սկսել աշխատել, անուն ձեռքբերելը շատ դժվար բան է, երկրորդ դժվարությունն այն պահելն է»,- ասում է Աշոտը։ Նյաչանգում նրա շնորհիվ տեղացիներն ու հյուրերը ոչ միայն հայկական խոհանոցի, այլև հայերի ու Հայաստանի մասին են կարծիք կազմում։ Աշոտը, իր կինն ու երկու երեխաները (ավագ դուստրը Իսպանիայում է սովորում) Նյաչանգում ապրող միակ հայերն են։ Հետաքրքվել է ու պարզել, որ 1974թ-ին այստեղ ևս մեկ հայ է ապրել՝ ճարտարապետ Մարատը։ Պատերազմական ժամանակներ են եղել` զինվորական քաղաք, նավահանգիստ, որտեղ կայանված սուզանավերն ու ռազմական նավերն են վերանորոգվել, Մարատն աշխատել է Խորհրդային Միության կողմից։ Դրանից հետո այստեղ ոչ մի հայ չի ապրել։

«Ես եկել եմ, ինձ ոչ մեկը չի դիմավորել, Աստծո օգնությամբ հաջողության հասա»։

Նյաչանգի «միակ հայերը» լինելու պատասխանատվությունը Հարությունյան ընտանիքը լավ է հասկանում, ռեստորանում տեղադրված էկրաններին մշտապես Հայաստանը ներկայացնող զբոսաշրջային տեսանյութեր են պտտվում, որպեսզի այստեղ եկող հյուրերը ճանաչեն Հայաստանի համը, հետո տեսնեն երկրի գեղեցկությունը, հմայվեն ու որոշեն հաջորդ ճանապարհորդության ուղղությունը։

«Այստեղ եկող գրեթե բոլոր հյուրերը նույնն են ասում՝ աշխարհում երևի այդպիսի տեղ չկա, որ մի հայ չլինի, ու այդ մեկ հայն էլ հաջողության հասած չլինի»,- պատմում է Աշոտը։

Сотрудники ресторана Armenia. У Ашота, Вьетнам
© Photo : provided by Ashot Harutyunyan
Վիետնամում հայկական ռեստորանի այցելուները

Երբեմն ռեստորան եկող հյուրերի թվում նաև հայեր են լինում, իհարկե, հիմնականում նրանք ռուսաստանաբնակ են, գալիս են ու հեռավոր Վիետնամում հայրենիքի կարոտած համն առնում. Աշոտն անգամ թոնիր է կառուցել, որի մեջ լավաշ են թխում, ռեստորանում նաև հայկական թարմ մերած մածուն են մատուցում։

Ուզո՞ւմ ես անվճար գիշերել ավտոբուս-հոսթելում, բողոքիր Google-ին. արցախյան նոր տուրիզմը

Յուրաքանչյուր հաջողակ տղամարդու հետևում մի խելացի կին է կանգնած։ Աշոտին ռեստորանի գործում շատ է օգնում կինը, նա հետևում է քաղցրավենիքների պատրաստմանը։ Հրուշակագործը եգիպտացի է, բայց արևելյան քաղցրավենիքից բացի պատրաստում են նաև հայկական և Հայաստանում շատ սիրված թխվածքներ՝ գաթա, «Նապոլեոն», «Միկադո» և այլն։ Ռեստորանում խոհարարական բազմազանություն է, բացի եգիպտացի հրուշակագործից, աշխատում են վեց վիետնամցի խոհարար և երկու հայ։ Նրանք Աշոտի և նրա ընտանիքի նման մշտական բնակություն չեն հաստատել, գալիս են միայն աշխատելու։

Հիմա խոհարարներից մեկը Հայաստանում է, բայց նրա բացակայությունից գործը չի տուժում. Աշոտն է ստանձնել նրա դերը։ Ըստ նրա՝ ինչ-որ գործում հաջողելու համար կարևոր է դրա բոլոր կողմերին տիրապետելը։ Այդպես ռեստորանի սեփականատեր Աշոտն ամեն օր շուկա է գնում, օրվա գնումները կատարում։ Հիացմունքով պատմում է Վիետնամի հացամթերքի մասին՝ ձկների, խխունջների, խեցգետինների և այլ ծովաբնակների մասին. այնպիսի համեղ ընտրություն կա, որ աշխարհի մեկ այլ երկրում դժվար թե գտնվի։

Աշոտն ու իր ընտանիքը Վիետնամի կյանքին սովորել են, կրտսեր տղան մանկապարտեզ է հաճախում, վիետնամերեն խոսում, տղան սովորում է Հանոյում՝ ռուսական դպրոցում։ Կապ են պահում Վիետնամի տարբեր քաղաքներում ապրող հայերի հետ։ Աշոտը հպարտությամբ է պատմում, որ այստեղ իր ճանաչած գրեթե բոլոր հայերն իրենց ոլորտում հաջողությունների են հասել, անուն ու հեղինակություն վաստակել.

«Մի երիտասարդ տղա կա, պատկերացնում եք՝ 28 տարեկանում դարձել է միջազգային ավիաուղիների հրամանատար օդաչուն, շատերը կան, որ հաջողակ բիզնես են վարում, բոլորս իրար հետ կապ ենք պահում»,- ասում է Աշոտը։

Այս աշխարհում ամենակարևորն ընտանիքն է, հենց ընտանիքի համար էլ Աշոտը մեկնեց երկրից։ Խոստովանում է, որ ստիպված էր երեք տարբեր վայրերում աշխատել, որպեսզի ապահովեր ընտանիքին, երեխաներին լավ կրթություն ու ապագա տար։ «Վերադառնալու՞ եք Հայաստան» հարցիս ի պատասխան Աշոտն ասում է, որ իր տունը Հայաստանում է, չի վաճառել բնակարանը, մտքով չի էլ անցնում, պարզապես փակել է դուռն ու դուրս եկել, բայց ի վերջո, իհարկե, վերադառնալու է։

Առայժմ վիետնամցիներն ու աշխարհի տարբեր կողմերից Նյաչանգ եկող զբոսաշրջիկները հյուրընկալվելու են «Հայաստանում՝ Աշոտի մոտ», բացահայտելու հայկական խոհանոցի համն ու բույրը և անգամ օտար հողում վայելելու հայկական հյուրընկալությունը։

Ի՞նչ ուտել, բացի մողեսներից և միջատներից․ խորհուրդներ Վիետնամ այցելողների համար

1167
թեգերը:
Ռեստորան, հայ, Հայաստան
Ըստ թեմայի
Ի՞նչ պետք է իմանա հայը, եթե որոշել է մեկնել Լեհաստան
Դուբայ, Շարժա, Աբու Դաբի. որտեղ և ինչպես անցկացնել ձմեռային անմոռանալի հանգիստ
Բեյրութ. Արևելքի Փարիզը կամ ինչ պետք է իմանալ Լիբանան ճամփորդելուց առաջ
Կյանքը սահմանին. հայրենիքի հանդեպ սերը Wi-Fi-ի արագությամբ չեն չափում
Միխայիլ Պիոտրովսկի

Մեկ Էրմիտաժ երկուսի համար, կամ Պիոտրովսկիների երևանյան տան մասին

159
(Թարմացված է 15:12 22.05.2020)
Հնագետ Բորիս Պիոտրովսկու ընտանիքին Հայաստանում այսօր էլ հիշում են և սիրում։ Պիոտրովսկիների երևանյան տան մասին է պատմում Sputnik Արմենիայի սյունակագիր Սերգեյ Բաբլումյանը։

Երբ Միխայիլ Պիոտրովսկուն հարցրել են,թե երբ է առաջին անգամ եկել Էրմիտաժ, նա պատասխանել է․ «Հենց սովորել եմ քայլել»։ Իսկ լեգենդար թանգարանի տնօրենը քայլել սովորել է իր ծննդավայրում՝ Երևանում։

Открытие памятника советскому ученому-археологу Борису Пиотровскому в Ереване
© Sputnik / Asatur Yesayants
Խորհրդային գիտնական-հնագետ Բորիս Պիոտրովսկու հուշարձանի բացումը Երևանում

Երևանում գտնվող Պիոտրովսկիների տունը առանձնանում էր մյուսներից․բակում դրված սեղանի շուրջ երեկոները հավաքվում էին միանգամից չորս ապագա ակադեմիկոսներ։ Հաշվենք՝ հայր և որդի Պիոտրովսկիները, Ֆադեյ Սարգսյանը՝ Գիտությունների հանրապետական ակադեմիայի գլխավոր քարտուղարը,հետո նաև նախագահը, և Լևոն Խաչիկյանը՝ Երևանի Մատենադարանի տնօրենը։

Տունը գտնվում էր քաղաքի կենտրոնում, որի փողոցներով ոչխարի հոտեր էին անցնում (սեփական աչքերով եմ տեսել), կանաչի վաճառողները բարձր ձայնով գոռգոռում էին, իսկ քաղաքի ծայրամասում՝ ցեխի ջրափոսերի մեջ, պառկած էին խոշորեղջույր գոմեշները։

Պիոտրովսկիների տունն ընդարձակ էր, հարմարավետ, բայց սովետական իշխանության հետ միասին Երևան եկավ «բնակարանային խնդիրը»։ Տանտիրուհուն՝ Երանյակ Ջանփոլադյանին, Պիոտրովսկու մորական տատիկին, թույլ տվեցին «խտանալ» և հարևաններին ընտրել սեփական ճաշակով։ Երանյակ Ջանփոլադյանը, պարզվեց, հրաշալի ճաշակ ուներ։

Իսկ ի՞նչ եղավ հետո։ Տեղի ունեցավ այն, ինչ պետք է տեղի ունենար։ Պիոտրովսկի-ավագը՝ Բորիս Բորիսովիչը, Պիոտրովսկի-կրտսերին՝ Միխայիլ Բորիսովիչին, պեղումների էր տանում «Կարմիր բլուր», որն ավելի ուշ Միխայիլ Պիոտրովսկին անվանեց ԽՍՀՄ տարածքում կարևորագույն հնագիտական հուշարձաններից մեկը, որտեղ ժամանում էին սովորելու, տեսնելու, թե ինչ է նշանակում «ռոմանտիկ հնէաբանություն»։

Իսկ որ ռոմանտիկ հնէաբանություն գոյություն ունի, հաստատել է Ագաթա Քրիստին, որին բոլորը գիտեն իբրև դետեկտիվի վարպետ, և ոչ իբրև արևելյան հնությունների պեղումներին սիրահարված տիկին։

Մեջբերենք քրեական գրականության դասականի էջերից․ «Փորել-հանել կավե ամանեղենի բեկորները, համակարգել, ծալել, ուսումնասիրել զարդաքանդակները՝ դա անվերջ հետաքրքիր աշխատանք էր»։

Ավելացնենք, որ աշխատանքը ոչ միայն հետաքրքիր էր նրանց համար, ովքեր ժամանակին դրանով զբաղվում էին, այլև ուսուցողական նրանց համար, ովքեր զբաղվում են այդ գործով այսօր։ Խոսքը կատվի և մկան կմախքների մասին է, որոնք Բորիս Պիոտրովսկին գտել է «Կարմիր բլուրի» պեղումների ընթացքում հայտնաբերված կավե տարրայում։ Կատուն վազել է մկան հետևից, երկուսն էլ մտել են տարրայի մեջ և չեն կարողացել դուրս գալ։

Այստեղ կատարված պեղումների արդյունքում հայտնաբերված սերմերից կարելի է իմանալ, թե ինչ հացատիկեղեն էին օգտագործում հնագույն ժամանակներում, նռան ծաղկից՝ որոշել, թե երբ է իրականացվել ամրոցի վրա գրոհը, իսկ մկան ու կատվի «համատեղ սատկելուց» կարելի է հասկանալ այն, ինչն այսօր էլ հանդիպում է նաև քաղաքական տարաձայնություններ ունեցող մարդկանց դեպքում․ որոշակի հանգամանքներում այդ մարդիկ, ինչպես և մուկն ու կատուն, միասին են մահանում։ Ի՞նչ պակաս նախազգուշացում է մերօրյա Հայաստանի՝ մուկն ու կատվի պես անհաշտ ընդդիմադիրների համար։

․․․ 1944թ-ի աշնանը Բորիս Բորիսովիչը սպասում էր առաջնեկի լույս աշխարհ գալուն և բանտարկության մեջ գտնվող Լևոն Գյուզալյանին գրված նամակում նշում էր․ «Մինչև տարեվերջ կծնվի իմ ժառանգորդը կամ ժառանգորդուհին։ Կուզենայի, որ նա շագանակագույն աչքեր ու մուգ մազեր ունենա։ Որովհետև իմ աղջիկը կամ տղան հայկական անուն է կրելու»։

Դեկտեմբերի իննին ծնվեց նրա որդին, որին անվանեցին Միքայել։ Աչքերը շագանակագույն էին, մազերը՝ մուգ։ Ամեն ինչ հոր սրտով էր։

Михаил Пиотровский
© Sputnik / Asatur Yesayants
Միխայիլ Պիոտրովսկին

Դժվար է ասել՝ արդյո՞ք այն ժամանակ դեռ սկսնակ արևելագետը մտածում էր, որ որդին ժամանակի ընթացքում կփոխարինի իրեն և կգլխավորի աշխարհի լավագույն թանգարաններից մեկը՝ Էրմիտաժը(ֆրանսերենից թարգմանաբար «Էրմինտաժ» նշանակում է այգու տաղավար, առանձնացման վայր, փոքր գյուղական պալատ)։ 1992 թ-ին Միքայելը ստանձնեց Էրմիտաժի տնօրենի պաշտոնը և շարունակվում է ղեկավարել մինչ օրս։

«Էրմիտաժը պետք է սիրի քեզ։ Այն ընդունում է նրանց, ովքեր գալիս են, որ ամբողջ կյանքում այստեղ մնան։ Իսկ նրանց, ովքեր այստեղ գալիս են իմիջիայլոց, թանգարանը շատ արագ դուրս է շպրտում»,-հարցազրույցներից մեկում ասել է Միխայիլ Պիոտրովսկին։

Հարցին, թե ո՞րն է Էրմիտաժի կառավարման ընթացքում իր ամենահամարձակ քայլը, Միխայիլ Պիոտրովսկին պատասխանել է․ «Ոչ մի համարձակ քայլ էլ չեմ արել։ Ամենահամարձակը, գուցե, երեխաների անվճար մուտքը կազմակերպելն էր։ Ես ուղղակի ջանում եմ անել այն, ինչն անհրաժեշտ եմ համարում անել և ասել այն, ինչն անհրաժեշտ եմ համարում ասել, եթե դա վերաբերում է ինձ»։

Պիոտրովսկուն վերաբերո՞ւմ է արդյոք Հայաստանի թանգարանների հարցը։ Իհարկե՝ այո։ Բայց առաջին հերթին ակադեմիկոսը հետաքրքրված է «Կարմիր բլուրով»։

1970-ականներից այստեղ արդեն արդեն պեղումներ էին անում, այն զբոսաշրջիկների ուխտագնացության վայր էր, իսկ հետո, ինչպես դա հաճախ պատահում է, դանդաղ վերածվեց աղբավայրի, և հարկավոր էր ինչ-որ բան անել։

Աղբը մաքրեցին, պուրակ կառուցեցին և սկսեցին ցուցադրության նոր տարբերակներ փնտրել, որպեսզի մարդիկ տեսնեն, թե ինչպես են ընթանում պեղումները։

Առաջարկ եղավ այդ գործում ներգրավել Հայոց ցեղասպանությանը նվիրված «Ավրորա» մրցանակաբաշխության կազմակերպիչներին։ Էրմիտաժը և Էրմիտաժի տնօրենը, որի համար «Կարմիր բլուրը» շատ ավելին է, քան պարզապես բարձունք, պատրաստ է գործուն մասնակցություն ունենալ գաղափարի իրականացման գործում։

Եվս մեկ հետաքրքիր փաստ մեր քաղաքի պատմությունից․1941թ-ին, երբ սկսվեց պատերազմը և թվում էր, թե հնագիտական պեղումների ժամանակը չէ, որոշվեց չդադարեցնել դրանք։ Բանն այն է, որ Կարմիր բլուրը երևում է Արարատ լեռան լանջերից և պետք էր թուրքերին ցույց տալ, որ չնայած պատերազմին, բնակիչները շարունակում են ապրել առօրյա կյանքով։

․․․ Իսկ 1990թ-ին Պիոտրովսկի-ավագը հայտնվեց հիվանդանոցում։ Կաթված էր ստացել։

Որդին եկավ Երևան, «Կարմիր բլուրից» մի բուռ հող վերցրեց, մի քանի քար և տարավ հիվանդանոց՝ հոր մոտ․ «Չհասցրեց տեսնել»,-հիշում է Միխայիլ Պիոտրովսկին,- «բայց, կարծում եմ՝ ինձ լսեց․․․»։

159
թեգերը:
պեղումներ, հնագիտություն, տուն, Երևան, Թանգարան, Էրմիտաժ
Ըստ թեմայի
Ովքեր էին Պլատոնը և Ալեքսանդր Դեմեխինը, և ինչ կապ ունեին այս երկուսը «Ջերմուկի» հետ
Օլիմպիական չեմպիոնի ոտաբոբիկ խաշի գնալը, կամ ինչպես «Քֆուր Սերոժը» հայտնի դարձրեց Եղվարդը
Ի՞նչ էին հագնում Երևանի «Ցախի մեյդանի» երեխաները, որոնցից շատերը զենքով էին գնում դպրոց
Սևանը պետք է փրկել, քանի դեռ ուշ չէ. խնայողության դաս Միչիգանում ապրող հայից
Յանիս Վասիլիս Յայլալի

Թուրք ապրած, ապա թուրքերի դեմ կռվի ելած մի հույնի պատմություն, կամ ինչով է նա նման Դինքին

262
(Թարմացված է 15:09 25.05.2020)
Գրող Վահան Թոթովենցն իր մանկության մասին գրքում պատմում է «հայ ու թուրք» խաղի մասին։ Իր հայրենի Խարբերդում երեխաներն այդպես էին «բռնոցի» խաղում՝ «հայեր» և «թուրքեր» թիմերի բաժանվելով։ Հետո մանկական այդ մարտերը վերադարձան, բայց արդեն լրիվ այլ տեսքով։

Երիտասարդ թուրք Իբրահիմ Յայլալին հատուկ նշանակության ջոկատում կռվել է քրդերի դեմ։ 1994 թվականի սեպտեմբերին թուրքական այդ ջոկատին ուղարկել են Հյուսիսային Իրաքի սահմանային շրջաններից Քելե Մեմեդի լեռները: Երկրորդ օրը հրաձգության ժամանակ Իբրահիմը ոտքից վիրավորվել է։ Նահանջելիս` ընկերները նրան չեն տարել, նա էլ արյան կորստից ուշագնաց է եղել ու գերի ընկել քրդերի մոտ։ Երկու տարի ու երեք ամիս գերության մեջ է անցկացրել։

Յայլալին հիշում է, որ կառավարական զորքերն անընդհատ կողոպտում էին քրդական գյուղերն ու այրում էին քրդերի տները` ցույց տալով, թե ինչ կլինի այն մարդկանց հետ, որոնք Քրդական աշխատավորական կուսակցության ջոկատների կողմն անցնեն։ Հենց գերության ժամանակ էլ Իբրահիմը սկսում է մտածել՝ ինչու է այդ ամենը տեղի ունենում։

Գերությունից ազատվելուց հետո Իբրահիմը տուն է վերադառնում։ Ապրում է այնտեղ, որտեղ իր նախնիները՝ Պոնտոսում, Սամսունից ոչ հեռու, Բաֆրայի շրջանում։ Գերության տարիներին նա երկար մտորում էր մի հարցի շուրջ, որը նրան հանգիստ չէր տալիս. ուզում էր իմանալ ու հասկանալ՝ ով է ինքը և որտեղից։ Իբրահիմը դիմում է Թուրքիայի ներքին գործերի նախարարության ենթակայության տակ գտնվող Բնակչության և քաղաքացիության հարցերի գլխավոր վարչություն (ստանձնած գործառույթներով նման է մեր Ազգային արխիվին`խմբ)։ Այնտեղ աշխատող ընկեր ուներ, որից օգնություն է խնդրում։ Առանձնապես հույսեր չէր փայփայում, բայց, ի զարմանս իրեն,  կարճ ժամանակ անց ընկերը գտնում է իր ուզած տեղեկությունը։

Դանդաղ մահ

«Մեմեդ պապիս հոր անունը Կոնստանտին է եղել, իսկ մոր անունը գրված էր Փարասքևի: Սկզբում մի պահ ցնցվեցի, շոկ ապրեցին նաև մեր ընտանիքի երիտասարդ սերնդի ներկայացուցիչները» , - վերհիշում է Յանիս Վասիլիս Յայլալին`նույն ինքը Իբրահիմ Յայլալին։ Իր ծագման մասին իմանալուն պես` Իբրահիմը քրիստոնեություն է ընդունել ու հունական անուն ստացել։

Երբ հայրն իմացել է, որ որդին ամեն ինչ գիտի, իր տեղը չի գտել։ Նա տարիներով թաքցրել է իսկությունը, միայն թե երեխաները պատահաբար չխոսեն դրա մասին, միայն թե նրանց գլխին փորձանք չգա։ Իսկ այժմ...

«Հայրս ժամանակի ընթացքում տեսնելով, որ ոչ մի բան չի պատահի` մի փոքր թեթևություն է զգացել: Ինձ համենայն դեպս, դեռ չեն սպանել, թեև խոշտանգումները, բանտերն ու դատական գործերը շարունակվում են», - ասում է Յանիս Վասիլիսը։

«Արյան կանչով». ինչպես ամերիկացի լրագրողը հասավ Մուսալեռ և գտավ տատի գյուղը

Հետո պարզվել է, որ նրա պապի իսկական անունը ոչ թե Մեմեդ է եղել, այլ Էլեֆթերիոս (կրճատ՝ Լեֆթեր)։ Երբ թուրքերը  հարձակվել են հունական գյուղերի վրա, նրանց ընտանիքը փախել է։ Ծնողները կարծել են, որ ազգականներն են փոքրիկ Լեֆթերին գյուղից տարել։ Պարզվել է, որ ոչ։ Նրա համագյուղացիներին սպանել են, իսկ հորը` Կոնստանտինին ու մորը` Փարասքևիին դատապարտել են դանդաղ մահվան։ Նրանք տարիներով ամբողջ Հունաստանում փնտրել են իրենց կորցրած որդուն, գրել են Գերմանիա, Միջազգային Կարմիր Խաչ։ Ապարդյուն։

Այդ ընթացքում մի թուրք ընտանիք վերցրել է Լեֆերին ու անունը Մեմեդ է դրել։ Նա աշխատել է Բաֆրա գետի մոտ` այնտեղից սայլակով շինարարության համար ավազ է տարել։ Ամուսնացել է տատիս՝ Այշեյի հետ, նա էլ նրա պես որբ էր։  Ցավոք, տատս երկար չի ապրել, ժանգոտ մեխից քերծվածք է ստացել ու մահացել արյան վարակից։

Սպառնալիքներ ընտանիքի գլխին

Երբ Յանիս Վասիիլիսը սկսել է պայքարել հունական տաճարների պահպանման համար, հակառակորդներն ապշել են նրա վճռականությունից։

«Եվ իսկապես, ինչի՞ց էլ կարող է վախենալ մի մարդ, որը ռազմական բանտում ինչ խոշտանգման ու կտտանքի ասես չի արժանացել: Մի պահ պատկերացրեք՝ զինվոր եք, մարտնչում եք, գերի ընկնելուց հետո նույն երեկոյան պետությունը ռմբակոծում է այն ճամբարը, որտեղ գտնվում եք: Բազմիցս առերեսվել եմ մահվան հետ: Քրիստոնյաները միշտ ապրում են`գիտակցելով վտանգը, նրանք ասես արդեն սովոր են դրան», - ասում է Յայլալին։

Նրա հակառակորդները, որոնք պայքարում են «թուրք ժողովրդի պատվի համար», իրենց պատասխանն ունեն։ Ինչի՞ բանտարկել նրան ու հերոս դարձնել։ Ավելի լավ է հիշեցնել, որ ընտանիք ու հիվանդ մայր ունի։ Նույնիսկ աշխարհի ամենաուժեղ մարդուն, երբ ընտանիքի անվտանգության մասին ես ակնարկում, ոտքերի տակից հողը փախչում է...

«Պատկերացրեք`աԱլցհայմեր հիվանդությամբ մայր ունեմ, դնում են մորս նկարն ու սպառնալիքներ տեղում մեր հասցեին՝ ասելով. «Ձեր տան տեղը գիտենք. կանենք, ինչ պետք է»։ Նրանց ցանկությունը` որսալ մեզ որպես աղավնիների, իրականություն չի դառնում, քանի որ մենք չենք վախենում», - ասում է նա։

Յայլալի ընտանիքը Հունաստանում ազգականներին գտնելու համար հայտարարություն է տվել։ Հետո Յանիս Վասիլիսն էլ է այնտեղ տեղափոխվել։ Ազգականներին գտել են Լևկոյա գյուղում՝ հունական Թրակիայի Դրամա քաղաքի մոտակայքում։ Նրանք զարմանալիորեն նման էին Յանիսին ու նրա հորը։ Գենետիկ թեստը ցույց է տվել, որ 97,5%-ով ազգականներ են։

Տարիներ են անցել, Հրանտ Դինքն էլ թուրքի ձեռքով սպանվել, ու հիմա նրան սպանած հանցագործը կարող է ազատ արձակվել բանտից։ Սակայն մարդասպանը ոչ միայն զենքը բռնողն է, այլ նաև նա, ով նրա ձեռքն է տալիս զենքը, նա, ով բանտարկում է Ռագըփ Զարաքողլուին (հայերի, հույների ու ասորիների ցեղասպանության մասին գրքի հրատարակիչը` խմբ)։ Յանիս Վասիլիսն ասում է, որ առաջին հերթին հենց նրանք են մարդասպաններն ու դրա մասին պետք է բացահայտ խոսել։

Ամասիացի Օհանը և մյուսները․ ինչու են թուրք գրողները խոսում Արևմտյան Հայաստանի հայերի մասին

Այժմ Յայլալին օգնում է իր պես մարդկանց, հույների ու հայերի համար բացահայտում է իրենց արմատները, եթե նրանց ընտանիքների մասին փաստաթղթեր է գտնում։ Նա հույս ունի, որ գլխիվայր շուռ եկած ճակատագրերով մարդիկ կկարողանան վերադառնալ իրենց հավատքին, ազգությանը, լեզվին ու բանահյուսությանը։ Նա միշտ բարձրաձայնում է Պոնտում ու Փոքր Ասիայում հույների Ցեղասպանության, ինչպես նաև Ստամբուլում (Կոստանդնուպոլսում) 1955 թվականի սեպտեմբերին տեղի ունեցած հույների ջարդի մասին։

Վախից սեղմված ձեռքերը

Խոսքը Յանիս Վալիսիլի, Ռագըփ Զարաքողլուի կամ Կարո Փայլանի մասի՞ն է։ Ոչ։ Սա Թոփալ Օսմանի ու Ռիզա Նուրիի մասին է։ Առաջինը թուրքական ավազակախմբերից մեկի ղեկավարն էր, երկրորդը՝ Թուրքիայի կրթության նախարարը։ Յանիս Վասիլիսն ավելացնում է, որ նրանց խոսակցությունն օգնում է հասկանալ՝ ինչու են Թուրքիայում շարունակում հարձակումներ գործել ոչ միայն հայերի ու հույների, այլև լուռ տաճարների վրա։ Իշխանության անգործության ներքո վանդալիզմի փորձեր են արվում հունական տաճարների վրա Տրապիզոնում, նաև Գիրեսունում, Օրդունում, Սամսունում և Սինոպում: Որպեսզի պատկերացնենք, թե դա նրանց ինչին է պետք, Յանիս Վասիլիսը մեջբերում է Թոփալ Օսմանի ու Ռիզա Նուրիի խոսակցությունը։

- Օսման աղա՛, իրավացի ես՝ հայրենիքին մեծամեծ ծառայություններ ես մատուցել: Շարունակեք ձեր իմացած ճանապարհով Պոնտոսը մի լավ կմաքրես: Հունական գյուղերում քարը քարին չթողնես:

- Այդպես էլ անում եմ, բայց եկեղեցիներին ու լավ շենք-շինություններին ձեռք չեմ տալիս. պետք են դրանք։

-Դրանք էլ ոչնչացրեք, նույնիսկ քարերը հեռուները ցրիվ տվեք, որ այլևս չկարողանան ասել՝ այստեղ եկեղեցի է եղել:

Յանիս Վասիլիսն իր ընկերների հետ պայքարում է, որ սա երբեք չկրկնվի։ Նա հայ ու ասորի շատ ընկերներ ունի։ Նրանք միասին պայքարում են, որ իրենց ժողովուրդների պատմությունն իրենց աչքի առաջ չվերացնեն։

«Շնորհակալություն, պարոն Յանիս», - դա նվազագույնն էր, ինչը կարող էինք ասել խոսակցության ավարտին։

«Ի՛նքս եմ շնորհակալ ձեզ: Հունաստանից Հայաստան, հայ ժողովրդին ջերմագին ողջույններս եմ հղում: Հայ և ասորի ժողովրդի հետ մենք մեկ ընդհանուր վշտի տեր ենք:

Մոռացված պատմություն. Հայաստանի և Թուրքիայի հարաբերությունները Ցեղասպանությունից հետո

Վերստին, հայ և ասորի մեր բարեկամ ժողովուրդներին համերաշխության և համախմբվածության կոչ եմ անում: Առիթից օգտվելով՝ Պոնտոսի 101-րդ տարելիցի առթիվ ես ոգեկոչում եմ կյանքից հեռացած 350.000 անշիրիմ զոհերին: Ընկերներիս, մտերիմներիս էլ կրկին և կրկին համերաշխության կոչ եմ անում», - ասաց նա մեզ։

Զրույցը թարգմանելու համար շնորհակալություն ենք հայտնում թուրքագետ Արմեն Մելքոնյանին։

262
թեգերը:
ասորի, հույն, հայ, Ցեղասպանություն, Թուրքիա
Ըստ թեմայի
Նահատակներին «մեր» ու «ձեր»-ի չբաժանենք, կամ Ֆրանսիան կընդունի՞ ասորիների ցեղասպանությունը
Թուրքերը Հայոց ցեղասպանության պատճառով հալածում են Քիմ Քարդաշյանին
Չեխիայի խորհրդարանի Սենատը բանաձև է ընդունել, որը վերաբերում է նաև Հայոց ցեղասպանությանը
Օլգա Բուզովա. արխիվային լուսանկար

Բուզովայի «երկրպագուն» երկու ամսով կալանավորվել է. լուսանկար

0
(Թարմացված է 17:17 25.05.2020)
Մոսկովյան բանկ ներխուժած տղամարդն այսպիսի գրություն էր թողել․ «Ինձ ձեզնից ոչինչ պետք չէ, միայն ճշմարտությունը»։

ԵՐԵՎԱՆ, 25 մայիսի - Sputnik. Երգչուհի Օլգա Բուզովայի «երկրպագուն», որը սպառնացել էր պայթեցնել Մոսկվայի «Ալֆա–բանկի» բաժանմունքը, երկու ամսով կալանավորվել է: Տեղեկությունը հայտնում է tv360ru տելեգրամ ալիքը։

Ավելի վաղ հայտնել էինք, որ երիտասարդ տղամարդը ներխուժել է բանկ և հայտարարել, որ ականապատված է։

Տղամարդն աշխատակիցներից խոշոր գումար էր պահանջել ու բանկի մասնաճյուղում գրություն թողել․

«Ինձ ձեզնից ոչինչ պետք չէ, միայն ճշմարտությունը»։

Բացի այդ, նա պահանջել էր բանկ բերել Օլգա Բուզովային։ Հանցագործի խոսքով՝ նա ուզում էր զրուցել երգչուհու հետ, քանի որ վերջինս նրանից «ինչ-որ բան է գողացել»։

Հիշեցնենք` բանկ ներխուժած տղամարդը պատանդ էր վերցրել բանկի աշխատակիցներից մեկին, ժամանել էին հատուկ ջոկատայիններ և դիպուկահարներ ու վնասազերծել չարագործին։ 

Տղամարդու մոտ պայթուցիկ սարք չէր հայտնաբերվել։ Նախնական տվյալներով՝ նրա մոտ մուլյաժ՝ կեղծ զենք էր եղել։

Մոսկվայում սննդի առաքիչի պայուսակով երիտասարդը հարձակվել է բանկի վրա և պատանդներ վերցրել

0