Ավտոմեքենայի փոխանցումատուփ

Անասեղ ներարկիչից մինչև «ավտոմատ կառոբկա». հայ գյուտարար Օսկար Բենկեր ներգաղթյալի ռոմանսը

240
(Թարմացված է 10:54 31.05.2019)
Ի՞նչ ընդհանուր բան ունեն անասեղ, օդամուղ ներարկիչները, գունավոր տպիչը, յուղի «շուպը», ավտոմեքենայի արագության ավտոմատ փոխանցումատուփը, որին հաճախ օտարերեն խոսակցականով «ավտոմատ կառոբկա» ենք ասում: Ընդհանուրն, այս պարագայում, գյուտարարն է՝ Օսկար Բենկերը: Բայց նրա իրական անուն-ազգանունը Ասատուր Սարաֆյան է:

Իսկապես էլ, ժամանակակից քաղաքակրթության անցուդարձում այնպիսի սարքեր ու հարմարանքներ, ինչպես ասենք, մեքենաների արագության ավտոմատ փոխանցումների տուփը կամ ենթադրենք, գունավոր տպիչը, սովորական ու անգամ առօրեական են դարձել, բայց կարևոր են: Ինչ-որ մի ժամանակ, ինչ-որ մեկը, իհարկե, կստեղծեր դրանք՝ տեխնիկայի առաջընթացին համահունչ: Բայց պատմությանը հաճո էր, որ ոչ թե ինչ-որ մեկը ստեղծեր, այլ հենց Ասատուր Սարաֆյանը:

Իսկ ծնվել է հայազգի ամերիկացի գյուտարարը հայության համար ճակատագրական ու դժնի 1895-ին: Նրա վերաբերյալ կենսագրական տվյալներում չի հստակեցվում, թե կոնկրետ որտե՞ղ է ծնվել. Արևմտյան Հայաստանո՞ւմ, Կիլիկիայո՞ւմ, թե՞, ասենք, Պոլսում: Պարզապես նշվում է՝ Օսմանյան կայսրությունում:

View this post on Instagram

Oscar H. Banker, born as Asatour Sarafian (1895 – January 1979) was an Armenian American inventor who invented the automatic transmission for automobiles. Considered as the ‘father of automatic transmission’ he was also responsible for the invention of the needle-less inoculation gun, the primary controls of the first Sikorsky helicopter, and power steering. Sarafyan was born in Kayseri in 1895 in a cave his parents took shelter to escape the Hamidian massacres of the Hamidiye cavalry regiments of the Ottoman Empire, and migrated to the USA in 1914. Arriving in Chicago as a teenager, Safarian adopted his new name Oscar Banker. His first break through as an inventor happened when General Motors adopted his automatic transmission system after their own semi-automatic system failed due to many flaws. However his inventions did not stay limited to the automotive industry. During WWII, he invented the primary controls of the first Sikorsky helicopter, which lead to a mass production. He’s also the patent holder of many other inventions. At the age of 83, Oscar Banker died in 1979, Cleveland Ohio. His memoirs titled ‘Dreams and Wars of an American Inventor: An Immigrant's Romance’ were published in 1983. Sources: - Mouradian, George (1995). Armenian infotext (1st ed.). Southgate, Mich.: Bookshelf Publishers. ISBN 9780963450920. - Oscar Banker. WORLDLAB. Retrieved 27 February 2013. The creator of the first practical automatic transmission for cars and buses. - Stevens, Monica (August 1, 2010). "The Armenian Community in Michigan". Examiner. Asatour Sarafian, inventor of the auto transmission. - Are Armenians the only victims of 1915? Agos. Retrieved from http://www.agos.com.tr/en/article/10417/are-armenians-the-only-victims-of-1915 #Armenian #american #history #inventor #OscarBanker

A post shared by History Of Armenia 🇦🇲 (@historyofarmenia) on

Հայտնի է միայն, որ փոքրիկ Ասատուրը հրաշքով է ողջ մնացել, փրկվելով թե համիդյան ջարդերից, թե հիվանդությունից: Սարաֆյանների ընտանիքը, ջարդերից կարճ ժամանակ անց, գաղթում է ԱՄՆ, այլ տվյալների համաձայն, ոչ թե ընտանիքը, այլ միայն դեռահաս Ասատուրին է հաջողվում փախչել հայակուլ Օսմանյան կայսրությունից:

Այս թե այլ կերպ, փաստն այն է, որ Ասատուր Սարաֆյանը 1920-ականներին Չիկագոյում է հայտնվում և աշխատանքի է անցնում գործիքների խանութում: 

Պրպտուն միտք ունեցող երիտասարդը, մի որոշ ժամանակ անց, սղոց սրող գործիք է հորինում: Հետո, էլի ինչ-որ բան: Ու դա այն շրջադարձային կետն էր, որից սկսվում է ամերիկացի գյուտարար Օսկար Բենկերի ստեղծագործական ու պայքարով լի ուղին:

Այո, Չիկագոյում Ասատուր Սարաֆյանը որոշում է նոր անուն-ազգանուն վերցնել և, առանձնապես գյուտարարություն չդրսևորելով այդ հարցում, այդուհետ գրվում է որպես Օսկար Բենկեր: Այնպես, որ չես էլ կռահի, թե ով է թաքնված այդ անուն-ազգանվան տակ: Չնայած, հազիվ թե նա թաքնվելու խնդիր է ունեցել:

Միացյալ Նահանգները մեքենա-մեխանիզմների ու ավտոմեքենայացված երկիր է, իհարկե, իսկ 1930-ականներին՝ առհասարակ մեքենաշինական բում էր: Եվ ահա, 1931-ին Ասատուր Սարաֆյանը արտոնագրում է ավտոմեքենայի արագության ավտոմատ փոխանցումների տուփը: Հորինելը՝ հորինում է, բայց ավտոարտադրողները չեն շտապում ներդնել այն: Հենց զուտ այն փաստը, որ Սարաֆյանի գյուտը սկսել է լայնորեն կիրառվել արտոնագրվելուց գրեթե 9 տարի անց, արդեն պետք է որ շատ բան հուշի, թե որքան ոլորուն ու հարթ չի եղել սեփական իրավացիությունը հաստատելու և ճանաչման հասնելու ուղին:

Բայց հետագայում,  արդեն ավելի դյուրին էր, հատկապես այն բանից հետո, երբ Սարաֆյանը որոշակիորեն նպաստեց Սիկորսկու ուղղաթիռների շարժիչի բարելավմանը, ավելի կոնկրետ՝ շարժիչի փոխանցման տուփի ստեղծմանը:

Թվարկման կամ հիշատակման կարգով արժե հավելել, որ Օսկար Բենկերը կամ Ասատուր Սարաֆյանը նաև ավտոմեքենայի բենզինի պոմպի, յուղի չափիչի, օդամուղ անասեղ ներարկիչի (հատկապես զանգվածային պատվաստումների ժամանակ անփոխարինելի կարևորության հարմարանք է), գունավոր տպիչի գյուտարարն է:

Իրեն ապաստան տված երկրին ու նաև ժամանակակից քաղաքակրթությանը այդքան նոր սարքեր նվիրած գյուտարարը մահացել է 1979 թվականին Քլիվլենդում:

Իսկ նրա մահից մի քանի տարի անց լույս է տեսել նրա հուշերի գիրքը՝ «Ամերիկյան գյուտարարի երազանքներն ու պատերազմները. մի ներգաղթյալի ռոմանս» վերնագրով:

Այնպես որ, երբ բացարձակ օտարահունչ անուն-ազգանունով մարդու մասին ասում են, թե նա հայ է կամ հայկական արմատներ ունի, միշտ չէ, որ դա անօգուտ սնապարծությունից է գալիս, կան կոնկրետ դեմքեր, որոնց դեպքում դա փաստ է:

240
թեգերը:
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ, Թուրքիա, հայ
Ըստ թեմայի
Ջարդերից ու կոտորածից փրկվող հայը, որ փրկվեց նաև «Տիտանիկից»
Ճարտարագիտականն ավարտած երգչուհին, որ հայտնվեց Օրբելյանի նվագախմբում ու մնաց բեմում
Ինչու Մոսեսովը չենթարկուեցաւ զօրավար Նազարբէկեանի հրամանին, եւ ինչու անոր միացաւ Նժդեհը
Ուրախության պրոֆեսորն ու ծիծաղով բուժող Արմեն Խոստիկյանը
«Արսենալին» սուտ քոչարի մի պարեցրեք, ավելի ազդեցիկ է Սոկրատիսի իրական` «Missing you bro»–ն