Էրդողանի քաղաքական ուժի կողմնակիցը

«Հայոց ցեղասպանություն չի եղել, բայց երաշխիք չկա, որ չի լինի». Թուրքիան սիրող հայերի համար

1666
(Թարմացված է 01:26 26.04.2019)
Այն օրերին, երբ նշվում էր Հայոց ցեղասպանության 104–րդ տարելիցը, մեր ուշադրությունը բնականաբար գամված էր «Ծիծեռնակաբերդին»։ Սակայն զուգահեռաբար դրա հետ կապված այլ իրադարձություններ էլ էին տեղի ունենում։ Դրանք նշանակալի չհամարելը մեծ սխալ գործելու վտանգ է պարունակում։

Իհարկե, Թուրքիայի նախագահը, որն ամեն ապրիլ կոչ է անում պատմաբաններին անդրադառնալ Հայոց ցեղասպանության թեմային ու մաքրած թուրքական արխիվներին, չէր կարող ձայն չհանել. լռելու կարողությունն ընդհանրապես բնորոշ չէ Էրդողանին։ Նա իր ոճով է խոսել, խոսել է այնքան շատ ու այնքան սուտ, որ հինգշաբթի Նիկոլ Փաշինյանը ստիպված էր մեկնաբանել Էրդողանի խոսքն ու որակել դա  «ծայրահեղ ատելության խոսք»` համարելով այն վիրավորական ու նույնիսկ կոչ անելով  համաշխարհային հանրությանը ուշադրություն դարձնել դրան։

Մինչդեռ Firat News Agency–ի փոխանցմամբ` Ռոժավայում, Սիրիական Քրդստանում ապրիլի 24–ին հայտարարվել է Նուբար Օզանյանի անվան հայկական բրիգադի մասին. նա ահաբեկիչների հետ կռվում մահացած հերոս է։ Էթնիկ ռազմական ստորաբաժանման ստեղծման նպատակը «Իսլամական պետություն» ահաբեկչական կազմակերպության և թուրքական օկուպացիայի դեմ պայքարն է։

«Որպես հայ ժողովրդի զավակներ, որոնց նախնիները սպանվել կամ տեղահանվել են Ցեղասպանության ժամանակ, մենք այսօր հավաքվել ենք, որ պաշտպանենք սիրիական Քրդստանը ԻԼԻՊ–ի ֆաշիստական հարձակումներից և թուրքական պետությունից, ու Ռոժավայում հեղափոխության ամրապնդման համար։ Ելնելով այն բանից, որ ժողովուրդը չունի ոչինչ, եթե չունի բանակ, մենք ձևավորել ենք դեռ փոքր բրիգադ`հայ ու Ռոժավայի բոլոր ժողովուրդների պաշտպանության համար»,  – նշվում է այդ առիթով տարածված հայտարարության մեջ։

Ահա մեկ այլ հաղորդագրություն` Hawar News Agency քրդական լրատվական գործակալությունը փոխանցում է, որ ապրիլի 23–ի երեկոյան թուրքական բանակի օկուպացիայի տակ գտնվող սիրիական Ալ–Բաբ քաղաքում «թուրք պայմանագրայինների ու այնտեղ ապրող հայերի միջև դաժան բախումներ» են տեղի ունեցել։ Թուրք պայմանագրայինները Հայոց ցեղասպանության տարելիցի նախօրեին սադրիչ հարձակումներ էին կատարել հայ ընտանիքների վրա։

Գործակալությունը պնդում է, որ մի քանի թուրք պայմանագրայիններ հրազենային վնասվածքներ են ստացել ու տեղափոխվել են Ալ–Բաբի քաղաքային հիվանդանոցներ, նրանց անունները հայտնի են։ Նրանցից մեկի ոտքն է վնասվել, մյուսի մեջքը, երրորդի ազդրը:  Վնասվածքների բնույթը վկայում է այն մասին, որ թուրքամետ ահաբեկիչները փախչում էին։ Գործակալության տվյալներով` զինված բախումները շարունակում էին գիշերվա ու հաջորդ առավոտվա ընթացքում։

Ermenihaber հարթակը մեջբերում է  ոմն Թունջայ Սեյդիօղլուի, որը «Լավ» կուսակցության Տրապիզոն նահանգի Արաքլի քաղաքի գրասենյակի գործադիր խորհրդի անդամ է։

Չորեքշաբթի նա Twitter–ի իր միկրոբլոգում գրել է, որ «Հայոց ցեղասպանություն գոյություն չունի: Սակայն դա չի նշանակում, որ չի էլ լինի»։

Հետո թուրք լրագրողները բռնել էին նրան, նա սկսել է հիմարություններ դուրս տալ ու ներողություն խնդրել, բայց դա արդեն կարևոր չէ։

Բավակա՞ն է։ Հիշեցնեմ, այդ ամենը տեղի է ունեցել գրեթե երկու օրվա ընթացքում. իսկ քանի՞ նման դեպք է տեղի ունենում տարիներ շարունակ՝ ամեն օր։ Սա պետք է կարդան հայ–թուրքական սահմանի բացման չափից դուրս խաղաղասեր կողմնակիցները, այն մարդիկ, որոնք մանտրայի պես կրկնում են, որ Թուրքիան արդեն այն նույնը չէ, ինչ ավելի քան հարյուր տարի առաջ։  Մեզ մոտ այդպիսի մարդիկ կան, թեև, փառք Աստծու, նրանք քիչ են։

Նրանք, դատարկ տեղում իրենց խաղաղասիրությամբ, պետք է անգիր անեն Չերչիլի խոսքերը խայտառակության ու պատերազմի միջև ընտրության մասին։ Նույնիսկ եթե այդ խոսքերը Չերչիլը չի ասել, դրանք միևնույնն է ճիշտ են։ Բարեբախտաբար,  մենք պաշտպանության նախարարություն ունենք, որը բնականաբար չի պատրաստվում պատերազմ սկսել, բայց չի խոսում ցանկացած գնով խաղաղության հասնելու մասին, այլ իրեն արժանապատիվ է պահում։

Էլ ի՞նչ ապացույցներ են պետք բացի թուրքական ոչ ամենափոքր կուսակցության գործիչներից մեկի խոսքերը։ Կասե՞ք, որ գործիչը խոշոր չէ, նրա բնակության վայրն անլուրջ է՝ ինչ–որ գյուղ է կամ ավան։

Դժվար թե ասեք, քանի որ ինքներդ էլ լավ հասկանում եք, որ դա արդարացում չէ։

1666
թեգերը:
Սիրիա, Հայաստան, Ցեղասպանություն, Թուրքիա
Ըստ թեմայի
Ձևական պատրվակ և իրական կոտորած. եզդիներին և հայերին միավորած ողբերգությունը
«Թուրքիան ձախողվել է, ես ծնվել եմ ապրիլի 24–ին». Ալեքսիս Օհանյանը տոնելու և սիրելու է
Անուրջների Էրգրի կենարար ջուրը. Արևմտյան Հայաստանն այդպես էլ չի դարձել թուրքական
«Իրականում». ԱՄՆ-Թուրքիա հարաբերությունները չեն հարթվում Ռուսաստանի ու Իսրայելի պատճառո՞վ
Մայրը երեխային նետել է ժայռից` եղբորը փրկելու համար. Դեր Զորի սարսափելի երկար ճանապարհը
Գնել ապագան կամ լաց օրորոցայինից. ինչպես էին Ցեղասպանության տարիներին փրկում հայ որբերին
«Արյունոտ պիտի լինի մեր մահը՝ առանց շիրիմ ու խաչարձան». ումի՞ց է սկսվել ցեղասպանությունը
Երբեք չենք մոռանա. ռուսաստանաբնակ հայերի հուզիչ գրառումները Հայոց ցեղասպանության մասին
Հերոս հայի հիանալի զինվորական կարիերան. ի՞նչ է արել տանկիստ Մնացականովը պատերազմի ժամանակ
Նիկոլ Փաշինյանն ու Դոնալդ Թրամփը. արխիվային լուսանկար

Թեժ վիճաբանություն «հայու գենի» շուրջ, կամ մենք ու Ամերիկան

91
(Թարմացված է 21:26 06.07.2020)
​Եկեք անկեղծ լինենք։ Եթե ասեմ, որ հայաստանցիների և ամերիկացիների միջեւ լիքը նմանություններ կան, ոմանք երևի շատ կզարմանան։ Բայց վերցրեք թեկուզ անցած շաբաթավերջը՝ շաբաթ օրը ամերիկացիները նշում էին Անկախության օրը, կիրակին մեզ մոտ Սահմանադրության օրն էր։
Մենք ենք ու Ամերիկան

Ուղղակի մի նախադասություն մեջբերեմ, փորձեք կռահել՝ սա ամերիկյան մամուլից է, թե մեր՝ հայաստանյան թերթերից։

«Մեր հասարակությունում տիրում է գաղափարական պառակտվածություն և սոցիալական խորը անհավասարություն»։

Շտապեմ տեղեկացնել, որ սա մեջբերում էր ամերիկյան համացանցային թերթերից մեկից, բայց, համաձայնեք, ճիշտ նույն ձևակերպումները գրեթե ամեն օր հայաստանյան լրատվամիջոցներում կարող ենք հանդիպել։

Կան նաև հիմնարար թեմաներ, որոնք քննարկվում են թե՛ Հայաստանում, թե՛ Ամերիկայում։ Այսպես ձևակերպենք այդ հավերժական թեմաները՝ մտորումներ ազգի անցյալի, ներկայի և ապագայի մասին։ Հենց հիմա մտեք Ֆեյսբուք և անպայման կհանդիպեք բազմաթիվ նման լրջագույն ու նաև անզիջում քննարկումների՝ ինչպիսին է մեր ազգը, որտեղից է գալիս և ուր է գնում, արդյո՞ք չի հեռանում իր արմատներից, մի խոսքով՝ ինչպես ասում են՝ թեժ վիճաբանություն «հայու գենի» շուրջ։

​Պատկերացրեք զարմանքս, երբ  նույն թեմայով բավական ծավալուն հոդված կարդացի ամերիկյան թերթերից մեկում։

Ամերիկացիներն են ուզում հասկանալ՝ իրենք ազգ են, թե ոչ։ Առիթը, բնականաբար, հուլիսի 4-ն է։ Հեղինակն էլ բավական հայտնի գործիչ է՝ Փեթ Բյուքենենը, որը որպես ավագ խորհրդական աշխատել  է Սպիտակ տանը՝ ամերիկացի երեք նախագահների՝ Ռիչարդ Նիքսոնի, Ջերալդ Ֆորդի և Ռոնալդ Ռեյգանի օրոք։

Անհավանական է. քանի շիշ շամպայն է խմել Չերչիլը և որտեղ են տիեզերագնաց Արմսթրոնգի կոշիկները

Բյուքենենի գլխավոր միտքը սա է՝ այն ժամանակ, երբ ստեղծվում էր ամերիկյան պետությունը, մենք բոլորովին ուրիշ էինք, հիմա այլ ենք։ Ու վկայակոչում է 18-րդ դարավերջի հայտնի քաղաքական գործիչ Ջոն Ջեյին, որն Ամերիկայի հիմնադիր հայրերից մեկն է, Գերագույն դատարանի առաջին նախագահը։

​Ջոն Ջեյը ժամանակին՝ 1787 թվականին, այսպես է նկարագրել նրանց, ովքեր պայքարեցին անկախության համար և ստեղծեցին Միացյալ Նահանգները.

«Մենք մեկ միասնական ժողովուրդ ենք՝ սերում ենք նույն նախնիներից, խոսում ենք նույն լեզվով, նույնն է մեր հավատքը և հավատարմությունը կառավարման որոշակի սկզբունքներին»։

Հիշեցնելով այս բառերը, Բյուքենենն այսօր հարց է տալիս.

«Արդյո՞ք հիմա էլ կարող ենք պնդել, որ մեր նախնիները նույնն են։ Ո՛չ, նրանք տարբեր գույնի են և ամենատարբեր երկրներից։ Արդյո՞ք մենք խոսում ենք նույն լեզվով։ Ո՛չ, մենք խոսում ենք անգլերեն, իսպաներեն և բազմաթիվ այլ լեզուներով։ Արդյո՞ք նույնն է մեր հավատքը։ Ո՛չ, մենք բողոքական ենք, հուդայական, մորմոն, մահմեդական, բուդդայական, նաև աթեիստ ենք։ Մենք քանդում ենք մեր կոթողներն ու արձանները, փոխարինում ենք դրանք նորերով, վերանվանում ենք մեր կառույցներն ու փողոցները, վերախմբագրում ենք մեր գրքերը, վերանայում ենք պատմական ճշմարտությունները»։

​Չգիտեմ՝ կարդում էի ու զարմանում՝ մի՞թե այս ամենը, մանավանդ վերջին հատվածը, Ամերիկայի մասին է։ Կարծես մեր՝ հայաստանյան իրականության մասին գրված լինի։

Բայց վերջում թույլ տվեք մի սկզբունքային նկատառում. երեկ մեր Սահմանադրության օրն էր։ Ընդամենը 25 տարում հասցրեցինք երկու անգամ փոխել մեր հիմնական օրենքը։ Սա նորմալ է։ Ամերիկացիներն էլ դեռ նոր էին հաստատել իրենց Սահմանադրությունը, երբ միանգամից տասը ուղղում մտցրին, ընդ որում, կարևոր ուղղումներ, ու հետագայում էլ շարունակեցին վերափոխել սահմանադրական դրույթները։

Մենք փոխեցինք մեր կառավարման ձևը և ընտրակարգը։ Սա էլ է միանգամայն նորմալ։ Ամերիկայում, մանավանդ այս վերջին նախագահական ընտրություններից հետո, երբ ընտրված նախագահն իր մրցակցից երեք միլիոնով ավելի քիչ ձայն ստացավ, ավելի ու ավելի հաճախ էին հնչում առաջարկները՝ ժամանակն է հրաժարվել հին, իր դարն ապրած ընտրակարգից, որը լիովին չի արտահայտում ընտրողների կամքը։

Սահմանադրության և օրենքների անկատարության մասին կարելի է անվերջ խոսել, բայց օրենքներից զատ` կա չափազանց կարևոր մի հանգամանք։ Խոսքն ավանդույթների մասին է։

Արդյո՞ք Լավրենտի Բերիան է սպանել Աղասի Խանջյանին

Ավանդույթների ձևավորումը հույժ կարևոր է մանավանդ այն ժամանակաշրջանում, երբ անկախություն հռչակած պետությունը դեռ նոր է ձևավորվում։ Այն ժամանակ՝ գրեթե երկուսուկես դար առաջ, որևէ տեղ գրված չէր, թե քանի ժամկետ կարող է պաշտոնավարել Ամերիկայի նախագահը, որևէ սահմանափակում գոյություն չուներ Ջորջ Վաշինգտոնի համար, որին մերձավորները հորդորում էին՝ կրկին առաջադրիր թեկնածությունդ՝ հարյուր տոկոսով կընտրվես։

Բայց նա չարեց, բավարարվեց երկու ժամկետով, և նրա դրած այդ ավանդույթը պահպանվեց մոտ 150 տարի։  Ունենք երկու երիտասարդ հայկական պետություն։

Արդյո՞ք մեր պետական այրերը ձևավորում են այն ավանդույթները, որոնք ամուր հիմք կդառնան ապագա սերունդների համար։

Չգիտեմ՝ թող դատեն սերունդները։

Մի՛ թերագնահատեք ընդդիմադիրներին, թե չէ ստիպված կլինեք ուտել ձեր գրած գիրքը

91
թեգերը:
Եկեք անկեղծ լինենք, Արմեն Դուլյան, ԱՄՆ, Հայաստան
թեմա:
5 րոպե Դուլյանի հետ
Ըստ թեմայի
Ինչով են տարբերվում բազմակողմանի զարգացած հայը և նման բրիտանացին, կամ մենք ամեն ինչ գիտենք
Ինչո՞ւ Խրուշչովը կոշիկով խփեց ՄԱԿ-ի սեղանին, ում ելույթն էր հունից հանել ԽՍՀՄ առաջնորդին
Սուրբ Սոֆիան ուզում են մզկիթ դարձնել. հայ ճարտարապետի վերականգնած գմբեթի տակ նամազ կհնչի՞
Ալիկ Ավդալյանի նախնիների տունը Մուշում

Մուշ-Անապա-Մուշ․ Ավդալի գերդաստանի ոդիսականը

254
(Թարմացված է 09:11 06.07.2020)
Մուշում ապրող հայերի թիվը տարեցտարի ավելանում է։ Եթե 2011թ.-ին Մուշում ու շրջակա գյուղերում պաշտոնապես հայ ներկայացող բնակիչների թիվը չէր անցնում 2000-ը, ապա այսօր նրանք ավելի քան 29․000 են։

Արևմտյան Հայաստանում հերթական դաշտային աշխատանքի ու ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ Մուշի հայերի հետ այցելեցի տեղի այն գյուղերը, որոնցում առավել շատ են պահպանվել հայկական պատմամշակութային հուշարձաններն ու ազգային ինքնությանը տեր կանգնող հայերը։ Մուշից մի քանի կիլոմետր հեռու Քրդագոմ գյուղն է։

Село Крдагом в Муше
© Sputnik / provided by Nairi Hokhikyan
Քրդագոմ գյուղը

Անվանումից պարզ է դառնում, որ նախկինում ևս այն հիմնականում քրդերով է բնակեցված եղել։ Այսօր նույն վիճակն է։ Տեղացի տարեց քրդերից մեկը ներկայացնում է գյուղի պատմությունը.

-Սա Ավդալ աղայի գյուղն է եղել։
-Ո՞վ է Ավդալ աղան,- հարցնում եմ։

Հարցուփորձը վերածվում է մի մեծ ու ողբերգական պատմության սկզբի։ Քուրդը պատմում է ինչպես Ավդալ աղայի, այնպես էլ նրա թողած ժառանգության մասին։  

Курд села Крдагом в Муше
© Sputnik / provided by Nairi Hokhikyan
Քրդագոմ գյուղի քուրդ բնակիչ

«Մեծ մարդ էր Ավդալ աղան։ Հարուստ մարդ էր, բայց բարի մարդ էր»,-նշում է քուրդ գյուղացին։

Մեզ ուղեկցող մշեցի հայ Արմեն Գալուստյանից հետաքրքրվում եմ, թե ով է եղել Ավդալը, որ այդպիսի հետք է թողել քրդերի հիշողության մեջ։ Մուշում ապրող և հայկականությունը ամուր պահող մեր հայրենակիցը ցավով է պատմում, որ 1915-ի կոտորածի ժամանակ Ավդալը սպանվել է դաժանաբար, սպանվել հենց այն մարդկանց կողմից, որոնց ինքը տարիներ շարունակ օգնել է։

Մի օր բոլորս վերադառնալու ենք. ծպտյալ հայերն ու Արմեն Բաքըրջըօղլուի հայկական ընտանիքը

Հարյուրավոր հայերի լցրել են Ավդալի կառուցած ցորենի ամբարները և այրել դրանք։ Մի քուրդ երեխայի օգնությամբ, սակայն, փրկվել են Ավդալի որդին ու թոռը։ Ամիսներ անց սովի ու տառապանքի ճանապարհին մահացել է նաև որդին՝ 12-ամյա երեխային թողնելով բախտի քմահաճույքին։

Армянин из Муша Армен Галустян в селе Крдагом
© Sputnik / provided by Nairi Hokhikyan
Մշեցի հայ Արմեն Գալուստյան

Քրդագոմի՝ մեզ արդեն ծանոթ քուրդը շարունակում է պատմությունը՝ նշելով, որ մի քանի տարի առաջ իրենց են այցելել Ավդալի հետնորդները՝ Ցեղասպանությունից հրաշքով փրկված 12-ամյա թոռան՝ Տիգրան Ավդալյանի զավակները։ Այսօր նրանք ապրում են Ռուսաստանում և ոչ միայն չեն մոռացել իրենց ազգային արմատները, այլև վերադարձել ու գտել են իրենց բնօրրանը։

Алик Авдалян с Арменом из Муша у родового дома
© Sputnik / provided by Nairi Hokhikyan
Ալիկ Ավդալյանն ու Արմեն Գալուստյանը

Մշեցի Արմենի օգնությամբ կարողանում եմ կապ հաստատել Ավդալի՝ Ռուսաստանում բնակվող հետնորդների հետ։ Երկու եղբայր, որոնք իրենց կյանքը նվիրել են հայկական ինքնության խնդիրների բարձրաձայնմանը և ազգային արժեքների պահպանմանը։ 12 տարեկանում Ցեղասպանության արհավիրքի միջով անցած նրանց հայրը բոլոր մանրամասնություններով նկարագրել է այն դաշտերը, լեռներն ու շինությունները, որոնք շրջապատել են իրեն Մուշում։

Ինչպես Ուդի Երվանդը ԱՄՆ-ից վերադարձավ ու սկսեց հայկական երգը տարածել Արևմտյան Հայաստանում

Որդիները հիմա պարբերաբար այցելում են Մուշ, իրենց աչքերով տեսնում այդ դաշտերը, լեռներն ու կիսավեր շինությունները՝ հագեցնելով Ավդալին միացած իրենց հոր կարոտը։

Алик и Петрос Авдаляны
© Sputnik / provided by Nairi Hokhikyan
Ալիկ և Պետրոս Ավդալյանները

«300-ից մեկը մնաց, ու դա, երևի, մերանի համար մնաց, Մշո մերանի համար, իսկ Մշո մերանը շատ ձիգ մերան է»,-հուզմունքով ասում է Ալիկ Ավդալյանը՝ Տիգրանի ավագ որդին։

Алик Авдалян
© Sputnik / provided by Nairi Hokhikyan
Ալիկ Ավդալյան

Եղբոր խոսքը շարունակում է Պետրոսը՝ անդրադառնալով Մուշի հայերի հետ իրենց կապերին։ Նրա խոսքով` Քրդագոմում և Մուշի մյուս բնակավայրերում իրենք հանդիպել են բազմաթիվ հայերի, խոսել ինչպես իրենց նախապապի մասին պահպանված հուշերի, այնպես էլ յուրաքանչյուրի անցած ճանապարհի, այսօրվա կենսակերպի մասին։

Петрос Авдалян
© Sputnik / provided by Nairi Hokhikyan
Պետրոս Ավդալյան

Նրանք նշում են, որ եթե Արևմտյան Հայաստանում ապրող էթնիկ հայերն այսօր չեն թաքցնում իրենց ծագումն ու անկաշկանդ խոսում են այդ մասին, ապա սփյուռքում մեծ արագությամբ ձուլում է ընթանում։ Պետրոս Ավդալյանն առաջարկում է օրինակ վերցնել Մուշի, Դիարբեքիրի, Սասունի և Արևմտյան Հայաստանի մյուս բնակավայրերի հայերից։

Армяне села Крдагом в Муше
© Sputnik / provided by Nairi Hokhikyan
Քրդագոմ գյուղի հայ բնակիչներ

«Ես պատկերացնում եմ, որ ամեն մի հայ պետք է մտածի բոլորիս ապագայի մասին, որ մենք մեր ազգությունը չկորցնենք։ Ես ցանկանում եմ, ձգտում եմ, որ մեր գերդաստանն էլ չվերջանա մեզանով, մեր երկու եղբայրներով»,–ասում է Պետրոսը։

Село Крдагом в Муше
© Sputnik / provided by Nairi Hokhikyan
Քրդագոմ գյուղը

Մուշում ապրող հայերի թիվը տարեցտարի ավելանում է։ Եթե 2011թ.-ին Մուշում ու շրջակա գյուղերում պաշտոնապես հայ ներկայացող բնակիչների թիվը չէր անցնում 2000-ը, ապա այսօր նրանք ավելի քան 29․000 են։

Մշեցի Արմեն Գալուստյանն այդ բազմաթիվ հայերից մեկն է։ Նրա կյանքի ոդիսականի մասին, սակայն, կպատմեմ հաջորդ ակնարկներում։

Ամասիացի Օհանը և մյուսները․ ինչու են թուրք գրողները խոսում Արևմտյան Հայաստանի հայերի մասին

254
թեգերը:
քուրդ, Նաիրի Հոխիկյան, Արևմտյան Հայաստան, հայեր, հայ, Մուշ
թեմա:
Զարթիր, լաո
Ըստ թեմայի
«Ես չմոռցերիմ հայերեն, կխոսամ». Սասունի հայերն ու նրանց ամուսնության չգրված օրենքները
Խոսում են թուրքերեն, բայց մտածում ու զգում են հայերեն. ադիյամանցի հայ երգչի «ոդիսականը»
Արևմտյան Հայաստանի ծպտյալ հայերը. ինչն է նրանց ավելի ինքնավստահ և ուժեղ դարձնում
Կարմիր հաղարջ

Սև, սպիտակ և կարմիր․ հաղարջի ո՞ր տեսակն է առավել օգտակար

0
(Թարմացված է 00:52 07.07.2020)
Հաղարջի տեսակներից ամենաօգտակարը սևն է։ Այն հասնում է հուլիսին։ Սև հաղարջը վիտամինների գանձարան է։ Հատկապես օգտակար է երեխաների համար։ Ամենաճիշտը հաղարջը հում վիճակում ուտելն է։ Թե ի՞նչ օգտակար հատկություններ ունի հաղարջը՝ ընթերցեք մեր նյութում։

ԵՐԵՎԱՆ, 7 հուլիսի - Sputnik. Կարմիր ու սև հաղարջը բավականին լայն տարածում ունեն Հայաստանում, երկուսն էլ հատուկ խնամք չեն պահանջում, բավականին համեղ են ու շատ օգտակար։ Սակայն ճիշտ արդյունք ստանալու համար պետք է իմանալ՝ ինչպես կիրառել հատապտուղն ու որ դեպքում այն չպետք է ուտել՝ օրգանիզմին չվնասելու համար, քանի որ հաղարջը մի շարք հակացուցումներ ունի։ Փորձենք հասկանալ՝ ինչպես է հաղարջն ազդում օրգանիզմի վրա։

Օգնում է բուժել մրսածությունն ու իջեցնում է ջերմությունը

Սև հաղարջի շնորհիվ կարելի է ամրացնել իմունային համակարգն ու կանխել վարակների ներթափանցումը օրգանիզմ։ Հաղարջը նաև մանրէասպան միջոց է ու կարող է իջեցնել ջերմությունը։ Անգինայի ու գրիպի ժամանակ բժիշկները խորհուրդ են տալիս հաղարջի թեյ օգտագործել։

Черная смородина
Սև հաղարջ

Օգտակար է ճնշման ու ռևմատիզմի դեպքում

Կարմիր հատապտղի հիմնական ազդեցությունը ճնշման կարգավորումն է ու արյունատար անոթների վրա զգալի ազդեցությունը, իսկ սև հաղարջը նպաստում է արյան ճնշման իջեցմանը։ Դրա մեջ եղած Р ու С վիտամինները օգնում են իջեցնել ու կարգավորել արյան ճնշումը։

Ի՞նչ է կատարվում օրգանիզմում, երբ մոռ եք ուտում

Հաղարջի տերևներից թուրմը միզամուղ է, այդ պատճառով հաճախ է օգտագործվում տոքսինները հանելու համար։ Թուրմերով բուժում են հոդատապն ու ռևմատիզմը։ Դրանից բուժիչ վաննաներ են պատրաստում մաշկի հիվանդությունների ու ցաների դեպքում։

Ամրացնում է օրգանիզմը

Վիտամին С-ի պարունակությամբ հաղարջը զիջում է միայն մասուրին։ 20 հատապտուղը բավական է՝ օրգանիզմի օրական պահանջը բավարարելու համար։ Բացի այդ՝ հաղարջի մեջ կան Р խմբի վիտամիններ, որոնք կարգավորում են ու պահպանում արյունատար անոթների կառուցվածքը, ճկունությունը, գործառույթն ու թափանցելիությունը։

Красная смородина
Կարմիր հաղարջ

Նվազեցնում է սթրեսը

Հաղարջի մեջ պարունակվող վիտամինները ամրացնում են նյարդային համակարգն ու նպաստում գլխուղեղի անոթների աշխատանքին, լավացնում են հիշողությունն ու օգնում հաղթահարել հոգեբանական բեռնվածությունը։ Հաղարջը հաճախ խորհուրդ են տալիս բուհերի դիմորդներին ու քննություն հանձնող ուսանողներին։

Լավացնում է աղիների, երիկամների, լյարդի ու սրտի աշխատանքը

Վիտամին В-ի շնորհիվ հաղարջը կարգավորում է աղիների աշխատանքը, իսկ ֆոսֆորը խիստ անհրաժեշտ է երիկամների, լյարդի ու սրտի աշխատանքի համար։ Ֆոսֆորն օգնում է օրգանիզմին էներգիա արտադրել, կատարել մկանային ու նյարդային համակարգի գործառույթներն ու նպաստում ոսկրերի ամրացմանը։

Ի՞նչ է կատարվում օրգանիզմի հետ, երբ բալ եք ուտում

Հաղարջի կանոնավոր օգտագործումը կօգնի ազատվել այրոցից, ամրացնել անոթների պատերն ու բարենպաստ ազդեցություն կունենա հիշողության ու մտածողության վրա։

Նիհարելու համար

Հատապտուղը շատ օգտակար է այն մարդկանց համար, որոնք ուզում են նիհարել, բացի այդ, հաղարջի 100գրամն ընդամենը 56 կկալ ունի։ Այն նաև հարուստ է բջջանյութով, որն ամբողջովին յուրացվում է օրգանիզմի կողմից ու արագ հագեցնում է։

Коктейль
Կարմիր հաղարջով կոկտեյլ

Հակացուցումները

Վիտամին К-ի բարձր պարունակության պատճառով այն խորհուրդ չի տրվում մարդկանց, որոնք գլխուղեղի կաթված կամ ինֆարկտ են տարել։ Հաղարջը խորհուրդ չեն տալիս նաև աղիքային ու ստամոքսային սուր հիվանդությունների, օրինակ՝ խոցի դեպքում, քանի որ այն բարձրացնում է թթվայնությունը։

Փոքր երեխաների համար վնասակար է հաղարջի 100%-ոց հյութը, քանի որ այն կարող է ալերգիկ ռեակցիա առաջացնել։ Նրանց կարելի է հյութը տալ միայն ջրով բացած վիճակում ու քիչ քանակությամբ։ Հղիության ու կրծքով կերակրելու ժամանակ հաղարջը պետք է ուտել բժշկի հետ խորհրդակցելուց հետո։

Հավկիթն օրգանիզմի համար օգտակա՞ր է, թե ՞ վնասակար. միֆ և իրականություն

Բացի այդ, պետք է չափն իմանալ։ Մեծ քանակությամբ հաղարջ ուտելը կարող է հանգեցնել արյան մակարդելիության բարձրացման։

Ոչ միայն սև ու կարմիր

Սպիտակ հաղարջի տեսակները հաճախ անարդարացիորեն մոռացության են մատնվում։ Մինչդեռ սպիտակ հաղարջը համային հատկանիշներով տարբերվում է սևից ու կարմիրից։ Այն շատ անուշաբույր ու համեղ է, քանի որ բարձր քանակությամբ շաքար է պարունակում։

Բացի այդ, սպիտակ հաղարջն ալերգիկ չէ․ բոլորը հանգիստ կարող են ուտել այն։

Смородина
Սպիտակ հաղարջ

Սպիտակ հաղարջը կարող է․

  • վերականգնել սրտանոթային համակարգի լիարժեք գործունեությունը,
  • բարենպաստ ազդել արյունատար համակարգի վրա,
  • նորագոյացությունների նախապահպանություն իրականացնել․
  • պաշտպանել օրգանիզմը վաղաժամ ծերացումից,
  • կարգավորել լեղապարկի գործունեությունը,
  • պայքարել աթերոսկլերոզի դեմ
  • լավացնել լյարդի, մակերիկամների աշխատանքը,
  • շտկել բջջային փոխանակությունը,
  • վերականգնել տեսողությունը,
  • ամրացնել նյարդային համակարգը։

Ոմանք պնդում են, որ եթե մարդն ուզում է կատարյալ առողջ ու պաշտպանված լինել վարակներից և մանրէների հարձակումից, պետք է օրական ընդամենը մեկ բուռ սպիտակ հաղարջ ուտի։

0
թեգերը:
հատապտուղ, սթրես, երեխա, օրգանիզմ, հաղարջ
Ըստ թեմայի
Ի՞նչ է կատարվում օրգանիզմում, երբ պանիր եք ուտում
Ինչ է տեղի ունենում օրգանիզմում, երբ կարտոֆիլ ենք ուտում․ սիրված մթերքի լավ և վատ կողմերը
Ի՞նչ է տեղի ունենում օրգանիզմում, երբ ելակ ենք ուտում
Ի՞նչ է կատարվում օրգանիզմում, երբ ծիրան եք ուտում