ԽՍՀՄ գավաթի «Արարատ»(Երևան)-«Դինամո»(Կիև) խաղը

Ինչպես Լենինը դարձավ ութերորդ համարի խաղացող. Լևոն Իշտոյանի հոկտեմբերը

257
(Թարմացված է 18:57 31.10.2019)
Իշտոյանի աստղային ժամը վրա հասավ 1973 թ–ի հոկտեմբերի 10-ին, երբ նրա 2 հստակ հարվածները Երևանի «Արարատին» թույլ տվեցին ԽՍՀՄ գավաթ նվաճել։ Այդ ժամանակ Իշտոյանն արդեն հայտնի հարձակվող էր, նրանից վախենում էին մրցակիցները, իսկ «Լուժնիկիի» այդ երեկոն երևի ճակատագրի նվերն էր։

Փոքր տարիքում Լևոնը վերցնում էր գնդակն ու փողոց դուրս գալիս` ֆուտբոլ խաղալու։ Եթե բակում հասակակիցների հանկարծ չէր հանդիպում, տուն չէր գնում, գլուխը կախ, այլ սկսում էր խաղալ մենակ` գնդակը պատին հարվածելով։   Հասավ նրան, որ Իշտոյանին նկատեց Լենինականում հայտնի մարզիչ Բախտիկ Մովսիսյանը։

Футболист Левон Иштоян
© Sputnik / Долягин
Լևոն Իշտոյանը

Մովսիսյանը մեծացել էր մանկատանը, ֆուտբոլում ինքնուս էր, և այժմ երեխաներին էր խաղալ սովորեցնում։ Լևոնը 9 տարեկան էր, երբ Մովսիսյանը հանկարծակի նկատեց նրան «մարզման» ժամանակ և նշեց երկու ոտքերով լավ հարվածելու կարողությունը։ Այդպիսի տղայի բաց թողնել չէր կարելի, հավանաբար մտածեց մարզիչը, և Լևոնը սկզբում հայտնվեց տեղի «Շիրակ» ակումբի մանկական, իսկ մեկ տարի անց նաև պատանեկան թիմում։

Այնուհետև Իշտոյանը սկսեց խաղալ «Արարատում» և անմիջապես ուշադրություն գրավեց հիանալի դրիբլինգով և երկու ոտքերով լավ հարվածելու ունակությամբ։ Ճիշտ է, նա խաղում էր ըստ տրամադրության, իսկ մուսան նրան կարող էր խաղի օրը նաև չայցելել։ Լավ է, որ գոնե Կիևի «Դինամոյի» հետ խաղի եզրափակչի օրը մուսան հասցրեց այցելել վերջնական սուլոցից առաջ։

Հոկտեմբերի 31-ին Լևոն Իշտոյանը 71 տարեկան դարձավ. դրան դժվար է հավատալ, սակայն փաստ է։ Այդ խաղի երկու վճռական պահերին Իշտոյանը, ինչպես ինքն է ասում, ճիշտ ժամանակին ճիշտ վայրում էր հայտնվել։

Обладатели Кубка СССР по футболу 1973 года - игроки команды Арарат (Ереван)
© Sputnik / Долягин
ԽՍՀՄ գավաթակիր «Արարատի» խաղացողները. 1973 թվական

«Առաջին անգամ գոլ խփեցի ձախ ոտքով, այդպես ավելի հարմար էր։ Խաղի նախավերջին րոպեին Անդրեասյանը գնդակը փոխանցեց Ղազարյանին, Կոլյայի հարվածը դարպասապահը հետ մղեց, ես հասա գնդակին, սակայն իմ առջև  հայտնվեց Ռեշկոն։ Եթե հարվածեի աջ ոտքով, նա կընդուներ գնդակը։ Գնդակը գցեցի ձախ ոտքիս ոտնաթաթին, և քանի դեռ Ռեշկոն մտածում էր, թե ինչ ինչոց է, ես արդեն հարվածեցի ձախով։

Լրացուցիչ րոպեն սկսեց։ Մենք ավելի շուտ կհաղթեինք, եթե Նորիկ Մեսրոպյանը գնդակը դարպասն ուղարկեր, և ոչ թե հարվածեր դարպասաձողին։ Հավանաբար, հաղթական գոլն ինձ էր վիճակված։ Այժմ հիշում եմ, թե ինչպես էի երկրորդ գոլից հետո ամբողջ դաշտով վազում, չհասկանալով, ուր եմ գնում, իսկ հետևիցս վազում էր ամբողջ թիմը. դեռ առանց գավաթի, կարելի է ասել, պատվո շրջան կատարեցինք վազելով»։

Обладатели Кубка СССР по футболу 1973 года - игроки команды Арарат (Ереван)
© Sputnik / Долягин
ԽՍՀՄ գավաթակիր «Արարատի» խաղացողները. 1973 թվական

Ասել, թե Հայաստանը ցնծում էր այդ երեկո և մի քանի օր դրանից հետո, նշանակում է ոչինչ չասել։ Լենինականում քաղխորհրդի շենքի դիմաց ժողովուրդը խաղաղ ցույց էր անցկացնում. մարդիկ պահանջում էին քաղաքային իշխանությունից կյանքի օրոք հերոսի պատվին արձան կանգնեցնել։ Ինչպես և սպասելի էր՝ մերժեցին, իսկ առավոտյան Լենինի արձանի մեջքին ներկով գրված 8 հայտնվեց. Իշտոյանն «Արարատում» այդ համարի ներքո էր խաղում։

Երևանցիները նույնպես յուրօրինակ քայլի դիմեցին և հավերժացրին հարձակվողի անունը։ Երևանի կենտրոնում միաձուլված ձեռքերի տեսքով արձան կա, Կարրարա իտալական քաղաքի նվերն է Երևանին, քաղաքների բարեկամության խորհրդանիշն է։ Այն ժամանակ շատերը միամիտ զրուցակիցներին վստահեցնում էին, թե արձանը կփոխարինեն, և իտալական ձեռքերի փոխարեն այժմ հայկական ոտքեր կլինեն` Իշտոյանի ոտքերը, բնականաբար։

Այսօր Իշտոյանը բնակվում է ԱՄՆ–ում, հաճախ լինում է հայրենիքում` ընկերներին տեսնելու, վետերանների խաղերին մասնակցելու համար։ Նա ասում է, որ եթե  խաղար այսօր, առաջին հերթին կաշխատեր վազքի արագությունը և ռեակցիան բարելավելու ուղղությամբ։

«Այսօրվա ֆուտբոլում պետք է արագ խաղաս. արագ շարժվես, արագ մտածես։ Արագությունն է հաղթում։ Չեմ կարող ասել, թե մենք դանդաղաշարժ էինք, սակայն երբ այսօրվա ֆուտբոլն ես նայում, տարբերությունն ակնհայտ է»։

Ինչ վերաբերում է սպորտում հաճախակի դարձած դոպինգային սկանդալներին, որոնք դեռ շրջանցում են ֆուտբոլը, ապա այն ժամանակ, երբ Իշտոյանը դեռ խաղում էր դա անհնար էր։

«Մենք նույնիսկ չէինք պատկերացնում, որ նման բան հնարավոր է։ Այսօր տարբեր դոպինգների մասին են խոսում, որոնց մասին մենք անգամ գաղափար չունեինք։  Մենք առողջ տղաներ էինք, ցավոք, բարձրահասակ չէինք, այնպես որ «երկրորդ հարկում» այդքան էլ լավ չէինք խաղում, չէ՞ որ գլխով ևս գոլեր էին խփում»։

Команда Арарат (Ереван)
© Sputnik /
«Արարատը» 1973 թվականին

Վետերանը մի փոքր դժգոհում է նաև նրանից, որ ֆուտբոլի խաղացողների իր սերունդը փաստորեն միայն ԽՍՀՄ սահմաններում էր խաղում, համաշխարհային մակարդակի աստղերի հետ քիչ առնչվելով, բայց չէ որ միայն նման մենամարտերն են թույլ տալիս սովորել խաղալով և հասկանալ իրական գինդ։

257
թեգերը:
ԽՍՀՄ
Ըստ թեմայի
Չվաճառվող հավատարմություն. ինչպես «ամենահայ ուկրաինացին» երկրորդ կյանք տվեց «Արարատ-73»-ին
Հայկական «կայզերը» կամ նա, ումից բողոքել է Գերդ Մյուլերը
Եթե «Արարատը» կանգուն մնա. Կոտե Մախարաձեի աղոթքը
«Արարատի» լեգենդար դարպասապահը. ո՞ր գոլն Ալյոշա Աբրահամյանն իրեն այդպես էլ չներեց
«Արարատի» լեգենդ Պողոսյանը. կոտրել են ոտքը, քիթը, իսկ նա մարզչին ուղարկել է գրողի ծոցն ու հեռացել
Հաղթարշավից մոտ կես դար անց. հայկական ֆուտբոլը հիշողություններով չպետք է ապրի
Աստղային «Արարատը». ինչպես է Սուրեն Զաքարյանը նպաստել հայկական ֆուտբոլի հաղթանակին
Ես լեգենդ եմ. Իշտոյանի «արարատյան» ութ թիվն ու նրա «ոտնակերտ արձանը»
Կարոտ Սասունյանը Սուրբ Կիրակոսի ֆոնին

Ի՞նչ են փնտրում թուրքերը Սուրբ Կիրակոսի հիմքերի մեջ. Դիարբեքիրի եկեղեցու մոգական ուժը

194
(Թարմացված է 09:30 10.08.2020)
Ժամանակակից Թուրքիայի տարածքում քիչ են մնացել հայկական պատմամշակութային ժառանգության օրինակներ։ Դրանք հիմնականում կիսավեր են կամ վերածվել են մզկիթի, պահեստի կամ ոչխարների փարախի։

Թուրքիայում ընդամենը երկու եկեղեցի կա, որոնք կանգուն են որպես հայկական քրիստոնեական կառույցներ. Աղթամարի Սուրբ Խաչը և Դիարբեքիրի Սուրբ Կիրակոսը։ Վերջինը թեև վերջին տարիներին ենթարկվել է բազմաթիվ հարձակումների, բայց այն սրբորեն պահպանում են Դիարբեքիրի ազգային ինքնությունը նույնքան սրբորեն պահող հայերը։

«Մենք նման ենք մոլորված որբ երեխաների». Դերսիմի հայերը բացահայտում են իրենց արմատները

Церковь Святого Киракоса после турецко-курдских столкновений в 2015 году
© Sputnik / provided by Nairi Hokhikyan
Դիարբեքիրի Սուրբ Կիրակոս եկեղեցին

Դիարբեքիրի Սուրբ Կիրակոս եկեղեցու անունն առաջին անգամ հանդիպում է 1610-1615 թթ. Սիմեոն Լեհացու «Ճանապարհորդություն» աշխատության մեջ։ Կիրակոսը քոնիացի մի այրի կնոջ՝ Հուգիդանի միակ որդին է։ Ըստ ավանդության՝ երեք տարեկանում Կիրակոսին տանջանքների են ենթարկում քրիստոնյա լինելու համար, իսկ դատավորն էլ երեխային հրում, գցում է աստիճաններից, ինչի հետևանքով նա գլուխը քարին խփելով՝ մահանում է։

Սրբացված Կիրակոսի պատվին կառուցված եկեղեցին Ցեղասպանության տարիներին ենթարկվել է հարձակումների, սակայն Դիարբեքիրի հայերի շնորհիվ պատերը մնացել են կանգուն։ 1950-1960-ական թթ. այնտեղ 1000-ի հասնող բացահայտ հայերն իրենց կրոնական արարողությունները կատարում էին եկեղեցու խորանում։ 2011 թ.-ին Դիարբեքիրի իշխանության, տեղի հայերի և հայկական սփյուռքի համատեղ ջանքերով սկսվեց Սուրբ Կիրակոսի նորոգումը։

Զարմանալի է, բայց թուրքական կառավարությունը թույլատրեց եկեղեցին վերաօծել և այնտեղ կատարել քրիստոնեական արարողություններ։ 2011թ.-ի հոկտեմբերի 23-ին ես էլ Դիարբեքիրում էի, մասնակցում էի Սուրբ Կիրակոսում առաջին պատարագի արարողությանը։ Եկեղեցու բակը վերածվել էր յուրատեսակ միասնության հարթակի, որտեղ իրենց ինքնության մասին էին խոսում ոչ միայն բացահայտ, այլև ծպտյալ հայերը։

Մի օր բոլորս վերադառնալու ենք. ծպտյալ հայերն ու Արմեն Բաքըրջըօղլուի հայկական ընտանիքը

Церковь Святого Киракоса во время освящения в 2011 г.
© Sputnik / provided by Nairi Hokhikyan
Դիարբեքիրի Սուրբ Կիրակոս եկեղեցին

«Սուրբ Կիրակոս եկեղեցին հայերի ընդհանուր հանգանակությունների շնորհիվ նորոգվեց՝ դառնալով մեր ազգային ինքնության կենտրոններից մեկը։ Այսօր, ցավոք, մենք չունենք ո՛չ քահանա, ո՛չ հոգևոր արարողություն, ինչը թույլ չի տալիս, որ լիարժեք լինենք մեր հայության մեջ։ Եղել են դեպքեր, երբ փորձել ենք եկեղեցում մկրտություն կազմակերպել։ Մենք մշտապես պահանջում էինք, որ Պոլսո պատրիարքարանը մեզ հնարավորություն տա Սուրբ Կիրակոսում պատարագներ անել»,-պատմում է Դիարբեքիրում ապրող հայ լրագրող Կարոտ Սասունյանը։

Церковь Святого Киракоса после турецко-курдских столкновений в 2015 году
© Sputnik / provided by Nairi Hokhikyan
Դիարբեքիրի Սուրբ Կիրակոս եկեղեցին

2015 թվականից սկսած՝ Արևմտյան Հայաստանում նոր թափ հավաքեցին թուրք-քրդական բախումները, որոնք չշրջանցեցին նաև Դիարբեքիրը։ Փոխադարձ հրետակոծությունների ժամանակ տաճարը խիստ վնասվեց՝ փակվելով ու կրկին անհասանելի դառնալով մարդկանց համար։

Церковь Святого Киракоса после турецко-курдских столкновений в 2015 году
© Sputnik / provided by Nairi Hokhikyan
Դիարբեքիրի Սուրբ Կիրակոս եկեղեցին

Կարոտը պատմում է, որ Դիարբեքիրի հայկական արժեքներն այժմ ենթարկվում են նաև գանձագողերի հարձակումներին։ Մի կողմից թուրք զինվորականներն են կրակում, մյուս կողմից էլ գանձագողերն են հիմքերը քանդում։ Նրանք վաճառում են եկեղեցու քարերը, փորձում հիմքերի տակ ոսկի գտնել։ Թուրքերի ու քրդերի շրջանում մինչև հիմա լեգենդներ են պտտվում, թե հայերը մեծ քանակությամբ գանձեր են թողել։

«Սուրբ Կիրակոս եկեղեցին մեր ամենամեծ գանձն է։ Արևմտյան Հայաստանի տարբեր վայրերից հայերը գալիս են այստեղ, որ ծանոթանան մյուս հայերի հետ ու միաժամանակ ծանոթանան իրենց քրիստոնեական անցյալի հետ։ Մարդիկ այստեղ ամեն կիրակի առավոտյան սրճարանում խոսում են հայոց պատմության, մեր անցյալի, կոտորածի, գերդաստանների պատմության մասին։ Մենք քննարկում ենք այն պատմական ժառանգությունը, որ ստացել ենք մեր նախնիներից, իսկ այդ ժառանգությունը հսկայական է, թեպետ տարիների ընթացքում շատ է վնասվել»,-նշում է Կարոտ Սասունյանը։

Դիարբեքիրի հայկական գանձերից մեկն էլ Սուրբ Կիրակոսի շուրջը համախմբված հայերն են։ Նրանք մկրտություն են ստացել Սուրբ Կիրակոսում և տարիներ շարունակ իրենց ազգային ծեսերն ու արարողությունները կատարում են հենց Սուրբ Կիրակոսի բակում։

Ամասիացի Օհանը և մյուսները․ ինչու են թուրք գրողները խոսում Արևմտյան Հայաստանի հայերի մասին

«Մեծ եղեռնից հետո մենք ո՛չ դպրոց ենք ունեցել, ո՛չ ուսուցիչ, ո՛չ էլ քահանա, բայց անգամ այդ պայմաններում, համախմբվելով միայն եկեղեցու շուրջը, կարողացանք պահպանել մեր հայկական ինքնությունը»,-զրույցը եզրափակում է դիարբեքիրցի մեր հայրենակիցը՝ շեշտելով, որ իրենք կկարողանան կրկին բացել եկեղեցու դռները՝ միավորելու պատմական հայրենիքի տարբեր վայրերում ապրող հայերին։

Ըստ ոչ պաշտոնական տվյալների՝ ավելի քան 1,5 մլն բնակիչ ունեցող Դիարբեքիրում մոտ 20․000 էթնիկ հայ կա։

«Ես չմոռցերիմ հայերեն, կխոսամ». Սասունի հայերն ու նրանց ամուսնության չգրված օրենքները

194
թեգերը:
քուրդ, Թուրքիա, Թուրք, Արևմտյան Հայաստան, Եկեղեցի, Դիարբեքիր
Ըստ թեմայի
700,000 համշենահայերը․ ինչո՞ւ են Հոպայի թեյը հայկական համարում
Ինչպես Ուդի Երվանդը ԱՄՆ-ից վերադարձավ ու սկսեց հայկական երգը տարածել Արևմտյան Հայաստանում
Ինչպես սասունցի Բեհչեթը դարձավ Կարոտ․ Արևմտյան Հայաստանում ապրող ու աշխատող հայ լրագրողը
Сбор грибов в Новгородской области

Սնկից վախենալ պետք չէ, իսկ զգուշանալ արժե․ ինչպե՞ս տարբերել ուտելի և թունավոր սնկերը

420
(Թարմացված է 09:29 10.08.2020)
Ամեն տարի Հայաստանում սնկից թունավորման մի քանի տասնյակ դեպքեր են գրանցվում։ Պարզվում է՝ նույնիսկ ուտելի սնկերը կարող են թունավորման պատճառ դառնալ։ Sputnik Արմենիան փորձել է ներկայացնում է՝ ինչպես ուտելի սունկ ընտրել և թունավորումներից խուսափել։

Համեղ, հյութեղ, սննդարար, խորհրդավոր, երբեմն էլ՝ «նենգ ու դավադիր». այսպիսին են սնկերը: Facebook-յան տարբեր խմբերում հաճախ կարելի է բազմաթիվ գրառումներ տեսնել․ «Ասացեք, խնդրում եմ՝ այս սունկն ուտելի՞ է, թե՝ ոչ»։ Տեղադրում են սնկի լուսանկարն, ու սկսվում է առցանց, ոչ մասնագիտական խորհրդատվությունը։ Մեկն ասում է՝ այո, մյուսը՝ հակառակն է պնդում, երրորդը խորհուրդ է տալիս սունկը եփելիս ջրի մեջ արծաթե գդալ մտցնել, եթե սևանա, նշանակում է՝ կաթսայում թունավոր սունկ կա, մեկ ուրիշն էլ՝ թե ճիշտը սոխն ու սխտորն են։ Սնկաբանների խոսքով՝ միայն լուսանկարով հաճախ պարզապես անհնար է կողմնորոշվել։ 

Արծաթե գդալը, սոխը, սխտորն ու մնացածն էլ ժողովրդական միֆեր են։ Ուտելի և թունավոր սնկերը կարող են այնքան նման լինել, որ երբեմն հենց իրենք՝ սնկաբանները, լաբորատոր փորձաքննության կարիք են ունենում։ Ի վերջո, պարզվում է՝ կարելի է թունավորվել նույնիսկ ոչ թունավոր սունկ ուտելիս։

Հայաստանի սնկաշխարհը՝ բուժիչից մինչև մահաբեր

Լուսինե Մարգարյանը երկար տարիներ է՝ ուսումնասիրում է սնկերի բարդ ու հետաքրքիր աշխարհը։ Ասում է՝ Հայաստանում հայտնաբերվել է ավելի քան 4600 սնկատեսակ։ Բայց ոչ բոլորն են անզեն աչքով տեսանելի, դրանց մեծ մասը միկրոսկոպիկ չափեր ունեն։ Տեսանելիներին գիտնականներն անվանում են մակրոմիցետներ, որոնցից Հայաստանում 1300-ից ավելի տեսակներ են հանդիպում։ Մակրոմիցետների հիմնական մասը գլխարկավորներն են՝ այն սնկերը, որոնք, ըստ էության, մենք սունկ ենք անվանում։

ՀՀ-ում հանդիպող սնկերից ավելի քան 300-ը ուտելի են, 120-ը՝ բուժիչ հատկություններ ունեն, իսկ 63-ը համարվում են թունավոր. կարող են տարբեր աստիճանի թունավորումներ առաջացնել։ Հայաստանում կան նաև մահացու թունավոր սնկեր։ Բայց սնկերի դեպքում ամեն ինչ այդքան էլ հեշտ չէ։ Պարզվում է՝ ուտելիներն էլ կարող են «պայմանական ուտելի» լինել։

«Պայմանականները որոշակի մշակում պետք է անցնեն, նոր օգտագործվեն։ Պետք է, օրինակ, կրկնակի եռացնել, թրջել կամ երկարատև չորացնել»,- ասում է Մարգարյանը։

Նրա խոսքով՝ սխալ մշակելու դեպքում «պայմանական ուտելիներն» էլ կարող են թունավորման պատճառ դառնալ։

Ինչպես սունկ հավաքել ու չթունավորվել

Հայաստանում սնկային թունավորումներն առավել հաճախ գրանցվում են Լոռիում։ Պատճառը մեկն է՝ այստեղ սունկ հավաքողները շատ են։ Այս տարի արդեն կուրթանցի մի ամբողջ ընտանիք է թունավորվել։

Թունավոր և ուտելի սնկերը տարբերակելու մեր տատերի ավանդական եղանակներ պետք է մի կողմ դնել. կա՛մ իսկապես շատ լավ ճանաչել սնկերը, կա՛մ էլ՝ արկածախնդրության չդիմել։ Չթունավորվելու և չթունավորելու այլ տարբերակ չկա։ Սնկաբանները հաճախ են գիտարշավներ կազմակերպում Հայաստանի տարբեր շրջաններում։ Մարգարյանն ասում է՝ տեղացիների շրջանում հանդիպում են մարդիկ, որոնք շատ լավ են ճանաչում սնկերը, բայց և հավելում է՝ սխալվելու հավանականություն միշտ կա։

Микологи во время научной экспедиции
© Photo : provided by Lusine Margaryan
Սնկաբանները՝ գիտարշավի ժամանակ

Սխալ սունկ ընտրելը, պայմանական ուտելիների ոչ ճիշտ մշակումը, սննդի մեջ քիմիական, աղտոտված և հիվանդ սնկերի կիրառումը, այն հիմնական գործոններն են, որոնք դառնում են թունավորման պատճառ։

«Երբ սիրողական սունկ են հավաքում, շատ ճիշտ է սունկն ամբողջությամբ հավաքելը։ Կարող է գլխարկի մոտից կտրեք, իսկ մնացած մասը չերևա, չտեսնեք՝ այն, ինչը կարող էր հուշել, որ սունկը թունավոր է, օրինակ՝ ոտիկի վրայի օղակը, ստորին հատվածում պարկաձև պատյան՝ վոլվա և այլն»,- հուշում է Մարգարյանն ու միանգամից շտապում ավելացնել՝ նույնիսկ եթե օղակն ու վոլվան բացակայում են, դա դեռ չի նշանակում, թե սունկը թունավոր չէ։ Թունավոր և ուտելի սնկերի միջև հստակ արտաքին տարբերակիչներ չկան։ Անգամ բոլորին քաջ հայտնի շամպինյոնը թունավոր տեսակներ ունի․ դրանք տարբերվում են իրենց դեղնավուն երանգով։

«Դժգույն գարշասունկը մահացու թունավոր տեսակ է, որը երիտասարդ ժամանակ շատ նման է կանաչուկին։ Այն ուտելի տեսակ է, շփոթելն էլ հեշտ է»,- զգուշացնում է սնկաբանը։

Թունավորվել կարելի է նույնիսկ խոհանոցում հաճախ օգտագործվող կախասնկից։ Մարգարյանը հիշում է՝ նման մի դեպք Լոռիում է պատահել։ Կախասնկից բացի, ցանկացած այլ ուտելի սնկերը ևս կարող են թունավորման պատճառ դառնալ, եթե քիմիական աղտոտվածություն ունեն։

«Եթե, օրինակ, շամպինիոնը հավաքվի փողոցի եզրից, որտեղով մեքենաներ են անցնում, հավանականությունը մեծ է, որ այն քիմիական աղտոտվածություն կունենա, որովհետև հողից կլանած կլինի ծանր մետաղները։ Կամ գյուղացիները հաճախ անտառի մի մասը սկսում են մշակել միջատների դեմ տարբեր քիմիական նյութերով, ասենք՝ ազնվամորի աճեցնելու համար, այդ հատվածում աճող սունկը կարող է թունավորում առաջացնել»,- պարզաբանում է սնկաբանը։

Եվ վերջապես, սննդակարգում չի կարելի օգտագործել գերհաս սնկեր. սնկի գերհասունացած լինելու մասին է հուշում գլխարկի ներքին հատվածը։ Եթե այն ամբողջովին բացված է, ուրեմն սունկը գերհաս է։ Չի կարելի նաև սունկը երկար պահել նույնիսկ՝ սառնարանում, քանի որ ջրային զանգվածը մեծ է, այն շուտ է փչանում։ Մեր զրուցակիցը, որը նաև փորձառու տանտիկին է, խորհուրդ է տալիս սունկը եռացնել նոր պահել սառցարանում։

Սնկային թունավորումները կարող են առաջանալ նաև օրգանիզմի անհատական ռեակցիայի պատճառով։ Սունկն ու ալկոհոլն էլ լավ ընկերներ չեն. որոշ սնկատեսակներ ռեակցիայի մեջ են մտնում ալկոհոլի հետ ու թունավորման պատճառ դառնում։ Մինչև 3-4 տարեկան երեխաներին էլ խորհուրդ չի տրվում սունկ ուտել։

Եթե թունավորվել եք...

Սնկից թունավորման ախտանշանները հնարավոր չէ չնկատել ու չզգալ. որովայնային սուր և կտրուկ ցավ, գլխապտույտ, սրտխառնոց, փսխումներ, ընդհանուր թուլություն, մարմնի ջերմաստիճանի նվազում և այլն։ Եթե ունեք այս ախտանշանները, ապա ինքնաբուժմամբ մի զբաղվեք, անմիջապես դիմեք բժշկի։ Միակ բանը, որ կարող եք մինչև հիվանդանոց հասնելն անել, կում-կում և շատ ջուր խմելն է՝ սովորական կամ աղի։

Սնկերը հարուստ են սպիտակուցներով, վիտամիններով, ֆերմենտներով, գրեթե բոլոր սնկերը՝ թե թունավոր, թե ուտելի, ունեն բուժիչ հատկություններ։ Դա է պատճառը, որ աշխարհի տարբեր երկրներում բազմաթիվ սնկատեսակներ աճեցնում են դեղամիջոցների, նաև կոսմետիկայի արտադրության համար։ Սնկից վախենալ պետք չէ, իսկ զգուշանալ՝ արժե։ Պարզապես մի հավաքեք ու մի օգտագործեք անծանոթ սնկատեսակ, իսկ եթե դա արել եք, ապահովության համար մեկ օրինակ պահեք, որպեսզի, «Աստված մի արասցե»-ի դեպքում մասնագետները հեշտությամբ բացահայտեն թունավորման պատճառը։

420
թեգերը:
ջուր, թունավորում, Լոռի, սունկ, Հայաստան
Ըստ թեմայի
Գնացել էր սունկ հավաքելու. Բերդում տղամարդը չի վերադարձել անտառից
Սունկ է հավաքել և ամենագնաց վարել. ինչպես է Պուտինը հանգստանում տայգայում. տեսանյութ
Տավուշում սունկ հավաքելու գնացած տղամարդուն գտել են
Մինսկ

Sputnik Բելառուսի լրագրողին ծեծել են Մինսկում բախումների ժամանակ

0
(Թարմացված է 14:53 10.08.2020)
Ոստիկանությունը ձերբակալել է նաև WarGonzo հեռուստաալիքի հաղորդավար Սեմյոն Պեգովին, որը վերջերս լուսաբանում էր Տավուշի մարզում տեղի ունեցած հայ-ադրբեջանական բախումները։

ԵՐԵՎԱՆ, 10 օգոստոսի – Sputnik. Sputnik Բելառուսի լրագրող Եվգենի Օլեյնիկին ձերբակալել և ծեծի են ենթարկել մայրաքաղաքում գիշերը տեղի ունեցած բախումներից հետո, հայտնում է խմբագրությունը։

«Առավոտյան 6-ին նա տուն էր վերադառնում շտապօգնության հիվանդանոցում տուժածների մասին նյութից հետո։ Խմբագրության հետ կապի լրագրողը կարողացել է դուրս գալ շատ ավելի ուշ», – գրված է հաղորդագրության մեջ։

Այլ մանրամասներ դեռ չեն հայտնում։

Ալեքսանդր Լուկաշենկոն նախագահական ընտրություններից հետո առաջին հայտարարությունն է արել

Նշենք, որ Տելեգրամի Baza ալիքն իր հերթին տեսանյութ է հրապարակել, որտեղ երևում է, թե ինչպես է բելառուսական ՕՄՕՆ–ը ձերբակալում WarGonzo ալիքի հաղորդավար Սեմյոն Պեգովին։

«Տեսանյութից դատելով` Պեգովն անգիտակից վիճակում է։ Այժմ Սեմյոնը զանգերի և հաղորդագրությունների չի պատասխանում, ձերբակալման պահից նրա մասին ոչինչ հայտնի չէ։ Խմբագրությունը վերջին անգամ նրա հետ կապ էր հաստատել օգոստոսի 8-ին», – գրված է հաղորդագրության մեջ։

Նշենք, որ Պեգովը հուլիսին լուսաբանում էր ՀՀ Տավուշի մարզում հայ–ադրբեջանական սահմանին տեղի ունեցող սրացումները։

0
թեգերը:
ծեծ, Լրագրող, Sputnik, Բողոքի ակցիա, Նախագահ, Ընտրություններ, բախումներ, Բելառուս, Մինսկ
Ըստ թեմայի
Դիմակով ու հակասեպտիկով. ինչպես են Երևանում անցնում Բելառուսի նախագահի ընտրությունները
Հայտնի են Բելառուսի նախագահական ընտրությունների նախնական արդյունքները
«Վահանները ցա՛ծ դրեք». ինչ էր կատարվում գիշերը Մինսկում. տեսանյութ