Բաղանիս գյուղի փոքրիկ բնակիչը

«Մեզ չեն կոտրի». ինչպես է ապրում Ադրբեջանին սահմանակից հայկական գյուղը. լուսանկարներ

1319
(Թարմացված է 11:17 18.09.2018)
Սեպտեմբերի 2-ից սկսած՝ գրեթե ամեն երեկո ադրբեջանական զինված ուժերը գնդակոծում են Տավուշի մարզի Բաղանիս գյուղը: Sputnik Արմենիայի նկարահանող խումբը տեղում է ծանոթացել իրավիճակին:

Տևական ժամանակ է` ճանապարհորդում եմ հայկական գյուղերով և հասկացել եմ, որ բնակչության բարոյահոգեբանական վիճակի լավագույն ցուցանիշը ծերունիների ու երեխաների պահվածքն է: Բավականին բարեկեցիկ համայնքներ եմ տեսել, որտեղ երեխաները մեծահասակների պես են խոսում և մեծահասակների տեսք ունեն, երբեմն էլ տեսել եմ անհուսալի աղքատ գյուղեր, որտեղ ծերունիներն այնքան դրական են տրամադրված, որ բարություն են ճառագում: Բաղանիսը համայնք է, որտեղ ապրում են շատ ուժեղ, իմաստուն ծերունիներ և անվախ փոքրիկներ:

Глава администрации села Баганис Нарек Саакян
© Sputnik / Aram Nersesyan
Բաղանիսի գյուղապետը

Գյուղ մտնելուց առաջ մի կոշկարարանոց կա՝ հայտնի սպորտային կոշիկի ապրանքանիշի նշանով: Արդեն հետաքրքիր է. ոչ բոլոր գյուղերում կտեսնես կոշկարարների, առավել ևս՝ կոշկակարանոց: Մոտենում ենք գյուղապետարանի շենքին: Մեզ մի երիտասարդ է դիմավորում: Պարզվում է` հենց նա է գյուղապետ Նարեկ Սահակյանը, որը կես ժամը մեկ զանգում էր մեզ ու անհանգստանում, թե բան չի պատահել ճանապարհին: Հենց այդ ժամանակ նա երեխաներին ճանապարհում էր մարզային սպորտային մրցումների: Յուրաքանչյուրին անձամբ հաջողություն է մաղթում, իսկ տղաներն ընկերավարի խոստանում են վերադառնալ հաղթանակով:

Տղաների հեռանալուց հետո մտնում ենք գյուղապետարանի շենք: Նարեկը մեզ տանում է առաջին հարկում գտնվող սենյակ: Պատերը ներկված են վառ գույներով և երեխաների հոտ է գալիս (հաճելի քաղցր կաթնային հոտ): Մանկապարտեզն է: Նա շշուկով հարցնում է դաստիարակներին՝ երեխաները քնա՞ծ են: Պատասխանում են, որ բոլորը քնած են, բացի մի աղջկանից: Նկատում ենք, որ փոքրիկը նստած է բազմագույն մահճակալին և հոնքերը կիտած փորձում է հասկանալ, թե ով է հյուր եկել: Իսկույն երևում է, որ աղջիկն ուժեղ բնավորություն ունի: Նա ամենահամառն է, և ոչ մեկին չի հաջողվում նրան ստիպել անել այն, ինչ չի ուզում: Մեզ այդպես էլ չի հաջողվում իմանալ նրա անունը:

Село Баганис
© Sputnik / Aram Nersesyan
Աղջիկը, որի անունն այդպես էլ չիմացանք

Գյուղապետը մոտենում է նրան, ժպտալով ինչ-որ բան է հարցնում: Աղջիկը գլխով է անում և շարունակում է ուսումնասիրել մեր լուսանկարչին: Այդ ժամանակ Նարեկը լուսանկարում է երկրորդ հարկում քնած երեխային: Դաստիարակներն ասում են, որ նրա որդին է՝ Արամը: Հետո մենք հենց երեխայից իմանում ենք, որ նա երկու տարեկան է (հոկտեմբերի 15–ին կդառնա 3–խմբ.), թեև որոշ մեծահասակներից լավ է խոսում: Արամը մեզ նոր բառ է սովորեցնում՝ բացատրելով, որ Բաղանիսում ընկույզին «կակալ» են ասում:

Село Баганис. Арам.
© Sputnik / Aram Nersesyan
Արամը

Վերջերս վերանորոգված դահլիճում ավագ երեխաները զբաղվում են մենամարտերով և պարերով, իսկ փոքրերը ընկույզ և շագանակ են կոտրում: Փոքրիկ Արամը մեզ ծանոթացնում է Նանեի՝ ֆրանսիական սանրվածքով աղջկա հետ: Նա խելացի մանկական աչուկներ ունի: Սկզբում ամաչում է, բայց հետո սկսում է պատմել, թե ինչպես են ամեն երեկո կրակում, և երբ մթնի, մենք ստիպված պետք է մնանք իրենց տանը և քնենք իր մահճակալին:

Село Баганис. Нанэ.
© Sputnik / Aram Nersesyan
Նանե

Նանեն մենամարտերի մարզչի դուստրն է, իսկ մարզիչը Նանեի տարիքի տղաների ահուսարսափն է: Աղջիկը չի խոստովանում, որ կարող է հաղթել հոր ցանկացած աշակերտին, բայց Դավիթը՝ նրա մեծ ընկերը, վստահ է, որ Նանեն կարող է դա անել։ Դրանով հանդերձ`տղան Նանեին վախկոտ է համարում, իսկ իրեն` քաջ, որովհետև ինքը չի վախենում կրակոցներից:

Իսկ մի րոպե անց խոստովանում է, որ չգիտի` ինչպես պաշտպանի դասարանի բոլոր աղջիկներին, քանի որ ինքը միակ տղան է: Դավիթը պատմում է, որ ինքը երազում է հետախույզ դառնալ: Հետո քաջություն է հավաքում և խնդրում է իմ դեղին ապակիներով ակնոցը: Դավիթն ու Նանեն հերթով քթներին են դնում այն ու բարձր ծիծաղում: Նրանց դուր են գալիս վառ գույները:

«Քույրիկ, մեր մազերը նման են, եթե ես նման ակնոց ունենայի, բայց ավելի փոքր, դու կարող էիր չգնալ գյուղից: Մենք բոլորին կասեինք, որ դու իմ մեծ քույրն ես», — կատակով ասում է աղջիկը: Ես խոստանում եմ հաջորդ անգամ նրա համար ճիշտ այդպիսի ակնոց բերել:

Բաղանիսում, ի տարբերություն այլ համայնքների, որտեղ ընտանիքներում ավանդաբար նախընտրում են տղա ունենալ, ավելի շատ են գնահատում աղջիկներին: Բայց որքան էլ տարօրինակ լինի, տղաներ ավելի շատ են ծնվում: Այդ մասին ասում է ոչ միայն Նարեկը, այլ նաև մյուս գյուղացիները: Միայն Արմենը համաձայն չէ: Նա խոսում է տեղի բարբառով և աչքի է ընկնում սրամտությամբ: Երեք աղջիկ ու երկու տղա ունի, վերջինները երկվորյակ են: Տղամարդն ուզում է ավելի շատ երեխաներ ունենալ, բայց կինը դեմ է:

Արմենը կարծում է, որ երեխաները մարդու ամենամեծ հարստությունն են, և նրանք պետք է շատ լինեն: Կնոջ միակ հակափաստարկն այն է, որ «մենք մեծ ենք, արդեն հերիք է», ու խոստովանում է` արդեն ի վիճակի չէ հետևել չարաճճի Արգամին ու Վանին: Ասում է, որ տղամարդիկ իրենց ընտանիքում ավելի ուժեղ են, իսկ աղջիկները՝ խելացի: Նա պատմում է, որ երեք աղջիկները սովորում են Երևանում: Տղաներն ամաչում են մեզնից, փորձում են թաքնվել հոր մեքենայի մեջ: Իսկ երբ մայրը սկսում է պատմել, թե որքան սարսափելի է գիշերները, տղաներից մեկը՝ Արգամը կամ Վանը (ես այդպես էլ չկարողացա տարբերել նրանց), դժգոհ նայում է նրան:

«Ինչի՞ց ես վախենում: Մենք միշտ քեզ հետ ենք: Տե՛ս` ինչ ուժեղ ենք», — ասում է տղան և ցույց տալիս ձեռքերի մկանները:

Село Баганис. Аргам и Ван.
© Sputnik / Aram Nersesyan
Արգամն ու Վանը

Ընտանիքը հավաքում է իրերը, որ սար բարձրանա, որտեղ արածում են ընտանի կենդանիները: Մենք հրաժեշտ ենք տալիս նրանց և ծանոթանում Գրիշա պապի հետ: Տղամարդը խոստովանում է, որ ինքն անձնագրով ոչ թե Գրիշա է, այլ Արտեմ, և եթե որոշենք գրել իր մասին, ապա պետք է երկու անունն էլ նշենք: Նրանց տոհմի չորրորդ սերունդն է ապրում Բաղանիսում: Չորս երեխա ունի և շատ թոռներ: Գրիշա պապը 86 տարեկան է, նա սիրում է գյուղում քայլել: Ծերունին հավաստիացնում է, որ ուր էլ գնանք, միևնույն է` կհանդիպենք նրան:

Село Баганис. Гриша, он же Артем
© Sputnik / Aram Nersesyan
Գրիշա կամ Արտեմ պապը

Դրանում համոզվելու համար ընդամենը կես ժամ է պահանջվում: Երկրորդ անգամ մենք պապիկին հանդիպում ենք գյուղի խանութում, հետո արդեն գյուղացիների տների մոտ: Գրիշան` նույն ինքը Արտեմը, համոզված է, որ ոչինչ չի կարող հաղթել մարդուն, քանի դեռ նա հավատում է իրեն: Պապը վստահ է, որ բաղանիսցիներն ուժեղ ժողովուրդ են:

«Թող կրակեն, մենք չենք վախենում: Արևածագին գնդակները կհավաքենք դպրոցի բակից և երեխաներին կուղարկենք սովորելու: Մեզ չեն կոտրի», — ասում է կենսախինդ պապը:

Մեզ մոտ է վազում Եվա անունով մի աղջիկ: Մի շնչով պատմում է, որ իրենց տան վրա նույնպես կրակել են: Ասում է, որ գնդակները մնացել են պատերի մեջ, պետք է անպայման գնալ ու տեսնել: «Նույնիսկ մեծահասակներն են վախենում այդ բարձր ձայներից, իսկ ես` ոչ»,- հպարտանում է Եվան: Նա երեխայավարի ու առանց ընդմիջումների պատմում է, որ մայրն ուսուցչուհի է, հայրը Ռուսաստանում է, ինքն ուզում է դերասանուհի դառնալ, որովհետև մորաքրոջ ամուսինը դերասան է, և նրան ցույց են տալիս հեռուստացույցով:

Село Баганис. Вика.
© Sputnik / Aram Nersesyan
Եվա

Ասում է, որ Նիկոլ Փաշինյանը եկել է իրենց գյուղ, քույրը հասցրել է լուսանկարվել հետը, իսկ ինքը՝ ոչ: Հետո ուզում է ցույց տալ գյուղի եկեղեցին և իր հետ գնդակ է վերցնում, եթե հանկարծ որոշենք խաղալ: Ճանապարհին նրա մայրը՝ տարրական դասարանի ուսուցչուհի Արմինեն, պատմում է, որ մի քանի ամիս կրակոցներ չեն եղել, բայց հիմա կրկին սկսել են կրակել:

«Մենք ոչ մի բանից չենք վախենում, իսկ ով վախենում է, թող փախչի», — ասում է աղջիկը և աչքով անում:

Անցնում ենք հին տան կողքով: Դարպասներից նայում է ձեռնափայտով մի տկար տատիկ: Թուփիկ տատն է: Մենք երկար համոզում ենք նրան, որ ասի անունը, իսկ երբ իմանում ենք, շատ ենք զարմանում, բայց աշխատում ենք ցույց չտալ: Մի վայրկյան դադարից հետո ես ու լուսանկարիչը միասին ասում ենք. «Ինչ գեղեցիկ անուն ունեք»: Տատիկի դեմքը պայծառանում է, ու նա մեզ իր տուն է տանում:

Село Баганис. Бабушка Тупик (Кустик).
© Sputnik / Aram Nersesyan
Թուփիկ տատը

Տունը լցված է խաղալիքներով ու մանկական գրքերով: Բայց դատելով իրերի դասավորությունից ու փոշուց՝ նա մենակ է ապրում: Մենք դուրս ենք գալիս պատշգամբ, որտեղ բոլոր ապակիները կոտրված են, իսկ պատերի մեջ անցքեր են: Ինչ-որ բան է պատմում, բայց մենք դժվարությամբ ենք հասկանում, քանի որ խոսում է տեղի բարբառով և արագ-արագ: Հետո հասկանում ենք, որ ուզում է ցույց տալ նկուղում գտնվող ապաստարանը, որտեղ 90-ականներն թաքցրել է երեխաներին: Նրա խոսքով՝ գրեթե բոլոր տներում կան նման ապաստարաններ, մի քանիսը հիմա էլ են օգտագործում կրակոցների ընթացքում:

Գյուղում քայլելու ժամանակ մենք համոզվում ենք դրանում: Հետո նշում ենք, որ այնտեղ ճանապարհները լավն են, գազ և ջուր կա, վերանորոգված են մանկական խաղահրապարակները, դպրոցը: Գյուղացիները վստահեցնում են, որ համայնքի ղեկավարը (Նարեկը չեկավ մեզ հետ, որպեսզի չամաչեցնի գյուղացիներին) սիրում է իր աշխատանքը և լավ է աշխատում: Հետո պատմում են, որ ի տարբերություն գործընկերների, նա տիրապետում է ժամանակակից տեխնոլոգիաներին և համացանցի օգնությամբ տեղեկատվություն է տարածում գյուղի մասին, բարերարներ է գտնում և իրագործում է գյուղի համար կարևոր նախագծերը: Բայց նա մի թերություն ունի՝ քիչ երեխաներ ունի:

Մենք փոխանցում ենք նրան այդ դիտողությունը: Նարեկը խոստանում է «ուղղվել»: Իսկ հետո ասում է, որ մարզային մրցումների մեկնած տղաները պահել են իրենց խոստումը՝ երկու առաջին և մի քանի երկրորդ տեղ են «բռնել», բայց մրցումները դեռ ավարտված չեն:

  • Բաղանիս
    Բաղանիս
    © Sputnik / Aram Nersesyan
  • Բաղանիս
    Բաղանիս
    © Sputnik / Aram Nersesyan
  • Բաղանիս
    Բաղանիս
    © Sputnik / Aram Nersesyan
  • Բաղանիս
    Բաղանիս
    © Sputnik / Aram Nersesyan
  • Բաղանիս
    Բաղանիս
    © Sputnik / Aram Nersesyan
  • Բաղանիս
    Բաղանիս
    © Sputnik / Aram Nersesyan
  • Բաղանիս
    Բաղանիս
    © Sputnik / Aram Nersesyan
  • Բաղանիս
    Բաղանիս
    © Sputnik / Aram Nersesyan
  • Բաղանիս
    Բաղանիս
    © Sputnik / Aram Nersesyan
  • Բաղանիս
    Բաղանիս
    © Sputnik / Aram Nersesyan
  • Բաղանիս
    Բաղանիս
    © Sputnik / Aram Nersesyan
1 / 11
© Sputnik / Aram Nersesyan
Բաղանիս
1319
Ըստ թեմայի
Ադրբեջանը գնդակոծում է Տավուշի Բաղանիս գյուղը. գյուղացիներն ավելի զգուշավոր են դարձել
Սահակյան. «Ադրբեջանական հենակետից գնդակոծել են Տավուշի մարզի Բաղանիս գյուղը»
Կրակոցների տակ. սահմանամերձ Բաղանիսում կյանքը եռում է
Բաղանիսի գյուղապետը պատմել է` կրակոցներից հետո ինչպես է գիշերն անցել Տավուշի մարզում
Ապրել ադրբեջանցիների քթի տակ, բայց աչքից հեռու. սահմանամերձ Բաղանիսում նոր գաղափար ունեն
Բաղանիսում ցորենն առատ է, թշնամու կրակոցից էլ երկնչող չկա
Երեխաներ, արխիվային լուսանկար

Արժե՞ արդյոք երեխաներին գեղեցիկ գրել սովորեցնել, եթե դա նրանց գրեթե պետք չի գա

24
(Թարմացված է 22:51 24.09.2020)
Եկեք անկեղծ լինենք։ Երբեմն արժե մտածել այնպիսի հարցերի շուրջ, որոնց պատասխանները առաջին հայացքից ակնհայտ են թվում և կասկած չեն հարուցում։ Թույլ տվեք այսօր նման մի անսովոր հարցադրում անել՝ արդյո՞ք արժե մեր երեխաներին գրել սովորեցնել։
Մենք թանաքամանի սերունդ էինք. արդյոք նոր սերունդն էլ պետք է ձեռքով գրել սովորի

Համաձայնեք՝ այս հարցը կարծես թե միանգամայն անհեթեթ է թվում։ Ինչպես թե երեխաները գրել չսովորեն։ Իրականում ամեն ինչ այդքան միանշանակ չէ։ Խոսքը հենց ձեռքով գրելու, այսինքն՝ ձեռագրի մասին է։ Իզուր չէ, որ հին փաստաթղթերը, գրքերը ձեռագիր էին կոչվում՝ ուղղակի ձեռքով էին գրվում, վերջում էլ դրանով զբաղվողը լուսանցքում ավելացնում էր․ «Զի կար մեր այս էր», այսինքն՝ լա՞վն է այս ձեռագիրը, թե՞ ոչ՝ դատեք ինքներդ, բայց իմ կարողություններն ընդամենը այսքան էին։

​ Բայց դառնանք մեր օրերին, ավելի ճիշտ մեր մանկության օրերին։ Համակարգիչների այս դարում շատերը  չեն էլ պատկերացնի, բայց մեր ժամանակ, երբ սկսեցինք դպրոց գնալ, իսկի ինքնահոս էլ գոյություն չուներ։ Դասի էինք գալիս սովորական գրիչով, որն ուներ գրչածայր, մի բան էլ թանաքաման էինք քարշ տալիս պայուսակում, թանաքը թափվում էր, գրքերն ու շորերն էին կեղտոտվում, մի խոսքով՝ ամենօրյա փոքրիկ աղետ։ Բա դասատուներն ինչպիսի աչալրջությամբ և ուշիուշով էին հետևում, որ մենք գեղեցիկ գրենք, հատ-հատ շարենք տառերը ադամանդների նման։ Իսկ հիմա խոստովանեմ՝ ավելի ու ավելի հաճախ եմ մտածում՝ բայց դա ում էր պետք։ Ճիշտն ասած ինձ մոտ հաճախ են նման հանցավոր մտքեր ծագում, օրինակ, երբեք չեմ հասկացել, թե քիմիան ինչու էինք սովորում։ Թող ներեն ինձ քիմիայի բոլոր ուսուցիչները, բայց ախր այդ առարկայի գործնական օգուտը կյանքումս երբեք չեմ զգացել։ Բայց եթե դուք զգացել եք, չեմ վիճի։

Ձեռագրի մասին էի խոսում։ Դուք վերջին անգամ երբ եք ձեռագրով մի բան գրել։ Մեծ Բրիտանիայում դեռ մի քանի տարի առաջ հարցում է անցկացվել 2 հազար մեծահասակների շրջանում և պարզվել է, որ միջին բրիտանացին վերջին անգամ գրիչով մի բան է գրել 41 օր առաջ, ընդ որում՝ մեծ մասը խոստովանել էր, որ ուղղակի գրառումներ էր արել, թե ինչ պիտի գնի խանութից։ Այդ գրառումները կարելի է նաև տպագիր գրել, այսինքն՝ հիմա արդեն բավական է ընդամենը իմանալ, թե ինչպես են նկարում տառերը կոպիտ գծերով։ Ավելին պետք չէ՝ բոլորը կհասկանան Ձեր գրածը։

Վախի վրա հիմնված հասարակությունն ապագա չունի․ ինչից էր վախենում Անգելա Մերկելը

​Ու մի բան էլ ասեմ․ ես հո պատահաբար չեմ այս հարցին անդրադառնում, այն քննարկում են աշխարհով մեկ։ Մի քանի տարի առաջ Իլինոյս ամերիկյան նահանգի տեղական խորհրդարանը հաղթահարեց նահանգապետի վետոն և օրենք ընդունեց, ըստ որի դպրոցներում երեխաներին այնուամենայնիվ պետք է պարտադիր սովորեցնեն ձեռագրով գրել։ Բայց ամերիկյան այլ նահանգներում դա արդեն պարտադիր չէ։ Ֆինլանդիայի դպրոցներում էլ են արդեն հրաժարվել ձեռագրի դասերից՝ հենց առաջին դասարանից երեխաներին տպել են սովորեցնում համակարգչի ստեղնաշարով։

Եթե կասեք, որ Եվրոպայում հերթական հիմարությունն են արել, տեղեկացնեմ, որ ինչպես վկայում է հնդկական մամուլը, այդ երկրի որոշ դպրոցներում էլ այլևս երեխաներին ձեռքով գրել չեն սովորեցնում։ Ճիշտ է՝ ավանդապաշտ  Բրիտանիայում գործը դրան դեռ չի հասել, բայց մարդիկ ավելի ու ավելի հաճախ են հարցնում՝ իսկ արդյոք արժե այդքան ժամանակ վատնել երեխաներին գեղեցիկ գրել սովորեցնելու համար, երբ արդեն ակնհայտ է, որ դա նրանց հետագա կյանքում երբեք պետք չի գա կամ գրեթե պետք չի գա։

​Լավ, ավարտեմ, քանի դեռ ինձ չեն մեղադրել գրագիտության դեմ պայքար ծավալելու մեջ։ Ախր, կներեք, ձեռքով գրելը գրագիտության հետ այնքան էլ մեծ կապ չունի։ Կարելի է ասել՝ ամենեւին կապ չունի։

Նույնիսկ ձախողման դեպքում երբեք չի կարելի հուսահատվել

24
թեգերը:
երեխա, դպրոց, Եվրոպա, Հայաստան
թեմա:
5 րոպե Դուլյանի հետ
Ըստ թեմայի
Ո՞ր խավին ենք պատկանում հայերս․ սոցիալիզմի ու կապիտալիզմի արանքում
Ինչպես ենք ավելացնելու Հայաստանի բնակչությունը, երբ ամբողջ աշխարհում հակառակ միտումն է
Բոլորն էլ գիտեն, որ երկինքը կապույտ է, դուք ասեք, թե ինչու են թոշակներն այդքան ցածր
Ինչ պետք է անեք ջահել ժամանակ, որ հասուն տարիքում վատ չզգաք. գիտնականների 10 խորհուրդները
Անձնագիր, արխիվային լուսանկար

Ինչպիսին էր կյանքն առանց անձնագրերի, կամ պատմությունը «եթե»-ներ չի ճանաչում

165
(Թարմացված է 10:35 24.09.2020)
Եկեք անկեղծ լինենք։ Եթե հիմա մի հարցադրում անեմ՝ արդյո՞ք աշխարհը կարող է լինել առանց անձնագրերի, ինձ պարզապես կհոշոտեն՝ բայց ինչպես կարող է մարդը չունենալ անձը հաստատող հիմնարար փաստաթուղթ։
Չլինեին համաշխարհային պատերազմները` անձնագրեր էլ չէին լինի

Այդ ժամանակ երկրորդ հարցադրումը՝ իսկ չէ՞ որ ժամանակին անձնագրեր ընդհանրապես գոյություն չունեին ու ոչ մի սարսափելի բան էլ չէր կատարվում, աշխարհը չէր քանդվում։ Ասեմ ավելին՝ դեռ 30 տարի առաջ՝ 1990 թվականին, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների բնակչության գիտե՞ք՝ քանի տոկոսն անձնագիր ուներ։ Չեք հավատա, բայց ընդամենը 4 տոկոսը։ Հիմա էլ ամերիկացիների մոտ կեսն անձնագիր չունի։ Որովհետև, եթե արտասահման չես մեկնում, անձնագիրը քեզ ընդհանրապես պետք չի։ Անձը հաստատող փաստաթուղթ կարող է լինել վարորդական իրավունքը։

​Բա ինչպես եղավ, որ այսպես եղավ։ Իրականում սկզբում բոլորովին այնպես չէր, ինչպես հիմա, երբ օտար երկիր ժամանելիս անձնագիրը սահմանապահին մեկնում ես ու սրտատրոփ սպասում՝ հո ինչ-որ թերություն չի գտնի ու ասի՝ Ձեր փաստաթղթի ժամկետը մի ամսից լրանում է, իրավունք չունեք մտնել մեր երկիր։ Ընդհակառակը՝ այն ժամանակ, երբ սկսեցին շրջանառվել առաջին անձնագրերը, դրանք արտոնություն էին, որը տրամադրվում էր ընտրյալներին և նշանակում էր մի բան՝ այդ փաստաթուղթը ցույց տվողին հանկարծ չխոչընդոտեք, այլ ամեն կերպ աջակցեք, նա կարևոր մարդ է, որը կապեր ունի վերևներում՝ դրա համար էլ կարողացել է անձնագիր ձեռք բերել։

Հետո անձնագրերը սկսեցին տարածում ստանալ և դարձան սոցիալական և տնտեսական ճնշում բանեցնելու միջոց։ Ֆրանսիայում, օրինակ, արդեն անձնագիր էր պահանջվում նույնիսկ մի քաղաքից մյուսը գնալու համար։ Չունեիր անձնագիր՝ չէիր կարող ազատ տեղաշարժվել։ Այսինքն՝ անձնագիրը զսպող, խանգարող հանգամանքի վերածվեց։ Եվ Ֆրանսիայի կայսր Նապոլեոն երրորդն, ի վերջո, անձնագիրն անվանեց «դեսպոտիկ գյուտ» ու 1860 թվականին վերացրեց անձնագրային համակարգն ընդհանրապես։ Այլ երկրներում էլ սկսեցին նույնն անել, կամ առնվազն չէին պահպանում սահմանված կանոնները։

Ինչպես ենք ավելացնելու Հայաստանի բնակչությունը, երբ ամբողջ աշխարհում հակառակ միտումն է

Նախանցած դարի վերջին՝ 1890-ական թվականներին, դուք կարող էիք հանգիստ մտնել Ամերիկա՝ առանց անձնագրի։ Հարավային Ամերիկայի որոշ երկրներ նույնիսկ իրենց սահմանադրություններում ամրագրեցին, որ քաղաքացին պարտավոր չէ անձնագիր ունենալ ազատ տեղաշարժվելու համար։ Եվ այնպես ստացվեց, որ քսաներորդ դարի սկզբին աշխարհում ընդամենը հատուկենտ երկրներ էին անձնագիր պահանջում սահմանին։ Դրանց թիվը կարելի էր մատների վրա հաշվել։ Մի պահ թվաց, թե անձնագրերն ուր որ է ընդհանրապես կվերանան աշխարհի երեսից։ Բա ինչու այդպես չեղավ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի պատճառով։

Սկսվեցին կռիվները, սպառնալիքի տակ հայտնվեց պետությունների անվտանգությունը, իշխանությունները սկսեցին լրացուցիչ միջոցներ ձեռնարկել իրենց անվտանգությունը պաշտպանելու համար, սահմանները, բնականաբար, փակվեցին և առանց անձնագրերի աշխարհի հեռանկարը պարզապես վերացավ հաշված տարիների ընթացքում։ Իսկ երբ պատերազմը վերջապես ավարտվեց, վերահսկողության խիստ միջոցները պահպանվեցին։

​Ուղիղ հարյուր տարի առաջ՝ 1920 թվականին, Ազգերի նորաստեղծ լիգան համաժողով հրավիրեց, որը նվիրված էր անձնագրային համակարգին։ Եվ, փաստորեն հենց այն ժամանակ որոշվեց, որ բոլոր պետությունների անձնագրերը պետք է ունենան որոշակի ընդհանուր չափանիշներ՝ չափսը՝ 15,5 սանտիմետրը 10,5-ի վրա, էջերի թիվը՝ 32, շապիկը՝ ստվարաթղթե, լուսանկարն էլ՝ պարտադիր։

​Մնացած մանրամասներն ամեն պետություն ինքն է որոշում։ Մենք, օրինակ, անկախության առաջին տարիներին աննախադեպ բան արեցինք, որն արտերկրում ուղղակի անկեղծ ծիծաղ էր առաջացնում, մտցրեցինք այսպես կոչված՝ դրսի վիզան։ Պատկերացնո՞ւմ եք՝ անձնագրում գրված է, որ այն վավեր է, ասենք՝ մինչև 2020 թվականը, բայց կա կնիք, որն ասում է՝ ոչ, դրսում սա վավեր է ընդամենը մինչև 2017 թվականը։ Անհեթեթության գագաթնակետ։ Ու պատկերացրեք՝ սա մենք արել էինք պետական մակարդակով։ Ինչևէ՝ եթե չլինեին համաշխարհային պատերազմները, միգուցե այսօր չլիներ նաև անձնագրային համակարգը։ Բայց պատմությունը, ինչպես հայտնի է, «եթե»-ներ չի ճանաչում։

Ինչպես Ռուսաստանը երկուսուկես դար առաջ նպաստեց ամերիկացիների անկախացմանը

165
թեգերը:
Վիզա, ԱՄՆ, անձնագիր, Պատերազմ
թեմա:
5 րոպե Դուլյանի հետ
Ըստ թեմայի
Ինչո՞ւ ենք թեյավճար թողնում, կամ ո՞ր երկրի մատուցողն է վազում փող թողած հաճախորդի հետևից
«Եթե չկարողանամ ուղեղիս գործունեությունը խթանող հաբեր գնել, հիմար էլ կմնա՞մ». Դուլյան
Ինքներդ ձեզ այդքան լուրջ մի ընդունեք. էլ ինչ խորհուրդ են տվել բրիտանացիները
Ցանկանում եք ճշմարտությո՞ւնն իմանալ՝ գնացեք Բարբադոս

Ի՞նչը պետք է պահպանել. համաշխարհային առաջնորդները որոշել են ՄԱԿ-ում փոփոխություններ անել

0
(Թարմացված է 23:43 24.09.2020)
Այս տարի լրացավ ՄԱԿ–ի 75-ամյակը։ Անդամ երկրները որոշել են, որ կառույցում պետք է փոփոխություններ անել։

ՄԱԿ-ի անդամ երկրների առաջնորդները մտադիր են բարեփոխումներ իրականացնել ՄԱԿ-ում։ Գլխավոր ասամբլեայի հոբելյանական նիստի ժամանակ նման կոչով են հանդես եկել համաշխարհային մի քանի առաջնորդներ։

Օրինակ՝ Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելը հայտարարել է, որ Բեռլինը կարող է դառնալ Անվտանգության խորհրդի ընդլայնման գործընթացի նախաձեռնողը։

«Գլոբալ խնդիրները համաձայնություն և համագործակցություն են պահանջում, անկախ ազգային սահմաններից։ Չափազանց հաճախ է ԱԽ–ն արգելափակման մեջ հայտնվում, երբ կարևոր որոշումներ ընդունելու կարիք կա»,-հայտարարել է նա:

Փոփոխությունների անհրաժեշտության մասին խոսել է նաև Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը, այլապես, նրա կարծիքով, «կարելի է ընդարմանալ»։ 

Հակամարտությունները պետք է լուծվեն միայն խաղաղ ճանապարհով. Լավրով

ՌԴ առաջնորդը միաժամանակ ընդգծել է, որ պետք է պահպանել գլխավորը՝ ՄԱԿ–ի Անվտանգության խորհրդի մշտական անդամների վետոյի իրավունքը, թեև Արևմուտքը պնդում է, որ այն չեղարկվի:

Իսկ, թե ինչով է այն կարևոր աշխարհում կայունության պահպանման համար՝ դիտեք տեսանյութում:

0
թեգերը:
Անգելա Մերկել, Վլադիմիր Պուտին
Ըստ թեմայի
ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարը կոչով դիմել է Երևանին ու Բաքվին
ԱՄՆ պետքարտուղարության օրինագծում տեղ է գտել հստակ ձևակերպում` Լեռնային Ղարաբաղ. Մակունց
Ադրբեջանը չի հետևում ՄԱԿ-ի հրադադարի կոչին. Եկեղեցիների համաշխարհային խորհրդի արձագանքը
Որն է COVID-19–ից մահացության ամենաբարձր ցուցանիշ ունեցող երկիրը. ՄԱԿ–ի տվյալները