Ի՞նչ են ուտում ադրբեջանցիները, որ զինվորի գլուխ են կտրում ու թշնամանք սերմանում մեր հանդեպ
(Թարմացված է 19:56 14.03.2018)
Անձնական փորձն ապացուցեց, որ հումորի զգացումը զարգացնելու համար շատ օգտակար է մեկումեջ թերթել Հայաստանի արևելյան հարևանի պետական մամուլը։ Եվ ցանկալի է այդ գլուխգործոցներին ուշադրություն դարձնել առավոտյան։ Sputnik Արմենիայի սյունակագիր Ռուբեն Գյուլմիսարյանին դուր է գալիս ավանդական մեկ բաժակ սուրճի այդ հավելումը։Ինչ ասես, որ չես կարդա ադրբեջանական մամուլում, բոլոր գլխավոր թեմաները հիվանդագին համառությամբ պտտվում են Հայաստանի և հայերի շուրջ։ Արդեն կարդացել ենք հայերին վերաբնակեցնող Գրիբոյեդովի մասին հեքիաթները, հետո էլ` Ադրբեջանից վարձակալությամբ վերցված Երևանի մասին։ Ավելի ուշ գրչի վարպետներն իրենք իրենց ուղղեցին. վարձակալություն չի եղել, դրանք արևելյան հարևանների «պատմական» հողերն են։ Ու այս ոգով մի շարք այլ բաներ։
©
Sputnik / Дмитрий Коробейников
Քանի որ հարևանների` նույնիսկ հայկական թեմայի վերաբերյալ անսպառ երևակայությունը կարող է հոգնեցնել, երբեմն ուշադրություն ես դարձնում նրանց տեղական նորություններին, որոնք որևէ կապ չունեն Հայաստանի հետ։ Պարզվում է, որ դա էլ պակաս հետաքրքրական չէ, տեղ-տեղ նույնիսկ կարելի է գլուխգործոց համարել։
Ահա, օրինակ, ասուլիս է հրավիրել Ադրբեջանի ազատ սպառողների միավորման նախագահ պարոն Էյուբ Հուսեյնովը և վերլուծել, թե ինչու են երկրի քաղաքներում և գյուղերում մեծ թվով դեղատներ գործում։
Հուսեյնովի պատասխանը երկաթե տրամաբանություն ունի. «Հիվանդները շատ են։ Կարծում եմ, որ պատճառը սնունդն է։ Իզուր չէր Հիպոկրատն ասում, որ մենք այն ենք, ինչ ուտում ենք»։ Դեղատները շատ են, քանի որ հիվանդներն են շատ. գնա ու վիճիր սրա հետ։
Հիպոկրատն ընդհանրապես որևէ բան իզուր չէր ասում։ Եվ իր այդ աֆորիզմը հին հույնը (որ բժշկություն է սովորել ավելի հին ադրբեջանցիներից, ինչպես անհերքելի կերպով ապացուցել են այնտեղի պատմաբանները, իսկ եթե դեռ չեն ապացուցել, ապա նրանք պետք է հնարավորինս արագ ուղղեն այդ անթույլատրելի սխալը) նույնպես հենց այնպես չէր ասել։
Նա գիտեր, որ կանցնի 2.5 հազար տարի, նույնիսկ մի փոքր շատ, և հին ադրբեջանցիների ժառանգ Էյուբ Հուսեյնովը կհիշի նրա ասածը։ Սակայն Հիպոկրատն, իհարկե, չէր կարող ենթադրել, որ իրենից հետո երկար ժամանակ անց խորամանկ Գրիբոյեդովը «պատմական հողերի վրա» կվերաբնակեցնի ոչ պակաս խորամանկ դաշնակցական հայերին, որոնք անհապաղ կցանկանան իմանալ Հուսեյնովից` իսկ ի՞նչ են ուտում որոշ ադրբեջանցիներ։
Ինչո՞ւ է նրանց դա հետաքրքրում։ Դե ինչպե՞ս. չէ՞ որ մենք այն ենք, ինչ ուտում ենք։ Մենք չենք ուզում ուտել այն, ինչ ուտում են որոշ ադրբեջանցիներ, որ հանկարծ չսկսենք մեր նախադպրոցական տարիքի երեխաներին հարևանի նկատմամբ թշնամանք սերմանել։ Լավ կլիներ իմանալ, թե ինչ է պետք ուտել` գերեզմաններն ու խաչքարերը հողին հավասարեցնելու, հակառակորդի գերի ընկած զինվորի գլուխը կտրելու և դրանով ֆուտբոլ խաղալու համար։ Իսկ իմանալ պետք է, որպեսզի երբեք նույն բանը չուտենք։
Բայց լավ, առաջ անցնենք։ Շաքարավազը սպիտակ թույն է, այդ մասին, անկասկած, դեռ մինչև եգիպտական փարավոնները պնդում էին հին ադրբեջանցի հոմեոպատները, պարզապես նրանց ոչ ոք չէր լսում։ Իսկ պարոն Հուսեյնովը լսեց, և այժմ շաքարավազին բավականին կասկածամտորեն է վերաբերվում։ Հիվանդների մեծ քանակության առակայության պարագայում սնկերի պես աճած դեղատների լույսի ներքո Հուսեյնովը խոսում է շաքարավազի մասին` ասելով, որ դրա մեջ ինչ ասես, որ չեն լցնում, որպեսզի այն սպիտակ լինի։
«Ենթադրվում էր, որ շաքարավազի մեջ մարմարի փոշի են ավելացնում, հատուկ փոշի, որը ներկրում են Իրանից, և նույնիսկ սատկած կենդանիների ոսկորներ», — ասել է նախագահը։ Վատն այն է, որ հենց սատկած կենդանիների ոսկորներ են. դա է վնասակարության հիմնական աղբյուրը։ Իրականում պետական չափորոշիչները պահանջում են ողջ-առողջ կենդանիների ոսկորներ ավելացնել, հանուն շաքարի օգտակարության, բայց չէ՞ որ դրանք անհամեմատ ավելի թանկ են, քան սատկած կենդանիների ոսկորները, այդ պատճառով էլ արտադրողները խարդախության են դիմում։
Բացի այդ, մարդկանց հիվանդությունները կանխելու և դեղատների թիվը նվազեցնելու համար պետք է խստորեն հետևել, որ պարենային տոնավաճառներում մեկ քիմիական տարրից արտադրված սննդամթերք վաճառվի։ Օրինակ` միայն պլուտոնիումից։ Կամ բացառապես, ներեցեք խնդրում եմ, կալիումից։
Չեք հավատո՞ւմ։ Հուսեյնովը ճիշտ բան է ասում. նրա խոսքով, նման տոնավաճառներում իրականացրած մոնիթորինգների արդյունքում պարզվել է, որ «վաճառվող մթերքների մեջ շատ են քիմիական տարրերը»։ Չի կարելի, որ շատ լինի, վատ է։
Մեր հարևանները հպարտանում են, որ Ադրբեջանում վաղուց McDonald's կա, իսկ հետամնաց Հայաստանում McDonald's —ի ոչ մի կետ չկա։ Որպես հարևան` կարող եմ անվճար խորհուրդ տալ. փորձաքննության ուղարկեք McDonald's —ում պատրաստված կոտլետը։ Դուք կարող եք համոզվել, որ այդ կոտլետում առանց բացառության կան ադրբեջանցի հին քիմիկոս Մենդելեևօղլու պարբերական աղյուսակի բոլոր տարրերը։
Ի դեպ, ասում են, որ Հայաստանում ևս պատրաստվում են McDonald's բացել։ Աստված մի արասցե, իհարկե, սակայն եթե նման անախորժություն լինի, վատ չէր լինի, որ մենք էլ այդ սննդի քիմիական փորձաքննություն անցկացնեինք։
Ատելի և սիրելի դիմակը, որը մեկին հոգեկան հանգստություն է բերում, մյուսին՝ անհանգստություն
(Թարմացված է 21:26 04.03.2021)
Եկեք անկեղծ լինենք։ Արդեն մոտ մեկ տարի է, ինչ փոխվել է բոլորիս արտաքինը։ Այո, մեր արտաքինի անքակտելի մասն է դարձել դիմակը, որն օգնում է քողարկել մեր արտաքինը։ Ճիշտ է, մեր հայաստանյան իրականությունն այնպիսին է, որ ակամա հարց է ծագում՝ իսկ ինչու եմ ես դիմակ դնում։ Այդ ատելի ու սիրելի դիմակը, որը մեկին հոգեկան հանգստություն է պարգևում, մյուսին՝ անհանգստություն
Երեկ գնացել էինք Երևանի ամենամեծ ու ամենահայտնի մոլերից մեկը։ Դռան մոտ կանգնած աշխատողը շատ սիրալիր ասում է՝ խնդրում եմ, բարձրացրեք ձեր դիմակը։ Իրոք, ինչ մեղքս թաքցնեմ, իջեցրել էի շատ պարզ պատճառով. հենց որ բարձրացնում եմ դիմակս, ակնոցս ինձ հասկացնում է՝ այլևս ոչինչ չես տեսնելու։ Սուտ է ասում, երբ պնդում է, թե ոչինչ չեմ տեսնելու, մի կերպ այնուամենայնիվ նայում եմ ու, ով զարմանաք, նկատում, որ ոչ միայն հաճախորդների կեսն է առանց դիմակի, այլև դիմակ չունեն նաև վաճառողներից ոմանք։ Կներեք էլի, եթե դուք նույնիսկ ձեր աշխատողներին չեք կարողանում ստիպել դիմակ կրել, ինձ ինչու եք տանջում։
©
Sputnik / Владимир Родионов
Լավ, անցանք։ Բայց դիմակ դնողների տաժանակիր կյանքի մասին պատմելուց առաջ ուզում եմ խոսել այն մարդկանց մասին, որոնք շատ էլ ուրախ են, որ դիմակ են դնում։ Ինտրովերտներն են, այսինքն` նրանք, ովքեր խուսափում են շփումներից, լավ չեն զգում, երբ ինչ-որ մեկը չափում է իրենց ոտքից գլուխ։ Վերջապես այն մարդիկ, որոնց դիմակը շատ որոշակի ազատություն է պարգևում։ Օրինակ` մատուցողները, որոնք առաջ ստիպված էին ժպտալ հաճախորդի երեսին նույնիսկ այն ժամանակ, երբ նա թեյավճար էլ չէր թողնում, իսկ հիմա հանգիստ կարող են ոչ միայն չժպտալ, այլև դեմքը ծռմռել. միևնույնն է` ոչ ոք չի տեսնի։
Ի դեպ, դիմակն այսօրվա հանրահավաքային Երևանում կարելի է օգտագործել նաև քաղաքական նպատակով՝ գնալ հակառակ ճամբարի միտինգին և հեգնական ժպտալ հերթական բանախոսի ճոռոմ ու բովանդակազուրկ ելույթի ժամանակ. էլի ոչ ոք չի նկատի։
Բայց դառնանք պատմությանը, որովհետև դիմակ դնելու ավանդույթը շատ հեռվից է գալիս։ Դիմակից եք բողոքում, այնինչ շատերը այն հագուստի մի մասի կամ զարդի են վերածում, իրենց անունն են վրան գրում։ Բա պատկերացրեք, որ մարդիկ այս նուրբ, թեթև ու բավական էժան դիմակների փոխարեն հակագազ հագնեին։ Իզուր էլ ծիծաղում եք՝ դրա պես մի բան եղել է։ Եթե հիշում եք, Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ կիրառվեցին մահաբեր նյութերը՝ քլորը և մանանեխի գազը։ Այդ փորձը հաշվի առնելով` Մեծ Բրիտանիայի կառավարությունը որոշեց հակագազեր բաժանել ոչ միայն զինվորականներին, այլև խաղաղ բնակչությանը։ Եվ Երկրորդ աշխարհամարտից մի քանի տարի առաջ 35 միլիոն անգլիացի արդեն հակագազ ուներ։ Ճիշտ է, իշխանություններն անխտիր բոլորից չէին պահանջում կրել այդ հակագազները, բայց, օրինակ, ոստիկանները և այն հերթապահները, որոնք շրջում էին փողոցներում, անպայման պիտի հակագազով լինեին։ Պատկերացնո՞ւմ եք՝ գիշերով տուն վերադառնալիս հանդիպեիք։
Եվ քանզի Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասին խոսեցինք, չենք կարող չհիշել այսպես կոչված «իսպանկան», որի զոհերի թիվը չես համեմատի կորոնավիրուսից մահացածների թվի հետ՝ մոտ 50 միլիոն մարդ ողջ աշխարհում։
Հիվանդության տարածմանը խիստ նպաստեց այն հանգամանքը, որ զինվորները պատերազմից վերադառնում էին ընդհանուր վագոններով և բեռնատարներով ու տարածում վարակը նախ կայարաններում, իսկ այնտեղից էլ գրիպը անարգել գրավում էր քաղաքների բնակելի թաղամասերը։
Ուզում ես զարգանալ՝ գնահատիր անցյալդ
Ու քանի որ սկզբում խոսեցինք այն մարդկանց մասին, որոնց համար դիմակը անհարկի ուշադրությունից խուսափելու միջոց է և որոնք երնեկ են տալիս, որ Հայաստանի առողջապահության նախարարությունը հնարավորինս երկար պահպանի դիմակը դնելու համընդհանուր պարտադրանքը, վերջում ուզում եմ խոսել այն մարդկանց մասին, որոնք ժամանակին դեմքը դիմակով էին ծածկում ճիշտ հակառակ նպատակով՝ հանրության ուշադրությունը գրավելու համար։ Ինչպե՞ս։ Ասենք թե ես միջակ ընդունակությունների տեր մի մարդ եմ, որը հանրության ուշադրությունն է տենչում։ Օդակայանից դուրս գալիս անպայման դիմակ եմ դնում, որ բոլոր դիմավորողները սկսեն գուշակել՝ առնվազն փոխվարչապետն է, որը չի ուզում, որ իրեն ճանաչեն։ Այսինքն` հասնում եմ նպատակիս՝ գրավում եմ բոլորի ուշադրությունը։ Ախ, այդ կորոնավիրուսը ստիպեց բոլորին դիմակ դնել, և ուզում ես` փոխվարչապետ եղիր, ուզում ես` նույնիսկ վարչապետ, միևնույնն է` հիմա արդեն վրադ ուշադրություն դարձնող չկա։
Մեկի փոխարեն երկու անձնագիր՝ հանուն զբոսաշրջության ու ընդդեմ կորոնավիրուսի
«Հորս արև, ես հայերեն չեմ խոսում», կամ 22-ամյա իրաքցի Ալաայի առօրյան Երևանում
(Թարմացված է 19:03 03.03.2021)
22-ամյա Ալաան ծնվել ու մեծացել է Իրաքում։ Արդեն երեք տարի է` Երևանի «Եվրասիա» միջազգային համալսարանի ուսանող է։ Sputnik Արմենիան զրուցել է Ալաայի հետ, որը մատնաքաշի լուսանկարներ է ուղարկում հայ ընկերոջը և իր բառացանկում ավելացրել է հայերեն «պատերազմ» բառը։«Տարբերակներ ունեի՝ կա՛մ Ադրբեջանում սովորելու, կա՛մ էլ Հայաստանում։ Ընտրեցի Հայաստանը»,– ժպտալով ասում է թխամաշկ բարետես երիտասարդը։ Ասում է արտահայտված առոգանությամբ, բայց գրագետ հայերենով։ Ալաա Ալ-Սաիդն է, ծնունդով` Իրաքից, ազգությամբ` արաբ, կրոնով՝ մուսուլման։ 22 տարեկան է, երեք տարի առաջ է ընտրության առաջ կանգնել՝ ո՞ր երկրում շարունակի կրթությունը։
«Երկու երկրների տարբերակներն էլ լավն էին, բայց ես որոշեցի, որ պատրաստ եմ ինձ համար լրիվ անծանոթ միջավայրում լինել։ Ադրբեջանը մուսուլմանական երկիր է, Հայաստանը՝ քրիստոնյա։ Ես գիտեի, որ ինձ այստեղ ավելի անսովոր է լինելու», - բացատրում է Ալաան։
Այժմ նա ուսանում է «Եվրասիա» միջազգային համալսարանի դեղագիտության ֆակուլտետում։ Դասերը անգլերենով են անցնում, վարժ հայերենը սովորել է Հայաստանում կամավորություն անելու միջոցով։
©
Photo : provided by Alaa al-Said
Ալաա Ալ-Սաիդը համակուրսեցիների հետ
«Սկզբի ամիսներին անգիր էի արել «ես հայերեն չեմ խոսում» արտահայտությունը ու դա էի ասում տաքսու վարորդներին։ Մեկ ա՝ շարունակում էին հետս հայերեն խոսել, - ասում է ու ծիծաղում, - հետո սովորել էի «հորս արև, հայերեն չեմ խոսում, ախպերս»։ Մեկ ա՝ լսող չկար»։
Ալաան մինչև հիմա իր հեռախոսի մեջ հավաքում է նոր լսած հայերեն բառերը։ Իր ցանկում «արևից» մինչև «մեռնեմ քեզ» ու «լվացքի փոշի» բառերը կան։ Վերջերս դրանց ավելացավ «պատերազմ» բառը։ Այս բառի հայերեն տարբերակը նորություն էր Ալաայի համար, բայց բովանդակությունը` ոչ։
«Դե, Իրաքից եմ, - տխուր ժպիտով ասում է Ալաան, - մեր տունը բուն մարտական գործողություններից հեռու է եղել, բայց շատ ընկերներ, ծանոթներ, բարեկամներ ունեմ, որոնց վնասել ա պատերազմը։ Նույնը, ինչ էստեղ եղավ՝ մարդիկ վախեցած էին, մահանում էին երիտասարդներ, կանայք լացում էին․․․»։
©
Photo : provided by Alaa al-Said
Ալաա Ալ-Սաիդ
Ալաան պատմում է, որ պատերազմի օրերին մարդիկ սկսեցին ավելի սերտ ասոցացնել իսլամը Ադրբեջանի հետ։
«Ադրբեջանը վատն է, Ադրբեջանում իսլամ են դավանում, ուրեմն իսլամը վատն ա։ Նման մտածող մարդիկ իրենց կյանքում մուսուլմանների չեն տեսել, լսել են միայն մեդիայից։ Եթե ես էլ միայն մեդիայից պատկերացում կազմեի մուսուլմանների մասին, ես էլ կմտածեի՝ վատն են», - պատմում է իրաքցին։
Պատերազմի օրերին մի անգամ ընկերոջ հետ տաքսի է նստել։ Վարորդը, իմանալով, որ Ալաան մուսուլման է, ընկերոջն ասել է՝ չարժի հետը շփվես։ Չի իմացել, որ Ալաան հասկանում է հայերեն։
©
Photo : provided by Alaa al-Said
Ալաա Ալ-Սաիդ
«Հիմնականում կոպիտ են լինում հենց վարորդները։ Իմ հայ ընկերները շատ ուշադիր են իմ նկատմամբ ու շատ հարգանքով են վերաբերվում կրոնիս։ Եթե փաբ ենք գնում, մատուցողին խնդրում են ինձ ալկոհոլի մենյու չտալ․ իմ կրոնով թույլատրված չէ խմել։ Աղջիկներից մեկը անգամ ուսումնասիրում էր աղցանս՝ համոզվելու, որ մեջը խոզի միս չկա (դա էլ մուսուլմանները չեն ուտում)», - պատմում է Ալաան։
Ասում է, որ բաց է կրոնի մասին խոսելու համար, որովհետև մարդկանց հետ հարաբերությունները իր համար հորիզոնական դիրքի վրա են, իսկ աստծո հետ՝ ուղղահայաց․ մեկը մյուսին չի հատվում ու չի կարող խանգարել։ Պատմում է, որ մի օր Facebook-ով իրեն ընկերության առաջարկ է ուղարկել մի հայ տղա ու հարցրել՝ իսկ ճի՞շտ է, որ մուսուլմանների համար արդարացված է քրիստոնյաների սպանությունը։
©
Photo : provided by Alaa al-Said
Ալաա Ալ-Սաիդ
«Նման հարց են տալիս, երբ Ղուրանում մի ամբողջ հատված կա՝ նվիրված քրիստոնեությանը, Մարիամին, Հիսուսին, երբ ասված է, որ պետք է հարգել մյուս կրոնները ու խաղաղության մեջ ապրել քրիստոնյաների ու հրեաների հետ։ Հիմա այդ հարց տվող տղան իմ ամենամոտ ընկերներից է։ Այժմ Գերմանիայում է սովորում, ես էլ իրեն Հայաստանից մատնաքաշի ֆոտոներ եմ ուղարկում, որ կարոտի», - ասում է Ալաան։
Ալաան այստեղ ապրելու տարիներին շատ է շրջագայել Հայաստանով, եղել է ամենահայտնի եկեղեցիներում, շատ է սիրել Գառնու տաճարը։ Երևանի Կապույտ մզկիթում էլ է եղել, բայց աղոթք չի արել․ այն որպես թանգարան է դիտարկել։ Ասում է՝ աղոթքը դրսի աշխարհի մասին չէ, և դրա համար տաճարի պատերից առավել կարևոր են ներսի կայացած պատերը։
©
Photo : provided by Alaa al-Said
Ալաա Ալ-Սաիդն ընկերների հետ
Սյունիքում, Վայոց Ձորում ու Գեղարքունիքում ձյուն է տեղում, կան փակ ճանապարհներ
ԵՐԵՎԱՆ, 5 մարտի - Sputnik. ՀՀ տարածքում կան փակ և դժվարանցանելի ավտոճանապարհներ։ Տեղեկությունը հայտնում է ՀՀ արտակարգ իրավիճակների նախարարության մամուլի ծառայությունը։ Եվ այսպես`
- Փակ են Բերդ-Ճամբարակ և Արագածոտնի մարզում «Ամբերդ» բարձր լեռնային օդերևութաբանական կայանից դեպի Ամբերդ ամրոց և դեպի Քարի լիճ տանող ավտոճանապարհները:
- Վարդենյաց լեռնանցքը կցորդիչով բեռնատարների համար փակ է, իսկ մյուսների համար՝ դժվարանցանելի։
- Դժվարանցանելի են Սարավան-«Զանգեր» հատվածը (բեռնատարների համար) և Սյունիքի մարզի Շուռնուխ-Կատարի ավտոճանապարհը։
- Սյունիքի, Վայոց Ձորի մարզերում, Գեղարքունիքի մարզի Գավառ և Ճամբարակ քաղաքներում տեղում է ձյուն։
- Սյունիքի մարզի ավտոճանապարհներին տեղ-տեղ առկա է մերկասառույց։
Լարսի մասին
Վրաստանի ՆԳՆ ԱԻ դեպարտամենտից և ՌԴ ԱԻՆ Հյուսիսային Օսիայի ճգնաժամային կառավարման կենտրոնից ստացված տեղեկատվության համաձայն՝ Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը բաց է բոլոր տեսակի տրանսպորտային միջոցների համար․ ռուսական կողմում կա մոտ 600 կուտակված բեռնատար ավտոմեքենա:
Վարորդներին խորհուրդ է տրվում երթևեկել բացառապես ձմեռային անվադողերով։
թեգերը: