Գարեգին Նժդեհ

Ուր էր թե Ադրբեջանն աղավնու չափ խելք ունենար. Նժդեհի արձանը հանգիստ չի տալիս ադրբեջանցիներին

322
(Թարմացված է 22:31 29.01.2018)
Քաղաքական որոշ գործիչների հանգիստ չի տալիս Երևանում Գարեգին Նժդեհի հուշարձանի թեման։ Վերջին անգամ այն օրեր առաջ արծարծվեց, և բանն ավարտվեց հայկական կողմի հստակ և միանշանակ հայտարարություններով. Նժդեհն ազգային հերոս է և ֆաշիզմի հետ նվազագույն կապ անգամ չունի։ Բայց ինչ–որ մեկը չի կարողանում հանգստանալ։

Ռուսաստանի Պետդումայում տեղի է ունեցել կլոր սեղան` «Ֆաշիզմի հերոսացման և նեոնացիզմի վերածնման դեմ պայքար. օրենսդրական ասպեկտներ» թեմայով։ Միջոցառման որոշ մասնակիցներ ամեն ինչից զատ հայտարարել են, որ Երևանում հայ ժողովրդի հերոս Գարեգին Նժդեհի հուշարձանը պետք է քանդել։

Այդ թեմայով հատկապես մեծ ջանքեր է գործադրել մեզ քաջ ծանոթ Սերգեյ Մարկովը։ Ի դեպ, հայկական ԶԼՄ-ներն այսօր մեծ ուշադրություն են դարձրել այդ իրադարձությանը։ Արձագանքել են նաև պաշտոնական այրերը։

Հայաստանի արտաքին գործերի նախարար Էդվարդ Նալբանդյանը վստահ է, որ Ռուսաստանում մեկնարկած ստորագրահավաքը` Գարեգին Նժդեհի հուշարձանը քանդելու վերաբերյալ, ադրբեջանական հետք է կրում։

«Պարզ է, թե ինչու են այս շահարկումներն արվում։ Պետք չէ ընկնել ծուղակները: Այս թեմայով Հայաստանի կողմից ամենատարբեր մակարդակներով հայտարարություններ արվել են, և այստեղ ավելացնելու կամ պակասեցնելու բան չկա», — երկուշաբթի լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասել է Էդվարդ Նալբանդյանը։

Ճիշտ նույն կերպ և նույնիսկ ավելի կոշտ արձագանքել է Հայաստանի խորհրդարանի փոխխոսնակ Էդուարդ Շարմազանովը, որը կաշկանդված չէ դիվանագիտական պարտադիր էթիկետի կաղապարներով։ Նա նշել է, որ Գարեգին Նժդեհի արձանը տեղադրելը հայ ժողովրդի բացառիկ իրավունքն է, և Նժդեհը համարվում է Հայաստանի ազգային խորհրդանիշը, ինչպես Պետրոսը Առաջինը Ռուսաստանի համար։

Թեև, իհարկե, այդ հարցում ռուսական իշխանության պաշտոնական դիրքորոշումը հայտնի է բոլորին, իսկ այդ դիրքորոշումը ժամանակին հայտնել է ՌԴ ԱԳՆ պաշտոնական ներկայացուցիչ Մարիա Զախարովան։ Նա հայտարարել է, որ դա Հայաստանի ներքին գործն է, և Ռուսաստանը հարգանքով է վերաբերվում Հայաստանի ազգային հերոսներին։

Այդ հարցն առաջին անգամ չի շոշափվում, և Շարմազանովի բնորոշմամբ` այն բարձրացնում են «այս կամ լոբբիստական մարգինալ խմբերը»։ Այդ «արգելիչ» արշավում Սերգեյ Մարկովի առկայությունն իսկույն դրդում է համաձայնել փոխխոսնակի հետ։

Հետաքրքիր է, որ ռուսական լուրջ ԶԼՄ-ներում գրեթե ոչինչ չի նշվում այդ, այսպես ասած, նախաձեռնության մասին։ Տեղեկատվություն կա կլոր սեղանի մասին` քննարկված թեմաների բավական մանրամասն շարադրանքով, բայց հենց «Նժդեհի հուշարձանի խնդրի» մասին գրեթե ոչինչ չի գրվել։ Փոխարենը Հայաստանից արևելք ընկած պետության մամուլը ոգևորված վայելում է այդ նորությունը։

Արդեն հասկանալի է, թե որտեղից է քամին փչում, և հենց ում են պաշտպանում Նժդեհի թեման հերթական անգամ բարձրացնողները։ Միայն Մարկովը բավական է հասարակ եզրակացություն անելու համար։ Այդ քաղաքագետի անձը, որը Հայաստանին մեղադրում է «ֆաշիզմի հանցակից լինելու» մեջ, այնքան տհաճ է, որ նույնիսկ ռուսական աղբյուրները, հավանաբար, նախընտրում են չմեջբերել նրան։

Փոխարենը նրա ասածի մեջբերումներով են ողողված Ադրբեջանի ԶԼՄ-ները։ Ո՞վ էր կասկածում, որ կարող էր անտեսվել կազմակերպիչների ասածը։ Զավեշտալին այն է, որ Հայաստանին «ֆաշիզմի հանցակից» լինելու մեջ մեղադրում է այն պետությունը, որը հայատյացությունը դարձրել է իր քաղաքականության հիմնասյունը, մի ամբողջ երկրի կենսակերպը։

Եվ պարոն Մարկովը չի կարող դա չիմանալ, բայց չէ՞ որ կորպորատիվ շահեր կան…

Մարկովը հայտարարել է նաև, որ ինչ-որ մի տեղ, ինչ-որ կայքում 200 հազար ստորագրություն է հավաքվել Երևանում հուշարձանն ապամոնտաժելու համար։ Առաջին հերթին, Մարկովը համարձակորեն կարող էր նշել նաև 200 միլիոն թիվը, քանզի դա ոչ մի նշանակություն չունի։

Երկրորդ։ Ես խորհրդարանի փոխխոսնակ չեմ և ոչ էլ արտգործնախարար, ինձ չի ճնշում դիվանագիտական զուսպ ձևակերպումներ ընտրելու անհրաժեշտությունը, բայց ամեն դեպքում պետք է մնալ բարեկիրթ հասարակության թույլատրած շրջանակում։ Ուստի թույլ կտամ ինձ ուղղակի նողկանք արտահայտել այդ պարոնի նկատմամբ, որին բաժին է ընկել աղավնիների աշխատանքը` կեղտոտել հուշարձանները։ Աղավնին գոնե չի հասկանում է, որ սիրուն բան չի անում։ Թեև, հնարավոր է, կան մարդիկ, որոնց ընկալման համար նման պարզ բաներն անհասանելի են, ով իմանա…

Այդ ստորագրահավաքը նույնքան անհեթեթ է, որքան եթե Հայաստանում ինչ-որ մեկի մտքով անցներ քանդել Պետերբուրգում Ձմեռային պալատի առջև տեղադրված Պետրոս Առաջինի հուշարձանը։ Ուղղակի բարդ է նման անհեթեթության մասին մտածելը։

Ճակատագրով մեզ բաժին ընկած հարևաններն օգտագործում են ցանկացած հնարավորություն, որպեսզի սեպ խրեն հայ-ռուսական հարաբերություններում, վնասեն Հայաստանին։ Ամեն անգամ ընտրվում են ավելի անհեթեթ առիթներ, որոնք ոչ մի կշիռ չունեն։ Իհարկե, չի կարելի բոլորովին չարձագանքել դրանց, որքան էլ ուզենք, բայց մեծ խնդիր սարքել նույնպես պետք չէ։ Հենց դրան են ձգտում պատվիրատուները։

Իսկ արևելյան պետությունում կարող են անել այն, ինչ խելքներին փչի, մեզ դա չի հետաքրքրում։ Ում հուշարձանն ուզում եք` տեղադրեք, ազգային հերոս հռչակեք, քանի որ իսկական հերոսներ չունեք, քնած մարդուն սպանողին հերոս դարձրեք. ինչպես խոստովանել էր այդ մարդասպանը, նա ուղղակի վախեցել է ցերեկը մոտենալ իր զոհին։

Կարող եք անգամ գեներալիսիմուս դարձնել նրան։

322
Շվեյցարիա

«Շվեքզիտը» չստացվեց

79
(Թարմացված է 22:21 28.09.2020)
Եկեք անկեղծ լինենք։ Բրեքզիտը դեռ չավարտված Եվրոպայում կարող էր սկսվել Շվեքզիտ, եթե սեպտեմբերի 27-ին կայացած հանրաքվեում շվեյցարացիների մեծ մասը քվեարկեր ներգաղթյալների մուտքը Շվեյցարիա արգելելու օգտին։
«Շվեքզիտը» չստացվեց

Միանգամից էլ երկու ճշտում։ Նախ` խոսքը ոչ թե, ասենք, Աֆղանստանից կամ Լիբիայից եկած ներգաղթյալների մասին էր, այլ հենց Եվրամիության քաղաքացիների։ Բայց ամենակարևորը՝ ախր Շվեյցարիան ի տարբերություն Մեծ Բրիտանիայի երբեք էլ Եվրամիության անդամ չի եղել։ Սակայն եթե դուք ունեք այսպես կոչված շենգենյան վիզա, հանգիստ կարող եք գնալ Բեռն ու Ժնև, որովհետև Շվեյցարիան, չանդամակցելով Եվրամիությանը, այնուամենայնիվ Շենգենյան գոտու անդամ է։

Բա ո՞րն էր երեկ կայացած հանրաքվեի իմաստը։ Նախ` Շվեյցարիան, այսպես ասենք, հանրաքվեների երկիր է։ Ամեն տարի այնտեղ անցկացվում է առնվազն 4 հանրաքվե։

Պատկերացնո՞ւմ եք՝ ամեն եռամսյակ գնում եք քվեարկելու ամենատարբեր հարցերի վերաբերյալ։

Համաձայնեք` հաճելի է, երբ իշխանությունները անընդհատ քո կարծիքն են հարցնում որոշումներ ընդունելուց առաջ։ Օրինակ` մոտ 10 տարի առաջ հանրաքվեի դրվեց հետևյալ հարցը՝ արդյոք մահմեդականներն պե՞տք է թույլատրել նոր մինարեթներ կառուցել մզկիթներում։ Ընտրողների մեծ մասը դեմ արտահայտվեց նոր մինարեթների կառուցմանը, և կառավարությունը մահմեդական հավատացյալներին ասաց. «Դե, տեսնում եք` հո մենք չենք սահմանափակում ձեր իրավունքները, մեր բնակիչները չեն ուզում»։ Ու հարցը փակվեց։

Ցանկանում եք ճշմարտությո՞ւնն իմանալ՝ գնացեք Բարբադոս

Երեկվա հանրաքվեն նախաձեռնել էր Շվեյցարիայի ժողովրդական կուսակցությունը, որն իշխող է համարվում, թեև խորհրդարանում ունի ընդամենը 26 տոկոս ձայն, այսինքն` զբաղեցնում է պատգամավորական տեղերի մոտ մեկ երրորդը, բայց առաջատարն է, որովհետև հաջորդ կուսակցության ցուցանիշը 17 տոկոս է։ Այս կուսակցությունն ընդհանրապես ժողովրդականություն է վայելում և բոլոր ընտրություններից հետո հայտնվում է առաջատարների շարքում։ Իհարկե, գաղտնիք չէ, որ անընդհատ առաջատարների շարքում մնալու համար դու պետք է նաև պոպուլիստական խոստումներով հանդես գաս։ Եվ այս դեպքը բացառություն չէր։

Այս հանրաքվեն պարզապես նախընտրական խոստման կատարումն էր, որովհետև երբ անցած ամիս առաջատար այդ կուսակցության նոր առաջնորդ ընտրվեց Մարկո Կյոզան, նա ասաց. «Եվրամիությունից եկած միլիոնավոր ներգաղթյալները խլում են շվեյցարացիների աշխատանքը և ծանր կացությունում են հայտնվում մեր հայրենակիցները»։ Այստեղ ճշմարտության հատիկ կա։ Վիճակագրական տվյալներ բերեմ։ Շվեյցարիան, անշուշտ, գրավիչ երկիր է, աշխատավարձն այնտեղ ամենաբարձրերից մեկն է ողջ Եվրոպայում, նաև աշխարհում։ Լեզվի խնդիր էլ առանձնապես չկա, որովհետև պաշտոնական են համարվում մի քանի լեզուներ։ Եվ այժմ Շվեյցարիայում աշխատում է ավելի քան երկու միլիոն մարդ, որոնք այլ երկրների քաղաքացիներ են՝ իտալացիներ, գերմանացիներ և պորտուգալացիներ։ Ավելին ասեմ, ամեն օր Շվեյցարիայի սահմանը հատում է կամ առնվազն այս կորոնավիրուսից առաջ հատում էր մոտ կես միլիոն մարդ, որոնք ապրում էին հարևան երկրներում, բայց առավոտյան գալիս էին աշխատելու Շվեյցարիայում, երեկոյան էլ վերադառնում էին տուն։

Ինչպիսին էր կյանքն առանց անձնագրերի, կամ պատմությունը «եթե»-ներ չի ճանաչում

Ինչևէ, երեկվա հանրաքվեում շվեյցարացիների մեծ մասը՝ 61 տոկոսն ասաց՝ ոչինչ, թող այսպես էլ լինի, չենք կարծում, որ պետք է արգելել Եվրամիության երկրներից եկած ներգաղթյալների մուտքը մեր երկիր։ Էստեղ երկու հանգամանք դեր խաղաց։ Ախր շվեյցարացիներն էլ իրենց հերթին գնում են Եվրամիության այլ երկրներում աշխատելու։ Ըստ ԲիԲիՍի-ի` նման շվեյցարացիների թիվը բավական մեծ է։ Տեսեք։ Շվեյցարիայի բնակչությունը կազմում է 8,5 միլիոն, և մի քանի հարյուր հազար շվեյցարացի ապրում և աշխատում է Եվրամիության տարբեր երկրներում։ Բայց դա չէ էականը։ Կիրակի օրը գնալով քվեարկության` շվեյցարացիները քաջ գիտակցում էին, որ իրենց երկրի դեպքում Բրյուսելը նույն վերաբերմունքը չի դրսևորելու, ինչ հիմա դրսևորում է Մեծ Բրիտանիայի հանդեպ։ Այսինքն՝ քանզի Շվեյցարիան Եվրամիության անդամ չէ, նրա հետ բանակցությունները շատ կարճ կարող են տևել՝ մոտավորապես այսպես՝ հեռանում եք հեռացեք, տեսնենք, թե ով է տուժելու, համենայնդեպս Եվրամիությունը հազիվ թե շատ բան կորցնի, դուք եք կորցնելու։ Համաձայնեք` ծանրակշիռ փաստարկ է։

Ինչո՞ւ ենք թեյավճար թողնում, կամ ո՞ր երկրի մատուցողն է վազում փող թողած հաճախորդի հետևից

79
թեգերը:
Շվեյցարիա
թեմա:
5 րոպե Դուլյանի հետ
Ըստ թեմայի
Վախի վրա հիմնված հասարակությունն ապագա չունի․ ինչից էր վախենում Անգելա Մերկելը
«Դուք էլ դա կարող էիք, բայց ես արեցի»․ կոլումբոսյան ձվի առեղծվածը
Ողբերգություն քաղաքացիական հերոսությամբ. ինչ կանխվեց ԱՄՆ–ում սեպտեմբերի 11–ին
Хусейн Айджан

Քահանաները փաստաթղթեր են ուզում. Բուլանըխի հայերը կանգնել են երկընտրանքի առաջ

384
(Թարմացված է 16:52 25.09.2020)
Արևմտյան Հայաստանի հայերն աստիճանաբար թոթափում են վախն ու հրապարակային խոսում իրենց ինքնության մասին, նույնիսկ փորձում կապեր հաստատել Արևելյան Հայաստանում։ Այս անգամ իր հայկական արմատների մասին խոսելու ցանկություն հայտնեց Մուշի Բուլանըխ բնակավայրի մեր հայրենակիցը։

Բուլանըխը պատմականորեն եղել է Բիթլիսի վիլայեթի Մուշի գավառում։ Կենտրոնը Կոփ ավանն է։ Այստեղ սերնդեսերունդ իրար են փոխանցել Սասունցի Դավթի դյուցազներգությունը։ 1909 թվականին Բուլանըխն ուներ 63 գյուղ, որից 29-ը` հայաբնակ։ Ցեղասպանությունից հետո Բուլանըխի բնակչությունն աճել է, զուգահեռ աճել է նաև տեղացի հայերի թիվը։ Մինչև վերջին 10 տարին Բուլանըխի հայերը ևս ծպտյալ էին՝ հիմնականում ներկայանում էին թուրք կամ քուրդ։ Այսօր տեղի հայերից հատուկենտ մարդ կներկայանա քրդի կամ թուրքի ինքնությամբ։

Город Булан в провинции Муш
© Sputnik / Nairi Hokhikyan
Բուլանըխ

«Իմ անունը Հուսեյն Այջան է։ Ծնվել, մեծացել և այսօր էլ ապրում եմ Մուշի Բուլանըխում։ Հայրական պապս և տատս Յոնջալուից էին։ Պապիկիս անունը Խաչատուր էր։ Ես միայն 30 տարեկանում իմացա իմ հայ լինելու մասին։ Ծնողներս խնամքով թաքցրել էին՝ մտածելով իմ անվտանգության մասին։ Ես իմ հայկական արմատների մասին պատահաբար իմացա հորեղբորիցս, իսկ հայկական հայրենիքի մասին` մեր նկուղում գտնված օրագրից, և դա ինձ ներշնչեց փնտրել ազգականներիս Թուրքիայի տարածքում և ամբողջ աշխարհում»,-պատմում է մեր մշեցի հայրենակիցը։

«Հայ լինելը պատիվ է ինձ համար». մահմեդական Ֆերդին ուզում է Տերունական աղոթքը սովորել

Хусейн Айджан
© Sputnik / Nairi hokhikyan
Հուսեյն Այջան

Հուսեյնի հետ Երևանում ծանոթացա։ Արևելյան Հայաստան էր եկել՝ ծանոթանալու քրիստոնեական ավանդույթներին ու գաղափարախոսությանը։ Ասում էր՝ իր նման շատ հայեր Արևմտյան Հայաստանում երկընտրանքի առաջ են կանգնել՝ լինել մահմեդական հա՞յ, թե՞ մկրտվել և դառնալ քրիստոնյա։ Առաջինի դեպքում իրենք լիարժեք հայ չեն կարողանա զգալ իրենց, նաև ընդունված չեն քրիստոնյա հայերի կողմից, մկրտվելու դեպքում դավաճանած կլինեն իրենց կրոնական հայացքներին, քանի որ քրիստոնեության իրական խոսքը դեռևս չեն յուրացրել։

«Չնայած դրան՝ պետք է ասեմ, որ Արևմտյան Հայաստանում բնակվող ծպտյալ հայերը հիմնականում առերես, ձևական առումով են մահմեդականության հետևորդներ։ Մարդիկ որևէ կրոնի չեն պատկանում, մեր կրոնը մեր հայրենիքն է և մեր ժողովուրդը։ Ես իհարկե շատ կուզեմ քրիստոնյա լինել, բայց մենք մերժված ենք հայ առաքելական եկեղեցու կողմից։ Քահանաները փաստաթղթեր են ուզում մեր հայկական արմատների մասին, բայց նույն քահանաները լավ գիտեն, որ արխիվները խնամքով մաքրված են, և հայկականության մասին վկայությունների մեծ մասը ոչնչացվել է»,– ասաց Հուսեյնը։

Նա Մուշում բիզնեսով է զբաղվում։ Ասում է՝ նախկինում դժվար էր բարձրաձայն խոսել հայ լինելու մասին և ազատ ապրելու հնարավորություն ունենալ։ Այսօր հայ լինելն առավելություն է, այնքան մեծ առավելություն, որ հաճախ քրդերն իրենք են հայ ներկայանում հաջողության հասնելու համար։ Հարցնում եմ պատճառի մասին, ասում է` թուրքական իշխանությունը ձգտում է հայերին տրվող լայն հնարավորություններով սահմանափակել քրդերի հնարավորությունները, իսկ հետո գուցե նաև հայերին շարունակի ճնշել։

«Ասացին, որ ես քուրդ եմ». 111 տարի ապրած մշեցի Ջեմիլն ու նրա որդի Սերոբը

Այսօր Արևմտյան Հայաստանի հայերն ունեն իրենց ինքնությամբ ապրելու և միավորվելու փորձ, և դա հնարավորինս զարգացնելը բխում է նաև այնտեղ ապրող մեր հայրենակիցների շահերից։

Հուսեյնը ոչ միայն Արևելյան Հայաստանի և սփյուռքի հայերին, այլև հայ առաքելական եկեղեցուն կոչ է անում ընդունել իրենց այնպես, ինչպես մյուս հայերին. ի վերջո, Արևմտյան Հայաստանում ապրող հայերը նույնպես հայ են, թեկուզ հիմնականում մահմեդական, բայց ոչ իրենց մեղքով։ Բացի այդ, նրա խոսքով` մահմեդականությունը ևս մարդասիրական կրոն է։

«Քիչ մե գիդինք հայերեն»․ ժամանակակից Թուրքիայի կենտրոնում թաքնված հայերի ուրույն աշխարհը

Մուշի Բուլանըխում ապրող մեր հայրենակիցը խնդրում է Արևմտյան Հայաստանում իր տուն հաճախ այցելել և նվերի փոխարեն տանել հայերենի դասագրքեր․ դա տեղացի հայերին ոգևորելու և ազգային ինքնությանն ավելի մոտենալու ամենակարճ ճանապարհն է։

384
թեգերը:
հայեր, հայ, Մուշ, Արևմտյան Հայաստան
Ըստ թեմայի
Ի՞նչ են փնտրում թուրքերը Սուրբ Կիրակոսի հիմքերի մեջ. Դիարբեքիրի եկեղեցու մոգական ուժը
«Ես հայ եմ, բայց...». Սասունում ապրող Խաչիկը պահպանում է տեղի գերեզմանները
Որպես քուրդ ապրած հայն ու նրա սասունցի ազգականները. հանդիպում 100 տարի անց
Ադրբեջանական զրահատեխնիկա, արխիվային լուսանկար

Ինչ կորուստներ ունի Ադրբեջանը

461
(Թարմացված է 01:50 29.09.2020)
Ադրբեջանն իր իսկ սանձազերծած ռազմական գործողությունների հետևանքով արդեն 80 զրահատեխնիկայից է զրկվել։

ԵՐԵՎԱՆ, 29 սեպտեմբերի – Sputnik. ՀՀ ՊՆ մամուլի խոսնակ Շուշան Ստեփանյանը Facebook–ի իր էջում ներկայացրել է հայկական զինուժի կողմից խոցված սպառազինությունը սեպտեմբերի 28-ի, ժամը 21:00-ի դրությամբ։ 

Ըստ այդմ` Ադրբեջանը կորցրել է 19 ԱԹՍ, 4 ուղղաթիռ, 80 զրահատեխնիկա, 1 ինքնաթիռ և 82 ավտոտրանսպորտ։

Հիշեցնենք` սեպտեմբերի 27-ի վաղ առավոտյան Ադրբեջանը լայնածավալ ռազմական հարձակում է սկսել արցախա–ադրբեջանական սահմանի ողջ երկայնքով։

Ըստ վերջին տեղեկությունների` հակառակորդի կրակոցների հետևանքով զոհվել են 84 զինծառայողներ և 2 քաղաքացիական անձինք։ Հայկական կողմը շուրջ 200 վիրավոր ունի։ Ադրբեջանի կենդանի ուժի վերաբերյալ պաշտոնական տեղեկություններ չկան, հայկական կողմը հայտնում է, որ հակառակորդի կորուստներն անհամեմատ մեծ են։

Արցախում և Հայաստանում ռազմական դրություն և համատարած զորահավաք է հայտարարվել։

Սա մեր վերջին ու ամենապատասխանատու ճակատամարտն է լինելու. ԱՀ նախագահը` կամավորականներին

461
թեգերը:
ինքնաթիռ, անօդաչու թռչող սարք, տանկ, Ադրբեջան
թեմա:
Ադրբեջանական ագրեսիա Արցախում. 2020