Արխիվային լուսանկար

Հայկական բահն ընդդեմ ադրբեջանական տրակտորի. ի՞նչ է կատարվում առաջնագծում պատերազմից հետո

398
(Թարմացված է 18:24 09.04.2021)
Պատերազմի ավարտից գրեթե կես տարի անց Արցախում և հայ-ադրբեջանական սահմանին մարտական հերթապահության պայմանները ծայրահեղ ծանր տպավորություն են թողնում։

ԵՐԵՎԱՆ, 8 ապրիլի – Sputnik. Արյունահեղ պատերազմից հետո հայ-ադրբեջանական սահմանի, ինչպես նաև Արցախի շփման գծում նոր տեղամասերի մեծ մասը մինչև հիմա ապահովված չեն անհրաժեշտ ինժեներական սարքավորումներով:

Այնտեղ մարտական հերթապահություն իրականացնող հայ զինծառայողները զրկված են տարրական պայմաններից, ինչի մասին վկայում են ինչպես համացանցում պարբերաբար հայտնվող տեսահոլովակները, այնպես էլ մասնավոր զրույցները զինծառայողների հետ:

Տխրահռչակ սահմանագծման ու սահմանազատման հետևանքով նոր սահմանային հատվածներ են հայտնվել Գեղարքունիքում, Վայոց Ձորում ու Սյունիքում: Այդ հատվածներում ամրաշինական կառույցներն ու հենակետերը հասկանալի պատճառներով զրոյից են կառուցվում։ Բայց խնդիրն այն է, որ դա չափազանց դանդաղ տեմպերով է տեղի ունենում։ Չկան բլինդաժներ, զինվորները ստիպված են հին վրաններում մնալ: Շուշիից ոչ հեռու գտնվող Լիսոգորում աղաղակող դեպք էր գրանցվել, երբ փոթորկոտ քամին պատռել ու մաս-մաս էր արել վրանը, և զինվորներն առանց տանիքի էին մնացել:

Այս առնչությամբ «Ժողովուրդ» օրաթերթն ավելի վաղ հարցում էր ուղարկել պաշտպանության նախարարություն՝ պարզելու, թե ինչու մինչ օրս լուրջ աշխատանքներ չեն կատարվել։

ՄԻՊ-ն առաջարկում է սահմանազատում անելիս դիտարկել Հայաստանի 1–ին Հանրապետության քարտեզները

Գերատեսչությունում պարզաբանել էին, որ ինժեներական աշխատանքներն իրականացվում են անընդհատ, աշխատանքների ընթացքը երբեմն դանդաղեցնում են լեռնային բարդ ռելիեֆն ու անբարենպաստ եղանակային պայմանները: Շատ հատվածներում տեղանքը ճահճացած է, ինչը նույնպես ազդում է աշխատանքների իրականացման տեմպերի վրա։

Բայց եթե դանդաղ տեմպը կարելի է բացատրել բարդ տեղանքով և մարդաբոյ ձնակույտերով, ինչպես ասում են նախարարությունում, ապա անհասկանալի է՝ ինչու է նույն իրավիճակը տիրում նաև Արցախում, որի տարածքը հարթավայրային է։

Sputnik Արմենիայի զինծառայող զրուցակիցները նշում են, որ 44-օրյա պատերազմից հետո մարտական հերթապահություն իրականացնելու պայմանները շատ հատվածներում պարզապես սարսափելի են։ Զինադադարից 5 ամիս անց նոր սահմանագծերում ինժեներական աշխատանքներն իրականացվել ու իրականացվում են ձեռքով, մինչդեռ ադրբեջանական կողմը սեփական ամրաշինական կառույցները կառուցելիս ակտիվորեն տրակտորներ է օգտագործում:

 «Դեկտեմբերին, օրինակ, ստիպված էինք բահով սառած հողը փորել, միևնույն ժամանակ մենք հստակ տեսնում էինք, թե ինչպես է հակառակորդի էքսկավատորն ընդամենը մի քանի ժամվա ընթացքում բավականին լավ խրամատ փորում։ Երբեմն այնպիսի տպավորություն է ստեղծվում, որ ղեկավարությունը մեզ բախտի քմահաճույքին է թողել։ Հավատացեք, որ հրադադարի 5 ամիսների ընթացքում սոցիալ-կենցաղային պայմանների ոչ մի լուրջ բարելավում չենք տեսել», - ասաց զինվորականներից մեկը, որը չցանկացավ, որ իր անունը հրապարակվի։

Նա մեզ ցույց է տալիս խրամատների լուսանկարներ, որոնք հասկանալի պատճառներով չենք կարող հրապարակել։ Առանց չափազանցության ասենք, որ բավականին անմխիթար տեսարան է։ Անվտանգ հերթապահության գոնե նվազագույն պայմաններ ապահովելու մասին խոսք անգամ չկա։

Եթե մի բան լինի, իսկ հրադադարի փխրուն լինելու մեջ որևէ մեկը կասկած չունի, հակառակորդի կրակից թաքնվելը գրեթե անհնար կլինի։ Բայց ավելի շատ տխրեցնող է թվում բանակային և քաղաքական ղեկավարության համատարած անտարբերությունը։ Եվ եթե պատերազմի ավարտից հետո առաջին օրերին տոտալ խառնաշփոթն ու քաոսը ինչ-որ կերպ կարելի էր արդարացնել, ապա միանգամայն անհասկանալի է, թե ինչու է այդ քաոսը պահպանվում կես տարի անց։ Այս ամենևին էլ ոչ հռետորական հարցի պատասխանը մենք փորձեցինք ՊՆ մամուլի ծառայությունից, սակայն մեզ չհաջողվեց կապ հաստատել ծառայության ղեկավարության հետ։

Սահմանային լուրերի պատճառով Տավուշում որոշ ներդրողներ կասեցրել են իրենց ծրագրերը

398
թեգերը:
Դեմարկացիա, Դելիմիտացիա, տրակտոր, Զինվոր, Սահման, Բանակ
Ըստ թեմայի
Փաշինյանի փրկօղակը. 25-ամյա օրենքից մինչև գաղտնի պայմանագիր ու պարտադրված դեմարկացիա
Ո՛չ դեմարկացիա, ո՛չ էլ դելիմիտացիա. Փաշինյանը բացատրեց` ինչ է արվում Սյունիքի սահմանին
Կապանի քաղաքապետը սահմանների դեմարկացիայի որևէ փաստաթուղթ չի տեսել
ՀՀ նախագահի պատվին պաշտոնական ընթրիք է տրվել

Անչափ հաճելի է գտնվել բարեկամ Վրաստանում. ՀՀ նախագահի պատվին պաշտոնական ընթրիք է տրվել

66
(Թարմացված է 22:47 15.04.2021)
Ընթրիքի ընթացքում նախագահներ Արմեն Սարգսյանը և Սալոմե Զուրաբիշվիլին հանդես են եկել փոխադարձ բաժակաճառերով։

ԵՐԵՎԱՆ, 15 ապրիլի – Sputnik. Ի պատիվ պաշտոնական այցով Վրաստանում գտնվող Հայաստանի նախագահ Արմեն Սարգսյանի և տիկին Նունե Սարգսյանի՝ Վրաստանի նախագահի նստավայրում ապրիլի 15-ի երեկոյան նախագահ Սալոմե Զուրաբիշվիլիի անունից տրվել է պաշտոնական ընթրիք: Տեղեկությունը հայտնում է ՀՀ նախագահի մամուլի ծառայությունը։

Официальный ужин в честь президента Армении Армена Саркисяна и госпожи Нуне Саркисян от имени Президента Грузии Саломе Зурабишвили (15 апреля 2021). Тбилиси
© Photo / official site of the President of RA
ՀՀ նախագահի պատվին պաշտոնական ընթրիք է տրվել

Նախագահներ Արմեն Սարգսյանը և Սալոմե Զուրաբիշվիլին հանդես են եկել փոխադարձ բաժակաճառերով, որոնցում անդրադարձել են հայ և վրացի ժողովուրդների դարավոր բարեկամությանը, հարգանքի ու փոխվստահության վրա խարսխված հայ-վրացական միջպետական հարաբերություններին, ինչպես նաև երկկողմ կապերի ամրապնդման հեռանկարներին:

Официальный ужин в честь президента Армении Армена Саркисяна и госпожи Нуне Саркисян от имени Президента Грузии Саломе Зурабишвили (15 апреля 2021). Тбилиси
© Photo / official site of the President of RA
ՀՀ նախագահի պատվին պաշտոնական ընթրիք է տրվել

Հայաստանի նախագահն իր խոսքում նշել է, որ անչափ հաճելի է գտնվել հարևան և բարեկամ Վրաստանում: Արմեն Սարգսյանի խոսքով՝ դարերի խորքից եկող հայ-վրացական հարաբերությունները պայմանավորված են մի կողմից՝ մեր ազգերի ստեղծարար ոգով, հոգևոր ու մշակութային ընդհանրություններով, մյուս կողմից՝ տարածաշրջանում երկու քրիստոնյա ժողովուրդների՝ սեփական ինքնությունը պահպանելու և տարածաշրջանային ու համաշխարհային մարտահրավերներին համատեղ ջանքերով դիմակայելու անհրաժեշտությամբ:

«Համատեղ պատմությունն ու մշակույթը բացառիկ հարստություն են, որը պետք է գնահատել, պահպանել ու փոխանցել սերունդներին։ Այսօր էլ մեզ միավորող պատմական, մշակութային և քաղաքակրթական ընդհանրությունները և համանման արժեհամակարգով ապագայի վերաբերյալ տեսլականն ամուր հիմք են ամենատարբեր ոլորտներում գործակցությունը զարգացնելու և երկկողմ հարաբերությունները նոր նախաձեռնություններով համալրելու համար: Հայ-վրացական հարաբերությունների մասին խոսելիս անհնար է չանդրադառնալ Վրաստանում բնակվող հայ համայնքին, որը հանդիսանալով վրաց հասարակության ներդաշնակ բաղկացուցիչ մասը և իր ներդրումն ունենալով Վրաստանի զարգացման գործում, միաժամանակ ամուր կամուրջ է Հայաստանի և Վրաստանի միջև»,– ասել է ՀՀ նախագահը:

Նա ընդգծել է, որ երկկողմ հարաբերություններում առկա ձեռքբերումների պահպանումը, զարգացումն ու խորացումը ենթադրում են ամենօրյա հետևողական աշխատանք և ջանքեր բոլոր ուղղություններով: Եվ Հայաստանի և Վրաստանի նախագահները պետք է հետամուտ լինեն, որ իրենց համեստ ներդրումն ունենան այդ գործում։

Հիշեցնենք` ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանը Թբիլիսի է մեկնել երկօրյա պաշտոնական այցով։ Նրան Թբիլիսիի միջազգային օդանավակայանում դիմավորել է Դավիթ Զալկալիանին։ Սարգսյանը ՀՀ նախագահի պաշտոնը ստանձնելուց հետո երրորդ անգամ է այցելում Վրաստան։ Առաջին անգամ նա Թբիլիսի էր մեկնել 2018 թվականի մայիսի 26-ին Վրաստանի առաջին ժողովրդավարական հանրապետության հիմնադրման 100-ամյակի տոնակատարությանը: Իսկ 2018 թվականի դեկտեմբերին ՀՀ նախագահը մասնակցել էր Վրաստանի նախագահ Սալոմե Զուրաբիշվիլիի երդմնակալության արարողությանը:

66
թեգերը:
Սալոմե Զուրաբիշվիլի, Արմեն Սարգսյան, Վրաստանի Հանրապետություն, Հայաստան
Ըստ թեմայի
Ի՞նչ են քննարկել Հայաստանի ու Վրաստանի նախագահները. հանդիպման մանրամասները հայտնի են
Չի լինի տևական խաղաղություն առանց արցախյան հիմնահարցի արդար կարգավորման. Սարգսյան
Արմեն Սարգսյանը նկարել է Արարատ լեռը. Վրաստանի նախագահը լուսանկար է հրապարակել
Վրաստանի և Հայաստանի նախագահները

Արմեն Սարգսյանը նկարել է Արարատ լեռը. Վրաստանի նախագահը լուսանկար է հրապարակել

342
(Թարմացված է 22:20 15.04.2021)
ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանը յուրօրինակ ձևով է գրառում կատարել Վրաստանի հյուրերի պատվո մատյանում։

ԵՐԵՎԱՆ, 15 ապրիլի – Sputnik. Վրաստանի նախագահ Սալոմե Զուրաբիշվիլին Facebook–ի իր էջում մի լուսանկար է հրապարակել, որում երևում է ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանի գրառումը Վրաստանի հյուրերի պատվո մատյանում։

«ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանի գրառումը հյուրերի պատվո մատյանում: Ես վստահ եմ, որ այս այցի արդյունքներն ավելի կամրապնդի հայ և վրացի ժողովուրդների կապը, սերտ, բարեկամական հարաբերությունները, և դա կլինի հօգուտ մեր ապագա սերունդների»,–լուսանկարին կից գրել է Վրաստանի նախագահը:

Արմեն Սարգսյանի գրառում ամբողջությամբ չի երևում, բայց հասկացվում է, որ նա իր գոհունակությունն է հայտնում Զուրաբիշվիլիին Վրաստան հրավիրելու հրավերի համար, իսկ գրառման վերջում Արարատի պատկերն է, որի տակ գրված է. «Ջերմ բարևներ Հայաստանից»։

Հիշեցնենք` ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանը Թբիլիսի է մեկնել երկօրյա պաշտոնական այցով։ Նրան Թբիլիսիի միջազգային օդանավակայանում դիմավորել է Դավիթ Զալկալիանին։ Սարգսյանը ՀՀ նախագահի պաշտոնը ստանձնելուց հետո երրորդ անգամ է այցելում Վրաստան։ Առաջին անգամ նա Թբիլիսի էր մեկնել 2018 թվականի մայիսի 26-ին Վրաստանի առաջին ժողովրդավարական հանրապետության հիմնադրման 100-ամյակի տոնակատարությանը: Իսկ 2018 թվականի դեկտեմբերին ՀՀ նախագահը մասնակցել էր Վրաստանի նախագահ Սալոմե Զուրաբիշվիլիի երդմնակալության արարողությանը:

342
թեգերը:
Սալոմե Զուրաբիշվիլի, Վրաստանի Հանրապետություն, Արմեն Սարգսյան, Հայաստան

Ամերիկացիները պատրաստվում են ակտիվանալ Արկտիկայում

0
(Թարմացված է 00:11 16.04.2021)

ԱՄՆ-ն ձգտում է կրճատել իր հետ մնալը Ռուսաստանից Արկտիկայում։ Օրերս Ցամաքային զորքերն Անդրբևեռային տարածքի համար ռազմական տեխնիկայի մշակման պայմանագիր են կնքել Oshkosh Defense կոնցեռնի հետ՝ սինգապուրյան ST Engineering-ի և BAE Systems-ի հետ համագործակցությամբ։ Պարզվել է, որ նման տիպի ժամանակակից մեքենաներ ամերիկացիներն ուղղակի չունեն, իսկ եղածներն էլ վաղուց հնացած են։ Ավելի մանրամասն՝ ՌԻԱ Նովոստիի հոդվածում։

Կառուցել մինչև հունիս

Արկտիկան լուրջ մարտահրավեր է ցանկացած բանակի համար։ Գերցածր ջերմաստիճաններ, սառցաբեկորներ, լողացող սառցալեռներ, ենթակառուցվածքների բացակայություն, բարդ լոգիստիկա, երկարատև բևեռային գիշեր՝ այս ամենը մեծապես բարդացնում է խոշոր ռազմական խմբավորման տեղակայումը:

Սառը պատերազմի տարիներին ԱՄՆ-ն, ի տարբերություն ԽՍՀՄ-ի, բավարար ուշադրություն չի դարձրել այդ տարածաշրջանին, ուստի այսօր Պենտագոնի տրամադրության տակ միայն մի սարքին սառցահատ կա՝ Polar Star-ը։ Ռուսաստանն այդ տիպի ավելի քան 40 նավ ունի։ Բացի այդ, ամերիկացիներն այնտեղ փաստացի ռազմակայաններ չունեն։

Ցամաքային զորքերի համար ևս տեխնիկան չի բավականացնում, որն ի վիճակի կլիներ բևեռային բարդ պայմաններում բեռներ ու զինծառայողներին տեղափոխել։

Դրա համար պիտանի միակ քարշակ-ամենագնացները շվեդական երկշղթա-թրթուրավոր Bandvagn 206-ներն են, որոնք սպառազինության մեջ ներառվել են Small Unit Support Vehicle նշումով (SUSV` ստորաբաժանումների աջակցության փոքր մեքենա)։ Սակայն այս տեսակի առաջին մեքենաները հոսքագծից դուրս են եկել դեռ 40 տարի առաջ և վաղուց արդեն չեն համապատասխանում ժամանակակից պահանջներին։

Բանակը որոշել է թարմացնել արկտիկական տեխնիկան և մրցույթ է հայտարարել ColdWeather, All-Terrain Vehicle (CATV, ամենագնաց սառը կլիմայի համար) ծրագրի շրջանակում։ Պենտագոնը պատրաստ է հեռանկարային քարշակի մշակման, կառուցման և փորձարկումերի վրա 2021 ֆինանսական տարում 6,6 միլիոն դոլար ծախսել, ևս 9,25 միլիոն՝ 110 միավոր CATV-ի վրա։

Այնուհետև պարկը կմեծացնեն՝ հասցնելով 163 ամենագնացի։ Նախատիպերը սպասվում են հունիսի 14-ին։ Օգոստոսից մինչև դեկտեմբերի վերջ՝ փորձարկումներ Ալյասկայի զինափորձարանում։ Հաղթողին կընտրեն 2022 թ․-ի ֆինանսական տարում։

Չորս տարբերակ

Սպասվում է, որ CATV-ն կներկայացեն 4 տարբերակով։ Ընդհանուր նշանակության ամենագնացը պետք է տեղավորի ոչ պակաս, քան 9 զինվոր, վարորդին չհաշվաց, ինչպես նաև երեք օրվա ինքնավար գործողությունների համար սարքավորումներ և պաշարներ ունենա։

Ռուսական հրթիռակիրները 8-ժամանոց թռիչք են իրականացրել Արկտիկայի ջրերի վրայով․ տեսանյութ

Սանիտարական տարբերակը՝ բժշկական սարքավորումներով, նախատեսված է երկու բժշկի, երկու պառկած և չորս թեթև վիրավոր մարդկանց համար։ Հրամանատարական ամենագնացը կհագեցնեն կապի և զորքերի կառավարման ժամանակակից միջոցներով։ Եվ վերջապես, բեռնակիր տարբերակը՝ նախատեսված խոշոր չափերի ռազմական սարքավորումները մեծ հեռավորություններ տեղափոխելու համար։

«Այդ մեքենաները կկարողանան խնդիրների լայն շրջանակ լուծել ծայրահեղ ցածր ջերմաստիճանի պայմաններում, այլ տեխնիկայի համար անանցանելի տեղանքում»,-լրագրողներին պատմել է ԱՄՆ բանակի սպա, CATV ծրագրի պատասխանատու Թիմ Գոդդեթը։-Նրանք պետք է առանց խնդիրների տեղաշարժվեն սառույցի վրայով, հաղթահարեն ջրային պատնեշները, հեշտությամբ բարձրանան բարձունքները, լինեն հեշտ սպասարկվող և խնայողաբար ծախսեն վառելիքը»։

Մրցույթի մասնակիցները հենվում են նախորդ մշակումներ վրա։ Oshkosh-ը և ST Engineering-ը որպես հիմք են վերցրել Bronco 3 երկշղթա քարշակը։ Այդ մեքենան արդեն ավելի քան 20 տարի բրիտանական բանակի սպառազինության կազմում է, մասնակցել է Աֆղանստանի մարտական գործողություններին։

Bronco 3-ն ունի հակագնդակային զրահապատում, աշտարակ՝ գնդացրով, V-աձև հիմք, որը նվազեցնում է վնասը ականի վրա պայթելու դեպքում։ Ամենագնացը ջրային պատնեշները հաղթահարում է հինգ կմ/ժ արագությամբ։

BAE Systems-ը նորարարություն կառաջարկի Beowulf երկշղթա քարշակի հիման վրա, որը հիմնականում նույնն է, ինչ Bronco 3-ն ու SUSV-ը, բայց ավելի մեծ բեռնատարողություն ունի։

Հասնել Ռուսաստանին

Մեկ ամիս առաջ հրապարակված «Արկտիկական ռազմավարության» մեջ ամերիկացիները բացեիբաց հայտարարել են տարածաշրջանում Մոսկվային ու Պեկինին դուրս մղելու ցանկության մասին։ Պենտագոնին հատկապես մտահոգում է Ռուսաստանը, որի տրամադրության տակ է աշխարհի ամենամեծ սառցահատ նավատորմը, հյուսիսային լայնություններում ռազմակայանների ցանցը և առանց էքստրեմալ ցրտի պայմաններում աշխատելու ընդունակ տեխնիկայի մեծ զինանոցը։

Հաղթանակի շքերթներին միշտ մասնակցում են հայրենական ՀՕՊ համակարգերի արկտիկական մոդիֆիկացիաները․ փոքր հեռահարության «Тор-М2ДТ» զենիթահրթիռային համակարգը, զենիթային հրթիռահրանոթային «Панцирь-СА»-ն, ինչպես նաև ապահովման մեքենաների հատուկ տարբերակներ։

Արկտիկական տարածաշրջանի համար գրեթե ամբողջ ցամաքային տեխնիկան հավաքված է ДТ-30 «Витязь» երկշղթա թրթուրավոր ամենագնացների հիման վրա, որին չի վախեցնում անգամ ամենասարսափելի ցուրտը (մինչև -55 աստիճան)։ Որոշ մոդիֆկացիաներ կարող են կտրել-անցնել ջրային պատնեշները, ինչը Հյուսիսային բևեռում սառույցների մշտական կուտակման պայմաններում նկատելիորեն ավելացնում է շարժունակությունը։ Նոր «Панцирь»-ներն ու «Тор»-ը ծածկում են 2015թ․-ի Արկտիկայում տեղակայված հեռահար զենիթահրթիռային С-400 համակարգերի տեղակայման շրջանները։

Բացառիկ զինանոց ունի նաև Ցամաքային զորքերի առաջին լիարժեք արկտիկական միավորումը՝ 80-րդ առանձին մոտոհրաձգային բրիգադը, որը տեղակայված է Մուրմանսկի մարզի Ալակուրտտի ավանում: Ցրտադիմացկուն հետևակը յուրացնում է, մասնավորապես, ТРЭКОЛ բարձր անցանելիության ձնաճահճագնացները, որոնք տեղաշարժվում են գերցածր ճնշման հսկայական անվադողերով անիվների վրա։ Այդպիսի մեքենաներն անգամ ընդհատուն տեղանքով ընթանում են առանց արագությունը նվազեցնելու։

Արդեն փորձարկել են․ Ռուսաստանն անսովոր զենքով կպաշտպանի հյուսիսային տարածքները

Բացի այդ, 80-րդ բրիգադի մարտիկներն ունեն «Урал» և КамАЗ լիաքարշ բեռնատարներ, որոնք հարմարեցված են ծայրահեղ սառնամանիքներին, ТТМ-1901 «Беркут» ձնագնացներ՝ ջեռուցվող խցիկով, օդային բարձիկով մոտորանավակներ, ինչպես նաև շների և եղջերուների լծվացքներ:

Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին լծվացքները կարևոր դեր են խաղացել Անդբևեռյան հատվածի պաշտպանության գործում։ Շներով և եղջերուներով նշանակված վայր էին հասցնում զինամթերքն ու անձնակազմը։ Կենդանիներն անցնում են այնտեղով, որտեղով տեխնիկան չի կարողանում անցնել։ Բացի այդ, արկտիկական բրիգադի համար մշակում են տանկերի, ՀՄՄ-ների և ուղղաթիռների հատուկ մոդիֆիկացիաներ, մասնավորապես՝ Ми-8АМТШ-ВА՝ ուժային սարքավորումների հիմնական ագրեգատների ջեռուցման համակարգով:

0
թեգերը:
ԱՄՆ, Ռուսաստան, Արկտիկա
Ըստ թեմայի
Ուղիղ սպառնալիք Ռուսաստանին. ի՞նչ է Պենտագոնը կառուցում Ալյասկայում
Վլադիմիր Պուտինը պատվավոր կոչում է շնորհել Արթուր Չիլինգարովին
ՌԴ-ն Սուեզի ջրանցքին փոխարինող է գտել․ ի՞նչ հեռանկարներ ունի Հյուսիսային ծովային ուղին