Մենք վախկոտ ենք, ՀՀԿ–ն վախկոտ չէր. «Իմ քայլի» պատգամավորը` ԱԺ–ի դիպուկահարների մասին
(Թարմացված է 13:30 04.03.2021)
Իշխանական պատգամավորի համոզմամբ` հարթակից Վազգեն Մանուկյանի հնչեցրած կոչերը` կայծակնային արագությամբ պետական շենքերը գրավելու, պատգամավորներին հատ–հատ բերման ենթարկելու մասին, որոշ ուժերի կողմից կարող են կիրառվել իրենց նպատակների իրականացման համար։ԵՐԵՎԱՆ, 4 մարտի – Sputnik. Իրավապահները տեղեկություններ ունեին, որ ընդդիմության մարտի 3-ի հանրահավաքում հնարավոր են սադրիչ գործողություններ։ Այսօր ԱԺ–ում լրագրողների հետ զրույցում ասաց «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր Հովիկ Աղազարյանը` մեկնաբանելով ԱԺ–ի բակում լուսաձայնային նռնակներ տեղադրելու ու խորհրդարանի շենքի պատշգամբներում ցուցադրաբար դիպուկահարների տեղավորելու փաստերը։
©
Sputnik / Hovhannes Shoghikyan
Նրա համոզմամբ` հարթակից Վազգեն Մանուկյանի հնչեցրած կոչերը` կայծակնային արագությամբ պետական շենքերը գրավելու, պատգամավորներին հատ–հատ բերման ենթարկելու մասին, որոշ ուժերի կողմից կարող են կիրառվել իրենց նպատակների իրականացման համար։
«ԱԺ դարպասների մոտ մի 5-7 հազար մարդ կհավաքվեր, որոնց մեջ կլինեին մի 500 հոգի «գալավարեզներ», որոնք կմտնեին խորհրդարան ու կիրականացնեին այն, ինչ իրենք մտմտում են անել այս մի քանի ամիսների ընթացքում։ Իրավապահ մարմիններն ունենալով այդ տեղեկատվությունը, այդ անհանգստությունը, լրացուցիչ ուժեր են կենտրոնացրել, միգուցե շատ նաև, ԱԺ–ի տարածքում, որտեղ այդ պահին պետք է տեղի ունենար հարցուպատասխան կառավարության հետ։ Եվ մեկ–երկու հոգի տեսել են հրազենի փողեր`տեղակայված որոշ տեղերում»,– ասաց Աղազարյանը։
Դիպուկահարներ, ձայնային ու լուսային նռնակներ և ոչ միայն․ Երևանի այսօրը` լուսանկարներով
Նա նաև չհերքեց, որ մտավախություն կա, թե բանակը կհայտնվի Երևանի փողոցներում ու դրանց մեջ ևս կլինեն իր հիշատակած «գալավարեզները»`զինվորական հագուսով։
Լրագրողների հարցին, թե 2018թ–ին նման մտավախություն ՀՀԿ–ն չունե՞ր, ինչո՞ւ նույն կերպ չվարվեց իրենց հետ, պատգամավորը պատասխանեց. «Դե, մենք վախկոտ ենք, ՀՀԿ–ն վախկոտ չէր»։
Հիշեցնենք` երեկ` մարտի 3–ին, խորհրդարանի պատուհաններից քաղաքացիներն ու ԶԼՄ–ները նկատել ու արձանագրել էին դիպուկահարների և հրազենի փողեր, որոնք ուղղված էին ցուցարարների կողմը` ի պաշտպանություն ՀՀ վարչապետի ու կառավարության։
ՄԻՊ-ը քննադատել է ԱԺ պատուհաններից հրազենի և դիպուկահարների ցուցադրությունը
Փաշինյանի գահավիժող վարկանիշն ու նախկինները. ռուս փորձագետը` սպասվող ընտրությունների մասին
(Թարմացված է 23:41 22.03.2021)
ՌԴ ԱԳՆ ՄՄՀՊԻ միջազգային հետազոտությունների ինստիտուտի առաջատար գիտաշխատող Սերգեյ Մարկեդոնովը վերլուծել է 2020թ.–ի նոյեմբերի 9–ին ստորագրված հայտարարությունից հետո Հայաստանում ստեղծված իրավիճակն ու ներքաղաքական զարգացումների վերաբերյալ որոշ կանխատեսումներ արել։
ՌԴ ԱԳՆ ՄՄՀՊԻ միջազգային հետազոտությունների ինստիտուտի առաջատար գիտաշխատող Սերգեյ Մարկեդոնով
Հայաստանի քաղաքական դասը հուսահատորեն փորձում է ելք գտնել ձգձգվող ճգնաժամից։ Հունիսին երկրում արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ են սպասվում։ Հենց նրանց օգնությամբ է նախատեսվում բարձրացնել պետության ողջ իշխանական կառուցվածքի լեգիտիմությունը։ Տարբեր քաղաքական ուժերի ներկայացուցիչների համար համաժողովրդական քվեարկությունը (իսկ Հայաստանը խորհրդարանական երկիր է) կորոշի, թե ով կձևավորի հետպատերազմյան կառավարությունը։ Եվ նոր պատմաքաղաքական պայմաններում իր վրա կվերցնի պատասխանատվությունը երկրի համար։
Տեսականորեն այսպիսի կառուցվածքը կատարյալ է թվում։ Սակայն գործնականում բազմաթիվ բարդ խնդիրներ կան, որոնք պետք է լուծեն բոլոր հայ քաղաքական գործիչները՝ անկախ իրենց նախասիրություններից, Նիկոլ Փաշինյանի կամ ընդդիմության տարաբնույթ ներկայացուցիչների հանդեպ անձնական վերաբերմունքից։
Երկրի վերնախավը պառակտված է։ Եվ պառակտման գծերն անցնում են ոչ միայն տարբեր սոցիալ-տնտեսական, ներքին ու արտաքին քաղաքական սյուժեներով։ Դրանք վերաբերում են Ղարաբաղյան երկրորդ պատերազմում աղետալի պարտությունից հետո Հայաստանի պետական ինքնությանը և այն ստատուս քվոյի փշրվելուն, որը քսանվեց տարի շարունակ որոշում էր երկրի օրակարգը։ Հարկ է լինելու որոշումներ ընդունել հայկական քաղաքականության բոլոր առանցքային դեմքերի հանդեպ վստահության պակասի պայմաններում՝ թե՛ նրանց, ովքեր այսօր ներկայացնում են կառավարությունը, թե՛ նրանց, ովքեր կոշտ ու հետևողականորեն ընդդիմանում են այդ կառավարությանը։
Մոտակա ժամանակներում Ռուսաստանի, Թուրքիայի, Ադրբեջանի, Իրանի, ԵՄ-ի և ԱՄՆ-ի կողմից ներհայկական զարգացումների հանդեպ ուշադրությունը երաշխավորված է։ Եվ խաղադրույքներն այս խաղում բարձր են։
Կանխատեսելի Հայաստանը. ինչու ընդդիմությունը չի կարողանում հասնել Փաշինյանի հրաժարականին
Չէ՞ որ հանրապետությունում իշխանության ցանկացած տեսական փոփոխություն կարող է նշանակել պաշտոնական Երևանի դիրքորոշման փոխոխություն՝ Ղարաբաղի և տարածաշրջանի տնտեսական վերականգնման հարցերով 2020թ․-ի նոյեմբերի 9-ի և 2021թ․-ի հունվարի 11-ի համատեղ հայտարարությունների վերաբերյալ։
Ապագա ընտրությունների ո՞ր հարցերը կարող ենք այսօր առանձնացնել որպես հիմնական։ Եվ ի՞նչ խնդիրներ ստիպված կլինեն լուծել ընտրարշավի մասնակիցները՝ անկախ իրենց ձևակերպած հռչակագրերից։
Ընտրություններ և գործընթացներ
Երբ վարչապետ Փաշինյանն ընդունեց ղարաբաղյան հրադադարի ծանր պայմանները, պարզ դարձավ, որ հայկական քաղաքական բառարանում տեսանելի ապագայում գլխավորը կդառնա «ընտրություններ» բառը։ 2020թ․-ի նոյեմբերի 11-ի դրությամբ երկրում պետական արագ հեղաշրջում անցկացնելու ունակ ուժեր, պարզվեց, չկային։ Իսկ ներքին գործընթացների վրա ազդելու` զինվորականների փորձերը քաղաքացիական դիրքորոշում հայտնելու շրջանակներից դուրս չեկան (ուսադիրներով մարդիկ երկրի նույնպիսի քաղաքացիներ են, թեև իրենց ձեռքին ուժային ռեսուրս ունեն)։ Ընտրությունները շարունակում են մնալ այլընտրանք չունեցող սցենար։
Այստեղ հարց է առաջանում` իսկ ինչո՞ւ ստորացուցիչ պայմաններով հրադադար ստորագրած վարչապետն իր կամքով չհեռացավ։ Պատասխանը, ինչպես երևում է, կարող է բաղկացած լինել երկու կետից։ Առաջին՝ Փաշինյանը շարունակում էր և շարունակում է պահպանել որոշակի հանրային աջակցություն։ Միջազգային հանրապետական ինստիտուտի կողմից վերջերս իրականացված սոցիոլոգիական հետազոտության տվյալներով՝ արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունների դեպքում վարչապետի ղեկավարած ընտրական միավորումը կստանար ձայների մոտ 30 տոկոսը։ Այո, սրանք 2018թ․-ի վերջի ցուցանիշները չեն, երբ աջակցության մակարդակը 70 տոկոսի շեմից բարձր էր։ Բայց դրանք շարունակում են բարձր մնալ։
©
Sputnik / Asatur Yesayants
Երկրորդ՝ գիտակցաբար գնալով քաղաքականության ծայրահեղականացման ճանապարհով (քրեական գործեր ընդդեմ Ռոբերտ Քոչարյանի, Սերժ Սարգսյանի, Գագիկ Ծառուկյանի, դատարաններն իրեն ենթարկելու ձգտում), Փաշինյանն ինքն իր համար փակել է նահանջի ուղիները։ Նրա համար պարտության հավանական վտանգը ոչ միայն վարչապետական աթոռի կորուստն է, այլև հակառակորդների զանազան պատասխան գործողությունները։ Թե որքան հեռուն նրանք կարող են գնալ՝ քննարկման թեմա է։ Բայց փաստը մնում է փաստ` յուրաքանչյուր քաղաքական գործիչ հակված է հաշվարկել և անգամ չափազանցնել ռիսկերը։
Պատահական չէ, որ անցած տարվա աշնանից սկսած քննարկումը, թե որտեղ, ինչպես և ինչ պայմաններով է կայանալու քվեարկությունը, գերակա թեմա է դարձել։ Բանավեճը երևան հանեց իշխանությունների և ընդդիմության միջև տարաձայնությունը։ Ով և ինչպես է իրականացնելու երկրի օպերատիվ ղեկավարումը պատգամավորական մանդատների համար պայքարի շրջանում։ Վարչական ռեսուրսի ուրվականը ընտրական մրցավազքի մասին խոսակցության կենտրոնական սյուժեներից մեկն է։ Թվում է՝ մարտի 18-ին` բարդ ու բազմակողմանի բանակցություններից հետո, արտահերթ ընտրարշավի շուրջ փոխհամաձայնությունը կայացավ։ Սակայն դա հարցի լուծման միայն արտաքին կողմն է։
Փաշինյան vs Գլխավոր շտաբ, կամ ինչ է պակասում ընդդիմությանը հաջողության հասնելու համար
Չմոռանանք, որ այն օրվա դրությամբ, երբ Փաշինյանը հայտարարեց 2021թ․-ի հունիսի 20-ին քվեարկություն անցկացնելու մասին, երկրում ռազմական դրությունը դեռ չէր չեղարկվել։ Բաղրամյան պողոտայի փակ լինելը խանգարում է երևանցիների առօրյա կյանքին, չնայած այս պահի դրությամբ ցուցարարների թիվը զգալիորեն նվազել է։ Փողոցի օգնությամբ Փաշինյանին հեռացնել չհաջողվեց։ Սակայն վարչապետն ինքը չհամարձակվեց կոշտ գործողությունների դիմել հակառակորդների դեմ։ Ավելի շուտ հակառակը` նա նրանց փողոցային ցույցերի «աճի» հնարավորություն տվեց։
Այնուամենայնիվ, բոլոր իրավաբանական ընթացակարգերը պետք է պահպանվեն։ Ռազմական դրությունն ու դրա չեղարկումը միայն սկիզբն են։ Այնուհետև առաջանում է Ընտրական օրենսգրքի հարցը։ Սակայն այդ օրենքը, ինչպես և խորհրդարանական հանրապետության սահմանադրական կառուցվածքը, առաջարկվել էին դեռ Սերժ Սարգսյանի օրոք։
Եվ այն միանգամայն կոնկրետ նպատակների էր ծառայում, չնայած նախկին նախագահի հակառակորդ Նիկոլ Փաշինյանը լիովին օգտվեց իր նախորդի նոու-հաուից, շրջանցելով 2018թ․-ի իր հեղափոխական հռետորաբանությանը։ Այդ է պատճառը, որ ապագա ընտրությունների հիմնական ինտրիգներից մեկն այսօր Ընտրական օրենսգիրքն է, որով դրանք կանցնեն։ Եվ եթե անգամ դրանում որոշակի շտկումներ անեն, կարևոր է, թե որքանով դրանք բովանդակային կլինեն, այլ ոչ թե ձևական։
Արցախի ճանաչման հարցը կա՞ ընդդիմության օրակարգում. Վազգեն Մանուկյանի պատասխանը
Ոչ պակաս կարևոր է այն հարցը, թե ով է ղեկավարելու հանրապետությունը վարչապետի հրաժարականից հետո։ Դա պետք է տեղի ունենա ընտրություններից առաջ։ Ընդ որում, Փաշինյանն արդեն վարչապետի ժամանակավոր պաշտոնակատարի աշխատանքի փորձ ունի։ Ճիշտ է, 2018թ․-ին նրա աջակցության մակարդակն այսօրվանից երկու անգամ բարձր էր, իսկ առջևում դեռ նախընտրական խառնաշփոթ կա։ Եվ երաշխիքներ չկան, որ մինչև ապրիլ-մայիս վարչապետի հանդեպ վստահության մակարդակը կշարունակի մնալ 30 տոկոսի նիշին։ Բայց եթե Փաշինյանը մնա որպես ժՊ, նրա ընտրական ռեսուրսն ավելի ուժեղ կդառնա։
Այսպիսով, առջևում գործընթացային բարդ հանգույցներ քանդելու պահն է։ Այն պահը, երբ Հայաստանի քաղաքացիները կկարողանան գնահատել ժողովրավարության բանաձևի ճշմարտացիությունը որպես գործընթաց։
«Երրորդ ուժի» որոնումներում
Ի՞նչ նախնական եզրակացություններ կարող ենք անել, հետևելով Հայաստանի ներքաղաքական ճգնաժամին։ Օրեցօր ավելի ու ավելի ակնհայտ է դառնում երկրում «երրորդ ուժի» ի հայտ գալու պահանջը։ Փաշինյանը շարունակում է վստահության որոշակի մակարդակ պահպանել։ Ի դեմս նրա` տեսնում են ոչ թե «բացարձակ բարին», այլ, ավելի շուտ, «չարյաց փոքրագույնը»։ Բայց միաժամանակ Ղարաբաղը տանուլ տված առաջնորդի իմիջը ճնշում է գործադրում վարչապետի վրա, նեղացնում նրա խուսանավման տարածքը։
Իհարկե, այդպիսի նախնական տվյալների պարագայում շատ դժվար է դաշնակիցների և անգամ ուղեկիցների հույս ունենալ։ Հազիվ թե որևէ մեկն իր բարի կամքով ցանկանա կապել իր անունը նոյեմբերյան պարտության ցավոտ թեմայի հետ։ Թվում է՝ Փաշինյանի դեմ ուժեղ քաղաքական գործիչներ են հավաքվել։ Երկու նախկին նախագահ, մեկ նախկին վարչապետ, յուրաքանչյուրի հետևում ղարաբաղյան ինքնորոշման համար պայքարի ձեռքբերումներն են։
©
Sputnik / David Galstyan
Սակայն նրանց բոլորին պառակտում են անձնական հավակնությունները։ Եվ հազիվ թե նույն Ռոբերտ Քոչարյանը ցանկանա ընտրությունների գնալ իր հաջորդի հետ միևնույն ընտրական ցուցակում, գիտակցելով, որ «թավշյա հեղափոխության» պատճառներից մեկը, ի թիվս այլ բաների, զանգվածային դժգոհությունն էր Սերժ Սարգսյանից։ Եվ «ոսկեդարի» կերպարի կառուցմանը, որով այսօր զբաղված է Քոչարյանը, դժվար թե օգնի Սարգսյանի, որպես ինչ-որ ձգող մագնիսի հայտնվելը։
Ինչ վերաբերում է Վազգեն Մանուկյանին՝ նա չափազանց երկար ժամանակ չի եղել հայկական քաղաքականության առաջնային դեմքերից, որպեսզի հաշված ամիսների ընթացքում հայտնվի այդ դերում։ Երիտասարդ սերունդները պարզապես գրեթե տեղեկացված չեն խորհրդային դարաշրջանի մայրամուտին նրա գործունեության մասին։
Նշանակում է՝ ընտրողներին և բոլոր կողմնակի դիտորդներին սպասվում է «երրորդ ուժի» ձևավորման սցենարը։ Հավանաբար այդ դաշտը, որը հավասարաչափ հեռու կմնա «նախկիններից» ու «ներկաներից», տեսանելի ապագայում ամենամրցունակը կլինի։ Սակայն խորհրդարանական ընդդիմադիրները՝ Գագիկ Ծառուկյանն ու Էդմոն Մարուքյանը, այնքան էլ հարմար չեն այդ դերին։ Առաջինը սերտ կապված է եղել նույն «նախկինների» հետ (նրա «Բարգավաճ Հայաստանը» կառավարական կոալիցիաների կազմում է եղել թե՛ Քոչարյանի, թե՛ Սարգսյանի ժամանակ)։
«Նիկո՛լ, արի տես ժողովուրդն ինչ է ուզում». ընդդիմության երթն ավարտվեց
Այնուհետև 2018թ․-ին նա ճիշտ ժամանակին միացավ «ժողովրդի կարծիքին», չնայած Փաշինյանի համար այդպես էլ յուրային չդարձավ։ Երկրորդը` հակառակը՝ «Ելք» դաշինքի հիմնադիր հայրերից էր։ Ավելին, հենց նա, այլ ոչ թե Փաշինյանը այդ կառույցը ընտրությունների տարավ 2017թ․-ին (ներկայիս վարչապետն այն ժամանակ երկրորդ համարն էր)։ Սակայն հետագայում, դեռևս ղարաբաղյան պատերազմից առաջ, այս քաղաքական գործիչների ճանապարհները բաժանվեցին։ Նոր իշխանություններին հետ 2018թ․-ից հետո հասցրել է համագործակցել նաև ներկայում այնպիսի ծայրահեղական ընդդիմադիր, ինչպիսին է Արթուր Վանեցյանը։
Այսպիսով, «հավասարաչափ հեռու» քաղաքական գործիչների թեկնածու կարող են դառնալ դեռևս այդ կարգավիճակում չերևացող կերպարները։
Այս համատեքստում արժե ուշադրություն դարձնել գեներալ Օնիկ Գասպարյանի կերպարին։ Կադրային զինվորականը, որը նախկինում քաղաքական մարտադաշտերում չէր նկատվել, 2021թ․-ի փետրվարին վարչապետի դեմ իր «ֆրոնդայով» որոշակի համբավ ստեղծեց իր համար։ Եվ Գասպարյանի հայտնիությունն աճում է նրա կարգավիճակի որոշման շուրջ իրավաբանական դատավարությունների շնորհիվ։
Իսկ այդ դատավարությունները ցույց են տալիս, որ դատական ատյաններն ամենևին ոչ միշտ և ոչ ամեն հարցում են պատրաստ հետևել վարչապետի կարծիքին (հաջորդ ընտրություններում ևս մեկ պոտենցիալ վտանգ նրա համար)։ Իսկ Գասպարյանը, զուգահեռների ամբողջ հարաբերականությամբ հանդերձ, կարող է խաղալ «հայկական Ալեքսանդր Լեբեդի» դերը, այսինքն՝ զինվորականի, որը հեղաշրջման կամ այլ անօրինական գործողության չի գնացել, բայց պատրաստ է զինվորական համազգեստը փոխարինել քաղաքական գործչի կոստյումով։
Եվ վերջինը (թվով, բայց ոչ կարևորությամբ)։ Ապագա ընտրությունների մասնակիցների թվում, ամենայն հավանականությամբ, չի լինի Արմեն Սարգսյանի գլխավորությամբ միավորում։ Բայց նրա դերը արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունների միջոցով ճգնաժամի կարգավորման տարբերակով դուրս գալու գործում բարձր է ։ Փաստացի, լուրջ իշխանական լիազորություններ չունենալով՝ պետության ղեկավարը առանցքային մեդիատոր է դարձել իշխանությունների և ընդդիմության բանակցություններում։ Եվ երևում է՝ նա դեռ իր խոսքը կասի։
«Մասնակցելու ենք և կրելու ենք». Քոչարյանը կմասնակցի արտահերթ ընտրություններին
Ասա արյանդ խումբն ու իմացիր՝ ինչ հիվանդություն կարող է սպառնալ քեզ․ նոր բացահայտում
(Թարմացված է 23:23 22.03.2021)
Ապագայում սա հնարավորություն կտա բժիշկներին մշակել կանխարգելիչ մեթոդներ հնարավոր հիվանդության զարգացումը կանխելու համար։
ԵՐԵՎԱՆ, 22 մարտի – Sputnik․ Երկրորդ և երրորդ արյան խումբ ունեցող մարդիկ 8%-ով ավելի բարձր ռիսկայնության խմբում են սրտի կաթված ստանալու, քան առաջին խմբի արյուն ունեցողները։ WomanEL-ի փոխանցմամբ՝ նման հետազոտություն է հրապարակվել Ամերիկյան սրտաբանական ասոցիացիայի ամսագրում։
Նշվում է, որ չնայած կորոնավիրուսային համավարակին՝ սրտի կաթվածից և սրտային անբավարարությունից մահացությունը շարունակում է մնալ աշխարհում առաջին տեղում։
Հասկանալու համար՝ արդյոք դուք հակված եք սրտանոթային հիվանդություններ կամ խնդիրներ ունենալու, անհրաժեշտ է իմանալ ձեր արյանը խումբը։ Հետազոտությանը մասնակցել է ավելի քան 400 հազար մարդ։
Այսպիսով, սրտի անբավարարությունը 10%-ով ավելի արագ է զարգանում A (II) կամ B (III) արյան խումբ ունեցող մարդկանց մոտ, քան 0 (I) առաջին խմբի:
Ընդ որում, A և B արյան խմբի մարդկանց մոտ խորը երակների թրոմբոզի զարգացման ռիսկը 51% - ով և թոքային զարկերակի թրոմբոԷմբոլիայի զարգացման ռիսկը 47% - ով ավելի բարձր է, քան 0 արյան տեսակ ունեցող մարդկանց մոտ։
Այնուամենայնիվ, 0 տիպի արյունով մարդիկ ավելի հաճախ են հակված զարկերակային ճնշմանը:
Հիշեցնենք, որ ԱՀԿ-ի տվյալներով՝ սրտանոթային հիվանդություններից մահվան դեպքերի թիվը 2000 թվականից ի վեր աճել է ավելի քան 2 միլիոնով և 2019 թվականին հասել է գրեթե 9 միլիոնի:
Սրտի հիվանդություններին այսօր բաժին է ընկնում աշխարհում մահվան բոլոր դեպքերի 16 տոկոսը։
Արդեն փորձարկել են․ Ռուսաստանն անսովոր զենքով կպաշտպանի հյուսիսային տարածքները
(Թարմացված է 23:57 22.03.2021)
Բարձր անցանելիություն, կրակի ճշգրտություն, ունակություն՝ գործել այնտեղ, որտեղ սովորական մարտական տեխնիկան պարզապես չի գոյատևի․ Ռուսաստանում պատրաստվում են սպառազինության վերցնել «Մագնոլիա» ինքնագնաց հրետանային կայանքը (ԻՀԿ)։ Այս հրանոթները կփոխանցեն արկտիկական ստորաբաժանումներին, որոնք խնդիրներ են կատարում կլիմայական արտակարգ պայմաններում։ Նորագույն ԻՀԿ-ի և Անդրբևեռյան կայանների մյուս բացառիկ սարքավորումների մասին՝ ՌԻԱ Նովոստիի հոդվածում։
Նիկոլայ Պրոտոպոպով, ՌԻԱ Նովոստի
Հատուկ պահանջներ
Ծայրագույն հյուսիսի շրջաններում տեղակայված ստորաբաժանումների համար նախատեսված նոր ինքնագնացի մասին հայտնի էր դարձել դեռ 2017-ին: Այն ժամանակ ՊՆ-ում հայտարարել էին, որ 120 միլիմետրանոց «Մագնոլիան» դրվելու է զրահապատ երկօղակ թրթուրավոր փոխադրողի շասսիի վրա:
©
Photo : Public Domain / U.S. Army Corps of Engineers, photographer not specified or unknown : Clear Air Force Station Alaska
Փորձանմուշները նախնական փորձարկումներ են անցնում, որոնք արդեն ցույց են տվել, որ կայանքը կարող է արդյունավետ գործել անկայուն հողերի վրա, այդ թվում՝ ճահճապատ և ձյունածածկ տեղանքում: Իսկ շարժիչն անխափան աշխատում է ծայրահեղ ցածր ջերմաստիճանների դեպքում։
Նախագիծը մշակել են «Բուրեվեստնիկ» կենտրոնական գիտահետազոտական ինստիտուտի մասնագետները՝ «Նաբրոսոկ» փորձնական-կոնստրուկտորական աշխատանքի շրջանակում։ Բացի ԻՀԿ-ից, ենթադրվում է, որ Հյուսիսում մարտական գործողությունների համար կթողարկվի բարձր ինտենսիվ հրետանային-ականանետային սպառազինության մի ամբողջ ընտանիք։
«Մագնոլիայի» տեխնիկական բնութագրերը մասամբ բացահայտվեցին «Բանակ-2019 համաժողովի ընթացքում։ Քարշակը 27 տոննանոց թրթուրավոր զրահապատ ԴՏ-10ՊՄ «Վիտյազ» ամենագնացն է՝ ավելի քան 10 տոննա բեռնունակությամբ։ Արագությունը՝ մինչև 45 կմ/ժ, ջրային արգելքների հաղթահարումը՝ մինչև 6 կմ/ժ։ Առանց վերալիցքավորման կարող է անցնել մոտ 700 կմ։ Անձնակազմը՝ 4 մարդ, մարտական բաժինը տեղակայված է հետևի հատվածում։
Սև ծովում պայմանականորեն «ոչնչացվել է» ամերիկյան ականակիրը
Համակցված կիսաավտոմատ ակոսավոր թնդանոթը համատեղում է հաուբիցի և ականանետի ֆունկցիաները: Ունի զինամթերքի լայն տեսականի, այդ թվում՝ կրակում է «Նոնա» ԻՀԿ-ի արկերով։ Կարելի է օգտագործել նաև կառավարվող «Կիտոլով-2»-ները, որոնք նախատեսված են թեթև զինտեխնիկան և ինժեներական կառույցները ոչնչացնելու համար։ Լազերային կիսաակտիվ ինքնանշանավորման համակարգի շնորհիվ անշարժ թիրախը խոցելու հավանականությունը մոտ է մեկի։ Մարտական պաշարը՝ 80 արկ։ Զենքը բեկորաֆուգասային զինամթերքով թիրախը խոցում է ավելի քան 8 կմ հեռավորությունից, կառավարվողներով՝ մինչև 10 կմ։ Արագությունը՝ րոպեում 10 կրակոց։
Արկտիկայի «պատյանը»
«Մագնոլիայի» հիմնական խնդիրներն են հակաօդային պաշտպանության և ռադիոէլեկտրոնային պայքարի օբյեկտների, հրթիռային կայանքների, զրահատեխնիկայի, ամրաշինական կառույցների, դեսանտային միջոցների և հակառակորդի կենդանի ուժի ոչնչացումը: Ի դեպ, հեռանկարային ԻՀԿ-ն Արկտիկայի խստաշունչ կլիմայական պայմանների համար նախատեսված մարտական տեխնիկայի միակ օրինակը չէ։
©
Sputnik / Aleksei Druzhinin
Օրինակ՝ ՀՕՊ ստորաբաժանումների համար մշակել են «Պանցիր» զենիթահրթիռային համալիրի արկտիկական տարբերակը։ Այս զենիթահրթիռային համալիրն իր կարողություններն արդեն ցուցադրել է մի քանի ռազմական հակամարտություններում, սակայն ծայրագույն Հյուսիսի համար նախագծում մի քանի էական փոփոխություններ են կատարել:
«Պանցիր-ՍԱ»-ի մարտական մասը տեղակայել են նույն «Վիտյազ» զրահապատ քարշակի վրա, սակայն հրաժարվել են զենիթային ինքնաձիգից, քանի որ ծայրահեղ ցածր ջերմաստիճանների դեպքում կրակոցների արդյունավետությունը լրջորեն նվազում է։ Թնդանոթի փոխարեն ավելացրել են վեց լրացուցիչ հրթիռային կայան՝ մինչև 20 կիլոմետր գործողության շառավղով։
Ֆրանսիական ռազմական օգնությունը Հայաստանին. ի՞նչ է թաքնված դրա հետևում
Հակաօդային պաշտպանության՝ ընդլայնված անցանելիությամբ ևս մեկ միջոց է «Տոր-Մ2ԴՏ» ԶՀՀ-ն, որը սպառազինության մեջ է ներառվել նախորդ տարվա ամռանը։ Այդ տեխնիկան կարող է աշխատել -50 °C –ից ցածր ջերմաստիճանում, շարժվել խիստ խոչընդոտային տեղանքում և հաղթահարել ջրային արգելքները։ Համալիրը հիմնված է երկօղակ զրահապատ ամենագնացի վրա։ Գլխավոր օղակում անձնակազմի կենսապահովման մոդուլն է, իսկ հրթիռային գործարկիչը հետևում է` երկրորդ օղակում։
Մարտավարական-տեխնիկական բնութագրերը նույնն են, ինչ սովորական «Տորինը»։ Խոցում է օդային թիրախների բոլոր տեսակները՝ ինքնաթիռներ, ուղղաթիռներ, թևավոր հրթիռներ, կառավարվող զինամթերք և ոչ մեծ ԱԹՍ-ներ՝ մինչև 16 կմ հեռավորության և մինչև 12 կիլոմետր բարձրության վրա։ Մարտական պաշարը՝ 16 զենիթային հրթիռ, որոնք գործարկվում են 2,5 վայրկյան ընդմիջումով։ Ընդ որում՝ «Տորն» աշխատում է «մեկ հրթիռ-մեկ թիրախ սկզբունքով», ինչը հաստատում է դրա բարձրագույն ճշգրտությունը։
Ցամաքում մարտական գործողությունների համար արկտիկական ստորաբաժանումներին մատակարարում են Տ-80ԲՎՄ արդիականացված տանկեր, ինչպես նաև ՄՏ-ՄԲ զրահափոխադրողների վրա հիմնված հաուբիցներ։
Տեղափոխման միջոցներ
Արկտիկական խմբավորման զինծառայողները նույնպես տեղափոխվում են հատուկ պատրաստված տեխնիկայով։ Օրինակ՝ Մի-8ԱՄՏՇ–ՎԱ ուղղաթիռով։ Այս ուղղաթիռի առանձնահատկություններից մեկը յուղի և փոխանցման համակարգերի տաքացումն է, շարժիչները գործարկվում են առանց որևէ խնդրի անգամ -60°C-ի դեպքում։Պտուտակաթև մեքենայի բեռնախցիկը նույնպես տաքացվող է։
©
AFP 2020 / ANDREW CABALLERO-REYNOLDS
Արկտիկական Մի-8-ի թռիչքի հեռավորությունը՝ լրացուցիչ վառելիքային բաքերով, գերազանցում է 1400 կիլոմետրը, իսկ օդում կարող է գտնվել ավելի քան 7 ժամ։
Ցամաքում զինծառայողներն օգտագործում են նաև լավ հայտնի «մոտոլիգաները», բայց հատուկ թրթուրներով, որոնց դեպքում գետնի վրա ճնշումն ընդամենը 0,28 կգ է 1 սանտիմետր քառակուսու վրա, այսինքն՝ ավելի քիչ, քան հետիոտնի դեպքում։
Կան նաև ձնաճահճագնացներ՝ գերցածր ճնշման հսկայական անիվներով։ Դրանցով զինվորականները տեղանքի հետախուզում են իրականացնում, երթուղիներ բացում, գնահատում սառցային իրավիճակը, ուղեկցում ռազմական տեխնիկայի շարասյուները։
Բացի այդ, զինվորներն ու սպաները տեղաշարժվում են ջեռուցվող խցիկով ձնագնացներով, ծայրահեղ ցածր ջերմաստիճաններին հարմարեցված «Ուրալ» և «ԿԱՄազ» լիաքարշակ բեռնատարներով, օդային բարձիկ ունեցող նավակներով։ Որոշ ստորաբաժանումներ օգտագործում են նաև սահնակներ՝ լծված շներին կամ եղջերուներին․ այս հնագույն տրանսպորտը կարող է անցնել այնտեղով, որտեղով չի անցնի ամենալավ պատրաստված ամենագնացը։
Բնականաբար, արկտիկական ստորաբաժանումները նաև հատուկ արտահագուստ են ստանում։ Հագուստի ստանդարտ փաթեթը բաղկացած է մոտ 20 կտորից։ Հանդերձանքը պատրաստված է բազմաշերտ նյութից, շատ տաք է, թեթև և չի կաշկանդում մարտիկի շարժումները։