COVID-19

Հավատա՞լ Հայաստանի կորոնավիրուսի պաշտոնական վիճակագրությանը, և ինչ կապ ունի ԱՄՆ–ի ՊՆ–ն

447
Հայաստանում COVID-19–ով վարակվելու և մահվան դեպքերի վիճակագրությունը մի հետաքրքիր պատմություն է, եթե այդ թվերին հավատանք: Իսկ ինչու «եթե», պատմվում է մեր հոդվածում:

Ժաննա Պողոսյան, Sputnik Արմենիա

Հայաստանում 2020 թվականին COVID-19 նոր տիպի  կորոնավիրուսով վարակված կանանց թիվը վարակված տղամարդկանցից շատ էր` 95279  և 66357 համապատասխանաբար։ Սակայն ուժեղ սեռի ներկայացուցիչների շրջանում մահվան տոկոսն ավելի մեծ էր. 1673 կամ վարակված տղամարդկանց շուրջ 3%–ը, 1246 կամ վարակված կանանց շուրջ 1%–ը։ Այս մասին են վկայում ՀՀ առողջապահության նախարարության կողմից Sputnik Արմենիայի հարցմանն ի պատասխան ներկայացրած թվերը։

Սակայն աշխարհում ևս նման վիճակագրություն կա, և դա «զուտ հայկական» ֆենոմեն համարել չի կարելի. կանայք ավելի են հակված կորոնավիրուսով վարակվելու, սակայն նրանք ավելի արագ են առողջանում։ Հայաստանում COVID-19–ից բուժված ամենատարեց պացիենտը 1922 թվականին ծնված մի կին է եղել։

ՀՀ առողջապահության նախարարության վիճակագրության համաձայն` հիվանդացածների միջին տարիքը 48,6 է, համավարակից մահացածներինը` 70,8։ 2020 թվականին մինչև 49 տարեկան պացիենտների մահացությունը կազմել է 0,13%։ Կորոնավիրուսով վարակված ամենափոքր երեխան 21 օրական էր, իսկ վարակից մահացած աղջնակը` 16 տարեկան։ Կավասակիի սինդրոմ է ախտորոշվել 18 տարեկանից ցածր 66 պացիենտի մոտ։

Առողջապահության նախարարությունից մեզ նաև հայտնել են, որ մեկ տարվա ընթացքում կորոնավիրուսով վարակվել է 893 հղի, որոնցից 3-ը մահացել են։

Համաճարակաբան, «Մեկ առողջություն» կոալիցիայի ղեկավար Գրիգոր Գրիգորյանը Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում ասում է, որ առողջապահության նախարարության վիճակագրությունը անհավանական և սխալ է համարում։

«Մենք չգիտենք, թե որքան են այդ թվերը համապատասխանում իրականությանը, Հայաստանում վարակման կոնկրետ որքան դեպք է եղել, մահացության հստակ տոկոս չգիտենք։ Կորոնավիրուսով վարակված հիվանդների ախտորոշումը իրականացվում է պրոֆեսիոնալ տեսանկյունից անթույլատրելի հիմքերի վրա, սկսած թեստերից։ Իսկ այն, որ Հայաստանում օրենք են ընդունել, համաձայն որի արգելվում է կորոնավիրուսով վարակվածների դիահերձումը, նշանակում է, որ մենք երբեք չենք իմանա, թե կոնկրետ ինչից է մահացել մարդը։ Բոլորին անխտիր` և՛ սպանվածներին, և՛ վթարի ենթարկվածներին նրանք կարող են վիրուսի զոհ համարել», – պարզաբանեց Գրիգորյանը։

Ինչու են երբեմն առողջ մարդիկ COVID-19–ը ավելի ծանր տանում կամ մահանում դրանից

Sputnik Արմենիայի հարցին, թե ինչու կորոնավիրուսի երկրորդ ալիքը Հայաստանում ավելի ծանր անցավ, քան առաջինը, Առողջապահության նախարարությունից  պատասխանեցին, որ խնդիրը ոչ թե բուն վարակն էր, այլ պատերազմը, բնակչության կողմից անվտանգության կանոնները չպահպանելը, Հայաստանից Արցախ և հակառակ ուղղությամբ մարդկանց մեծ հոսքերի տեղաշարժը։

Այդ առիթով համաճարակաբան Գրիգոր Գրիգորյանն ասաց, որ պատերազմի ժամանակ անձամբ եղել է Արցախում և զինվորականների և շրջապատող մարդկանց շրջանում վիրուսի բռնկումներ չի նկատել։

Հավելենք, որ հենց աշնանն առողջապահության նախարարությունը սկսեց  չհրապարակել կորոնավիրուսից մահացածների տվյալները` այն «ոչ նպատակահարմար» համարելով, սակայն Հայաստանում այդ վիճակագրությունը հրապարակվում էր վարակի տարածման առաջին իսկ օրից։

«Վիրուսներն իրենց տարածման գագաթնակետին են հասնում հոկտեմբեր,  նոյեմբեր ամիսներին։ Եթե համեմատենք 2020 թվականի թվերը 2018 և 2019 թվականների տվյալների հետ, կնկատենք, որ առանձնակի փոփոխություն չի եղել։  Երկրորդ, երրորդ ալիքի մասին հայտարարությունները պետության հասարակ մանիպուլյացիաներ են` ընդդիմությանը լռեցնելու համար», – ասաց նա։

Նա հայտարարեց, որ ինքն ու իր գործընկերները հիմնավոր կասկածներ ունեն, որ կորոնավիրուսի վերաբերյալ Հայաստանի և Վրաստանի վիճակագրությունը համակարգվում է «Կենսաբանական սպառնալիքի նվազեցման ծրագրով» ԱՄՆ ՊՆ սպառնալիքների նվազեցման գործակալության հետ համագործակցության միջոցով։

«Անկախ նրանից, որ ռուսական «Սպուտնիկ V» պատվաստանյութը համեմատաբար ավելի բարձր արդյունավետություն ցուցադրեց COVID-19–ի դեմ պայքարում, ԱՀԿ–ն խորհուրդ է տալիս ձեռք բերել ամերիկյան Pfizer պատվաստանյութը։ Այսինքն` չի բացառվում, որ կորոնավիրուսի թվերը մեր երկրում նկարում են, պատվաստանյութը, ինչպես նաև մի շարք դեղամիջոցներ իրացնելու համար», – նշեց Գրիգորյանը։

Գիտնականները նշել են COVID-19 վարակի վտանգը նվազեցնող լավագույն դիետան

Հիշեցնենք, որ ռուսական «Սպուտնիկ V» պատվաստանյութը արդեն սերիական արտադրության է հանված։ Փորձաքննությունների տվյալներով` «Սպուտնիկ V»  պատվաստանյութի կլինիկական ուսումնասիրությունների երրորդ փուլը 91,6% արդյունավետություն է ցույց տվել։ 2021 թվականի հունվարի վերջին հայտնի դարձավ, որ «Սպուտնիկ V»–ով պատվաստված Գամալեայի անվան կենտրոնի աշխատակիցների մոտ իմունիտետն արդեն 9 ամիս է պահպանվում է։

447
թեգերը:
տղամարդ, Կին, ԱՄՆ, թեստ, կորոնավիրուս, Հայաստան
Ըստ թեմայի
Մյասնիկովն ասել է` որն է տան պայմաններում Covid-19–ի բուժման գլխավոր սխալը
Մալիշևան ասել է՝ ովքեր պետք է «գլխապատառ» գնան COVID-19-ի դեմ պատվաստում ստանալու
Ո՞ր վիտամինի պակասն է բարդություններ առաջացնում COVID-19-ի դեպքում
Բռնություն

Safe You. հայուհին ամբողջ աշխարհի կանանց ընտանեկան բռնությունից պաշտպանելու միջոց է գտել

23
(Թարմացված է 22:54 19.04.2021)
Չնայած մարդու իրավունքների համար ակտիվ պայքարին՝ շատ երկրներում գենդերային բռնության խնդիրը շարունակում է չլուծված մնալ։ Երիտասարդ երևանցին արդյունավետ միջոց է գտել՝ պաշտպանելու նրանց, ովքեր ենթարկվում են բռնության։ Օգնության են հասել ժամանակակից տեխնոլոգիաները։

Լիլիթ Հարությունյան, Sputnik Արմենիա

Երևանի բնակիչ Մարիամ Թորոսյանն օգտագործում է ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաները՝ բռնության զոհ դարձած գեղեցիկ սեռի ներկայացուցիչներին օգնություն ցուցաբերելու համար։ Նրա ղեկավարությամբ ծրագրավորողների խումբը ստեղծել է Safe You բազմաֆունկցիոնալ հավելվածը, որն օգնում է Հայաստանում և Վրաստանում ապրող շատ կանանց, և սա դեռ ամենը չէ։

Мариам Торосян, основатель и генеральный директор социального предприятия Институт инновационных технологий, запустившего приложение Safe You
© Sputnik / Aram Nersesyan
Մարիամ Թորոսյանը

«Հավելվածի նպատակն այն է, որ բռնության ենթարկված մարդը կարողանա օգնություն կանչել հաշված վայրկյանների ընթացքում», - բացատրում է Մարիամ Թորոսյանը՝ «Ինովացիոն տեխնոլոգիաների ինստիտուտ» սոցիալական ձեռնարկության գլխավոր տնօրենը, որը 2020 թ-ին գործարկել է Safe You հավելվածը։

Հավելվածում կարելի է պահպանել մինչև յոթ հեռախոսահամար, որոնցից մեկը՝ ոստիկանության ծառայությանը։ Բավական է սեղմել HELP կոճակը և պահել երեք վայրկյան, ու նշված համարները, այդ թվում՝ ոստիկանությունը, հաղորդագրություն կստանան այն մասին, որ օգտատերը վտանգի մեջ է։ Հաղորդագրությունում նշվում է նաև օգտատիրոջ գտնվելու վայրը։

Բացի դրանից, կոճակը սեղմելուց հետո ավտոմատ կերպով միանում է ձայնագրիչը, որը ձայնագրում է հնարավոր ծեծկռտուքի և հնչող սպառնալիքների ձայները։ Հետագայում անհրաժեշտության դեպքում ձայնագրությունը կարելի է օգտագործել որպես ապացույց։

Ողբերգության կանխումը

Մարիամը պատմում է, որ վերջերս հավելվածը, որը գործում է ոչ միայն Հայաստանում, այլ նաև հարևան Վրաստանում, շատ է օգնել Թբիլիսիի բնակչուհուն։

26-ամյա կինը, որը փոքր երեխա ունի, դիմել էր երկրի կանանց իրավունքների պաշտպանության առաջատար կազմակերպություններին մեկին։ Նա հայտնել է, որ իրեն և երեխային լուրջ վտանգ է սպառնում, խնդիրը նախկին ամուսինն է։ Քանի որ կինը հրաժարվել է գնալ ոստիկանություն, փաստաբանը խորհուրդ է տվել ներբեռնել Safe You հավելվածը։

Դրանից մի քանի օր անց նախկին ամուսինը կրկին հայտնվել է․ նա մանկապարտեզի մոտ պահանջել է, որ երեխան իր հետ գնա։ Երբ փոքրիկը հրաժարվել է, տղամարդը հարվածել է նրան։ Մայրն իսկույն օգնության է շտապել, և վիճաբանություն է սկսվել։ Կնոջը հաջողվել է այդ իրավիճակում սեղմել HELP կոճակը։ Կարճ ժամանակ անց ժամանել է ոստիկանությունը և կանխել ողբերգությունը։ Ագրեսորը նույնիսկ չի հասկացել, թե իրավապահ մարմինների աշխատակիցներն ինչպես են իմացել իր գործողությունների մասին։

«Կինը պատմեց մեզ, որ ֆիզիկապես չի կարողացել զանգել ոստիկանություն և առավել ևս հայտնել իր գտնվելու վայրը, քանի որ նախկին ամուսինն ուղղակի կխլեր հեռախոսը։ Իսկ ձայնագրությունն ապացույց է դարձել, որ ագրեսորն իսկապես մահացու վտանգ է ներկայացնում նրանց համար», - ասում է Մարիամը։

Տեղեկատվության կարևոր աղբյուր

Սակայն HELP կոճակը հավելվածի միակ գործառույթը չէ։ Ինտերֆեյսում կա Network բաժինը, որտեղ կարելի է գտնել երկրում գործող կանանց իրավունքների պաշտպանության և հասարակական կազմակերպությունների հասցեները և հեռախոսահամարները։

Խաչատուրյան քույրերը տուժող են ճանաչվել հոր կողմից բռնության ու ծեծի գործով

Կա ևս մի կարևոր ֆունկցիա՝ հարց հոգեբանին։ Այսինքն` հավելվածը մի հարթակ է, որտեղ օգտատերերը կարող են շփվել ինչպես միմյանց հետ, այնպես էլ մասնագետի (օրինակ` Վրաստանում նախագծում ներառված է 19 հոգեբան)։ Ընդ որում, քննարկումներին կարելի է մասնակցել ինչպես իրական անունով, այնպես էլ ծածկանունով։ Մեր զրուցակիցը նշեց, որ իրենք անձնական տվյալների պաշտպանությանը հատուկ ուշադրություն են դարձնում։

«Այժմ մենք բանակցություններ ենք վարում ինտերնետ մատակարարողների հետ զրոյական վարկանիշ տրամադրելու համար։ Այդպիսով հավելվածը կարելի է օգտագործել նույնիսկ առանց ինտերնետի և զրոյական հաշվեկշռի դեպքում, իսկ մինչ այդ ինտերնետի առկայությունն անհրաժեշտ է՝ ազդանշաններ ուղարկելու համար», - պատմում է Մարիամը։

Safe You-ի մասին տեղեկատվության տարածումը

Safe You-ն Հայաստանում գործում է արդեն մեկ տարի, իսկ Վրաստանում՝ ութ ամիս։ Այդ ընթացքում հավելվածը ներբեռնել է մոտ հինգ հազար կին։ Նրանցից 4,5 հազարը հարևան երկրի կանայք են։ Այնտեղ լրջորեն զբաղվում են հավելվածը տարածելով, երկրի առաջատար հեռուստաալիքներից մեկը նույնիսկ հաղորդում է պատրաստել այդ մասին։

Հայաստանում Թորոսյանի թիմն աշխատել է նախագծի տեխնիկական կատարելագործման վրա։ Հավելվածի վրա աշխատանքը սկսվել է 2018-ին։ Նախատեսվում էր նորույթը տարածել անցած տարի, սակայն դրան սկզբում խանգարել է համավարակը, այնուհետև՝ արցախյան պատերազմը։

«Տարեվերջին հայ օգտատերերի թիվն ավելի շատ կլինի։ Մենք արդեն սկսել ենք համագործակցել հասարակական կազմակերպությունների հետ։ Ծրագիրն առաջին հերթին պետք է նրանց շահառուներին։ Այս տարի հիմնական ուղղությունները կլիներ չորս մարզերը՝ Շիրակը, Լոռին, Տավուշը և Գեղարքունիքը»,- նշեց Թորոսյանը։

«Ինովացիոն տեխնոլոգիաների ինստիտուտը» բանակցություններ է վարում մի շարք արտասահմանյան երկրների հետ, որոնք շահագրգռված են հավելվածը ձեռք բերելու մեջ։

Ստվերային համավարակ

Վերջում Մարիամ Թորոսյանը վիճակագրական տվյալներ ներկայացրեց, որոնց համաձայն` ամբողջ աշխարհում ամուսնու կամ զուգընկերոջ կողմից բռնության հետևանքով օրական մահանում է 141 կին։ Գենդերային սպանությունները կազմում են կանանց սպանությունների ընդհանուր թվի մոտ 80%-ը։

Անջելինա Ջոլին փորձում է Բրեդ Փիթին մեղադրել ընտանեկան բռնության մեջ

Համարվում է, որ աշխարհում ֆիզիկական, հոգեբանական կամ տնտեսական բռնության է ենթարկվում թույլ սեռի յուրաքանչյուր երրորդ ներկայացուցիչ։

Ավելին, մի շարք հետազոտությունների տվյալներով՝ ամբողջ աշխարհում համավարակի և լոքդաունի պատճառով ընտանեկան բռնության դեպքերը կտրուկ աճել են 30%-ից մինչև 60%: Ուստի լոքդաունի ընթացքում կանանց նկատմամբ բռնությունը հաճախ անվանում են «ստվերային համավարակ»։

Հ.Գ. Safe You հավելվածը Android-ից օգտվողները կարող են ներբեռնել այս հղումով, իսկ iOS–ից` այս հղումով։

23
թեգերը:
աշխարհ, Հայաստան, Կին, ընտանեկան բռնություն, սեռական բռնություն, Բռնություն
Ըստ թեմայի
Արցախցիների նկատմամբ բռնության կոչեր հնչեցրած անձը ձերբակալված է. Գոռ Աբրահամյան
Արցախցիների հանդեպ բռնության կոչեր արած անձն ազատ է արձակվել, բայց հարցը փակված չէ
Իրավիճակը պետք է հանդարտվի առանց բռնության. ԵԱՀԿ նախագահը` հայաստանյան դեպքերի մասին
Արխիվային լուսանկար

Բերման են ենթարկվել «Կացինը», «Պնդուկը, «Քյարթուն», «Թզբեխը», «Դուշեշն» ու «Իքիբիրը»

211
(Թարմացված է 22:22 19.04.2021)
Ոստիկանությունն այսօր մայրաքաղաքում իրականացրել է հատուկ գործողություն ու բերման ենթարկել 50-ից ավելի անձանց։

ԵՐԵՎԱՆ, 19 ապրիլի – Sputnik․ Այսօր ոստիկանությունը բերման է ենթարկել 50-ից ավելի անձի։ Shamshyan.com-ի տեղեկություններով՝ բոլորն էլ քրեական ենթամշակույթի ներկայացուցիչներ են ու, այսպես ասած, քրեական հեղինակություններ։ Կայքի տեղեկություններով՝ այսօր Երևանում իրականացվել է «Քրեական պատմություններով ապագա չես ունենա» հատուկ գործողությունը։

Կազմակերպված գործողության շրջանակներում 5 տասնյակից ավելի անձինք բերման են ենթարկվել մայրաքաղաքի տարբեր վարչական շրջաններից։

Նրանցից շատերը քրեական աշխարհում հայտնի են իրենց մականուններով։ Կայքի տեղեկություններով՝ բերման ենթարկվածների թվում են «Կացինը», «Կաղինը», «Պնդուկը», «Քյարթուն», «Թզբեխը», «Դուշեշը» ու «Իքիբիրը»։

211
թեգերը:
քրեական հեղինակություն, ոստիկան
Ըստ թեմայի
Կոտայքի ոստիկանները շուրջ 2 կգ թմրանյութ են հայտնաբերել
ԱՄՆ-ում ոստիկանը սպանել է ձեռքերը վեր պարզած 13-ամյա տղային. տեսանյութ
Արցախի նախագահը հետմահու պարգևատրել է ՀՀ ոստիկանության 70 ծառայողի․ տեսանյութ