Արտանիշի դամբարանատեղին

Այրված ու մասնատված դիեր, երեխաների գանգեր, գայլի ոսկորներ. Արտանիշի դամբարանի առեղծվածը

713
(Թարմացված է 18:44 11.03.2020)
Արտանիշում հայտնաբերված հնագիտական առարկաների գաղտնիքը բացահայտելու համար հայաստանցի մասնագետները դիմել են արտասահմանյան գործընկերների օգնությանը։

ԵՐԵՎԱՆ, 11 մարտի — Sputnik. Մասնատված ու կիսաայրված դիակներ, երեխաների գանգեր, մարմնի առանձին ու ոչ ամբողջական մասեր, նաև գայլի ու խոզի ոսկորներ, ջարդված առարկաների մասեր։ Սևանա լճի ավազանում` Արտանիշ համայնքի տարածքում բացված 2700–ամյա դամբարանը լուրջ առեղծված է հայաստանցի հնագետների համար։

Археологи на Артанишском могильнике
© Photo : Service for the Protection of Historical Environment and Cultural Museum-reservations
Արտանիշ համայնքի տարածքում բացված 2700–ամյա դամբարանը

Արտանիշի պեղումների մասնակից, հնամարդաբան Հասմիկ Սիմոնյանն այսօր հրավիրված ասուլիսում ասաց, որ դամբարանում հայտնաբերված մարդկային կմախքներն ամբողջական չեն։ Օրինակ, կան ծնոտներ, բայց նույն մարմնի մնացած հատվածները բացակայում են։

Восстановление антропологических материалов, обнаруженных во время раскопок в Артанише
Արտանիշի պեղումների գտածոներից

«Երբ որ մենք սկսեցինք դամբարանը պեղել, չէինք պատկերացնում, որ այդ քանակի մարդաբանական նյութ դուրս կգա։ Ամեն ինչ շատ խառն էր, շատ խիտ էր և ոչ մի անատոմիական դասավորվածություն չուներ։ Մենք որոշեցինք դամբարանը պեղել ոչ սովորական ձևով, որ հետագայում հասկանանք` քանի մարդ ունենք, ու արդյո՞ք այդ մարդիկ ամբողջանում են, թե ոչ։ Որովհետև դառնում է փազլի նման ու չես կարողանում հասկանալ` որ գլուխը որ ձեռքին է պատկանում և այլն»,– այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասաց Հասմիկ Սիմոնյանը։

Археологи на Артанишском могильнике
© Photo : Service for the Protection of Historical Environment and Cultural Museum-reservations
Արտանիշ համայնքի տարածքում բացված 2700–ամյա դամբարանը

Այս պահին հնագետներին հաջողվել է վերականգնել 14 ամբողջական գանգ, որից 3-ը` երեխաների, և 10 ստորին ծնոտ` առանց գանգերի։

Մ․ թ․ ա․ 7-6 դարերով թվագրվող դամբարանը մասնագետներին զարմացրել է նրանով, որ դրանում ՀՀ տարածքին բնորոշ թաղման ծեսերը միախառնված են ու աղավաղված։

Ռուսաստանի աջակցությամբ Հայաստանում գիտաարկածային զբոսաշրջության կենտրոն է բացվել

«Թաղման նույն ծեսերն են (դիադրում, դիամասնատում, դիակիզում)։ Բայց այստեղ դրանք բոլորը միասին են համադրված ու աղավաղված։ Այսինքն` ինչի համար է այդպես արվել ու ինչ են մտածել, այնքան էլ պարզ չէ»,– ասաց Հասմիկ Սիմոնյանը։

Восстановление антропологических материалов, обнаруженных во время раскопок в Артанише
Արտանիշի պեղումների մասնակից, հնամարդաբան Հասմիկ Սիմոնյան

Մասնագետները վստահ են, որ դամբարանը բացված, թալանված չի եղել. այն ի սկզբանե հենց այդպես խառն էլ կազմակերպվել է։ Թե ինչու, պատասխան չունեն։

Հստակ է միայն, որ 2700 տարի առաջ կատարվածը խմբային թաղում է, քանի որ մի դամբարանում շուրջ 30 մարդու պատկանող ոսկորներ կան։

Археологи на Артанишском могильнике
© Photo : Service for the Protection of Historical Environment and Cultural Museum-reservations
Արտանիշ համայնքի տարածքում բացված 2700–ամյա դամբարանը

Հայաստանի անկախության շրջանում գրանցված 5 կարևոր հնագիտական բացահայտումները

Դրանց մասերն ուղարկվել են Գերմանիա` հետազոտության։ Մասնագետները հույս ունեն, որ այդ հետազոտության պատասխանը որոշակի լույս կսփռի այդ հանելուկային բացահայտման վրա։

Восстановление антропологических материалов, обнаруженных во время раскопок в Артанише
Արտանիշի պեղումների գտածոներից

Ի դեպ, ոսկորներից 6-ը նաև գենետիկ հետազոտման են ուղարկվել` պարզելու դամբարանում թաղված մարդկանց հնարավոր ազգակցական կապը։

Արտանիշի պեղումների մասնակից, հնագետ Մարիամ Ամիրյանն էլ պատմեց, որ դամբարանում խառնաշփոթ է եղել ոչ միայն դիակների, այլև թաղման գույքի հետ կապված։

«Չունենք ամբողջական անոթներ, որոնք պետք է դրված լինեն անկյունում, դիակների մոտ, ինչ–որ մի տեղ։ Բոլորը ջարդոտված վիճակում են։ Մենք դամբարանից հանել ենք 800-ից ավելի խեցեբեկոր, որոնցից ոչ մեկը չի դառնում ամբողջական անոթ։ Միայն մեկ թասիկ ունենք, որի բեկորները հայտնաբերվել են տարբեր հատվածներից ու տարբեր խորություններից։ Մետաղից առարկաները բոլորը կտորներ են, որոնք իրար չեն միանում»,– ասաց նա։

Հետաքրքիր ու այդ ժամանակահատվածի ծեսերին ոչ բնորոշ գտածո է նաև դամբարանից հանված գայլի կմախքը, որը նույնպես մասնատված է։

Восстановление антропологических материалов, обнаруженных во время раскопок в Артанише
Արտանիշի պեղումների գտածոներից

Իսկ Սիմոնյանի փոխանցմամբ` աշխատանքների ավարտին և հնագետների հետ նեղ մասնագիտական քննարկումների արդյունքում դամբարանի պեղված հատվածի մասին ավելի հստակ պատկերացում կունենան։ Մասնավորապես՝ սեռատարիքային պատկերը, ինչ թաղման ծեսի մասին է խոսքը և այլն։

Восстановление антропологических материалов, обнаруженных во время раскопок в Артанише
Արտանիշի պեղումների գտածոներից

2019թ–ին սկսված հնագիտական պեղումներն Արտանիշում կշարունակվեն նաև այս տարի։ Խմբային դամբարանից բացի այս տարածքում միաժամանակ պեղվել է նաև մեկ անհատական դամբարան, որտեղ թաղման ծեսի`հնագետներին հայտնի բոլոր կարգերը պահպանված են։

Восстановление антропологических материалов, обнаруженных во время раскопок в Артанише
Արտանիշի պեղումների գտածոներից

Արտանիշում նախկինում որոշ հետախուզական արշավանքներ եղել են 1920-ական թվականներին ու դրանից հետո` խորհրդային շրջանում։ Բայց, քանի որ այդ տարիներին Սևանա լճի մակարդակն անհամեմատ ավելի բարձր էր, պեղումներ չեն իրականացվել։

Артанишский могильник
© Photo : Service for the Protection of Historical Environment and Cultural Museum-reservations
Արտանիշի դամբարանատեղին

Ընդհանուր առմամբ, միայն Գեղարքունիքի մարզում շուրջ 100–ի հասնող հնագիտական հուշարձաններ կան, որոնցից 53-ում նախկինում հնագիտական աշխատանքներ տարվել են, իսկ 38-ը նորահայտ են։

Արարատյան երկրի խորհրդանիշները, կամ ինչպես ճանաչել Հայաստանը

713
թեգերը:
Արտանիշ, դամբարան, Հայաստան, պեղումներ
Ըստ թեմայի
Վարդանյան. «Պեղումները խիստ պակասեցրել են Սիսիանի զբոսաշրջային հոսքը»
Ինչպես են 4000 տարի առաջ Հայաստանում ամրապնդել իշխանությունը. պեղումների արդյունքները
«Հայկական Սթոունհենջում» պեղումներ իրականացնելու համար նոր ծրագիր կմշակեն
Գարիկ Մարտիրոսյանն ու Ժաննա Լևինան. արխիվային լուսանկար

Գարիկ Մարտիրոսյանի կինը գովազդել է հայ նկարչին. լուսանկարներ

16
(Թարմացված է 23:43 13.04.2021)
Ժաննան իր հետևորդներին պատմել է Հայաստանի և հայ նկարչի մասին և կոչ արել մարդկանց գնալ նրա ցուցահանդեսին։

ԵՐԵՎԱՆ, 13 ապրիլի - Sputnik․ Հայտնի հումորիստ Գարիկ Մարտիրոսյանի կինը՝ Ժաննա Լևինան, իր Instagram-ում գովազդել է հայ նկարիչ Ռաֆայել Մեգալին։


«Հայաստանը ոչ միայն գեղեցիկ, հյուրընկալ երկիր է, այլև հարուստ։ Երկիրը հարուստ է տաղանդներով և շնորհներով։ Նրանցից մեկն արդեն ամբողջ աշխարհում հայտնի նկարիչ Ռաֆայել Մեգալն է», - մակագրել է նա իր հրապարակված լուսանկարներն ու տեսանյութերը։
Լևինան պատմել է Մոսկվայում բացված Մեգալի ցուցահանդեսի իր տպավորությունների մասին՝ կոչ անելով օգտատերերին գնալ ու տեսնել նրա նկարները։

«Մեծ բավականություն ստացանք ՝ ընկնելով նրա գունագեղ, արտահայտիչ, հագեցած, հյութեղ աշխարհի մեջ», - գրել է նա:

Հիշեցնենք, որ Ժաննա Լևինան և Գարիկ Մարտիրոսյանը միասին են արդեն ավելի քան 20 տարի։ Նրանք ամուսնացել են 1998 թվականին։ 2004-ի ամռան վերջին զույգը դուստր է ունեցել, նրան անվանել են Ժասմին: Իսկ 2009-ի հոկտեմբերին նրանք ունեցան որդի, նրա անունը Դանիել է:

«Ինձ համար մեկ էր...». Ժաննա Լևինան խոսել է Գարիկ Մարտիրոսյանի հանդեպ իր սիրո մասին

16
թեգերը:
նկարիչ, Ժաննա Լևինա, Գարիկ Մարտիրոսյան
Ըստ թեմայի
Հասուն աղջիկները լուսանկարվում են «կենդանի» ծաղիկների հետ. Ժաննա Լևինա
«Կրակ է, ոչ թե կին». Ժաննա Լևինան սոցցանցում «ֆուրոր» է արել
«Դու կարող ես լռել, Մարտիրոսյան ազգանունը բավական է». Ժաննա Լևինան հաղորդում կվարի
Արխիվային լուսանկար

«Տանը մենակ» ֆիլմի աստղ Մակոլեյ Կալինը հայր է դարձել

20
(Թարմացված է 23:07 13.04.2021)
Երեխային անվանակոչել են Դակոտա՝ Կալկինի քրոջ պատվի, որը երիտասարդ տարիքում է մահացել։

ԵՐԵՎԱՆ, 13 ապրիլի - Sputnik․ «Տանը մենակ» ֆիլմի աստղ ամերիկացի դերասան Մակոլեյ Կալինն առաջին անգամ հայր է դարձել։ Այս մասին տեղեկացնում է Mood Magazine-ը։

View this post on Instagram

A post shared by THE MOOD (@themoodmagazine_)

40-ամյա Կալկինն ու նրա կինը՝ 33-ամյա դերասանուհի Բրենդա Սոնգը որդի են ունեցել։ Երեխային անվանակոչել են Դակոտա՝ Կալկինի քրոջ պատվին, որը երիտասարդ տարիքում է մահացել։ Դակոտա Կալկինը մահացել է 29 տարեկանում, ավտոմեքենան նրա վրաերթի է ենթարկել հետիոնտային անցումի վրա։

Կալկինն ու Սոնգը հանդիպել են մի քանի տարի առաջ Թաիլանդում՝ նկարահանումների ժամանակ, և շատ ժամանակ չանցած` սկսել միասին ապրել։

«Տանը մենակ» ֆիլմի աստղը շատ դժվար ժամանակներ է ունեցել։ Ընդամենը 10 տարեկան հասակում համաշխարհային հռչակ ձեռք բերելուց հետո նրա մոտ սկսել են հոգեբանական խնդիրներ։

Մակոլեյը պատանի տարիքից սկսել է ալկոհոլ ու թմրանյութեր օգտագործել։ 2012-ին ավագ քրոջ մահը և ընկերուհու՝ դերասանուհի Միլա Կունիսի հետ բաժանումը նրան հասցրել էին ինքնասպանության փորձի։

Սակայն այժմ դերասանը վերականագնվում է և փորձում ամուր ընտանիք ստեղծել։

Ծնվել է Քեթի Փերիի և Օռլանդու Բլումի առաջնեկը

20
թեգերը:
դերասան, երեխա, հայր
Ըստ թեմայի
Ծնվել է Վահան Քերոբյանի 5–րդ զավակը. լուսանկար
Հայտնի է` քանի երեխա է ծնվել 2020-ին Հայաստանում և որ անուններն են տարածված եղել
Երգչուհի Լիլուի երկրորդ երեխան ծնվել է. լուսանկար
Գագիկ Մակարյան

Նոնսենս է. կարո՞ղ էր արդյոք հետպատերազմական շրջանում նվազել գործազուրկների թիվը

0
(Թարմացված է 00:02 14.04.2021)
Հայաստանի գործատուների հանրապետական միության նախագահ Գագիկ Մակարյանը Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում անդրադարձել է 2020 թվականի վերջին եռամսյակում   աշխատաշուկայում գործազրկության նվազման ցուցանիշներին, որոնք օրերս հրապարակել է ԱՎԾ-ն։ 
«Գործազրկության թվի նվազման ցուցանիշը չի արտահայտում աշխատաշուկայի իրական վիճակը». Մակարյան

Տնտեսական ճգնաժամի և հետպատերազմական շրջանում  2020 թվականի չորրորդ եռամսյակում Հայաստանում գործազրկության թվի աննախադեպ նվազումը չի արտահայտում աշխատաշուկայի իրական վիճակը։ Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում նման կարծիք հայտնեց Հայաստանի գործատուների հանրապետական միության նախագահ Գագիկ Մակարյանը` մեկնաբանելով ԱՎԾ հրապարակած վիճակագրական տվյալները։

Վիճակագրության համաձայն` աշխատաշուկայում գործազրկության 2020 թվականի վերջին եռամսյակի ցուցանիշների համաձայն` 2020թ.-ի երրորդ եռամսյակում Հայաստանում գործազրկության ցուցանիշը կազմել է 227.000 մարդ, իսկ չորրորդ եռամսյակում` 185.000 մարդ։  

Դա նշանակում է, որ 2020-ի վերջին 3 ամիսներին Հայաստանում գործազրկության թիվը կրճատվել է 42.000-ով, ինչը համավարակի և պատերազմի հետևանքով տնտեսական ճգնաժամի մեջ հայտնված տնտեսության դեպքում նոնսենս է։ 

Մակարյանն այս ամենը բացատրում է մի քանի գործոնով` պատերազմում զոհված կամ լուրջ վիրավորում ստացած քաղաքացիներին, որոնք ունեցել են այս կամ այն աշխատանքը, գործատուները փոխարինել են նոր մարդկանց աշխատանքի ընդունելով։ Քիչ թիվ չեն կազմում նաև համավարակի հետևանքով մահացածները։

«Հակառակ դեպքում ես այսօր չէի գա». ԿԲ փոխնախագահը վստահեցրել է` գնաճը կառավարելի է

«Կորոնավիրուսի պատճառով մահացածների մի մասը կարիքավոր են, բայց այդ մոտ 4500 մահացածների մեջ եղել են նաև աշխատող քաղաքացիներ, որոնց աշխատաշուկայում նոր կադրերով են փոխարինել»,- նշեց Մակարյանը։

Գործազրկության ցուցանիշի նման անկումը կարող է պայմանավորված լինել նաև երկրում ստեղծված սոցիալ-հոգեբանական պատճառներով, երբ մարդիկ կամ տրամադրություն չեն ունեցել պատասխանել հարցումներին, կամ այնքան էլ ճիշտ չեն պատասխանել դրանց։ 

Բացի այդ, ըստ աշխատաշուկայի միջազգային մեթոդաբանության` եթե քաղաքացին հարցումն իրականացնելու պահին վերջին երկու շաբաթներին աշխատանք չի փնտրել, ապա նա գործազուրկ չի համարվում։

Նշենք, որ օրերս ՀՀ ԱՎԾ-ն հրապարակած տեղեկությունների համաձայն` 2020 թվականի վերջին եռամսյակում գործազրկության ցուցանիշը զգալի նվազել է` հասնելով 16 տոկոսի,  այն դեպքում, երբ 2019-ին` աճող տնտեսության պարագայում, ունեցել ենք 17.1 տոկոսանոց ցուցանիշ։   

Գնաճը մինչև ո՞ւր կհասնի. էկոնոմիկայի նախարարը վստահեցնում է` մենք դեռ լավ վիճակում ենք

0
թեգերը:
աշխատանք, Հայաստան, Գործազրկություն, Գագիկ Մակարյան
Ըստ թեմայի
Հայաստանն Իրանի հետ կարող է համագործակցել առնվազն չորս ուղղություններով. Մակարյան
Ինչո՞վ է պայմանավորված աշխատատեղերի աճը. իրական պատկերը տեսանելի կլինի աշնան վերջին
Միգրացիայի խոցելի կողմը. ինչով կարող է խնդրին օգնել «միասնական պատուհանը» ԵԱՏՄ երկրներում