«Նավասարդ»

Նավասարդի գաղտնիքը. ինչու էին հայերն Ամանորը տոնում օգոստոսի 11-ին

8595
(Թարմացված է 13:09 11.08.2019)
Sputnik Արմենիան «Կորուսյալ գիտելիքներ» խորագրով հոդվածաշար է պատրաստել, որի շրջանակում ներկայացնում է առեղծվածային երևույթների գիտական մեկնաբանություններ, հնագույն գտածոների և ճարտարապետական հուշարձանների պատմություններ, որոնք անմիջական կապ ունեն Հայաստանի հետ: Առաջին հոդվածն այն մասին է, թե ինչու են հայերը Նոր տարին նշել օգոստոսին:

Լիլիթ Հարությունյան, Sputnik.

Ժամանակը ճիշտ հաշվարկելու կարողությունը քաղաքակրթության գաղտնիքների և առեղծվածների բացահայտման բանալին է: Պատմական և ճարտարապետական մի շարք հուշարձանները, ինչպես նաև մեզ հասած գրավոր վկայությունները ապացուցում են, որ հազարավոր տարիներ առաջ հայկական հողում ապրող մարդիկ ոչ միայն տիրապետում էին ժամանակի մասին գիտությանը, այլև կարողանում էին կիրառել իրենց գիտելիքները…

Հայտնի է, որ Նավասարդը կամ հայկական Ամանորը մարդիկ նշում էին օգոստոսի 11-ին: Սակայն ինչո՞ւ հենց այդ օրը: Ի՞նչ գաղտնիք է պարունակում այդ ամսաթիվը: Ինչո՞վ էր այդ օրը տարբերվում տարվա մյուս օրերից:

Այս հարցերի պատասխանները ստանալու համար միայն google-ի որոնումներով սահմանափակվել հնարավոր չէ: Իհարկե, համացանցում որոշակի պատասխաններ կարելի է գտնել: Օրինակ՝ այն, որ հին հայկական օրացույցով տարին ուներ 13 ամիս. 12 ամիս՝ 30 օրով, և ևս մեկ ամիս, որը բաղկ.ացած էր միայն հինգ օրից: Այն տևում էր օգոստոսի 6-ից 10-ը և կոչվում էր «Հավելյաց: Իսկ օգոստոսի 11-ից սկսվում էր Նավասարդը, այդպես էր կոչվում նաև տարվա առաջին ամիսը:

Sputnik Արմենիային այդ օրվա մասին ավելի մանրամասն տեղեկություն տրամադրեց անկախ հետազոտող Վազգեն Գևորգյանը: Նրա խոսքով` Օրիոնի համաստեղությունը դուրս է գալիս տեսանելիության գոտուց օգոստոսի սկզբին և հենց ամսի 11-ին առավոտյան ժամը 4-ին այդ գործընթացը հասնում է կուլմինացիային, երբ Օրիոնի գոտու վերևի աստղը (Մինտակա-Կշիռք) հասնում է երկնային հասարակածին: Օրիոնի համաստեղությունն այս կուլմինացիային է հասնում 25920 տարին մեկ անգամ և խորհրդանշում է նոր տիեզերական տարվա սկիզբն ու հնի ավարտը: Հենց այդ կետի շնորհիվ երկնային հասարակածի վրա հնում գիտնականներն աստղաբաշխական ճշգրտությամբ հաշվարկում էին ժամանակը և կազմում օրացույցը:

Հայաստանում Օրիոնն անվանում են Հայկի համաստեղություն: Հին հայկական օրացույցի համաձայն՝ հայկական տարեգրությունը սկսվում է մ.թ.ա. 2492 թվականին, երբ հայ ժողովրդի նախահայր Հայկ Նահապետը եռաթև նետով սպանում է բռնակալ Բելին, որը ներկայացնում է Ցլի համաստեղությունը:

Айк Наапет, Ереван
Հայկի արձանը Երևանում

Հայերենում Օրիոնի գոտին ունի միայն իրեն հատուկ՝ «Հայկի շամփրուք» կամ «շամփրուք — կշիռք» անվանումը, որը նշանակում է «հավասարակշռության առանցք»:

Պատմության մեջ պահպանվել է մի գեղեցիկ ավանդույթ, որի համաձայն՝ օգոստոսի 10-ի լույս 11-ի գիշերը ժողովուրդն արքայի գլխավորությամբ հավաքվում էր Նպատ լեռան ստորոտին՝ Արածանի գետի ափին, և սպասում աստղի երևալուն: Տոնակատարությունը շարունակվում էր մի քանի օր և ավարտվում համընդհանուր տոնակատարությամբ:

Навасард
Stringer
Նավասարդ

Նավասարդը տոնում էին Հայկի տարած հաղթանակի պատվին, այդ պատճառով այն նշում էին մ.թ.ա. 2492 թվականից մինչև XVIII դարի սկիզբ, երբ կաթողիկոս Սիմեոն Երևանցու հրամանով Նոր տարվա սկիզբ պաշտոնապես համարվեց հունվարի 1-ը:

Ի դեպ, 2007 թվականի օգոստոսի 11-ին Հայաստանում հին հայկական տոմարով նշեցին 4500 թվականը:

Նավասարդ` աստղային վերբեռնում

Քրիստոնեության ընդունումից հետո Հայաստանում հին հայկական օրացույցը դուրս եկավ կիրառումից և հետզհետե մոռացվեց: Միջին դարերում Մեծ հայկական օրացույցը, որից օգտվում էին այն ժամանակ, շարժական էր, ինչը շփոթմունք էր առաջացնում տոն օրերի սահմանման հարցում:

«Այս առիթով 1082 թվականին Հովհաննես Իմաստասերին խնդրեցին կարգավորել տոն օրերը և հայկական օրացույցն անշարժ դարձնել: Եվ այդ ժամանակ Իմաստասերը շրջանցեց բոլոր մյուս ամսաթվերն ու Ամանորը սահմանեց օգոստոսի 11-ին», — պատմում է Գևորգյանը:

Այն ժամանակ բոլորի համար գաղտնիք էր, թե ինչու էր ընտրված հենց օգոստոսի 11-ը: Իմաստասերի՝ Մատենադարանում պահվող մի շարք ձեռագրերի ուսումնասիրությունից հետո գիտնականները եկան այն եզրակացության, որ նա հիմնվել է հին հայերի գիտելիքների վրա, որոնց համաձայն՝ այդ ժամանակ երկնքում որոշակի նշան էր հայտնվում: Այդպիսով, օգոստոսի 11-ը նշանակալի օր էր ժամանակի սկիզբը մատնանշելու համար:

Այս պնդմանը համակարծիք էին նաև հնագույն քաղաքակրթության մի շարք ուսումնասիրողներ, այդ թվում Գրեմ Հենքոկը, «Բուրգերի գաղտնիքները (Օրիոնի առեղծվածը)» գրքի հեղինակ Ռոբերտ Բյուվելը, «Գուշակների գաղտնիքը» գրքի հեղինակ Էդրիան Ժիլբերտը…

Ի դեպ, Օրիոնի գաղտնիքը բացահայտելու համար Գրեմ Հենքոկը Վազգեն Գևորգյանի հրավերով երկու անգամ այցելել է Հայաստան` 2014 և 2015 թվականներին: Այդ արշավների արդյունքները նույնպես տեղ կգտնեն «Կորուսյալ գիտելիքներ» շարքում:

Իսկ ի՞նչ կարող ենք մենք վերցնել գրաբարից այս թեման բացահայտելու համար:

«Աստղի «աս» արմատը նշանակում է ճշմարիտ, չխեղաթյուրված տեղեկություն պարունակող, այսինքն ճշմարտություն, իսկ «տաղ»՝ վերևից եկող տատանման հաճախականություն: Այդպիսով, աստղ բառի իսկական գաղափարական նշանակությունն է վերևից եկող ճշմարտությունը», — ընդգծեց Գևորգյանը:

Ահա մենք մոտեցանք հիմնական հարցին՝ ինչո՞ւ ենք մենք անդադար վերադառնում օգոստոսի 11-ին, այն դեպքում, երբ մեր կյանքում իր դիրքերն ամուր հաստատել է հունվարի 1-ը:

Պատասխանը «Նավասարդ» բառի մեջ է, որը մեկնաբանվում է այսպես՝ «նոր ասի ժամանակաշրջան»:

Ի՞նչ է դա նշանակում: Այն, որ երբ Օրիոնի գոտին հասնում է երկնային հասարակածին, վերականգնվում է ոչ միայն տարեկան ցիկլը, այլև Երկրի էներգատեղեկատվական դաշտը: Դա մեծ ազդեցություն է թողնում բնության վրա և, առաջին հերթին, ջրի՝ փոխելով նրա հատկությունները: Մոլորակի ջրային համակարգը կարծես թարմանում է այդ օրերին, յուրովի վերբեռնում է տեղի ունենում (այդ երևույթները գիտնականները բազմիցս արձանագրել են տարբեր սարքավորումների միջոցով):

Այսպիսով օգոստոսի 11-ը պատահական ամսաթիվ չէ, այն տիեզերական-մոլորակային մասշտաբի գործընթացների սկիզբն է:

Գիտնականները համոզված են՝ սա միստիցիզմ չէ: Հակառակը` սա գիտություն է, որի ուսումնասիրությունը հանրությանը միայն օգուտ կբերի: Հետաքրքիր է, որ այդ տեղեկությունը գաղտնի չի եղել մեր նախնիների համար, ավելին՝ նրանք այդ մասին պատմել են մյուս ժողովուրդներին:

Русская версия

8595
«Արարատ» ֆուտբոլային ակումբ

Կորոնավիրուսով են վարակվել «Արարատ» ակումբի ֆուտբոլիստներն ու մարզիչները

8
(Թարմացված է 17:54 15.08.2020)
Համավարակի պատճառով հետաձգվել է օգոստոսի 15-ին նախատեսված «Արարատ-2»–«Ալաշկերտ-2» հանդիպումը։

ԵՐԵՎԱՆ, 15 oգոստոսի – Sputnik. «Արարատ» ֆուտբոլային ակումբի 8 ֆուտբոլիստի և 3 մարզչի մոտ կորոնավիրուս է հայտնաբերվել։ Տեղեկությունը հայտնում են։ Տեղեկությունը հայտնում է ակումբի մամուլի ծառայությունը։

«Ցավոք, կորոնովիրուսային համավարակը չշրջանցեց նաև «Արարատ» ֆուտբոլային ակումբին։ Օգոստոսի 14-ին «Արարատի» անձնակազմն ու գլխավոր թիմի տրամադրության տակ գտնվող ֆուտբոլիստները կորոնավիրուսային թեստ են հանձնել, որի արդյունքում ութ ֆուտբոլիստի ու երեք մարզչի մոտ ստացվել է դրական պատասխան»,– գրված է ակումբի ֆեյսբուքյան էջում:

Կորոնավիրուսով վարակված ֆուտբոլիստներից երկուսը հայտավորված են «Արարատի», իսկ վեցը՝ «Արարատ-2»-ի կազմում։

Համավարակի պատճառով հետաձգվել է օգոստոսի 15-ին նախատեսված «Արարատ-2» – «Ալաշկերտ-2» հանդիպումը։

Ըստ հաղորդագրության` Հայաստանի Պրեմիեր լիգայի առաջին տուրի «Արարատ» – «Փյունիկ» հանդիպման անցկացումը փոփոխության չի ենթարկվի, և խաղը կկայանա ըստ նախատեսվածի՝ օգոստոսի 16-ին:

«Այս հանդիպման վերաբերյալ հետագա ցուցումներ ստանալու համար ևս «Արարատ» ֆուտբոլային ակումբը դիմել է ՀՖՖ-ին, որտեղից մեզ տեղեկացրել են, որ ըստ 2020/21 մրցաշրջանի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլի մրցումների՝ կորոնավիրուսի կանխարգելման ուղեցույցի, խաղը կարող է հետաձգվել միայն երեքից ավելի ֆուտբոլիստի վարակման դեպքում, ուստի «Արարատ»– «Փյունիկ» հանդիպումը չի կարող հետաձգվել»,–նշված է հաղորդագրության մեջ։

Հավելենք, որ «Արարատ-2»-ի մարզչական շտաբն ու ֆուտբոլիստների հիմնական մասը կորոնավիրուսային ՌՆԹ թեստեր հանձնել են այսօր՝ օգոստոսի 15-ին, և արդյունքների մասին կտեղեկանան վաղը:

«Արարատ» ֆուտբոլային ակումբը շուտափույթ ապաքինում է մաղթում վարակված ֆուտբոլիստներն և մարզիչներին։

8
թեգերը:
մարզիչ, ֆուտբոլիստ, կորոնավիրուս, Հայաստան
թեմա:
Կորոնավիրուսը Հայաստանում և Արցախում
Ըստ թեմայի
Ռուսաստանում սկսվել է կորոնավիրուսի դեմ պատվաստանյութի արտադրությունը
Հայաստանում կորոնավիրուսով վարակվածների թիվն ավելացել է 196-ով և հասել 41495-ի
Մրցավազքը 6 երկիր է գլխավորում. հայ պրոֆեսորը` կորոնավիրուսի դեմ պատվաստանյութերի մասին
ԱԻՆ

Երևանում 28-ամյա քաղաքացին սպառնացել է վնասել իրեն ու տան անդամներին

12
(Թարմացված է 17:36 15.08.2020)
Ահազանգը ստանալուն պես դեպքի վայր են մեկնել փրկարարական ջոկատի անդամները։ Նրանք կանխել են ինքնասպանության փորձը։

ԵՐԵՎԱՆ, 15 օգոստոսի - Sputnik. Երևան քաղաքի Ներքին Շենգավիթի 3-րդ փողոցի տներից մեկի բնակիչը սպառնացել վնասել և՛ իրեն, և՛ տան մյուս բնակիչներին։ Տեղեկությունը հայտնում է ՀՀ արտակարգ իրավիճակների նախարարության մամուլի ծառայությունը։

Ճգնաժամային կառավարման ազգային կենտրոնն ահազանգը ստացել է օգոստոսի 15-ին` ժամը 13։37-ին։

Դեպքի վայր է մեկնել ԱԻՆ ՓԾ Երևանի փրկարարական վարչության հրշեջ-փրկարարական ջոկատից մեկ մարտական հաշվարկ։

Երևանում տղամարդ է նետվել շենքից

Փրկարարները կանխել են 28–ամյա քաղաքացու ինքնասպանության փորձը։

Երևանում նախարարի աշխատակազմի ղեկավարի օգնությամբ կանխվել է երիտասարդի ինքնասպանությունը

 

12
թեգերը:
ինքնասպանության փորձ, Երևան, Հայաստան
Ըստ թեմայի
Ավտովթար Երևան-Արմավիր ճանապարհին. «Lexus»-ը կողաշրջվել է
Ինչպես է ոստիկանության աշխատակիցը վրաերթի ենթարկել տղային. ՔԿ–ն` Ստեփանավանի դեպքի մասին
Երևանում ավտոբուսի վարորդը վրաերթի է ենթարկել փողոցը թույլատրելի հատվածով անցնող հետիոտնին
Ավտովթար Արմավիրի մարզում. տուժածների թվում 3 երեխա կա
Сероб Хачатрян

Դպրոցները նախ պետք է բացվեն 1-4-րդ դասարանցիների համար. Խաչատրյանը տարբերակ է առաջարկում

0
(Թարմացված է 18:17 15.08.2020)
Կրթության հարցերի փորձագետ Սերոբ Խաչատրյանը կողմ է հանրակրթական դպրոցների փուլային բացման տարբերակին։
Խաչատրյան. «Դասարանների տրոհման դեպքում պետք է ավելացնել ուսուցիչների աշխատավարձը»

Սերոբ Խաչատրյանի կարծիքով` սեպտեմբերին դպրոցները նախ պետք է բացվեն առաջինից չորրորդ դասարանցիների համար, ինչպես նաև գյուղական վայրերի այն դպրոցները, որոնք ունեն մինչև 200 աշակերտ։ Ըստ նրա` պետք է երկշաբաթյա ժամկետում հետևել գործընթացին, և եթե ամեն ինչ բարվոք ընթանա, հետո կարելի է բացել նաև մյուս դասարանները։

«Նման տարբերակի դեպքում դպրոցներում ծանրաբեռնվածություն չի առաջանա, մի փոքր պրակտիկան ցույց կտա, թե ինչի կարիք կա, ինչը պետք է փոխել, այսինքն`անհրաժեշտ է գործարկել դպրոցների աստիճանական բացման տարբերակը։ Սովորաբար օրենքներն ընդունում են ու դրանք տարածում բոլոր դպրոցների վրա, մինչդեռ կան ավելի խելամիտ մոտեցումներ։ Ըստ հետազոտության արդյունքների` մինչև 10 տարեկան երեխաները շատ թեթև են տարածում վիրուսը, թեև տարակարծություններ այդ հարցում էլ կան»,– Sputnik Արմենիային ասաց փորձագետը։

Խաչատրյանի դիտարկմամբ` սեպտեմբերին դպրոցները բացելու դեպքում ռիսկերն ու խնդիրները շատ–շատ են։ Նա կարևորում է նախ դպրոցների սանիտարահիգիենիկ վիճակը, որովհետև կան տասնյակ դպրոցներ, որտեղ ջուր չկա, սանհանգույցները վատ վիճակում են։ Երկրորդ խնդիրը կապված է որոշ դպրոցների շենքային պայմանների հետ, քանի որ դրանք կիսափուլ վիճակում են ու կեղտոտ, և շատ դժվար է այնտեղ ապահովել նորմալ պայմաններ։ Երրորդ խնդիրն էլ այն է, որ պետբյուջեից պետք է առանձնացվեն կլորիկ գումարներ, եթե դպրոցներում նախատեսվում է դասարանների տրոհում, և այդ դեպքում ավելանալու է ուսուցիչների դասաժամերը, հետևաբար անհրաժեշտ է ավելացնել ուսուցիչների աշխատավարձը։

«Իսկ ինչ է լինելու այն դեպքում, եթե ուսուցիչներն այլ ծանրաբեռնվածության, երկրորդ աշխատանքի պատճառով չկարողանան ավելի շատ ժամեր անցկացնել դպրոցում, կգտնվե՞ն նրանց փոխարինող մասնագետներ։ Կամ ասում են, որ օրինակ ֆիզկուլտուրայի ժամեր չեն լինելու, այդ դեպքում ինչպե՞ս պետք է վարվեն այդ մասնագետների հետ»,– նշում է փորձագետը։

Խաչատրյանն ուշադրություն է դարձնում այն հանգամանքին, որ Հայաստանում կա 72 երկհերթ և 4 եռահերթ դպրոց, հետևաբար հարց է ծագում` ինչպե՞ս է դրանցում իրականացվելու տրոհումը, քանի որ առաջանալու է տարածքի լուրջ խնդիր, այսինքն` պրոբլեմն առնչվում է ոչ միայն աշակերտների թվաքանակին, այլև շենքային հնարավորություններին։

Հիշեցնենք` ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարար Արայիկ Հարությունյանն օգոստոսի 10-ին հայտնեց, որ սեպտեմբերի 15-ից դասերը կվերսկսվեն հանրակրթական դպրոցներում, նախնական և միջին մասնագիտական հաստատություններում, երաժշտական, արվեստի, գեղարվեստի դպրոցներում՝ առկա ուսուցմամբ և սանիտարահիգիենիկ կանոնների պահպանմամբ։

Ռուսաստանի դպրոցներում և բուհերում դասերը կմեկնարկեն սեպտեմբերի 1-ից, բայց մեկ պայմանով

0
թեգերը:
դպրոց, Սերոբ Խաչատրյան, Հայաստան
Ըստ թեմայի
Ինչպես պետք է դասավանդվի «Ռազմագիտությունը» դպրոցներում. ռազմական վերլուծաբանի տեսակետը
Բացթողո՞ւմ, թե՞ նոր մոտեցում. «Հայոց պատմության» նոր չափորոշիչների շուրջ աղմուկը չի լռում
Առցանց ուսուցման լավ ու վատ կողմերը. ինչու տարեց դասախոսները հրաժարվեցին աշխատել օնլայն