Արմենուհի Մխոյան, Sputnik Արմենիա

Ռուս լուսանկարիչ Յուրի Պավլովն առաջինների շարքերում էր, որ իմանալով 88–ի աղետի մասին, շտապեց Հայաստան:

«30 տարեկան  էի, երբ իմացա, որ ահավոր երկրաշարժ է  տեղի ունեցել: Չեմ կարող բացատրել պատճառները, բայց անմիջապես ցանկություն հայտնեցի մեկնել Հայաստան: Կալինինգրադում էի ապրում, ընկերներս առաջարկեցին Մինսկից մեկնել Երևան՝ ինքնաթիռով: «Զվարթնոցից» ավտոբուսով առավոտ վաղ մեկնեցի Լենինական: Այն տպավորությունն էր, որ ռազմական դրություն է: Երբ հասա Լենինականի նախկին Լենինի հրապարակ, ցնցող տեսարան  էր»,-հիշում է լուսանկարիչը:

© Photo : Youri Pavlov

88-ի երկրաշարժի ժամանակ արված լուսանկարներ. ցուցահանդես

Լուսանկարչական ապարատներից ու ժապավեններից բացի, նա նաև քնապարկ էր վերցրել` իմանալով, որ քաղաքում ավերածություններ են ու գիշերը պատսպարվելու տեղ դժվար կլինի գտնել: Բայց սեփական տներից մեկում բնակվող գյումրեցի մի հյուրընկալ մարդ, որ լուսանկարչի հիշելով, նույնիսկ նորմալ ռուսերեն չէր հասկանում, չի թողել, որ Յուրի Պավլովը դրսում գիշերի:

© Photo : Yuri Pavlov

88-ի երկրաշարժի ժամանակ արված լուսանկարներ. ցուցահանդես

«Ես նկարում էի իմ տեսածը, ինքս ինձ համար: Այդ ժամանակ Լենինականում պատահաբար հանդիպեցի իմ ծանոթներից մեկին: Հետո սկսեցի նաև օգնել մարդկանց՝  փլատակներից դուրս բերել հարազատներին: Բայց տեսարաններից մեկն այնքան սարսափելի էր, որ զգացի՝ այլևս չեմ կարող դա անել ու միայն լուսանկարում էի»,- այդ դաժան օրերը վերհիշելով պատմում է լուսանկարիչը:

Բայց, չնայած աղետալի վիճակին, Լենինականը լուսանկարչի հիշողության մեջ տպավորվել է ոչ միայն ահավոր պատկերներով, այլև կյանքի շարունակականության մասին հուշող դրվագներով:

© Photo : Yuri Pavlov

88-ի երկրաշարժի ժամանակ արված լուսանկարներ. ցուցահանդես

Լուսանկարիչն ասում է, որ իր կյանքում ամենահամեղ սուրճն այստեղ է ըմպել. «Լուսանկարում էի մի բնակելի, որի փլատակների տակ մարդիկ իրենց հարազատների  դիակներն էին փնտրում: Տեսան, որ  երկար ժամանակ  լուռ լուսանկարում էի, ու կանայք ինձ սուրճ  առաջարկեցին: Ես նման սուրճ  կյանքումս չեմ խմել: Հիացած եմ նաև գյումրեցի կանանց կոկիկ հագուկապով,  այդ թոհուբոհի մեջ զուսպ պահվածքով:

© Photo : Yuri Pavlov

88-ի երկրաշարժի ժամանակ արված լուսանկարներ. ցուցահանդես

Այդ օրերը իմ կյանքում շատ բան փոխեցին: Դա պատճառ  դարձավ, որ դրանից հետո չսիրեմ վավերագրությունը՝  տխուր փաստերը թողնելով պատմությանը: Չորս օր մնացի քաղաքում  ու, երբ հեռանում էի, ծանր ու տխուր մտքերի մեջ էի, անընդհատ մտածում էի քաղաքում  մնացածների մասին  ու այն մասին, թե ինչպես կարող են նրանք գոյատևել»:

Յուրի Պավլովը պատմում է, որ մեծ է եղել Լենինական, այժմ՝ Գյումրի վերադառնալու ցանկությունը: Եվ աղետից 23 տարի անց նա վերադարձել է: Առհասարակ, Հայաստան գալու պատճառները խորն են: Յուրի Պավլովի կինը հայուհի է, արմատներով Շիրակի մարզից, և դա  պարբերաբար Հայաստան գալու լավ առիթ է:

© Photo : Yuri Pavlov

88-ի երկրաշարժի ժամանակ արված լուսանկարներ. ցուցահանդես

Իսկ այն ժամանակ` 88-ի երկրաշարժից 1 տարի անց, Յուրի Պավլովն ու իր ընկերները երկրաշարժից հետո արված լուսանկարներով Կալինինգրադում ցուցահանդես էին կազմակերպել և տոմսերի վաճառքից հավաքված գումարները տրամադրել աղետից տուժած 2 ընտանիքի:

© Photo : Yuri Pavlov

88-ի երկրաշարժի ժամանակ արված լուսանկարներ. ցուցահանդես

Հետագայում ևս երկու ցուցահանդես կազմակերպվեց Սպիտակի երկրաշարժի 20-րդ և 25-րդ  տարելիցներին: Իսկ 30 տարի անց` 2018 թվականի դեկտեմբերի 6-ին և 7-ին, 20 հայ լուսանկարիչ մասնակցեցին Երախտագիտության ակցիային՝ լուսանկարելով ժամանակակից Գյումրին: Այդ լուսանկարների հիման վրա ստեղծվեց մի եզակի ցուցադրություն, որն արտացոլում էր Գյումրու կյանքը՝ ահավոր երկրաշարժից 30 տարի անց:

Առեղծվածային բերդ ու գանձերի փողոց. Գյումրիում պարտադիր այցի վայրերի հնգյակը. լուսանկարներ

Այս ցուցադրությունը նվիրված է այն բոլոր լուսանկարիչներին, ովքեր լուսանկարել էին Լենինականը1988 թվականի այդ սարսափելի դեկտեմբերին: Նրանց թվում էին Իգոր Գավրիլովը, Յուրի Ռոստը, Ալեքսանդր Գուշչինը, Ալեքսանդր Գրաշչենկովը, Գեորգի Պինխասովը, Վլադիմիր Սվարցևիչը և շատ ուրիշներ:

© Sputnik / Armenuhi Mkhoyan

Յուրի Պավլովը

Ի դեպ, բոլոր ցանկացողներն  այս օրերին կարող են ծանոթանալ այդ լուսանկարներին՝  ցուցահանդեսը մայիսի 28-30 բաց կլինի Գյումրու  «Ասլամազյան քույրերի պատկերասրահում»:

Այն բանից հետո, երբ այսօր ԱԺ–ում կառավարության հետ հարցուպատասխանի ժամին ՀՀ վարչապետը հրաժարվում էր պատասխանել պատգամավորների` իրեն ուղղված հարցերին ու նրա փոխարեն պարբերաբար ամբիոնին էր մոտենում փոխվարչապետ Տիգրան Ավինյանը, ընդդիմադիր «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության անդամ Գևորգ Գորգիսյանը որոշեց այնպիսի հարց տալ, որին բացի Փաշինյանից ուրիշ ոչ ոք չէր կարող պատասխանել։

© Sputnik / Aram Nersesyan

Փաշինյանն ԱԺ–ում է, բայց խուսափում է խոսել. նրան ուղղված հարցերին պատասխանում է Ավինյանը

«Պարոն Փաշինյան, ո՞նց եք»,– Փաշինյանին հարց ուղղեց Գորգիսյանը։

Բայց անգամ այս հարցին վարչապետը չցանկացավ պտասխանել։ Փոխարենը պատգամավորին արձագանքեց ԱԺ փոխնախագահ Ալեն Սիմոնյանը` ասելով. «Առաջարկում եմ` այդ հարցը գրավոր ուղարկեք»։

Գորգիսյանը պնդեց. «Թույլ տվեք, թող կառավարությունը պատասխանի, պարո՛ն Սիմոնյան»։

ԱԺ փոխնախագահն ու կառավարության անդամներն, այնուամենայնիվ, մնացին անդրդվելի։

Փոխարենը Նիկոլ Փաշինյանը պատասխանեց հերթագրված 29 պատգամավորներից միայն վերջինի` անկախ պատգամավոր Արման Բաբաջանյանի հարցին։

Փաշինյանը վերջապես խոսեց. նա ընդդիմության ղեկավարներին հրավերներ է ուղարկել