Խորհրդային տարիներին, երբ որևիցե տեղ ԽՍՀՄ-ում խոսվում էր կոնյակի մասին, ապա դա առաջին հերթին զուգակցվում էր «հայկական» բառի հետ: Այդպես է եղել նաև 20-րդ դարի սկզբին Ռուսական կայսրության քաղաքներում, երբ բարձրորակ կոնյակ ասելով՝ հասկացել են «Նիկոլայ Շուստով և որդիներ» ընկերության երևանյան կոնյակը: Իսկ ահա կոնյակի արտադրության հիմնադիրը Երևանում և ընդհանրապես Անդրկովկասում հանդիսացել է 1-ին գիլդիայի (դասի) վաճառական, գործարար և բարեգործ Ներսես Աղաջանի Թաիրյանը: Ուղիղ 130 տարի առաջ` 1887 թվականին նա առաջին անգամ Երևանի իր գործարանում ներդրեց սպիրտի թորման և կոնյակ ստանալու դասական ֆրանսիական տեխնոլոգիան:

Фотоархив "Араспел"

Ներսես Թաիրյան

Ներսես Թաիրյանը ծնվել է 1833 թվականին Ղարաքիլիսայում, ներկայիս Վանաձորում: 1870-ականների սկզբին Թաիրյանը հաստատվում է Երևանում և հողատարածքներ գնում եղբայրներ Տեր-Հովակիմյաններից նախկին Երևանի բերդի տարածքում՝ այստեղ այժմ տեղակայված է «Նոյ» գինու և կոնյակի գործարանը: Շուտով դրան են գումարվում Դալմայի այգիների որոշ հատվածները, որտեղ Թաիրյանը խաղողի նոր այգիներ է հիմնում: 1874 թվականից արդեն սկսում է աշխատել Ներսես Թաիրյանի գինու, օղու, դոշաբի արտադրության և մրգերի չորացման գործարանը, իսկ որոշ ժամանակ անց Թաիրյանն իր գործարանում աշխատանքի է հրավիրում թիֆլիսաբնակ ճանաչված գինեգործ Գարեգին Խարազյանցին՝ թնդեցված գինիների արտադրությունը կազմակերպելու նպատակով:

Фотоархив "Араспел"

«Նոյ» գինու և կոնյակի գործարանի մառանը

Տարիների ընթացքում Թաիրյանի արտադրանքը դառնում է բավականին պահանջված, և նա որոշում է ընդլայնել իր արտադրության տեսականին և սկսել ֆրանսիական տեխնոլոգիայով կոնյակի արտադրությունը: Այդ նոր գաղափարը պատկանում էր Ներսես Թաիրյանի հորեղբոր որդուն՝ ապագա անվանի գիտնական Վասիլի Թաիրովին, ով այն ժամանակ արդեն ճանաչված գինեգործ էր Ռուսաստանում՝ կայսերական հողագործության նախարարության գիտական խորհրդի անդամը: Վասիլի Թաիրովը ավարտել էր Մոսկվայի գյուղատնտեսական ակադեմիան, որից հետո կատարելագործել իր մասնագիտական հմտությունները եվրոպական մի շարք երկրներում:

Այդ նպատակն իրականացնելու համար Ներսես Թաիրյանը մեկնում է Ֆրանսիա և այստեղ ձեռք է բերում և տեղափոխում Երևան խաղողի սպիրտի ծխեցման շարանտային տիպի հատուկ սարքավորումներ: Ընդլայնվում են նաև Թաիրյանի գործարանի շենքային պայմանները` կարճ ժամանակամիջոցում վեր են խոյանում խաղողի սպիրտի հնեցման և կաղնու տակառների պատրաստման նոր արտադրամասերը: Հետաքրքիր փաստ է, որ կոնյակի արտադրության նոր մասնաշենքի կառուցման հարցում Ներսես Թաիրյանին ֆինանսապես աջակցել էր Թաիրյանների ազգական, մեծ գեղանկարիչ Հովհաննես Այվազովսկին։

Եվ ահա 1887 թվականից Թաիրյանի գործարանը սկսում է արտադրել «Կոնյակ. Ն. Թաիրովի ընկերություն Երևանում» պիտակներով կոնյակ, որն իր յուրահատուկ բուրմունքի և համային հատկանիշների շնորհիվ շուտով համբավ է ձեռք բերում: 1892-ին Թաիրյանը գլխավոր տեխնոլոգի պաշտոնում գործարան է հրավիրում երիտասարդ և խոստումնալից մասնագետ, Ֆրանսիայի Մոնպելյե քաղաքի գինեգործության ակադեմիայի շրջանավարտ, ծնունդով երևանցի Մկրտիչ Մուսինյանին, որն էլ արդեն կարողանում է ամենաբարձր չափանիշների հասցնել կոնյակի արտադրությունը Թաիրյանի գործարանում: Տարիներ անց արդեն, 1900 թվականին, Մուսինյանի ստեղծած տեսակավոր «Ֆին-Շամպայն Ընտիր» կոնյակը Փարիզի միջազգային ցուցահանդեսում նվաճում է գլխավոր՝ «Գրան Պրի» մրցանակը:

Այդպիսին էր կոնյակագործության ավանդույթների ստեղծման և զարգացման սկզբնական շրջանը Երևանում: Հետագայում առողջական, որոշակի ֆինանսական խնդիրների, ինչպես նաև ժառանգներ չունենալու պատճառով Ներսես Թաիրյանը 1899-ին վարձակալության է տալիս իր արդեն անուն հանած Երևանի գինու և կոնյակի գործարանը ռուսաստանյան արդյունաբերողներին` «Նիկոլայ Շուստով և որդիներ» ընկերությանը: 1900-ին գործարանը վերջնականապես վաճառելով Շուստովներին, Թաիրյանը տեղափոխվում Թիֆլիս, որտեղ էլ մահանում է երկու տարի անց՝ 1902 թվականին:

© Sputnik / Asatur Yesayants

Հրեշտակների բաժինը. հայկական կոնյակը սրտեր է նվաճում

Նշենք նաև, որ Ներսես Թաիրյանը հայտնի է եղել նաև իր բազմաթիվ բարեգործական ձեռնարկումներով: Նա երկար տարիներ օգնել է Երևանի Գայանյան օրիորդաց դպրոցին, որի հոգաբարձուների խորհրդի անդամն էր, ինչպես նաև մշտապես ֆինանսական օգնություն է տրամադրել Երևանի Սուրբ Սարգիս եկեղեցուն և իր ծննդավայրում՝ Ղարաքիլիսայում գտնվող մանկատանը, որոնց էլ կտակեց իր ժառանգության մի մասը: Ի դեպ, Ներսես Թաիրյանի կիսանդրին, որի հեղինակն էր 20-րդ դարասկզբի հայ ճանաչված քանդակագործ Անդրեաս Տեր-Մարուքյանը, նրա մահից հետո տեղադրվել էր Երևանի Սուրբ Սարգիս եկեղեցու բակում: Սակայն արդեն խորհրդային տարիներին, շինարարական աշխատանքներ իրականացնելու պատճառով այդ կիսանդրին տեղափոխվում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահ:

Մի հարցի էլ անդրադառնանք, որը, կարծում ենք, կարևոր և արդի է այսօր: Անցյալ տարի հասարակության քննարկմանն էր արժանացել Երևանի կենտրոնում վտանգված մի ամբողջական պատմական թաղամաս` Աբովյանի, Պուշկինի փողոցների և Սախարովի հրապարակի հատվածում: Այստեղ, Պուշկինի փողոցի վրա գտնվող «Դոլմամա» ռեստորանից դեպի աջ գտնվող տանը մինչ հիմա էլ պահպանված է հին նկուղ, որտեղ 19-րդ դարում գինու պատրաստման փոքր արտադրամաս է եղել: Կան պատմական վկայություններ, որ այդ տունը պատկանել է հենց Ներսես Թաիրյանին:

Հայաստանի գինեգործների միության նախագահ Ավագ Հարությունյանը հարցազրույցներից մեկում հաստատել էր այդ կարևոր փաստը: Պարզվում է, որ Ներսես Թաիրյանը մի քանի տուն է ունեցել Երևանում, իսկ ահա Պուշկինի (այն ժամանակ` Թարխանյան) փողոցի վրա գտնվող այս տունը նա գնել էր 1880-ականների վերջին և որոշ ժամանակ իր կնոջ Ջավահիրի հետ բնակվել այստեղ: Մեր կողմից հավելենք, որ ոչ մեծ ներդրումներով այն կարելի է վերանորոգել և դարձնել հայկական կոնյակագործության հիմնադիր, հայ ժողովրդի արժանի զավակ, մեծ երևանցի Ներսես Թաիրյանի տուն-թանգարանը:

Русская версия

ԵՐԵՎԱՆ, 3 մարտի - Sputnik. Հայաստանում կորոնավիրուսով վարակվածների թիվը վերջին մեկ օրում ավելացել է 360–ով և դարձել 172816։ Տեղեկությունը հայտնում է Հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման ազգային կենտրոնը։

Այս պահին փաստացի բուժում է ստանում 4889 մարդ (+189), կատարվել է 739116 (+2526) թեստավորում, առողջացել են վարակվածներից 163906-ը (+168)։ Գրանցվել է մահվան 3202 դեպք (+2)։ Կորոնավիրուսով վարակված, բայց այլ պատճառով մահացածների թիվը վերջին մեկ օրում ավելացել է 1-ով և հասել 819-ի։

© Sputnik / Валерий Мельников

Հայաստանը նախ «Սպուտնիկ V» կգնի. քանի՞ մարդու կբավականացնի կորոնավիրուսի պատվաստանյութը

Հիշեցնենք` 2020թ.–ի մարտի 16–ից Հայաստանում արտակարգ դրություն էր սահմանված, որը մի քանի անգամ երկարաձգվեց և տևեց մինչև սեպտեմբերի 11–ը։ Երկարաձգված արտակարգ դրության պայմանները որոշակի փոփոխությունների ենթարկվեցին։

Տնտեսական շատ գործունեություններ թույլատրվեցին, բայց սահմանվեցին պարտադիր պահանջներ։

Հանրային բաց տարածքներում դիմակ դնելը պարտադիր էր։ Դիմակ կարող էին չդնել միայն մինչև 6 տարեկան երեխաները, հեծանիվ վարողները, ֆիզիկական վարժություններ անողները և խրոնիկ շնչառական հիվանդություններ ու սրտային անբավարարություն ունեցողները։

2020թ.–ի սեպտեմբերի 11–ին ՀՀ կառավարությունը որոշեց, որ երկրում սեպտեմբերի 12–ից մինչև 2021թ.–ի հունվարի 11–ը կգործի կարանտինի ռեժիմ։ Որոշ սահմանափակումներ մեղմացվեցին, բայց հասարակական վայրերում դիմակ դնելու պահանջը շարունակեց գործել։

Գիտնականներն ասել են, թե մարդկությունը քանի տարի է կորցրել կորոնավիրուսի պատճառով

Հաշվի առնելով կորոնավիրուսի 3–րդ ալիքի գոյությունն աշխարհում և այն փաստը, որ Հայաստանում վարակակիրների թիվը շարունակում է բարձր մնալ` 2021թ.–ի հունվարի 11–ին ՀՀ կառավարությունը որոշեց երկրում կարանտինային ռեժիմը երկարաձգել ևս 6 ամսով։ Այն կտևի մինչև 2021թ.–ի հուլիսի 11–ը։