ԵՐԵՎԱՆ, 22 օգոստոսի–Sputnik. Կոտայքի մարզ աշխատանքային այցի շրջանակներում Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր այցելել է Հայաստանի երիտասարդական հիմնադրամի կազմակերպած «Բազե-2015» համահայկական երիտասարդական հավաքի մասնակիցներին:
Oգոստոսի 17-23-ը անցկացվող հավաքին մասնակցում է շուրջ 500 երիտասարդ Հայաստանից, Արցախից և Սփյուռքից: Այս տարի հավաքին առաջին անգամ մասնակցում են Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի, Խանփերյանցի անվան ռազմական ավիացիոն ինստիտուտի, ՀՀ ԱԻՆ ճգնաժամային կառավարման ակադեմիայի սաները։
Հանրապետության նախագահը ծանոթացել է «Բազե-2015» հավաքի շրջանակներում անցած օրերին կայացած միջոցառումներին, բազեականների առօրյային, դիտել այդ ամենը ներկայացնող տեսանյութը, հավաքի մասնակիցների կազմակերպած ֆլեշմոբը: Բազեականների հետ հանդիպումից և նրանց հետաքրքրող հարցերին պատասխանելուց հետո, Սերժ Սարգսյանը ողջույնի խոսք է հղել հավաքի մասնակիցներին:
Նա պարծանքով նշել է, որ հպարտ է, քանի որ մասնակցել է Բազեի բոլոր 13 հավաքներին, որովհետև իրեն դուր է գալիս երիտասարդական միջավայրը։
«Ընդհանրապես, ինձ դուր է գալիս, որ մեր երկրի տարբեր ծայրերից ու նաև Սփյուռքից հավաքվում են բազմաթիվ մարդիկ՝ խնդիրներ քննարկելու, գաղափարներ փոխանակելու համար: Հասկանալի է, որ բոլորին հաճելի է բնության գրկում ժամանակ անցկացնել, առավել ևս՝ հասակակիցների հետ: Բայց ես շատ ուրախ եմ, որ դուք այդ ժամանակն անցկացնում ենք նաև արդյունավետ. ծնվում են նոր գաղափարներ, նոր ծրագրեր»,-ասել է նախագահը:
Նախագահն ընդգծել է կնդանի շփման կարևորությունը էլեկտրոնային դարում։
«Ես վստահ եմ, և այստեղ ներկա վաստակավոր բազեականները դա կհաստատեն, որ դուք, անշուշտ, տուն եք վերադառնալու նոր ծրագրերով, տուն եք վերադառնալու ձեզ հետ տանելով լավ հիշողություններ, նոր մտերիմներ ձեռք բերած, և դա անհրաժեշտ է, որպեսզի դուք կարողանաք մնացած ժամանակահատվածն անցկացնել ձեզ համար ավելի օգտակար»,- ասել է Սարգսյանը:
Նախագահն ընդգծել է, որ բոլոր ժամանակներում, առավել ևս մեր՝ երիտասարդության առջև ծառացած խնդիրները միշտ սուր են եղել, որովհետև երիտասարդությունն այն ժամանակահատվածն է, երբ մարդիկ դեռևս չեն հասցրել կայանալ, լուրջ աշխատանքներ կատարել, դա այն տարիքն է, երբ երազանքներն ու ծրագրերն ավելի շատ են, քան կատարած աշխատանքը:
«Բայց, փառք Աստծո, երիտասարդությունը նաև այն սքանչելի ժամանակահատվածն է, երբ ամեն ինչ դեռևս առջևում է: Երբեք չերկնչեք ծրագրեր իրականացնել: Նույնիսկ ամենահանդուգն ծրագրերն իրականանում են: Իրականանում են, եթե մարդը հաստատակամ է: Եղե՛ք համարձակ, և մենք միշտ պատրաստ ենք սատարելու ձեզ՝ ձեր ուսումնառության, ձեր առաջխաղացման գործընթացում»,- ընդգծել է Սարգսյանը:
Երկրի նախագահի խոսքով` սերնդափոխությունը բնության անքակտելի օրենք է: Տարիքով ավագներն ինչքան էլ դիմադրեն, միևնույն է, նրանք իրենց տեղը զիջելու են երիտասարդներին, և նրանք պատրաստ պետք է լինեք այդ տեղը զբաղեցնելու:
«Հորդորում եմ ձեզ՝ տրամադրվել Հայաստանում մշտապես ապրելու գաղափարին, և ձեր ծրագրերը կառուցել ու իրականացնել՝ հաշվի առնելով հայաստանյան իրողությունները, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ դուք առավել հաջողության կարող եք հասնել Հայաստանում: Պատրաստ եղեք այդ պատասխանատվությունն ստանձնելու և գործելու»,- հորդորել է նախագահը:
Նա հիշեցրել է, որ 25 տարի առաջ ընդունվեց Հայաստանի անկախության հռչակագիրը:
«Երբ ընդվունում էր Հռչակագիրը, համոզված էինք, որ մեր զավակներն ապրելու են ազատ, անկախ Հայաստանում: Եվ այսօր դուք այդ անկախության սերունդն եք, դուք այդ երեխաներն եք, որ հասակ եք առել, ավելի առնականացել եք, դարձել եք կանացի, և ես վստահ եմ, որ դուք աչքի լույսի պես եք պահելու և պահպանելու մեր անկախությունը: Վստահ եմ, որ դուք ժառանգելով այդ անկախությունը, կարողանալու եք այն փոխանցել հաջորդ սերունդներին»,- նշել է Սարգսյանը:
Նախագահը հորդորել է երիտասարդներին` միշտ հիշել, որ անկախությունը միայն երջանկություն չէ, անկախությունը միայն իրավունք չէ, անկախությունը նաև պարտականություն է և պատասխանատվություն:
«Եթե հանկարծ Հայաստանում սկսեց ձևավորվել այն միտումը, որ անկախությունը լավ բան է, բայց արի ես մի կերպ ճողոպրեմ բանակից, չպաշտպանեմ մեր սահմանը, եթե Հայաստանում սկսեց ձևավորվել այն միտումը, որ անկախությունը շատ լավ բան է, և թող ուրիշները մեզ ձրի գազ տան, էժան գազ տան, իսկ մենք լինենք անկախ, եթե հանկարծ Հայաստանում սկսեց ձևավորվել այն միտումը, որ չնայած նրան, որ ամբողջ աշխարհում կան տնտեսական խնդիրներ, բայց մենք հայ ենք, Հայաստանի քաղաքացի ենք՝ Հայաստանում այդ խնդիրները չպետք է լինեն, ապա հավատացեք, որ մեր անկախությունը, մեր ազատությունը վտանգվելու է: Նորից եմ կրկնում՝ անկախությունը գին ունի, և մեզնից յուրաքանչյուրը պարտավոր է այդ գինը վճարել»- ընդգծել է նախագահը:
Սարգսյանը վստահեցրել է, որ եթե ժամանակին կարողանանք տանել դժվարությունները, եթե կարողանանք պաշտպանել ինքներս մեզ՝ մեզ հետ ոչինչ չի պատահի:
«Աշխարհի ամենից լավ բանը երիտասարդ լինելն է: Վայելե՛ք այս բնությունը, վայելե՛ք միմյանց ջերմությունը, մարտկոցի պես կուտակեք էներգիա, որպեսզի կարողանաք գնալ և լավ գործեր կատարել: Հաջողություն եմ մաղթում», — եզրափակել նախագահ Սերժ Սարգսյանը:
Հանդիպման ավարտին նախագահը բազեականների ճամբարում դիտել է հավաքի առիթով կազմակերպված գալա համերգը:
«Export Armenia» փորձագիտական ասոցիացիան վերջերս առաջարկեց հետևյալ գաղափարը` եթե Հայաստանում որևէ ապրանք է արտադրվում, ապա ցանկացած խանութի տեսականու մեջ պետք է առկա լինի այդ արտադրանքի երաշխավորված նվազագույն քանակ։ Ընդ որում՝ առաջարկվում էր ցուցափեղկում տեղ երաշխավորել առհասարակ հայկական ապրանքների համար, ոչ թե նախապատվություն տալ որևէ կոնկրետ ապրանքանիշի։
«Export Armenia»-ի ներկայացուցիչները, որոնց թվում խոշոր ընկերությունների բիզնեսմեններ և մենեջերներ կան, կարծում են, որ մանրածախ վաճառքի հարցում պետք է աջակցել հայրենական արտադրության ապրանքներին, քանի որ շուկայում անհավասար պայմաններ են ստեղծվել նրանց համար։ Հայաստանում խոշոր բիզնեսն ավելի շատ ներդրում է անում առևտրի, ոչ թե սեփական արտադրության մեջ։ Առևտուրն ավելի շատ եկամուտ և ավելի քիչ հոգսեր է պահանջում` ի տարբերություն արդյունաբերության։
Բնականաբար, խոշոր ներկրողները տպավորիչ մարկետինգային ռեսուրսներ ունեն, ավելին՝ նրանք արտասահմանյան լուրջ ընկերություններ են ներկայացնում, որոնք է՛լ ավելի մեծ ռեսուրսներ ունեն։ Միասին աշխատելով` նրանք տեղական խանութներին զանազան բոնուսներ են առաջարկում դարակների վրա շահավետ տեղ ունենալու համար։ Հասկանալի է, որ «Mars»-ը, «Вимм-Билль-Данн»-ը և մի շարք ուրիշ հսկաներ «փրոմոուշընի» համար ավելի շատ ռեսուրսներ ունեն, քան կաթնամթերքի կամ շոկոլադի տեղական արտադրողը։ Ուստի խանութները հարգալից և քաղաքավարի են ներկրվող ապրանքների մատակարարների նկատմամբ։
Տեղական արտադրողի դեպքում այլ խոսակցություն է․ նրանց վճարները սովորաբար շաբաթներով ուշացնում են, իսկ ոչ մեծ, թույլ ընկերություններին հաճախ ամիսներով են քաշքշում (ավելի մանրամասն՝ այստեղ)։ Այս կանոնից դուրս են մնում կա՛մ շատ խոշոր ձեռնարկությունները (հայկական չափանիշներով, օրինակ, «Գրանդ Քենդին»), կա՛մ հենց առևտրային ցանցերի արտադրությունները։
Օրինակ՝ «Երևան Սիթի» սուպերմարկետների ցանցի սեփականատեր Սամվել Ալեքսանյանը մի քանի նմանատիպ արտադրություն ունի, ընդ որում՝ նրա ապրանքները վերցնում են նաև այլ խանութների ցանցերը, որպեսզի չփչացնեն գործարարի հետ հարաբերությունները։ Ալեքսանյանի ընկերությունն ամեն դեպքում պարենային ապրանքների ամենախոշոր ներկրողն է Հայաստանում, և նրա ներկրումից շատ խանութներ են կախված։
Իսկ եթե դուք Սամվել Ալեքսանյանը չե՞ք, այլ սկսնակ գործարար ու որոշել եք ոչ թե ռեստորան կամ խանութ բացել, այլ սեփական արտադրություն։ «Export Armenia»-ն դեկտեմբերին այդ հարցով դիմել էր էկոնոմիկայի նախարարությանը։
Եվ այսպիսի պատասխան է ստացել․ «Գտնում ենք, որ ազատ շուկայական տնտեսության շրջանակներում վաճառակետերում տեղական ապրանքատեսակների տեղադրման պարտադրմամբ (օրենքի կամ այլ իրավական ակտի տեսքով) վաճառքի խթանումը լավագույն տարբերակը չէ տեղական արտադրողին աջակցելու վերջիններիս կողմից արտադրվող ապրանքների վաճառքի ծավալներն ավելացնելու հարցում: Ըստ մեզ` տեղական արտադրողին աջակցելու առավել արդյունավետ մեխանիզմ կարող է հանդիսանալ պետության կողմից աջակցության գործիքակազմի միջոցով ներմուծվող ապրանքների նկատմամբ տեղական արտադրանքի մրցունակության, ներկայացվածության և գրավչության բարձրացումը»։
«Export Armenia»-ի համահիմնադիր Էմիլ Ստեփանյանը Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում նշեց` դժվար է պատկերացնել, թե տեղական արտադրողներն ինչպես են «արդյունավետ մրցակցելու» խոշոր ներկրողների և նրանց հետևում կանգնած է՛լ ավելի խոշոր միջազգային կորպորացիաների հետ։
«Բայց եթե պետության քաղաքականությունն ավելի արդյունավետ լինի, քան մեր առաջարկները, մենք միայն ուրախ կլինենք։ Միայն թե այդ քաղաքականությունը գործնականում աշխատի, ոչ թե խոսք մնա։ Այս բոլոր տարիների ընթացքում, ցավոք, պետությունը դիտորդի կարգավիճակում է եղել»,-նշեց Ստեփանյանը։
Այդ պատճառով տեղական ընկերություններն արտադրությունը շատ ավելի թույլ են զարգացնում, քան կարող էին։ Ամենաշատը դա վերաբերում է մսամթերքի և հատկապես կաթնամթերքի արտադրողներին, որոնց համար արտահանման հնարավորությունները սահմանափակ են։ Շուկան ոչ միայն փոքր է, այլև ներկրողներն ու խանութները գրավել են այն։
Ստացվում է` խոշոր տնտեսվարողներն ամիսներ շարունակ «քնացնում» են արտադրողների ֆինանսական միջոցները՝ դրանով իսկ զրկելով պետությանը հարկեր, բանկերին վարկեր, աշխատակիցներին աշխատավարձեր վճարելու հնարավորությունից, իսկ արտադրության զարգացման համար՝ սարքավորումներ գնելու հնարավորությունից։ Ինչպե՞ս զարգանալ նման պայմաններում:
Դրա փոխարեն պետությունը բիզնեսին սուբսիդավորված տոկոսներով վարկեր է տրամադրում։ Սակայն հին խնդիրների դեպքում նոր վարկերը միայն խորացնում են պարտքերի փոսը, որից ոմանք արդեն երբեք դուրս չեն գա։
«Այդ պատճառով թող կառավարությունը բիզնեսին նույնիսկ ուղղակի չօգնի։ Սկզբի համար թող հոգ տանի, որ խանութները ժամանակին վճարեն մատակարարներին։ Չափազանցություն չի լինի, եթե ասենք, որ արտադրողների մոտ մշտապես խանութների դեբիտորական պարտքեր կան մի քանի միլիոն դոլարի չափով։ Այդ փողերն ուղղակի «քնած են», այսինքն՝ որևէ կերպ չեն ծառայում տնտեսությանը»,-ավելացրեց Ստեփանյանը։
Իշխանությունները (ինչպես նախկին, այնպես էլ ներկայիս) այսպես թե այնպես ոչ մի կերպ չեն օգնում արտադրողներին` հպարտ քայլելով ազատ մրցակցության դրոշի ներքո։
Նշենք, որ Արևմուտքի մեծ երկրներում տեղական արտադրությանն աջակցելու տարբեր եղանակներ են գործում։ Մի քանի օրինակ բերենք։
Իտալիայում, ինչպես Հայաստանում, գործում է կորոնավիրուսային ճգնաժամից տուժած ռեստորանատերերի և ֆերմերների աջակցության ծրագիր։ Միայն թե, ի տարբերություն Հայաստանի, ծրագիրը նրանց ներառում է մեկ օղակում․ ռեստորանները պետությունից մինչև 10 հազար եվրո փոխհատուցում են ստանում իտալական ապրանքներ գնելու դեպքում։
Մյուս օրինակը շատ հայտնի է․ դա ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենի նոր ծրագիրն է, որը վերաբերում է ամերիկյան ապրանքների պետական գնմանը (բայց կարևոր է հիշել, որ այդ ծրագիրը երբեք էլ չի դադարել և գործում է 30-ականներից)։ Հետաքրքիր է, որ այդպիսի օրինակ է ցույց տալիս ոչ միայն պետությունը, այլև մասնավոր ընկերությունները։
Ամենահայտնի օրինակը «Walmart» ցանցի ընկերությունն է։ Վերջինս հայտարարել է, որ 2013-2023թթ․ 250 միլիարդ դոլարի ամերիկյան ապրանք կգնի (և կվաճառի գնորդներին)։ Եվ չնայած, ըստ որոշ կազմակերպությունների ուսումնասիրությունների, «Buy American» հայտարարությունները ոչ միշտ են համապատասխանում իրականությանը, սակայն արդեն իսկ ուշադրության է արժանի այն հանգամանքը, որ այնպիսի հսկաները, ինչպիսիք են «Walmart»-ը և «Carrefour»-ը, պատրաստ են «Գնի՛ր տեղականը» կոչը դարձնել իրենց գովազդի մի մասը և լուրջ ռեսուրսներ ծախսել դրա վրա։
Կարո՞ղ եք պատկերացնել, որ նման բան անեն Հայաստանի սուպերմարկետները։ Վատ չէր լինի։
ԵՐԵՎԱՆ, 3 մարտի – Sputnik. Հանրապետության տարածքում մարտի 3-4-ը, 6-ին, 7-ի գիշերը սպասվում է առանց տեղումների եղանակ։
Մարտի 5-ին հարավային շրջաններում, 7-ին կեսօրից հետո շրջանների զգալի մասում սպասվում են տեղումներ, լեռնային և նախալեռնային շրջաններում ձյան տեսքով։
Փաշինյանը հակասում է ինքն իրեն. վարչապետի 2020 և 2021թթ–ի հայտարարությունները. տեսանյութ
Տեղեկությունը հայտնում են ՀՀ ԱԻՆ «Հիդրոմետ» ծառայությունից` հավելելով, որ քամին հարավ-արևմտյան է՝ 5-10 մ/վ արագությամբ:
Օդի ջերմաստիճանը մարտի 2-6-ի ցերեկն աստիճանաբար կբարձրանա 5-6 աստիճանով։
Երևան քաղաքում՝ մարտի 2-ի ցերեկը սպասվում է թույլ ձյուն, 7-ի երեկոյան ժամերին սպասվում անձրև։ Մարտի 3-6-ը, 7-ի գիշերը սպասվում է առանց տեղումների եղանակ։
Գերիների հարցը կքննարկվի ԱԺ դռնփակ նիստում, Ադրբեջանին ուղղված հայտարարություն կընդունվի
Մայրաքաղաքում մարտի 3–ի գիշերը կլինի -1...-3 աստիճան ցուրտ, իսկ ցերեկային ժամերին կգրանցվի 9-11 աստիճան տաքություն։


