Օսվենցիմ

«Պուլտը» փչանում է. ԱՄՆ–ն էժանագին կեղծիք է ուղարկել Օսվենցիմի զոհերի սերունդների մոտ

209
(Թարմացված է 18:44 27.01.2020)
ԱՄՆ փոխնախագահը Օսվենցիմի ազատագրման հիշատակի օրը չասաց «Կարմիր բանակն է ազատագրել Օսվենցիմը» արտահայտությունը։ Այդ արտահայտությունը պարզապես չէր կարող տեղ գտնել նրա խայտառակ ծրագրում։

Վիկտոր Մարախովսկի, Sputnik–ի համար

Օսվենցիմի ազատագրման 75-ամյակին նվիրված միջոցառումների ժամանակ ամերիկացի հյուրի` ԱՄՆ փոխնախագահ Մայք Փենսի ելույթը, իհարկե, ամենավառը չէր, բայց ամենաաղմկահարույցն էր։ Եվ ոչ այն պատճառով, որ Փենսն ինչ–որ արտասովոր բան ասաց։ Ո՛չ, նա կարողացավ աղմուկ բարձրացնել` չասելով այն, ինչ պիտի ասեր։

ԱՄՆ փոխնախագահը համակենտրոնացման ճամբարի կալանավորների ազատագրմանը նվիրված իր խոսքում հաջողացրեց հիշատակել ամերիկացի զինվորներին (որոնք այնտեղ չեն եղել) և չհիշատակել խորհրդային զինվորներին (որոնք ոչ միայն ազատագրել են ճամբարը, այլև դրա համար մի քանի հարյուր կյանք են զոհաբերել)։ Ըստ նրա` Աուշվիցի դարպասները բացել են «պետական պատկանելություն չունեցող օլիմպիական ատլետները» պատժված Ռուսաստանից»` այսպես կոչված անդեմ «զինվորները»։

... Ինչ է պետք ասել այս դեպքում։ Սկզբունքորեն նման մոտեցումն, իհարկե, լիովին տեղավորվում է XX դարի պատմության նորագույն հայեցակարգի շրջանակում։ Հայեցակարգ, որը ստեղծվել է դեռևս մի քանի տասնամյակ առաջ և ներդրվում է ցնցող համառությամբ։

ԱՄՆ–ն պատրաստվում է պատերազմել տիեզերքում. ինչո՞վ կպատասխանի Ռուսաստանը

Հայեցակարգը հետևյալն է` XX դարում ողբերգական, բայց փառավոր պատմությամբ հզոր Խորհրդային Միություն չի եղել։ Չեն եղել ԽՍՀՄ–ի սխրանքները։ Չի եղել երկիր, որը դուրս է եկել Առաջին համաշխարհային պատերազմի մոխրից ու դիմակայել ինտերվենտների ամբոխի ու Արևելյան Եվրոպայի նոր փոքր կայսրությունների գրոհին, վերականգնվել է, տարիներ շարունակ փորձել է դաշնակից գտնել հիտլերյան Գերմանիայի դեմ և չի գտել, գրոհի է ենթարկվել նացիստների կողմից և հաղթել` ազատագրելով Օսվենցիմն ու վերցնելով Բեռլինը, հետո պատմության մեջ առաջինը նվաճել տիեզերքը. նման երկիր չի եղել։

Ուրիշ երկիր է եղել` տոտալիտար Խորհրդային Միություն, որը մուտացիայի է ենթարկվել ռուսական խավարամիտ կայսրությունից, Հիտլերի հետ դաշինք կնքել խաղաղ Լեհաստանը մասնատելու համար, մի քանի տասնամյակ ավել է ապրել, քան տոտալիտար ռեյխը, ստրկացրել արևելաեվրոպացիներին, բայց պարտվել է մարդուն Լուսին ուղարկած ազատ աշխարհի հետ պատմական դիմակայության մեջ։ ԽՍՀՄ–ը փլուզվել է, սակայն նրա գլխավոր բեկորը կրկին մուտացիայի է ենթարկվել` վերածվելով ժամանակակից Պուտինյան Ռուսաստանի, և շարունակում է չարիք տարածել ու միջամտել ընտրություններին։

Այս հայեցակարգը, ինչպես տեսնում ենք, զուրկ է որևէ հակասությունից և բավական ներդաշնակ է։

Միայն մի խնդիր կա. այդ «սև երկրի» իրագործած մեծ սխրանքներն ու բարի գործերը գրվել են XX դարի (արդեն նաև XXI դարի) պատմության մեջ ։

Եվ հայեցակարգը չխախտելու միակ տարբերակը այդ մասին լռելն է։

Սովորաբար շատ լավ է ստացվում. ազատ աշխարհը, ինչպես հայտնի է, իրականության հեռակառավարման վահանակ ունի, որով կարելի է հետին թվով անջատել միլիոնավոր քառակուսի կիլոմետրերի վրա տարածված լույսը և գրել. «Այստեղ ոչինչ չի եղել»։ Կարելի է տարիներ շարունակ ուղեղները լվանալ ու Գերմանիայի դեմ հաղթանակից շուրջ մեկ տարի առաջ բացած Երկրորդ ճակատը վերածել առաջինի։

Կարելի է «բռնաբարված Գերմանիայի» պես (այն հիանալի փոխարինում է Բեռլինի գրավման փաստը) չտապալվող զոմբի–միֆեր տարածել։

Բայց երբ գործը հասնում է իրական պատմությանն ու սկսում է քերծել գերեզմանաքարերը` իրականության հեռակառավարման վահանակը սկսում է փչանալ։

Եվ ահա ԱՄՆ փոխնախագահը Օսվենցիմի ազատագրման հիշատակի օրը կանգնում է ու չի կարողանում արտասանել «Կարմիր բանակն է ազատագրել Օսվենցիմը» արտահայտությունը։ Նրա խայտառակ ծրագրում այս արտահայտությունը պարզապես անարտաբերելի է։ Չի կարելի ասել, աբսուրդ է, և կարիքը չկա։ Օսվենցիմն ինքն իրեն է ազատագրվել. քանի որ ազատագրումը բարի գործ է, իսկ ռուսները չէին կարող բարի գործ անել։ Օսվենցիմն ինքնուրույն է ազատագրվել, քանի դեռ խորհրդային զավթիչները ստրկացնում էին Լեհաստանը, որի տարածքում պատահաբար հայտնվել էր Օսվենցիմը (Ստրկացումը չարիք է։ Խորհրդային մարդիկ դա կարող էին անել)։

«Քիմհարձակման» հետքերով. Ռուսաստանի գործողություննե՞րն են ապակառուցողական, թե՞ ԱՄՆ–ի

... Մեծ հաշվով, հենց նույն պատճառով էր, որ լեհ նախագահը չեկավ Երուսաղեմ։ Լեհաստանն այնքան երկար է աշխատել Երկրորդ աշխարհամարտի գլխավոր զոհի իմիջի վրա (նրանք նույնիսկ իրենց նույնականացրել են Եվրոպայում Քրիստոսի ճակատագիր ունեցող երկրի հետ), որ նրա համար անտանելի է դարձել, երբ Ռուսաստանը փաստերի մասին հասարակ հիշատակում է անում։

Այն մասին, թե ինչպես է Լեհաստանը փորձել ընկերություն անել Հիտլերի հետ հակասեմիտիզմի հողի վրա և 1938 թվականին նրա հետ կիսել Չեխոսլովակիան։

Այն մասին, թե ինչպես է Կրայովայի բանակը ոչնչացրել հրեաներին։

Վարշավայի նյարդերը պարզապես տեղի տվեցին։ Նա սովոր է, որ ինքը կարող է տասնամյակներ շարունակ ապաշխարանք պահանջել Կատինի համար և առարկություններ չլսել։ Նա չգիտի` ինչպես արձագանքի, երբ իրեն հիշեցնում են սեփական անցյալը։

Իսկ այ ԱՄՆ–ն չի նյարդայնանում։ Նրա համար Եվրոպայում Երկրորդ համաշխարհայինը սկսվեց, հիշեցնենք, 1944 թվականին, այսինքն` ԱՄՆ–ն ուշացել էր պատերազմի մեծ մասից։ Եվ նրա համար դա ավելի շուտ նյութ է կինոսցենար գրելու համար, իսկ կինոյում նա ամեն ինչ է կարողանում անել։ Ամերիկացիները որ ուզեն, կարող են Հիտլերին փարիզյան կինոթատրոնում էլ գնդակահարել։

Ու երբ նստած են մարդիկ, որոնց տոհմի հիշատակն իսկական պատերազմով է ներծծված, որոնց նախնիներին տանջամահ են արել, որոնց նախնիներին ազատագրել են, որոնց նախնիներն իրենք են ազատագրել, ու նրանց միջից ոտքի է կանգնում ուրախ դեմքով կողմնակի մի մարդ և չի արտասանում ազատագրողների անունը, քանի որ դա չկա հայեցակարգում, բոլորի համար ակնհայտ է դառնում, թե ինչ էժանագին կեղծիք է եկել: Անունը` Փենս:

Ինչո՞ւ է Ռուսաստանն ուժեղացնում Կասպիական նավատորմը

209
թեգերը:
Իսրայել, հրեա, ԱՄՆ
Ըստ թեմայի
Դավոս՝ միջոցների անիմաստ վատնո՞ւմ, թե արժեքավոր գաղափարներ. արժե՞ր հասնել Շվեյցարիա
Իսկ ո՞ւր է Պուտինը. նա Լիբիայում կարողացավ անել այն, ինչին հակազդում էր ԱՄՆ–ն
Վլադիմիր Պուտինը գետնից վերցրել է պաղեստինցի սպայի գլխարկն ու դրել նրա գլխին
Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանն ու Վլադիմիր Պուտինը

Խաղից դուրս վիճակ, կամ ո՞րն էր Թուրքիայի գլխավոր սխալը Արցախի հարցում

495
(Թարմացված է 00:04 25.11.2020)
Sputnik Արմենիայի սյունակագիրը վերլուծում է արցախյան պատերազմի արդյունքում տարածաշրջանում ձևավորված ուժերի դասավորվածությունը, ինչպես նաև այն պատճառները, որոնք հանգեցրին իրադարձությունների նման զարգացման։

Ռուսաստանի և Թուրքիայի տրամագծորեն հակառակ աշխարհաքաղաքական շահերը հերթական չար կատակը խաղացին նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի կայսերական նկրտումների գլխին։ Տեղի ունեցավ մոտավորապես նույն բանը, ինչ եղել էր Սիրիայում և Լիբիայում։ Եվ դա այդպես է, չնայած այն փաստին, որ Մոսկվայի և Անկարայի աշխարհաքաղաքական մրցակիցները նույնն են՝ Վաշինգտոնն ու եվրոպական մայրաքաղաքները։

Ասել, որ Ղարաբաղյան հակամարտության վերջնական դասավորությունը Ռուսաստանի համար ձեռնտու ստացվեց, այնքան էլ ճիշտ չի լինի։ Հազիվ թե Կրեմլում ի սկզբանե նախատեսել էին, որ այդքան հապճեպորեն ստիպված կլինեն միջամտել ուղղակի ռազմական բախմանը։

Հնարավո՞ր է արդյոք Թուրքիային դիմադրելով՝ բազմավեկտորություն խաղալ

Ռուսաստանում, ամենայն հավանականությամբ, ի սկզբանե հույս ունեին, որ Հայաստանը, որպես ՌԴ սակավաթիվ ռազմավարական դաշնակիցներից մեկը, կկարողանա պահել աշխարհի գլոբալ վերաձևման ընթացքում ուրվագծվող աշխարհաքաղաքական ճակատներից գոնե մեկը։ Մոսկվայում ենթադրում էին, որ Երևանը կկարողանա ծածկել և պաշտպանել Արցախի տարածքները։

Այդ դեպքում Կրեմլն իրոք պատրաստ էր իր ուժերի չափով (և բավականին մեծ) օգնություն տրամադրել հայկական կողմին՝ բոլոր ոլորտներում։ Բայց ամեն բան փոխվեց այն ժամանակ, երբ «թավշյա հեղափոխության» արդյունքում Հայաստանում իշխանության եկան ուժեր, որոնք պատրաստ էին երկրի արտաքին քաղաքական կողմնորոշումը փոխարինել այսպես կոչված բազմավեկտորությամբ։

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ միասին իշխանության եկած երիտասարդ թիմն իրեն բարեփոխիչ էր համարում։ Դաստիարակվել և կրթվել էր գլոբալիզմի ոգով, որը, ճիշտն ասած, արդեն սկսել էր սպառել իրեն։ Սակայն այդքան էլ հեշտ չէր հրաժարվել այն ստանդարտներից, որոնց սովորել էին սովորելու և զանազան արևմտյան հիմնադրամների և ՀԿ-ների համար աշխատելու տարիներին։

Ահա և ստացվեց այն, ինչ ստացվեց։ Այն է`երկրի՝ գլոբալիզացիայի և ժողովրդավարության արևմտյան տարբերակի գաղափարներով ոգեշնչված ղեկավարությունը որոշեց, որ կարելի է գլուխ հանել առանց տարածաշրջանում ռազմավարական դաշնակցի։ Ենթադրում էին, որ յոթ սարից այն կողմ գտնվող Վաշինգտոնն ու եվրոպական մայրաքաղաքներն անպայման կպաշտպանեն Հայաստանը արտաքին սպառնալիքներից, և որ Գյումրու ռազմաբազան Երևանին, մեծ հաշվով, արդեն պետք չէ։

Անկարան կրկին հայտարարում է Արցախում թուրք խաղաղապահների մասին, Մոսկվան կրկին հերքում է

Իսկ չէ՞ որ խոսքը Թուրքիայի ակտիվության մասին էր, որը նախկինում ագրեսիվ կերպով ներխուժել էր թե՛ Սիրիա, թե՛ Իրաք, թե՛ Լիբիա։ Նույն այն Թուրքիայի, որը մի լումայի արժեք չի տալիս Հունաստանի և Կիպրոսի տարածքային ամբողջականությանն ու ծովային ավազանին, որը շարունակ սպառնում է Եվրամիությանը Հյուսիսային Աֆրիկայից և Միջին Ասիայից փախստականներով (և եվրոպացիներն իրոք վախենում են դրանից)։

Խոսքն այն նույն Թուրքիայի մասին էր, որ վերջերս Լիբիայի ափերի մոտ իր ռազմանավերի նշանառության տակ էր վերցնում ֆրանսիական էսկադրոնային ականակիրը։ Եվ ահա նույն կերպ, առանց քաշվելու, Անկարան խառնվեց Ղարաբաղյան հակամարտությանը, որը վերաճեց արյունահեղ պատերազմի։

Եվ ահա երբ Արցախում արդեն սավառնում էին թուրքական «Բայրաքթարները», կրակում էին «TRG-300 Kasirga» ՀԿՌՀ-ները, իսկ ռազմական օպերացիաները թուրք մասնագետներն էին ծրագրում, Երևանում արդեն հասկացան, որ առանց ռուս բարեկամների օգնության և Գյումրիում նրանց ռազմակայանի` ոչ մի կերպ հնարավոր չէ։

Հարյուր տարի տարածաշրջանն Անկարայի համար եղել է terra non grata

Թուրքիան, ձևականությունների հետևից չընկնելով, խախտեց Երևանի և Բաքվի միջև Ռուսաստանի ստեղծած կայուն հավասարակշռությունը։ Մոսկվան հակամարտող կողմերին զենք էր վաճառում այն հաշվարկված համամասնությամբ, որպեսզի բալանսի ակնհայտ խախտում չլինի, և ոչ մեկի մոտ տարածաշրջանում իրավիճակ փոխող մեծ պատերազմ սանձազերծելու գայթակղություն չառաջանա։

Եվ Անկարան սկսեց անել դա մոտ երկու տարի առաջ, երբ համոզվեց, որ Հայաստանի իշխանությունների աշխարհաքաղաքական վեկտորը ավելի ու ավելի բացահայտորեն է թեքվում դեպի արևմուտք։ Երբ Երևանում հակառակորդին առաջարկում էին միասին թեյ խմել Շուշիում և փամփուշտներից զարդեր սարքել։ Երբ խոսում էին այն մասին, որ 2016թ․-ի Ապրիլյան պատերազմում հարյուր հայ զինվորներ զոհվել են «հենց այնպես»։

Անկարայում այսպես կողմնորոշվեցին․ ժամանակն է պայթեցնել իրավիճակը ամբողջ տարածաշրջանում։ Քանի որ Էրդողանը որոշել է «գնալ արևելք», ապա ավելի հարմար առիթ չի լինի։ Ընդ որում՝ որպես ռազմական օպերացիայի նպատակ Թուրքիան ամենևին էլ Արցախը չէր տեսնում։ Ավելի ճիշտ՝ տեսնում էր Արցախը, բայց ամենևին էլ ոչ պարզապես այն «կրտսեր եղբայր Ադրբեջանին վերադարձնելու» նպատակով։

Նպատակը շատ ավելի խոշոր էր՝ ներխուժել Հարավային Կովկաս և այնտեղ էլ մնալ։ Եվ, սկզբի համար, Ռուսաստանի հետ կիսել ամբողջ տարածաշրջանի վերահսկողությունը։ Անկարայում ծրագրում էին Մոսկվայի հետ հավասար նստել բանակցությունների սեղանի շուրջ։ Որոշել ոչ միայն Արցախի, այլև ամբողջ տարածաշրջանի ճակատագիրը, որն արդեն հարյուր տարի է, ինչ թուրքերի համար terra non grata է։ Երկիր, որի մասին նրանք միայն երազել կարող էին։

Ղարաբաղի փաստաթուղթը այդքան էլ չի բավարարում Բաքվին․ թուրք պատգամավորն ասել է՝ ինչու

Եվ ծրագիրը նախատեսում էր անպայման Նախիջևանի տարածքը ճանապարհով միացնել Ադրբեջանին։ Անել այն, ինչի համար արդյունքում Վաշինգտոնում, Բրյուսելում և Թել Ավիվում Անկարային կգովեն ու գլուխը կշոյեն։

Որովհետև, ի լրումն մնացած ամեն ինչի, բացի Էրդողանի նեոօսմանական, կայսերական նկրտումների (որոնց նույն Արևմուտքում չգիտես ինչու` լուրջ չեն վերաբերվում), ՆԱՏՕ-ն ուղիղ հասանելիություն է ստանում Իրանի «հյուսիսային դարպասներին»։ Բացի այդ, Թուրքիային արևմտյան կարկանդակներ կհասնեին նաև նրա համար, որ մոտեցել է Ռուսաստանի հարավային դարպասներին՝ Հյուսիսային Կովկասին։

Ո՞վ պետք է այսքանից հետո պայմանավորվի Արցախի հարցով, եթե ոչ Ռուսաստանը

Բայց այս ամենը հնարավոր կլիներ մի պայմանով` եթե Ադրբեջանը Թուրքիայի օգնությամբ գրավեր Արցախի ամբողջ տարածքը, իսկ թուրքական (կամ որ նույնն է՝ ՆԱՏՕ-ական) զորակազմը «խաղաղապահության» անցնել ռուս խաղաղապահների հետ միասին։ Այդ դեպքում Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման խնդիրները Մոսկվային հավասար` Անկարան էր լուծելու։ Եվ ոչ միայն Արցախի, այլև առհասարակ հարավ-կովկասյան տարածաշրջանի բոլոր հարցերը։ Միայն թե խնդիր առաջացավ։

Այստեղ ևս, ինչպես Սիրիայում ու Լիբիայում, ոչ այն է` բարեկամներ, ոչ այն է` դաշնակիցներ, ոչ այն է` գործընկերներ Ռուսաստանի և Թուրքիայի շահերը, պարզվեց, տրամագծորեն հակառակ են միմյանց։ Եվ քանի որ Հայաստանը չճանաչեց Արցախի անկախությունը, իր կադրային ստորաբաժանումները չուղարկեց հայրենակիցներին պաշտպանելու և Ադրբեջանի հետ սահմանին երկրորդ ճակատ չբացեց, ապա շտապ կարգով ստիպված եղավ Ռուսաստանը խառնվել։

Արցախում խաղաղապահական առաքելությամբ Մոսկվան սկսեց լրջորեն զբաղվել ոչ միայն (և ոչ այնքան) այն պատճառով, որ պետք էր փակել հակառակորդի՝ Անկարայի ճանապարհը դեպի տարածաշրջան։ Առաջին հերթին խնդիրն այն է, որ Արցախի հայ բնակչության գլխին կախվել էր ոչնչացման կամ, առնվազն, հարկադիր տեղահանման վտանգը։

Հավանաբար հենց այդպիսի ելքը նկատի ուներ ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը, երբ Էրդողանին բացատրում էր, թե ինչու թուրքական բանակին չի համապատասխանում խաղաղապահական առաքելությունը Արցախում, որտեղ հայեր են ապրում։ Չէ՞ որ այդ երկու ժողովուրդների պատմությունը իրոք ներկված է արնաշաղաղ-սև, ողբերգական գույներով։

Ինչու չի կարելի Ղարաբաղը թողնել ԱՄՆ-ին, Բրիտանիային ու Թուրքիային. Մուխինի տեսակետը

Այսուհետ արցախյան հանգույցը քանդելու իսկապես մանրակրկիտ, բարդագույն դիվանագիտական աշխատանք է սպասվում։ Նույն Թուրքիային, ինչ էլ ասենք, չհաջողվեց հանգույցը կտրել մեկ հարվածով՝ զենքի ուժով։ Ամբողջ քառասունհինգ օր Արցախի պաշտպանության բանակն ու կամավորները թույլ չէին տալիս անել դա։ Եվ վերջում էլ մարտը կանգնեցին ռուս խաղաղապահները։ Եվ ամբողջ դիվանագիտական աշխատանքն էլ կրկին ստիպված է լինելու կատարել Ռուսաստանը։

Դժվար թե ներկայիս հայկական ղեկավարությունը նստի բանակցությունների սեղանի շուրջ՝ պարտված կողմի կարգավիճակով։ Եվ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի մյուս անդամներն էլ (ԱՄՆ-ն, Ֆրանսիան) դժվար թե պետք է դա անեն։ Նույն Թուրքիան արդեն սկսել է անթաքույց ծաղրել ՆԱՏՕ-ին, էլ չասած Եվրամիության մասին։ Ռուսաստանն էլ դժվար թե թույլ տա ծավալվել նրանց, ովքեր չկարողացան գոնե ժամանակավորապես կանգնեցնել արյունահեղությունը։

Ի՞նչ կլինի Եվրոպայի հետ, եթե Թուրքիան կառավարի Ադրբեջանը․ պատասխանում է ՀՀ նախագահը

495
թեգերը:
Հայաստան, Ադրբեջան, Թուրքիա, Ռուսաստան, Արցախ
Ըստ թեմայի
Ոչ մի երկիր այնքան կախում չունի Թուրքիայից, ինչքան Ադրբեջանը. ՀՀ նախագահի պատասխանը Ալիևին
Նրանք պարզաբանումներ կստանան ղարաբաղյան համաձայնագրի և Թուրքիայի դերի վերաբերյալ. Պեսկով
Թուրքիայի ծրագրերը շատ ավելին են, քան Արցախին հարված հասցնելը
Թուրքական զորքը Ադրբեջանում

Խորամանկությամբ անտեսելով ԼՂ–ի վերաբերյալ հրահանգը. ինչու է Թուրքիան զորք մտցնում Ադրբեջան

2951
(Թարմացված է 10:26 24.11.2020)
Ռազմական վերլուծաբանն անդրադարձել է Անկարայի ծրագրերին, որոնք ակնհայտորեն ուրվագծվում են թուրքական զորքն Ադրբեջան մտցնելու ֆոնին։

Ալեքսանդր Խրոլենկո

Թուրքական զորքը խաղաղապահության պատրվակով Ադրբեջան մտցնելն արտացոլում է Հարավային Կովկասում ու Մերձկասպյան տարածաշրջանում ռազմաքաղաքական ազդեցությունն ընդլայնելու, ինչպես նաև ընդհանուր առմամբ միջազգային ասպարեզում Թուրքիայի դիրքերն ամրապնդելու Անկարայի ձգտումը։ Նման խնդիրների լուծման համար մեկ տարին հաստատ բավարար չի լինի։ Մենք տեսնում ենք հետխորհրդային տարածքում ՆԱՏՕ-ի ներկայության ընդլայնման հերթական խորամանկ փուլը։

Նոյեմբերի 21-ին Թուրքիայի ազգային պաշտպանության նախարար Հուլուսի Աքարը հայտարարեց, որ երկրի ցամաքային զորքերն ավարտել են պատրաստությունն ու շուտով ՌՕՈւ–ն զորքին կուղարկի Ադրբեջան։ Հրամանատարը խոսում էր նաև «միջազգային ասպարեզում Թուրքիայի առաջատարության» մասին, որի ճանապարհին «թուրքական զինված ուժեր հանրապետության պատմության մեջ ամենալարված ժամանակաշրջաններից մեկն են ապրում»։

Ադրբեջանում Թուրքիայի ռազմական անձնակազմի քանակական և որակական կազմը դեռ գաղտնի է։ Նկատենք, որ Թուրքիայի բանակի ստորաբաժանումները Անկարայի և Բաքվի ռազմական և ռազմատեխնիկական համագործակցության շրջանակում գրեթե մշտապես ներկա են Ադրբեջանում։ Լեռնային Ղարաբաղում կրակի դադարեցման վերահսկողության ռուս-թուրքական կենտրոնի շրջանակում աշխատելու համար սպաների հերթական խմբի ուղարկումը դժվար թե նախագահի հրաման ու թուրքական խորհրդարանում քննարկումներ էր պահանջում։

Նոյեմբերի 11-ին Անկարան և Մոսկվան հուշագիր ստորագրեցին ԼՂ–ում հրադադարի վերահսկման կենտրոնի մասին, և այդ փաստաթղթում համատեղ խաղաղապահ ուժերի ստեղծման մասին որևէ կետ չկա։ Սակայն հետագայում Ադրբեջանի և Թուրքիայի նախագահներ Իլհամ Ալիևն ու Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը բազմիցս հայտարարեցին թուրքական զորքի մասնակցությամբ «համատեղ խաղաղապահ առաքելության» մասին։

«Դա Թուրքիայի ներքին գործն է»․ Պեսկովը՝ թուրք զինվորականներին Ադրբեջան ուղարկելու մասին

Ակնհայտ է, որ Անկարան և Բաքուն մեղմորեն անտեսել են Մոսկվայի խնդրանքը` թուրքական զորք չմտցնել «թեժ» տարածաշրջան։ Ակնհայտ է նաև, որ Թուրքիայի ցամաքային զորքերն Ադրբեջանի տարածքում ինչ–որ բանի են պատրաստվում, բացի նրանից, որ մոնիտորինգային կենտրոնի շրջանակում մի քանի տասնյակ մասնագետներով պիտի գործակցեն Ռուսաստանի հետ։

Հաջողության արբիտրաժ

Թուրքիան Հարավային Կովկասում Ռուսաստանի հետ լայնածավալ հակամարտություն նախաձեռնելու ռազմավարական պատճառներ չունի (այստեղ հաջողության հասնելը քիչ հավանական է, բացասական հետևանքներն էլ Անկարայի համար երաշխավորված են)։ Առավել արդյունավետ ու անվտանգ է Ադրբեջանի հետ երկկողմ ռազմատեխնիկական համագործակցության կամ «խաղաղապահ առաքելության» դրոշի տակ հարմար պատրվակով հետևողական ներթափանցումը տարածաշրջան։ Մյուս կողմից Բաքվի աջակցությունը կարող է հատուցում դառնալ ղարաբաղյան զինված հակամարտության մեջ թուրքական օգնությանը` ապագայի միտումով։

Լեռնային Ղարաբաղում թուրքական զորքերի գործողություններ նախատեսված չեն որևէ համաձայնագրով, այդ թվում` եռակողմ հայտարարությամբ (Ադրբեջան, Հայաստան, Ռուսաստան): Ադրբեջանում թուրք զինծառայողների ներկայությունը իրավաբանորեն հետո է ձևակերպվել, չէ՞ որ ՌԴ հեղինակավոր ռազմական փորձագետների տվյալներով` Ադրբեջանի տարածքում սեպտեմբերի վերջից շուրջ 1500 թուրք զինծառայող է եղել։ Թուրք գեներալներն ու սպաները որպես խորհրդատուներ գործել են ղեկավարման ողջ ուղղահայաց շղթայում` ադրբեջանական բանակի գլխավոր շտաբից մինչև գնդային օղակի շտաբեր։ Հակամարտության ընթացքում ադրբեջանական կողմին ցուցաբերած միանշանակ ռազմական աջակցությունը բացարձակապես թույլ չի տալիս թուրքական բանակին հավակնելու Ղարաբաղում խաղաղապահների դերին և սահմանազատման գծում համատեղ պարեկության մեջ որևէ մասնակցությանը։ Սակայն տարբերակներ հնարավոր են։

«Հայտնվել ենք մի վիճակում, որ հրադադարի համաձայնագիրը չեղարկել հնարավոր չէ». Արամ Սարգսյան

Թուրքիան փաստորեն արդեն ամուր հաստատվել է Ադրբեջանում։ Հետագայում թուրքական զորքերը կարող են տարիներով գտնվել ադրբեջանական տարածքում երկկողմ համաձայնագրերի հիման վրա։ Դա չի խախտի միջազգային իրավունքի նորմերը, սակայն նաև խաղաղություն չի երաշխավորի։ Քանի որ աշխարհի և ոչ մի երկիր չի ճանաչել ԼՂՀ ինքնիշխանությունը, Բաքվի և Անկարայի մոտ կարող է ամենաթողության պատրանք առաջանալ նաև ԼՂ հայ բնակչության նկատմամբ։ Թուրքիայի ԱԳՆ–ն արդեն հայտարարել է «տեղում որոշակի լրացուցիչ դիտորդական կետերի մասին»։ Մտահոգություն է առաջացնում սիրիացի թուրքամետ զինյալներին Ադրբեջանից դուրս բերելու տեղեկության բացակայությունը։ Նման իրավիճակում կարևոր է, որ «ադրբեջանցի եղբայրների հաջողության արբիտրաժը» (նախարար Հուլուսի Աքարի արտահայտությունը) հաջողությունից գլխապտույտի չվերածվի։

Ապագայի ուրվագիծ

Անկարան «թյուրքական աշխարհի» կառուցման գլոբալ ծրագրեր ունի։ Հեռանկարում չի բացառվում, որ թուրքական շահերն ու ուժերը Ադրբեջանի սահմաններից դուրս գան Կասպյան տարածաշրջան ու Կենտրոնական Ասիայի երկրներ։

Բավական հզոր զինված ուժեր ունենալով` 355 հազար զինծառայող, ավելի քան 2600 տանկ, 270 հատ F-16 բազմաթիրախային կործանիչ և Global Firepower–ի համաշխարհային վարկանիշում արժանի 11-րդ հորիզոնական, Թուրքիան ակտիվորեն ընդլայնում է ինքնաթիռների, ԱԹՍ–ների, հրթիռների և տանկերի սեփական արտադրությունը։ Անցած 1.5 տասնամյակի ընթացքում թուրքական պաշտպանական ձեռնարկությունների թիվն աճել է` 56-ից հասնելով 1500-ի, կառավարությունն ավելի քան 75 մլրդ դոլարի ռազմարդյունաբերական համակարգերի ծրագրեր է ղեկավարում։ Անկարան մի շարք արտասահմանյան զենքեր է գնում։ Թուրքիայի Հանրապետության պաշտպանական բյուջեն ավելի քան 18 մլրդ է, ինչը 2020 թվականի բյուջեի ընդհանուր ծախսերի շուրջ 13%–ն է։

Թուրքիան ակտիվորեն ռազմական գործիքներ է կիրառում Սիրիայի հյուսիսում, Լիբիայում։ Ի հեճուկս այլ երկրների շահերի` հավակնում է Միջերկրական ծովի զգալի հատվածներին (ածխաջրածնի արդյունահանում)։

Այդպիսով, նավթի զգալի պաշարներ ունեցող Ադրբեջանը Թուրքիայի բավական կոնկրետ, էքսպանսիվ ու ագրեսիվ արտաքին քաղաքականությունը զարգացնելու հարթակ է դառնում։ Նման «եղբայրությունը» վտանգավոր է նաև նրանով, որ Անկարայի մեջքի հետևում նշմարվում է Հյուսիսատլանտյան դաշինքը, որը լուռ աջակցում է Էրդողանի «անկարգություններին» աշխարհագրական ցանկացած կետում։

ԼՂ–ում գտնվող ռուս խաղաղապահները վերականգնում են խաղաղությունն ու կարգուկանոնը, իսկ Թուրքիան փորձում է որոշակի ռազմական ենթակառուցվածք ստեղծել Ադրբեջանում և Հարավային Կովկասի տարածաշրջանում հաստատել ռազմական միջամտության սեփական իրավունքը։ Անկարայի ղարաբաղյան նախագծին խանգարում է լոգիստիկան։ Ադրբեջանն ու Թուրքիան ընդհանուր ցամաքային սահմանի մի փոքր հատված ունեն թուրքական Իգդիր գավառի հատման կետում, որը բավական մեկուսացած է «մեծ Ադրբեջանից»` Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությունից։ ՌՕՈւ–ի ինքնաթիռներով (բավական թանկ հաճույք) զորքերի, սպառազինության և պաշարների տեղափոխումը ստիպված կլինեն համաձայնեցնել Հայաստանի, Վրաստանի (առավել հավանական երթուղի) կամ Իրանի հետ։ Եվ ցանկացած աշխարհաքաղաքական դասավորվածության պարագայում Թուրքիան ստիպված կլինի հաշվի առնել Ռուսաստանի ամուր դիրքերը Կովկասում և Մերձավոր Արևելքում։

Ղարաբաղում խաղաղապահ գործողության գինն ու վարկանիշը. թվերն ավելի քան խոսուն են

2951
թեգերը:
զորք, Ադրբեջան, Թուրքիա, Լեռնային Ղարաբաղ
Ըստ թեմայի
Ադրբեջանի պահվածքը վերահաստատում է Արցախի անկախության ճանաչման անհրաժեշտությունը. Մայիլյան
Հեռացող Ակնան. ինչ տեսք ուներ Աղդամը Ադրբեջանին հանձնելուց մեկ օր առաջ
Աղդամի գյուղերն ադրբեջանցիներին հանձնելուց հետո. ի՞նչ է կատարվում հայկական անցակետի մոտ
Ադրբեջանական համազգեստով մարդիկ Ստեփանակերտ-Գորիս ճանապարհին․ մեկնաբանում է ԱԱԾ–ն
Հայկական ԱԷԿ

Հայկական ԱԷԿ-ում սկսվել են ռեակտորի վերականգնողական նախապատրաստական աշխատանքները

0
Ռեակտորի թրծաթողումը համարվում է մետաղի վերականգնման ամենաարդյունավետ միջոց։ Այս գործողությունը թույլ է տալիս ռեակտորի մետաղի շահագործման բնութագրերը 80-ից 85 տոկոսով վերադարձնել ելակետային վիճակին՝ երկարաձգելով դրա շահագործմամ ժամկետը։

ԵՐԵՎԱՆ, 25 նոյեմբերի - Sputnik. Հայկական ԱԷԿ-ում մեկնարկել են ռեակտորի իրանի վերականգնողական թրծաթողման նախապատրաստական աշխատանքները:

Հայկական ԱԷԿ-ի աշխատակիցները ռուսաստանյան  մասնագետների հետ միասին կհավաքեն ռեակտորի թրծաթողման կայանքը, կկատարեն դրա համապարփակ ստուգումը, ինչպես նաև ռեակտորի կորպուսի  անհրաժեշտ հաշվարկները և նյութագիտական ուսումնասիրությունները:

Թրծաթողման աշխատանքներն իրականացվում են «Ռուսատոմ Սերվիս» ԲԸ հետ կնքված՝ Հայկական ԱԷԿ-ի  արդիականացման և անվտանգության մակարդակի բարձրացմանն ուղղված պայմանագրի շրջանակներում: Ռեակտորի թրծաթողումը կմեկնարկի 2021 թվականին կայանում պլանային նախազգուշական վերանորոգման աշխատանքների ընթացքում։ Այդ աշխատանքները նախատեսված է իրականացնել մայիս-հոկտեմբեր ամիսներին։ Ռեակտորի թրծման աշխատանքների կապակցությամբ ՊՆՎ-2021 կտևի սովորականից ավելի երկար՝ շուրջ 140 օր։

Ռեակտորի թրծաթողումը համարվում է մետաղի վերականգնման ամենաարդյունավետ միջոց․ ռեակտորի իրանը թրծաթողման կայանքի օգնությամբ տաքացվում է մինչև 475 աստիճան, պահվում այդ ջերմաստիճանում 150 ժամ, որից հետո տեղի է ունենում դանդաղ սառեցումը։ Այս գործողությունը թույլ կտա ռեակտորի մետաղի շահագործման բնութագրերը 80-ից 85 տոկոսով վերադարձնել ելակետային վիճակին, այսպիսով երկարացնել դրա շահագործմամ ժամկետը։

Թրծաթողման աշխատանքները կանցկացվեն «Ատոմէներգորեմոնտ» ԲԸ մասնագետների մասնակցությամբ։

Նշենք, որ  «Ատոմէներգորեմոնտ»-ը Ռուսաստանի ամենամեծ ընկերությունն է ատոմակայանների տեխնիկական սպասարկման, սարքավորումների վերանորոգման և արդիականացման ոլորտում։

Հայկական ԱԷԿ-ը Հարավային Կովկասի միակ ատոմային կայանն է, այն արտադրում է Հայաստանի էլեկտրաէներգիայի ավելի քան 30 տոկոսը։ Ատոմային էներգետիկայի բնագավառում Հայաստանի և Ռուսաստանի առանցքային նախագիծն է Հայկական ԱԷԿ-ի երկրորդ էներգաբլոկի արդիականացումն ու շահագործան ժամկետի երկարաձգումը։ Երկրորդ էներգաբլոկը վերագործարկվել է շուրջ 6.5 տարվա դադարից հետո։ Կայանը կարևորագույն դեր է խաղում Հայաստանի էներգահամակարգի զարգացման և երկրի սոցիալ-տնտեսական կյանքի համար։

Հայկական ԱԷԿ-ի շահագործման ժամկետի երկարաձգման նախագծի գլխավոր կապալառուն է «Ռուսատոմ Սերվիս» ընկերությունը։

Այսօր «Ռոսատոմը» միավորում է ավելի քան 300 ձեռնարկություն և կազմակերպություն, ընդհանուր առմամբ դրանցում աշխատում է շուրջ 250 հազար մարդ:

0