«Արևելյան գործընկերության» մասնակից երկրների ղեկավարների հանդիպումը

Բաքվի մանրակրկիտ մոտեցումը «Արևելյան գործընկերությանը». ի՞նչ շահեց Արցախը

945
(Թարմացված է 00:02 18.05.2019)
Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարության МГИМО Միջազգային հետազոտությունների ինստիտուտի Եվրոատլանտյան անվտանգության կենտրոնի առաջատար գիտաշխատող Սերգեյ Մարկեդոնովը հատուկ Sputnik Արմենիայի համար վերլուծել է «Արևելյան գործընկերության» 10-ամյակին նվիրված միջոցառումների ժամանակ տեղի ունեցած Հայաստանի և Ադրբեջանի ղեկավարների հանդիպման արդյունքները։

Սերգեյ Մարկեդոնովը` Sputnik Արմենիայի համար

Արցախյան կարգավորման խնդիրը շարունակում է մնալ եվրոպացի քաղաքական գործիչների և դիվանագետների ուշադրության կենտրոնում։ Այսպես, Բրյուսելում մայիսի կեսերին անցկացվեցին «Արևելյան գործընկերության» 10-ամյակին նվիրված միջոցառումներ։ Հավաքվածները համաձայնվեցին, որ հետխորհրդային 6 պետությունների և ԵՄ–ի փոխշահավետ համագործակցությունը պետք է շարունակել։

Սակայն հանդիսավոր դեկլարացիան նախապատրաստելիս «Արևելյան գործընկերության» մասնակիցները որոշեցին փաստաթղթին «բարձր կարգավիճակ» չտալ և տեքստը չստորագրեցին (փաստաթղթի տակ մնաց միայն ԵՄ-ի արտաքին գործերի և անվտանգության քաղաքականության գերագույն ներկայացուցիչ Ֆեդերիկա Մոգերինիի ստորագրությունը)։ Այս որոշման համար կարևորագույն (թեև ոչ միակ) պատճառ դարձավ Ադրբեջանի դժգոհությունը նրանից, որ վերջնական դեկլարացիայում հստակ և միանշանակ չէր ամրագրվել տարածքային ամբողջականության առաջնահերթությունը։

Բաքվի համար սա միայն դիվանագիտական մանրակրկիտ մոտեցման և իրավաբանական ձևակերպումների նկատմամբ բծախնդրության ցուցադրություն չէ ։ Արցախը վերադարձնելու գաղափարի շուրջ են կառուցվում այս երկրի հիմնական ներքին և արտաքին քաղաքականության ռազմավարությունները։ Ադրբեջանի մասնակցությունը (կամ չմասնակցելը) այս կամ այն ինտեգրացիոն նախագծերին, ցանկացած պետության հետ երկկողմ հարաբերությունների դինամիկան զգալիորեն պայմանավորվում են արցախյան թեմատիկայի վերաբերյալ Բաքվի վիզավիի դիրքորոշմամբ։

Բոլորը պահպանեցին իրենց շահերը

«Միավորված Եվրոպայի» մայրաքաղաքում «Արևելյան գործընկերության» հոբելյանական միջոցառումների ընթացքում կայացավ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հանդիպումը։ Այդ հանդիպումից դժվար էր էական առաջընթաց ակնկալելը։ Նախևառաջ այն պատճառով, որ սա հակամարտող կողմերի բլից–զրույց էր  «շփման գծում» ընթացիկ իրավիճակի վերաբերյալ։

Այս կարճ զրույցի արդյունքներով Փաշինյանը հարցազրույցում երկու սկզբունքորեն կարևոր պահ նշեց։ Նա բանակցությունները շարունակելու հույս հայտնեց, թեև ասաց, որ նոր հանդիպումների կոնկրետ ծրագրեր չկան։ Միևնույն ժամանակ նա ընդգծեց, որ առանց Արցախի ներկայացուցիչների մասնակցության խաղաղության տանող գործընթացի արդյունավետությունը բարձր չի լինի։

ՀՀ վարչապետի գնահատականներից ելնելով` կարելի է հետևյալ եզրահանգումն անել. կողմերը նախկինի պես պահպանում են իրենց շահերը։ Երևանը շարունակում է պնդել Արցախի ներգրավվածության իր գիծը, այն դեպքում, երբ Բաքուն պնդում է, որ վերականգնվի տարածքային ամբողջականությունը, այսինքն Ադրբեջանի շահերը դիտարկել որպես խաղաղ կարգավորման հիմք։

Խորհրդանշական է, որ հայ–ադրբեջանական հակամարտության կարգավորման խնդրի նկատմամբ հետաքրքրության պոռթկում առաջացավ միաժամանակ մեկ այլ հատկանշական հոբելյանի հետ մեկտեղ` Արցախի, Հայաստանի և Ադրբեջանի կողմից ստորագրված Կրակի և ռազմական գործողությունների լիակատար դադարեցման մասին համաձայնագրի ուժի մեջ մտնելու 25 ամյակին։ Հիշեցնեմ, դա տեղի է ունեցել 1994 թվականի մայիսի 12-ին։

Հասկանալի է, որ Բրյուսելի համաժողովի ամփոփիչ դեկլարացիայի նախապատրաստումը մեկ ակտանի գործողություն չէր։ Նման «էքսպրոմտները» մանրակրկիտ են նախապատրաստվում։ Սակայն Արցախի վերաբերյալ Երևանի վերոնշյալ (և որը ոչ միայն 2019 թվականի մայիսին է հնչել, այլև բազմաթիվ անգամ մինչ այդ) դիրքորոշումը մեծապես նպաստեց նրան, որ Բաքվի ներկայացուցիչները կրկին հստակ և միանշանակ արդիականացրեցին հենց տարածքային ամբողջականության գերակա առաջնահերթությունը։ Միևնույն ժամանակ պետք է նշել, որ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև բանակցություններում միջնորդություն իրականացնող ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահները, հետևողականորեն ընդգծում են, որ ուժի չկիրառումը, տարածքային ամբողջականությունն ու ինքնորոշման ժողովրդի իրավունքը արցախյան կարգավորման երեք հավասարազոր հիմնարար սկզբունքներն են։

Արդյոք ինտերնացիոնալացո՞ւմ է պետք

Առաջին հայացքից, Բրյուսելյան կոլիզիաները սկզբունքորեն որևէ նոր բան չբացահայտեցին։ Հայ և ադրբեջանցի ներկայացուցիչները բոլոր միջազգային հարթակներում վիճում են այն մասին, թե ինչն է առաջնային. սահմանների անխախտելիությունը, թե՞ ազգի ինքնորոշումը։ Սակայն ողջ այդ «եվրոպական պատմությունը» բավական ուսանելի է։

Արդեն մի քանի տարի է, որ ԵՄ երկրների դիվանագետները, քաղաքագետները, լրագրողները խոսում են հետխորհրդային էթնոքաղաքական հակամարտությունների ինտերնացիոնալացման անհրաժեշտության մասին որպես դրանց շուտափույթ կարգավորման կարևորագույն նախադրյալ։ Նրանք թերահավատ են Կովկասում և Սևծովյան տարածաշրջանում Մոսկվայի բացառիկ դերի նկատմամբ։ Հայտնի բրիտանացի կովկասագետ Թոմաս դե Վաալի կարծիքով` «Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հավասարակշռություն պահպանելը նշանակում է, որ Ռուսաստանն ի վիճակի չէ Արցախում օրակարգ սահմանել»։

Ամենևին դատարկ հարց չէ, իսկ այդ հավասարակշռության պահպանմանն ի՞նչ իրական այլընտրանք կա։ Աբխազիայի, Հարավային Օսեթիայի, Մերձդնեստրի կամ Դոնբասի հետ կապված Մոսկվային հաճախ քննադատում էին «միակողմանի միջամտության» համար։ Հոդվածի ծավալը թույլ չի տալիս նման մեղադրանքներին մանրակրկիտ հակադարձել։ Կնշեմ միայն, որ ռուսական մոտեցումները բոլոր վերոնշյալ դեպքերում քարացած չէին, դրանք էվոլյուցիայի էին ենթարկվում, ներառում ոչ միայն պրոակտիվ, այլև հաճախ ռեակտիվ գործողություններ։

Պատկերացնենք, որ Մոսկվան ինչ–ինչ պատճառներով որոշել է հետ քաշվել Արցախի հարցում իր ակտիվ միջնորդական առաքելությունից։ Արդյո՞ք պատրաստ է ԵՄ–ն, մարզիկների լեզվով ասած, «խաղն իր վրա վերցնել»։ Հռետորական հարց է։ Հատկապես, եթե նայենք գոնե «Արևելյան գործընկերության» գործարկման պահից սկսած այս 10-ամյա ժամանակաշրջանին։ Բաքվի և Երևանի հաշտեցման ի՞նչ «կրեատիվ ծրագրեր» են հայտնվել այս ընթացքում Բրյուսելում` ստատուս–քվոյի անթույլատրելիության վերաբերյալ քրոնիկ բողոքից ու ռուսական  «diplomatic superiority»–ից բացի։

Ինչպես ԳԴՀ ԱԳՆ–ին, այնպես էլ  եվրոպական կառույցներին խորհրդատվություն տրամադրող հեղինակավոր գերմանացի փորձագետ Սաբինա Ֆիշերի խոսքով` արցախյան հակամարտության կարգավորման հարցում ԵՄ դերը «շատ չնչին է»։ Նրա տեսանկյունից, առաջին քայլը կարող էր լինել «Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև ու հայ և ադրբեջանցի հասարակության միջև վստահությունն ամրապնդելուն, ինչպես նաև ԼՂՀ քաղաքացիական հատվածը ներգրավելուն ուղղված ծրագրերի ֆինանսավորման ընդլայնումը»։

Բայց կարո՞ղ է արդյոք «երրորդ սեկտորը», որն այդքան ակտիվորեն հիշատակում են եվրոպացի քաղաքական գործիչներն ու փորձագետները, փոխարինել պրոֆեսիոնալ դիվանագետներին և քաղաքական գործիչներին։ Եվ կարևորը` ստանձնել պայմանավորվածությունների իրագործման պատասխանատվությունը։ Եվ արդյո՞ք շատ էին խաղաղության հաստատման իսկապես առաջընթաց ապահովող գաղափարներ մշակվել լայն գովազդված «ներգրավման» արդյունքում։

Միևնույն ժամանակ, հազվադեպ չեն դեպքերը, երբ հենց քաղաքացիական ակտիվիստներն են ընդդիմախոսների նկատմամբ ավելի խիստ մոտեցումների կողմնակից լինում։

Այս կապակցությամբ նկատենք, որ Երևանի մոտեցումները հակամարտության կարգավորման վերաբերյալ (ԼՂՀ ուղիղ ներգրավման գաղափարով) ավելի խիստ դարձան հենց «թավշյա հեղափոխությունից» հետո, երբ քաղաքացիական ակտիվիստներից շատերը իշխանության եկան։

Խաղաղ գործընթացի ինտերնացիոնալացման թեմային վերադառնալով` պետք է նաև նկատի ունենալ, որ ոչ միայն Ռուսաստանն է ԵԱՀԿ ՄԽ անդամ և համանախագահ։ Ավելին, անկախ Ուկրաինայի և այլ սուր միջազգային հակամարտությունների վերաբերյալ ԱՄՆ–ի և Ֆրանսիայի  հետ առկա բոլոր տարաձայնություններից, արցախյան ուղղությամբ Մոսկվան պատրաստ է համագործակցել։  Բնականաբար, վստահելի փոխգործակցության հիման վրա։ Թեև հազիվ թե այդպիսին կարելի է համարել ԱՄՆ նախագահի խորհրդական Ջոն Բոլտոնի հայտարարությունները, որոնք նա արել էր անցած  տարվա իր կովկասյան շրջագայության ժամանակ։

Եվրոպականացումը փրկություն չէ

Եվ վերջինը (հերթականությամբ, սակայն ոչ կարևորությամբ)։ Արցախի հարցով բրյուսելյան կոլիզիան հստակ ցույց տվեց, որ «Արևելյան գործընկերությունը» հետխորհրդային 6 երկրների համար իրապես միավորիչ նախագիծ չդարձավ։ Չափազանց տարբեր են նրանց շահերն ու ռազմավարական նպատակները։

ԵՄ այս նախաձեռնության իրականացման տասը տարիների ընթացքում նախագծի մասնակիցների կեսը (Մոլդովան, Վրաստանը, Ուկրաինան) քայլեր արեցին, որոնք իրենք դիտարկում են որպես լուրջ առաջընթաց եվրոպական ինտեգրման ճանապարհին։ Միևնույն ժամանակ Հայաստանը, Ադրբեջանն ու Բելառուսը ցույց տվեցին, որ իրենց համար եվրոպական ուղղությունը կարևոր, բայց ոչ միակ նշանակալի արտաքին քաղաքական  վեկտորն է։  Եվ եթե Երևանն ու Մինսկը դարձան ԵԱՏՄ մասնակիցներ, ապա Բաքուն շարունակեց հետևել ինտեգրացիոն միավորումներից հեռու մնալու սկզբունքին։

Այս 6 երկրներից յուրաքանչյուրը տարբեր ձև է նայում և՛ Մոսկվային, և՛ նրա արտաքին քաղաքական ջանքերին։ Այստեղ նույնիսկ պայմանական արևմտամետ և եվրասիականամետ «ճամբարների» շրջանակում  իրենց նյուանսները կան։ Նույնիսկ ոչ միայն «ճամբարների», այլ մեկ երկրի ներսում, վերցնենք թեկուզ Մոլդովան։ Այս համատեքստում, առնվազն, միամիտ կլինի «եվրոպականացման» մեջ տեսնել հակամարտության կարգավորման գլխավոր ուղի։ Եվ առավել ևս, մերժել այն իրական ձեռքբերումները, որոնց հնարավոր է եղել հասնել Ռուսաստանի շնորհիվ. նախևառաջ՝ ԼՂՀ շուրջ ռիսկերի և վտանգների նվազեցումը։

945
թեգերը:
Ադրբեջան, Հայաստան, «Թավշյա հեղափոխություն», Նիկոլ Փաշինյան, Ռուսաստան, Եվրոպա, Արցախ
թեմա:
Ղարաբաղյան հակամարտություն (350)
Ըստ թեմայի
Երկանյանը` Մխիթարյանին. մահափորձը քիչ հավանական է, բայց Բաքվում վախենալու առիթներ կլինեն
Ղարաբաղյան հակամարտության Փաշինյանի սցենարի հետ համակարծիք եմ. Վլադիմիր Կազիմիրով
Հրադադարի 25 տարին. արտգործնախարարը խոսել է փաստաթղթային ու իրական հրադադարների մասին
Թևե՜ր, թևե՜ր… ոտքերն են կարևո՛ր. «քայլող» կառավարությունը «թևեր» չի՞ կարող ունենալ
Նիկոլ Փաշինյան. արխիվային լուսանկար

Վանեցյանն ու Մինասյանն ընդդեմ Փաշինյանի. արդյո՞ք ՀՀ վարչապետը մտահոգվելու պատճառ ունի

815
Հայաստանի ԱԱԾ–ի նախկին ղեկավարի կուսակցական գործունեությունը և երկրի նախկին նախագահի փեսայի տեղեկատվական գրոհները քաղաքական պայքարի նոր ճակատ են բացել։ Շատերին է հետաքրքում` ով կհաղթի այս պայքարում։

ԵՐԵՎԱՆ, 1 հունիսի –Sputnik, Աշոտ Սաֆարյան. ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի քաղաքական հակառակորդների թիվն ավելացել է։ Նրա նոր «ինստիտուցիոնալ» ընդդիմախոսն է դարձել ԱԱԾ նախկին տնօրեն Արթուր Վանեցյանը։ «Ինստիտուցիոնալ», քանի որ Վանեցյանն այսուհետ գործելու է որպես քաղաքական ուժի առաջնորդ։ Անցած շաբաթ նրա ստեղծած «Հայրենիք» կուսակցությունն անցկացրեց առաջին համագումարը, որի ժամանակ ԱԱԾ–ի ղեկավարը միաձայն ընտրվեց կուսակցության նախագահ։

2019 թվականի սեպտեմբերին ԱԱԾ տնօրենի պաշտոնը լքելուց հետո Վանեցյանը բավականին կոշտ դիրքորոշում հայտնեց իշխանության և անձամբ վարչապետի նկատմամբ։ Ժամանակ առ ժամանակ նա հարցազրույցներ էր տալիս, այս կամ այն խնդրին առնչվող գրառումներ անում սոցցանցերում։ Այդ գրառումներում և նրա ելույթներում կարմիր թելի նման անցնում է իշխանափոխության գաղափարը։

Սակայն ԱԱԾ նախկին տնօրենը միայնակ չէ։ Զուգահեռաբար երկրի ղեկավարության վրա տեղեկատվական գրոհ է նախաձեռնում նախկին նախագահի փեսա, Վատիկանում նախկին դեսպան Միքայել Մինասյանը, հանդես գալով, ինչպես ինքն է կարծում, նոր բացահայտումներով։ Հայաստանում Մինասյանն անցնում է մի շարք քրեական գործերով։ Այժմ նրա նկատմամբ հետախուզում է հայտարարվել։ Հիմքեր, խոսելու այն մասին, թե Մինասյանն ու Վանեցյանը միասին են գործում, չունենք։ Այնուամենայնիվ, իրավիճակը բավականին հետաքրքիր է այն առումով, որ իշխանությունները, ըստ ամենայնի, ստիպված կլինեն գործել երկու ճակատով, չհաշված, իհարկե, մյուս ընդդիմադիր ճակատները։

Իշխող կուսակցությունը փակ դռների հետևում քննարկել է կորոնավիրուսի շուրջ ստեղծված իրավիճակը

Քաղտեխնոլոգ Արմեն Բադալյանի կարծիքով` այս պահին դժվար է ասել, թե որքանով պետք է իշխանությունը զգուշանա Վանեցյանի կուսակցությունից, քանի որ ամեն ինչ կախված է վերջինիս գործողությունների գրագետ լինելուց, իշխանությունից դժգոհ մարդկանց իր շուրջը կոնսոլիդացնելու կարողությունից։

«Ի տարբերություն նորաստեղծ այլ կուսակցությունների ղեկավարների, Վանեցյանի նկատմամբ հասարակության կամ ընտրազանգվածի ավելի մեծ խմբի մոտ ակնկալիք կա, որ նա ինչ–որ հաջողություններ կունենա։ Իսկ կունենա, թե չէ, ցույց կտան ապագան և նրա աշխատանքը», –Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում ասաց փորձագետը։

Քաղտեխնոլոգի կարծիքով` Վանեցյանն արդեն իսկ որոշակի սխալներ է թույլ տալիս։ Թե ինչ բացթողումների մասին է խոսքը, Բադալյանը չցանկացավ նշել, ասելով` դա արդեն թող իր մրցակիցները տեսնեն։

Ինչ վերաբերում է Մինասյանին, ապա մեր զրուցակցի կարծիքով, սոցցանցերում նրա ակտիվությունն իշխանություններին որոշակի վարկանիշային հարված իսկապես հասցնում է։

«Վարչապետն այս երկու տարվա ընթացքում իր կողմնակիցների մոտ որպես անսխալական, արդարության կամ անգամ կուռքի վերածված սրբի իմաստ ուներ, անսխալական էր ամեն ինչում իր կողմնակիցների մոտ, այսինքն համարյա սրբացված էր, և ահա Միքայել Մինասյանի այս տեսաձայնագրվող ձևաչափով ներկայացվող քննադատություններն, իմ կարծիքով, ազդում են վարչապետի վարկանիշի վրա», – ասաց Բադալյանը։

ԱԱԾ-ն կստուգի Միքայել Մինասյանի` զենքի անօրինական վաճառքի մասին մեղադրանքները

Իհարկե, Մինասյանի տեսաուղերձները համեմատության եզրեր անգամ չեն կարող ունենալ այն վնասի հետ, որն իշխանության վարկանիշին հասցրեց կորոնավիրուսը։ Փաշինյանի թիմը չկարողացավ արդյունավետ պայքար կազմակերպել համաճարակի դեմ և երկիրը հասցրեց կոլապսային վիճակի։ Ըստ քաղտեխնոլոգի` հենց սա էլ պարարտ հող դարձավ Մինասյանի տեղեկատվական հարձակումների համար։

Այսինքն, կարող ենք ասել, որ Հայաստանում յուրաքանչյուրն իր չափով անում է հնարավորը իշխանափոխություն կամ վարչապետափոխություն իրականացնելու համար։ Հստակ չէ, թե որն է վարչապետի համար ավելի վտանգավոր` «Հայրենիք» կուսակցությա՞ն, թե՞ Միքայել Մինասյանի գործունեությունը, բայց Բադալյանն այս երկու անձերի միջև որևէ անմիջական կապ չի տեսնում։

«Մյուս կողմից, իհարկե, կարող ենք ասել, որ Մինասյանը, հանդիսանալով երրորդ նախագահի ընտանիքի անդամ, կրում է նաև նախորդ տասնամյակներին հանրապետականների կառավարման շրջանում բոլոր այլանդակությունների պատասխանատվության մի մասը։ Բայց խնդիրն այն չէ, թե ինքը ով է։ Խնդիրն այն ինֆորմացիան է, որը գնում է դեպի տեղեկատվական դաշտ և հասարակության գիտակցության մեջ»,–ասաց նա։

Հիշեցնենք, որ Սերժ Սարգսյանի փեսան իր վերջին տեսաձայնագրության մեջ հայտարարել էր, որ ՀՀ վարչապետն իր մտերիմների միջոցով կազմակերպել է Ռուսաստանից ձեռք բերված զենքի վերավաճառք դեպի երրորդ երկրներ։ Գլխավոր դատախազությունում ավելի ուշ հայտնել էին, որ տեսաձայնագրությունը փոխանցվել է ԱԱԾ` ձայնագրության մեջ նշված հանգամանքները ստուգելու համար։

Տատիկը Միշիկից, փիսոն տատիկից, մուկն էլ վերջից. Փաշինյանը պատասխանեց Միքայել Մինասյանին

815
թեգերը:
Իշխանություն, ընդդիմություն, Վարչապետ, Միքայել Մինասյան, Արթուր Վանեցյան, Նիկոլ Փաշինյան
Ըստ թեմայի
Փաշինյանն ու Ավինյանը տարաձայնություննե՞ր ունեն, կամ ովքե՞ր են փորձում նրանց «գժտեցնել»
Ոչ պատերազմ, ոչ խաղաղություն Արցախում․ ինչպես է 26 տարի առաջ կնքվել Բիշքեկի համաձայնագիրը
Կադրային փոփոխություններ ԱԱԾ-ում․ ինչ է ուզում Փաշինյանը, և ինչ կապ ունի դրա հետ Վանեցյանը
Դոնալդ Թրամփի ձեռքերը. արխիվային լուսանկար

Ռուսների «թուղթուգիրն» ու աշխարհի վերջը. հողը փախչում է գերտերության ոտքերի տակից

1098
(Թարմացված է 21:07 01.06.2020)
ԱՄՆ-ում վերջին զարգացումները վկայում են մեկ բանի մասին․ ամերիկացիները կորցրել են քաղաքական, տնտեսական ու, հավանաբար, նաև ուժային համաշխարհային առաջատարի դիրքերը։

Ամերիկյան CNN հեռուստաալիքն արդեն ենթադրել է, որ «Ռուսաստանի գործակալների մասնակցությունն ընթացող համաամերիկյան ավերածություններին լրիվ հավանական է»։ ՌԻԱ Նովոստին հրապարակել է վերլուծաբան Վիկտոր Մարախովսկու հոդվածը։

Նախօրեին նույն CNN–ի եթերում մի փորձագետ ենթադրել էր, որ անկարգություններին «ռուս գործակալներ» են մասնակցում, ու անձամբ Դոնալդ Թրամփը ծաղրել էր նրան Twitter-ի իր էջում։

Հիշեցնենք, որ ԱՄՆ նախագահի ու ամերիկյան ամենաազդեցիկ հեռուստաալիքների հարաբերությունները մի փոքր ավելի վատն են, քան Իրանի ու Իսրայելի հարաբերությունները։ Դեռ 2016 թվականին CNN-ն արեց ամեն բան, որ Թրամփը նախագահ չդառնա, իսկ հետո ջանք չխնայեց «ռաշագեյթը» լարելու համար։ Թրամփն իր հերթին CNN-ն անվանում է բացառապես «ֆեյք նյուզ CNN», ակնհայտորեն ատում է այն և ուրախանում է, երբ հեռուստաալիքի վարկանիշն ընկնում է։

Այդ պատճառով էլ, ի դեպ, ԱՄՆ նախագահն առանձնահատուկ հաճույք էր ստացել այն նորությունից, որ Ատլանտայում անկարգությունների մասնակիցները ձեռքի հետ հարձակվել էին CNN-ի շտաբ բնակարանի վրա, կոտրել ապակիներն ու ինչ կարողացել` ավիրել էին։ Թրամփը ռեթվիթ էր արել հրապարակումն այն մասին, որ դրա մեջ «իրոնիա» կա․ ցուցարարները քարուքանդ են արել այն հեռուստաալիքը, որը սատարում է իրենց ու արդարացնում իրենց գործողությունները։

Իսկ այժմ ամենահետաքրքիրը։ Բանն այն է, որ այսօր CNN-ի ծննդյան օրն է։ Այն քառասուն տարեկան է դառնում։ Այդ հեռուստաալիքի պատմությունը՝ ինչից ինչ դարձավ, ակնառու կերպով ցույց է տալիս ընդհանրապես ամերիկյան համաշխարհային առաջատարության պատմությունը։

Ինչու են Ռուսաստանին մեղադրում ԱՄՆ անկարգությունների մեջ. պարզաբանում է Կուբիշկինը

Քառասուն տարի առաջ երիտասարդ ու համարձակ մեդիամագնատ Թեդ Թըրները հիմնեց պատմության մեջ առաջին ցանցը, որը կաբելային ալիքով անդադար նորություններ էր առաքում ուղիղ դեպի մարդկանց ուղեղներ։ Դա առաջընթաց էր ու հեղափոխություն տեղեկատվական բիզնեսում։

Այն ժամանակ՝ 1980-ականներին, այդ առաջընթացը նկատեցին, բայց դրան առանձնապես նշանակություն չտվեցին, և դա միայն այն պատճառով, որ ընդհանրապես արևմտյան ու մասնավորապես՝ ամերիկյան հեղափոխությունները գիտության ու բիզնեսի, քաղաքականության ու սոցիալական տեխնոլոգիաների ոլորտում միմյանց հերթ չտալով առաջ էին ընթանում։ Թըրները շուրջօրյա լրատվություն էր տալիս, նույն թվականին NASA-ն ութ մարդու համար նախատեսված բազմակի օգտագործման ղեկավարվող տիեզերանավ էր գործարկում, նույն ժամանակ IBM-ը սկսեց վաճառել սերիական առաջին տնային համակարգիչը, արդեն հերթի մեջ էին զանգվածային օգտագործվող բջջային հեռախոսներն ու հեռու չէր նաև համացանցի հայտնագործումը։

Այն ժամանակ բուն Ամերիկան XX դարի ոգու բացարձակ արտահայտողն էր։ Այն երիտասարդ էր, բայց արդեն մեծահասակ (1980 թվականին ամերիկացու միջին տարիքը 30 տարեկան էր), այն լի էր ոչ միայն դրսից եկած, այլև սեփական հանճարներով, այն տեխնոլոգիապես զարգացած էր, միաժամանակ խոր կրոնական ավանդույթներով, գյուտարար էր ու գիշատիչ։

CNN-ն իրականության վրա այդ գիշատիչ Ամերիկայի ազդեցության հզորագույն գործիքն էր, ու իր գոյության տասնմեկերորդ տարում այն ամբողջ հզորությամբ ցույց տվեց իր ուժը, երբ ամբողջ մոլորակը էկրանին գամված դիտում էր «Իրաք-քուվեյթյան պատերազմ» անունով մեծագույն շոուն։ Մեր զարմացած աչքերի առաջ ամերիկյան գերտեխնոլոգիական ինքնաթիռները ճզմեցին Եվրասիայի հզորագույն բանակներից մեկն այնպես, ասես այն թղթից լիներ։

Սոցիալական կայքերը հեղեղված են ԱՄՆ-ում տեղի ունեցող բողոքի ակցիաների տեսանյութերով

Շոուն, որն այն ժամանակ տեսավ ամբողջ աշխարհը, մոլորակի բնակիչների մի ամբողջ սերնդի վստահեցրեց, որ ԱՄՆ-ն անհաղթ ուժ է, որակապես առաջ է անցել մարդկության մնացած հատվածից, և որ աշխարհի մնացած մասը հավերժ դատապարտված է ԱՄՆ-ի հետևից քարշ գալու։ Բացի դրանից, պետք չէ զայրացնել ԱՄՆ-ին, պետք է հնազանդվել նրան ու հույս փայփայել, որ ներողամիտ կլինի իրենց հանդեպ։

Երբ Իրաքի ռազմական հզորությունից հետո մոլորակի քարտեզից վերացավ Խորհրդային Միությունը, իսկ դրա բեկորներն այս կամ այն կերպ հավատարմության երդում տվեցին ԱՄՆ-ին, դա ինչ-որ իմաստով հեփի էնդ էր ամերիկյան XX դարի համար։

․․․Բայց խնդիրն այն է, որ իրականում ոչ մի հեփի էնդ էլ չի լինում։ Իրական կյանքի վերջում տիտրեր չեն լինում ու իրականում ցանկացած հաղթանակ ժամանակավոր է, ու դրանից հետո նոր գլուխ է սկսվում։

Հնարավոր է` XX դարում հաղթած Ամերիկայի մոտ հենց «հեփի էնդի ախտանիշ» եղավ։ Այսինքն՝ այն իսկապես հավատաց, որ մարդկության պատմության վրայով տիտրեր գնացին ու ոչ մի շարունակություն չի ակնկալվում։

Հատկանշական է, որ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո ամերիկյան պետական կազմակերպությունները միանգամից դադարեցրին պատրաստել «Ռուսաստանի մասնագետներ»․ ո՞ւմ էր պետք մի բանի մասնագետներ պատրաստելը, որը չկար ու այլևս երբեք չէր լինելու։

Թեև վետերանների խոսքով՝ ամերիկյան դիվանագիտական դպրոցն էլ փոխզիջումներ փնտրողների ու մանիպուլյացիա անողների փոխարեն սկսեց «թողարկել» մարդկանց, որոնք քննարկման ոչ ենթակա հրամաններ էին տարածում ու կարծում էին՝ եթե որևէ մեկը չի ենթարկվում ամերիկյան ճնշմանը, պետք է պարզապես ուժեղացնել ճնշումը։

Կորոնավիրուսի մասին ապատեղեկատվություն տարածող կայքն աշխատել է ԱՄՆ փողերով

Այդ ախտանիշի զոհ դարձավ ամերիկյան «իրականության հեռակառավարման վահանակը», որի մասնիկներն էին և՛ CNN-ը, և՛ Հոլիվուդը, և՛ «գունավոր տեխնոլոգիաները» ու արդեն նոր դարում`նաև  Facebook-ն ու Twitter-ը։ Ի սկզբանե կեղծ մեղադրանքներով մի քանի երկրի մահապատժի ենթարկելուց ու իրականության կառավարման ամերիկյան կենտրոնների մեդիաքողարկման ներքո արված մի շարք հաջողված թվիթեր հեղափոխություններից հետո շատերը կարծես համոզվեցին, որ չկա այլ իրականություն բացի այն իրականությունից, որը հատուկ սովորեցրած մարդիկ զանգվածային կերպով տեղադրում են լսարանի ուղեղի մեջ։

Սակայն իրականությունն ապացուցեց, որ այն գոյություն ունի, ու ինչքան էլ ուզենաս դրա վրա ճնշում գործադրել, միևնույնն է, կգտնի վրեժ լուծելու ճանապարհը։

«CNN-ի աշխարհի» համար ապոկալիպսիսը 2016 թվականին եղավ, երբ ի հեճուկս ամերիկյան մեդիաոլորտում տոտալ գերիշխանության` ընտրություններում հաղթեց Թրամփը (մոտ 15%-ը 85%-ի դեմ՝ հօգուտ Քլինթոնի)։

Դա հարված էր «հեփի էնդի» դարաշրջանի գաղափարական հիմքերին, CNN-ի ու The New York Times-ի անհաղթելիության դոգմայով կառավարվող իրականության գաղափարին։

Ի դեպ, հնարավոր է` հենց այն պատճառով, որ պետությունը չկարողացավ հրաժարվել իրականությունը հեռակառավարման վահանակի միջոցով կառավարելու մտքից, կառչեց այն գաղափարից, որ ռուսները «թուղթուգիր» են արել ամերիկյան իրականության վրա. նրանք հաքերային հարձակում են գործել ամերիկյան վահանակի վրա, դրա համար էլ ամերիկացիները պարտվեցին։

Կորոնավիրուսն ու միջուկային մրցավազքը. ինչի՞ մեջ է ԱՄՆ–ն փորձում ներքաշել Չինաստանին

Հանգամանքների բերումով՝ հենց CNN-ն էր այդ մոգական վարկածի գլխավոր մեդիաքարոզիչը։

Այն ակտիվորեն մասնակցում էր «ԱՄՆ-ի սառը քաղաքացիական պատերազմին», թեև հիմա նույնիսկ չգիտենք՝ կարելի՞ է այն սառը անվանել։

Մենք կարող ենք փորձել երևակայել՝ ինչպես են «մեդիա» և իրական փոխհարաբերությունները զարգանալու նախկին համաշխարհային հսկայի տարածքում։

Վարկած կա, որ ամեն ինչ այդպես էլ շարունակվելու է։ Հարցն այն է, որ իրականում «աշխարհի վերջ» ինչպես և «հեփի էնդ» չի լինում։ Ապոկալիպսիսը պարտադիր չէ` մահացու լինի։ Դա կարող է լինել ընդամենը համաշխարհային քաղաքական, տնտեսական ու հավանաբար ուժային առաջատարության կորուստը։ Կարող են երկրի ոչ բարեկեցիկ հատվածները «երրորդ աշխարհ» դառնալ (ԱՄՆ-ում հիմա 40 000 000 միլիոն գործազուրկ է թափառում և ասում են՝ սա դեռ վերջը չէ)՝ սոցիալական բոլոր հետևանքներով։ Դա կարող է լինել հասարակության պառակտումը աղքատ հետապոկալիպտիկ տարածքների ու հարուստ մեկուսացված կղզյակների։ Ինչ-որ տեղ ամբողջ քաղաքներ կանցնեն սոյայի ճաշի, իսկ մեկ այլ վայրում հսկայական բյուջեներով կատարյալ բլոքբասթերներ կնկարահանեն։

Պարզապես չի լինի այն Ամերիկան, որը գործարկել է «Սփեյս Շաթլը» ու որը հնարավոր է` դեռ հիշում է CNN-ի հիմնադիր, 81-ամյա Թըրները։

Թեև հաստատ չէ, որ հիշում է․ նա դեռ մի երկու տարի առաջ խոստովանել է, որ դեմենցիա ունի։

ԱՄՆ-ում վրեժի այնպիսի տարբերակներ են մտածում, որ Չինաստանը նախանձի Ռուսաստանին

1098
թեգերը:
cnn, Ռուսաստան, ԱՄՆ
Ըստ թեմայի
Պուտինն ասել է, որ նավթի հարցով պատրաստ են պայմանավորվել ԱՄՆ–ի և Սաուդյան Արաբիայի հետ
Դոնալդ Թրամփն ԱՄՆ–ի փրկությունը տիեզերքո՞ւմ է փնտրում
ԱՄՆ–ն ձգտում է Ռուսաստանին և ՉԺՀ–ին դուրս գցել միջուկային տեխնոլոգիաների ոլորտից. Կոշկին
Նիկոլ Փաշինյան

«Կարծում ենք, որ կորոնավիրուսի գագաթնակետը կլինի հունիսի վերջին». Փաշինյան

25
(Թարմացված է 19:16 05.06.2020)
ՀՀ վարչապետի խոսքով` կորոնավիրուսով պայմանավորված իրավիճակն առայժմ դեռ ծանրանում է։

ԵՐԵՎԱՆ, 5 հունիսի – Sputnik. ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը պարետատան նիստից հետո հայտնեց` այն կարծիքին են, որ կորոնավիրուսի համաճարակի գագաթնակետը կլինի հունիսի վերջին։

«Սակայն ոչ ոք վստահ չէ, որ պիկը կլինի ոչ թե հոկտեմբերին, այլ հունիսի վերջին»,–ասաց վարչապետը։

Նրա խոսքով` մենք պետք է կարողանանք հիվանդանալ ու վարակվել այնքան, ինչքանով մեր առողջապահական համակարգն ունենա մահճակալային տեղ։

Փաշինյանը նշեց, որ վերջին օրերին, երբ քաղաքացիները սկսեցին իրեն լուսանկարներ ուղարկել, բացահայտվեց, որ ՀՀ–ում կա ընդհատակյա կյանք` ի հեճուկս հակահամաճարակային կանոնների։

Կորոնավիրուսով պայմանավորված իրավիճակը, ըստ նրա, առայժմ դեռ ծանրանում է։

Հիշեցնենք` Հայաստանում կորոնավիրուսով վարակվածների թիվը վերջին մեկ օրում ավելացել է 596–ով և դարձել 11817։ Այս պահին փաստացի բուժում է ստանում 8052 մարդ, կատարվել է 65161 թեստավորում, առողջացել են վարակվածներից 3513–ը։ Ընդհանուր առմամբ գրանցվել է մահվան 183 դեպք։

25
թեգերը:
Նիկոլ Փաշինյան, կորոնավիրուս, Հայաստան
Ըստ թեմայի
Կորոնավիրուսից 33-ամյա պացիենտ է մահացել. ծանր վիճակում գտնվողների թիվն ավելացել է
Ինչո՞ւ կորոնավիրուսի տարածումը չկանխվեց. ՀՀ առողջապահության նախկին նախարարի կարծիքը
Ոստիկանությունում կորոնավիրուսով վարակվածների թիվը 100-ի է հասնում