Դուշամբե. ԱՊՀ երկրների ղեկավարների նիստ

Բաքվի դիլեման. սպասե՞լ հարմար պահի, թե՞ անցնել ակտիվ գործողության

568
Փաշինյանը ցանկանում է ավելի շատ վերահսկողություն ունենալ Ստեփանակերտում, որտեղից եկած ցանկացած առարկություն նա ընդունում է որպես պոտենցիալ մարտահրավեր։ 2019թ–ին այդ հարցը Հայաստանի կառավարության համար կհայտնվի առաջնահերթությունների շարքում։

Սերգեյ Մարկեդոնով. ՌՊՀՀ արտասահմանյան տարածաշրջանային ուսումնասիրությունների և արտաքին քաղաքականության ամբիոնի դոցենտ

2018թ–ին Հարավային Կովկասում տեղի են ունեցել բազմաթիվ նշանակալի իրադարձություններ։ Ամփոփենք տարին ըստ տարածաշրջանային գործընթացների արդյունքների։

Կովկաս 2018. միջանկյալ վերջնագիծ

Հայաստանում «թավշյա հեղափոխության» արդյունքում իշխանության եկավ Նիկոլ Փաշինյանը։ Երեկվա ընդդիմադիրը ղեկավարում է կառավարությունը։ Դրանից քիչ ավելի վաղ Հանրապետության նոր նախագահ էր դարձել Արմեն Սարգսյանը։ Ու թեև այսօր Հայաստանում նախագահն այդքան մեծ լիազորություններ չունի, նոր թիմի իշխանության գալու դժվարին րոպեներին նրա միջնորդական ջանքերը շատ գնահատվեցին։

Ադրբեջանում և Վրաստանում կայացան նախագահական ընտրություններ։ Եվ եթե Իլհամ Ալիևի հաղթանակն ամենևին էլ անակնկալ չէր, ապա «Վրացական երազանքի» աջակցությունը վայելող Սալոմե Զուրաբիշվիլին հաղթանակ տարավ արտահերթ ընտրությունների միայն երկրորդ փուլում և ինտրիգը պահպանվեց մինչև քվեարկության ավարտը։

Ու, չնայած տարածաշրջանի աշխարհաքաղաքական ֆոնը զգալի փոփոխություն չի կրել, բոլոր ռիսկերը պահպանվել են։ ԱՄՆ–ը զգալիորեն ակտիվացել է այստեղ. դա կարևոր է Վաշինգտոնի հետ Մոսկվայի ու Թեհրանի հարաբերությունների վատթարացման, ինչպես նաև Մերձավոր Արևելքում լարվածության ֆոնին։

Նախկինի պես ամենավտանգավոր կետերը մնում են Արցախյան առաջնագիծն ու Հայաստան–Ադրբեջան սահմանը։

Այսօր Նիկոլ Փաշինյանը, Սալոմե Զուրաբիշվիլին և Բիձինա Իվանիշվիլին, Իլհամ Ալիևը կարող են տոնել հաղթանակը և ապագայի լավատեսական ծրագրեր կառուցել։ Բայց այդ ապագան պահանջում է խնդիրների լուծում և սուր մարտահրավերների դիմագրավում։

Հայաստան. թեստ Փաշինյանի համար

2018թ–ի դեկտեմբերին արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքում Նիկոլ Փաշինյանի շարժումն աննախադեպ աջակցություն ստացավ։ «Իմ քայլի» առաջնորդն ինքնաբավ ինստիտուտ է։ Փաշինյանը կարող է ունենալ ցանկացած կարգավիճակ, բայց բոլորին պարզ է` Հայաստանում ուրիշ ոչ ոք թիվ մեկ քաղաքական գործիչ չէ։

Դա կարող է նրա համար ստեղծել և՛ նոր հնարավորություններ, և՛ վտանգավոր գայթակղություններ։ 2019թ–ին Փաշինյանը պետք է ապացուցի, որ քաղաքական Օլիմպոսում իր հայտնվելը պատահական չէր, նա մեկ ժամով խալիֆ չէ, այլ լուրջ պետական գործիչ, որն ի վիճակի է համակարգային փոփոխություններ կատարել երկրում։ Նրա հանդեպ դժգոհությունը կաճի, եթե նոր թիմը սխալներ գործի ներքին և արտաքին քաղաքականության մեջ։

Թեև Փաշինյանի կառավարչական թիմը նոր կարելի է անվանել միայն վերապահումներով։ Իշխանության շարքերն են անցել նաև կադրային բյուրոկրատիայի այն ներկայացուցիչները, որոնք կարիերա են արել մինչև «թավշյա հեղափոխությունը», բայց իրենց ապագան կապել են  Փաշինյանի հետ։

Հավանաբար «Իմ քայլը» դաշինքի առաջնորդի համար 2019թ–ի ամենասուր հարցը կդառնա տնտեսական հստակ ծրագրի բանաձևումը, ոչ թե միայն մենաշնորհը վերացնելու և կոռուպցիայի դեմ պայքարելու մասին բարի ցանկություններ արտահայտելը։

Նրա համար չափազանց կարևոր կլինեն Արցախի հետ փոխհարաբերությունները, գրագետ արտաքին քաղաքականության կառուցումը՝ բազմամյա չլուծված հակամարտության մեջ երկրի ներգրավված լինելու պարագայում։ Ղարաբաղում հրաժարականների շարքը պատահականություն չէ։ Փաշինյանը ցանկանում է ավելի շատ վերահսկողություն ունենալ Ստեփանակերտում, որտեղից եկած  ցանկացած առարկություն նա ընդունում է որպես պոտենցիալ մարտահրավեր։ 2019թ–ին այդ հարցը Հայաստանի կառավարության համար կհայտնվի առաջնահերթությունների շարքում։

Բացառված չէ, որ բախվելով խորհրդարանական կառավարման բարդությունների հետ, Փաշինյանը կգնա սահմանադրական փոփոխությունների. դա նրա «պահուստային տարբերակն է», եթե խնդիրներն ավելանան։ Այս թեմայով անհրաժեշտ խոսքերը նա արդեն բերանից է ասել։

Ու թեև տարեսկզբին ոչ ոք իր հայտնիությամբ չէր կարող համեմատվել Փաշինյանի հետ, արժե ուշադրություն դարձնել Ռոբերտ Քոչարյանի քաղաքական հետագծի վրա։ «Մարտի 1–ի գործը»  հասարակության ուշադրությունը սևեռեց ՀՀ երկրորդ նախագահի վրա։ PR-ի տեսանկյունից նախկին նախագահը առայժմ ծայրահեղ քայլեր չի արել։ Եվ նոր թիմի խնդիրների ավելանալուն  զուգահեռ «տառապյալի» լուսապսակը կարող է խաղալ իր դերը` ըստ էության լրացուցիչ խթաններ հաղորդելով Փաշինյանի գլխավոր  ընդդիմադիրին։

Ադրբեջան. ոչ հանրային քաղաքականություն և արցախյան քննություն

Առաջին հայացքից թվում է, որ հենց Ադրբեջանն է տարածաշրջանի առավել կայուն պետությունը։ Սակայն այստեղ նույնպես կան բարդություններ. երկրում գործընթացների զգալի մասը ծավալվում է կուլուարներում, բայց դա չի նշանակում քաղաքական ինտրիգների բացակայություն։ Ադրբեջանն անցնում է վերնախավերի փոփոխման բարդ փուլ, և պետության առաջին դեմքի համար չափազանց կարևոր է, որ «հղկման» գործընթացը տեղի ունենա առանց թերությունների։

Ինչո՞ւ է «ղարաբաղյան քննությունը» հիշատակվում ադրբեջանական համատեքստում, չէ որ Հայաստանի համար դա նույնպես կարևորագույն հարց է։ Տարբերությունն այն է, որ Երևանը դեմ չէ առկա ստատուս քվոյին. այդ Բաքուն է ձգտում փոխել այն իր օգտին։ Չափազանց շատ են հայտարարությունները հաջողությունների մասին։ Իսկապես, ռազմական բյուջեն աճում է, ռազմատեխնիկական կոոպերացիան` զարգանում, դրանում ներառվում են նորանոր երկրներ, ներառյալ ՀԱՊԿ անդամները։

Բաքուն իրեն տուժած կողմ է համարում և հատուցում պահանջում անցած պարտությունների համար։ Վտանգե՞լ առկա ձեռքբերումները, տարիներով հաստատված կայունությունը ստատուս քվոն վերացնելու համար, թե՞ սպասել հարմար պահի, որը կարող է չգալ։ Խաղադրույքները բարձր են։

568
թեգերը:
Վրաստանի Հանրապետություն, Իլհամ Ալիև, Ադրբեջան, Նիկոլ Փաշինյան, Հայաստան
Ըստ թեմայի
Հայերի արտագաղթը և հնդիկների ներգաղթը. 2019թ-ի կանխատեսումներ
«Հարձակում իրերի էության վրա». երբ խոսեց Կաթողիկոսը
Զինակոչիկներով ավտոբուսի պատմության հետքերով. երբ անպատժելիությունը սովորություն է դառնում
Պրիգոժինի հայկական կոշիկները, կամ ինչպես հասկանալ, որ պետությունը ճիշտ են կառավարում
«Անգլուխ Նիկոլը». Հայաստանին «թավշյա բաճկոննե՞ր» են սպասում
Նորաձև մեկուսարան Ծաղկաձորում, կամ ինչպես արաբական ձևերով թափ տալ հարստացած հայերին
Ռեջեփ Թայիփ Էրդողան. արխիվային լուսանկար

Ինչպես կարող են Երևանն ու Մոսկվան դիմակայել թուրքական էքսպանսիային. փորձագետների կարծիքներ

191
(Թարմացված է 22:57 15.01.2021)
Ադրբեջանում Թուրքիայի աճող ռազմական ներկայության ֆոնին Հայաստանին ապագա սպառնալիքների չեզոքացման մեխանիզմներ են անհրաժեշտ։ Անկարա–Բաքու տանդեմի հետ մրցելը մեր հանրապետության ուժերից վեր է, բայց ելք, այնուամենայնիվ, կա։

ԵՐԵՎԱՆ, 14 հունվարի – Sputnik. Անկարայի ու Բաքվի ահագնացող ռազմական համագործակցությունը հասկանալի պատճառներով բավական լուրջ մտահոգություն է առաջացնում հայկական կողմի մոտ։ Արցախյան մարտական գործողություններում մեծաթիվ թուրք զինվորականների մասնակցությունը, սպառազինության և ռազմատեխնիկայի ակտիվ մատակարարումները, իսկ այժմ էլ Ադրբեջանում ռազմաբազաներ կառուցելու` թուրքերի անթաքույց մտադրությունները փաստորեն թույլ են տալիս խոսել միասնական ռազմաքաղաքական միավորի ստեղծման մասին (ի դեմս թուրք–ադրբեջանական տանդեմի)։

Ակնհայտ է, որ փոքր Հայաստանն այդ սպառնալիքին հակազդել չի կարող, հատկապես հիմա` իր ռազմական ներուժի զգալի մասի կորստից հետո։ Ասել, որ Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ սպառազինության մրցավազքում մրցելը փոքր հանրապետության ուժերից վեր է, նշանակում է ոչինչ չասել։

Նման պայմաններում Երևանի համար հուսալի ռազմական «հովանու» առկայությունն առավել քան երբևէ արդիական է դառնում, ինչն էլ նոր կարևորություն է հաղորդում Ռուսաստանի հետ ռազմավարական միությանը։ Հասկանալի է, որ միայն սպառազինության, նույնիսկ ամենաժամանակակից սպառազինության մատակարարմամբ, խնդիրը լուծել հնարավոր չէ։ Իրավիճակը զենքից զատ բազմաթիվ խնդիրների լուծում է պահանջում։

Ռուսաստանցի ռազմական փորձագետ Վասիլի Կաշինի կարծիքով` հայ–ռուսական հարաբերությունների ներկայիս վիճակում նախևառաջ պետք է խոսել փոխգործակցության քաղաքական մեխանիզմների մասին։ Նա կարծում է, որ Հայաստանն ու Ռուսաստանը ռազմական և ռազմաքաղաքական ոլորտում տեղեկատվության ավելի ամբողջական փոխանակման կարիք ունեն։

«Պլանավորման միասնության և ծրագրերի և մտադրությունների թափանցիկության անհրաժեշտություն կա։ Անհրաժեշտ է նաև շարժվել անձնակազմի վերապատրաստման համակարգերի և նյութատեխնիկական աջակցության ինտեգրման ուղղությամբ, ինչպես նաև զորքերի օպերատիվ համատեղելիության բարձրացման ուղիներ մշակել», – Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում ասաց Կաշինը։

Կարևոր հարց է նաև այն, թե Հայաստանն ինքն ինչ է ցանկանում անել իր ԶՈւ–ի հետ, ինչպիսին է տեսնում այն, ինչ խնդիրներ դնում նրա առջև։ Եվ արդյո՞ք Հայաստանի ղեկավարության ներսում այդ հարցի վերաբերյալ միասնական կարծիք կա։ Մինչև այդ միասնականությունը չլինի, դժվար է որևէ տեղ շարժվել։

Անկախ Հայաստանի ԶՈւ–ն ստեղծողներից մեկը` գեներալ–լեյտենանտ Նորատ Տեր–Գրիգորյանցը, մեզ հետ զրույցում հիշեց, որ դեռևս 90-ականներին որոշ զինվորականներ ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ Ռուսաստանում համատեղ զինված ուժեր ստեղծելու գաղափար էին հնչեցնում։

Նա պատմեց, որ երբ 1995 թվականին Հայաստանից Մոսկվա վերադարձավ, դրանից մի քանի ամիս անց նրան առաջարկեցին գեներալ Լև Ռոխլինի (որն այդ ժամանակ Պետդումայի պատգամավոր էր ընտրվել և գլխավորում էր պաշտպանության հանձնաժողովը) խորհրդականի պաշտոնը։ Ռոխլինը և այն ժամանակվա պաշտպանության նախարար Պավել Գրաչովը ի թիվս այլ հարցերի բարձրացնում էին նաև Հայաստանի, Բելառուսի և Ուկրաինայի հետ (այսինքն այն պետությունների, որոնց այն ժամանակ Մոսկվան լրջորեն դիտարկում էր որպես բուֆերային) համատեղ ուժերի ստեղծման հարցը։

«Մենք խոսում էինք այն մասին, որ պետք է զինված ուժերի միացյալ խմբավորում ստեղծել և ամուր զինել բուֆերային երկրները` Հայաստանը, Բելառուսը, այն ժամանակ այդ ռազմավարության մեջ ուզում էին ընդգրկել նաև Ուկրաինան։ Սակայն Հայաստանի որոշ ղեկավարների մոտ մեր առաջարկը պատշաճ արձագանք չստացավ։ Նրանք թերահավատորեն վերաբերվեցին դրան և խորտակեցին առաջարկը», – պատմեց Տեր–Գրիգորյանցը։

Ադրբեջանը ստացավ Արցախի մեծ մասը, բայց կորցրեց ինքնիշխանությունը. Կնյազև

Նրա խոսքով` դեռ այն ժամանակ Ռուսաստանի ղեկավարությունը հասկանում էր Թուրքիայից եկող սպառնալիքը։ Գեներալը կարծում է, որ կարելի էր Վարշավյան պայմանագրի երկրների միացյալ ԶՈւ–ի անալոգ ձևավորել։ Թեպետ ավելի քիչ երկրների մասնակցությամբ, բայց գրեթե նույն սկզբունքով։

Մինչդեռ Կաշինն այդ հարցի վերաբերյալ փոքր–ինչ այլ տեսակետ ունի։ Ըստ նրա` միասնական բանակի ստեղծումն անհնար է առանց միասնական արտաքին քաղաքականության ստեղծման։ Սակայն դա Հայաստանի միջազգային կարգավիճակի հարց է։

«Միասնական բանակն առանց միասնական արտաքին քաղաքականության` նշանակում է, որ Ռուսաստանը Հայաստանի որոշակի գործողություններ վերահսկելու հնարավորությունը չունենալով, այնուամենայնիվ պետք է մասնակցի զինված հակամարտությանը։ Մեկն առանց մյուսի չի լինում», – ասում է Կաշինը։

Եվ եթե նայենք նույն Եվրամիությանը, ապա սկզբում տեղի է ունենում միասնական քաղաքականության ձևավորում (Հայաստանի և Ռուսաստանի դեպքում դա առկա է ԵԱՏՄ–ի տեսքով), այնուհետև միայն միասնական արտաքին քաղաքականության։ ԵԱՏՄ–ում նման բան չկա, ԵՄ–ում այն սաղմնային տեսքով է, նշում է փորձագետը։ ԵՄ–ն ամենազարգացած ինտեգրման օրինակ է, իսկ միասնական բանակ ստեղծելու մասին խոսակցություններն այնտեղ ընթանում են տասնամյակներ շարունակ, սակայն գործնականում այդ ուղղությամբ ոչինչ չի արվել։ Հայաստանի և Ռուսաստանի միասնական արտաքին քաղաքականության ձևավորումը, Կաշինի տեսանկյունից, կնշանակի, որ Երևանն ի վիճակի չի լինի նույն Ադրբեջանի և Թուրքիայի հետ հարաբերություններին առնչվող գրեթե ոչ մի ինքնուրույն որոշում կայացնել։ Փորձագետը համոզված չէ, որ հայ հասարակությանը դա դուր կգա, և այն որևէ աջակցություն կստանա։

Ինչպես խելքի բերել բանակն ու զինանոցը. սուղ միջոցներ, պահանջված զենք և չավարտված պատերազմ

191
թեգերը:
Նորատ Տեր–Գրիգորյանց, Թուրքիա, զորք, Մոսկվա, Երևան
Ըստ թեմայի
Հետպատերազմյան իրավիճակի «հմայքը». այս իշխանությունը կարո՞ղ է որակապես նոր բանակ ստեղծել
Փաշինյանի համար դժվար է, բայց ընդդիմության համար էլ հեշտ չէ․ քաղաքագետը գնահատել է ուժերը
Իսրայելի օրինակը մեզ համար չէ՞. արևելագետը` Սյունիքից տարածքներ հանձնելու մասին
Լաչինի միջանցք

Հարավային Կովկասն այսօր, կամ ինչպես արցախյան պատերազմի 44 օրերը շուռ տվեցին տարածաշրջանը

364
(Թարմացված է 21:32 13.01.2021)
Մոսկվան ապագան տեսնում է տարածաշրջանային ենթակառուցվածքների, լոգիստիկայի զարգացման, առկա սահմանների թափանցիկության մեջ և այլն։ Կաշխատի՞ արդյոք նման մոտեցումը` ցույց կտա ժամանակը։ Սակայն ակնհայտ է, որ Հարավային Կովկասում հանգույցն ամուր ձգված է։

Դեռ շատ դժվար է կանխատեսել, թե ամբողջ տարածաշրջանի համար ինչ հետևանքներ կարող են ունենալ արցախյան հարցում Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև սուր, կոշտ ռազմական բախումները։ Վերջերս արյունալի պատերազմի միջով անցած երկու երկրների միջև խաղաղ գոյակցության ուրվագծերը նույնիսկ տեսականորեն դեռ չեն երևում։ Մյուս կողմից, տարածաշրջանում խաղաղության պատասխանատվությունը (դե, իհարկե, նաև պարտավորությունը) ստանձնած Ռուսաստանը, թվում է` հարցի վերաբերյալ իր ուրույն մոտեցումները, ծրագրերն ու տեսլականն ունի։

Մոսկվայի տրամադրվածությունն ու մեր հասարակությունն միտումը

Ինչպես ցույց տվեց հունվարի 11-ի մոսկովյան հանդիպումը, տնտեսական համագործակցության մասին խոսելը դեռ վաղ է։ Բավական թարմ են վերքերը. չափից շատ է կորցրել Հայաստանը, քանի որ արցախյան հակամարտության զարգացման ամենաթեժ պահին հայտնվել է մի մարդու ղեկավարության տակ, որը, այսպես ասենք, այդքան էլ հեռատես, փորձառու և իմաստուն չէ։ Հայ հասարակության մեջ չափազանց զգացմունքային է գերիների, պատանդների և անհետ կորածների հարցը, որպեսզի հնարավոր լինի սթափ նայել ստեղծված իրավիճակին, տարածաշրջանային գլոբալ հեռանկարներին, ինչն իրականում պահանջում է այսօրվա իրողությունը։  Չափից շատ բան կախված է նրանից, թե բանակցային սեղանի շուրջ ինչի կհասնեն ԼՂ կարգավիճակը քննարկողները։

Հենց այդ է պատճառը, որ ապագայի ծրագրերի վերաբերյալ որևէ կոնկրետ բան ասել դեռ հնարավոր չէ։ Ակնհայտ է`որքան շուտ հայ հասարակությունը վերադառնա կյանքի բնականոն ռեժիմի, այդքան ստեղծված իրավիճակում երկրի համար նվազագույն կլինեն կորուստները։ Առաջնահերթ, գլխավոր խնդիրը բանակցային գործընթացի բոլոր մասնակիցների համար հենց հումանիտար խնդիրն է։

Ռուսաստանին այդ հարցը Հայաստանից և Ադրբեջանից պակաս չի վերաբերում։ Չէ՞ որ տարածաշրջանում որևէ իրական փոփոխություն, ինչպես նաև ողջ տարածաշրջանի խաղաղ համագոյակցությունն այսօր կախված են նրանից, թե ինչպես կզարգանան բանակցություններն Արցախյան կարգավիճակի և ռազմագերիների ու պատանդների վերադարձի վերաբերյալ։

Այսքանը տարածաշրջանային գործընթացի անմիջական մասնակիցների` Մոսկվայի, Երևանի և Բաքվի մասին։  Բայց չէ որ կան նաև այլ դերակատարներ, որոնք ողջ ընթացքում ուշադիր հետևում էին Արցախում իրավիճակի զարգացմանը։ Առաջին հերթին դա իհարկե Թուրքիան է, որի մասին խոսելիս ոչ մի դեպքում չի կարելի մոռանալ, որ ՆԱՏՕ–ի անդամ է։

«Ալիևը 2 կարևոր խնդիր է լուծելու». Վազգեն Մանուկյանը խոսել է Մոսկվայի հանդիպման մասին

Եվս մեկ երկիր, որն արյունալի ռազմական գործողությունների տարածքի անմիջական հարևանն է` Իրանը։ Բարդ աշխարհաքաղաքական և սոցիալ–տնտեսական իրավիճակը, որում վերջին տարիներին հայտնվել է այդ երկիրը, իսկզբանե ենթադրում էր, որ Արաքսի հետևում հանգիստ նստած մնալ նրան չի հաջողվի։ Առավել ևս չի հաջողվի դա անել այսօր, երբ տարածաշրջանում արմատական փոփոխություններ են սպասվում։

Թուրքիան ներխուժեց, բայց ինչ-որ բան այնպես չգնաց

Վրաստանի մասին հավանաբար ստիպված կլինենք խոսել այլ համատեքստում։ Այն այդքան էլ ուժեղ չէ, բացի այդ Թբիլիսիի ամբիցիաներն էլ քիչ են, քան Անկարայինն ու Թեհրանինը։ Վրացիները երազում են դառնալ ՆԱՏՕ–ի և Եվրամիության անդամ, որպեսզի Հյուսիսատլանտյան դաշինքի զորքերը տեղակայվեն իրենց տարածքում` երաշխիք հանդիսանալով, որ Աբխազիայի և Հարավային Օսեթիայի տարածքից իրենց վրա չեն հարձակվի «չար ռուսները»։

Բացի այդ նրանք երազում են, որ շուտ ավարտվի համավարակը և ամբողջ աշխարհից ավելի շատ զբոսաշրջիկներ գան։ Որ մեծ ներդրումների հոսք լինի Թուրքիայից և Ադրբեջանից, ինչպես նաև տարանցիկ բեռնափոխադրումների (ինչպես երկաթուղով` Փոթիի միջով, այնպես էլ մեքենայի ճանապարհով` Հայաստանից Վերին Լարսով) շատ պատվերներ ունենան։ Իսկ տարածաշրջանը Անկարայի ու Բաքվի կողմից  հյուսած «մեծ խաղի» մեջ Թբիլիսին մտնելու ցանկություն չունի։

Ինչպես տեսնում ենք, տարածաշրջանային խաղացողներից յուրաքանչյուրն իր ամբիցիաները, իր պահանջներն, իր ցանկություններն ու տեսլականն ունեն։ Ի դեպ, շուտով Բաքվում էլ կգիտակցեն, որ անցած պատերազմի արդյունքներն ամենևին էլ չեն տվել այն դիվիդենտները, որոնց հույսը նրանք ունեին` ծրագրելով բլիցկրիգ` ամբողջ Արցախը գրավելու համար։ Եվ որ մեծ հաշվով, Բաքուն իր ձեռքով կրակից շագանակ էր հանում մեկ այլ քեռու` Էրդողանի համար։

Բանն այն է, որ Թուրքիան ու Ադրբեջանն իրենց վաղուց են ներկայացնում որպես «մեկ ազգ` երկու պետություն», և Անկարային գերխնդիրներից մեկը` Հարավային Կովկաս մտնելը, իրականացվել է։ Վատ ձեռքբերում չէ` զուտ աշխարհաքաղաքական առումով, եթե հաշվի առնենք, որ մի ամբողջ դար Թուրքիան կտրված էր ամբողջ տարածաշրջանից  նույն Ռուսաստանի, ավելի ճիշտ` Խորհրդային Միության ջանքերով։

Հայաստանը կարող է դառնալ տարածաշրջանի դուռը. Դանիելյանը`ապաշրջափակման մասին

Մյուս կողմից` ամբողջովին իրեն (կամ իր «կրտսեր եղբորը») ենթարկել ռազմավարական կարևորություն ունեցող տարածաշրջանը, չի հաջողվել. կրկին խանգարել է Ռուսաստանը, որն այստեղ իր շահերն ունի, որոնք ցանկացած դասավորվածության դեպքում Թուրքիայի շահերի հետ տրամագծորեն տարբեր են։ Բայց չէ՞ որ Հարավային Կովկասին Անկարայի կողմից ներքաշած նույն այդ «մեծ խաղի» կանոններով, մեծ փոփոխություններ են սպասվում, որոնք թուքերին բոլորովին ձեռնտու չեն։

Ամերիկյան ճնշում տարածաշրջանի և Հարավային Կովկասի երկրների նկատմամբ

Մեծ փոփոխություններն առաջին հերթին կախված են վաշինգտոնյան վարչակազմի փոփոխությունների հետ։ Այն հանգամանքի հետ, որ ԱՄՆ-ում իշխանության են գալիս գլոբալիստները, որոնք իրենց են ենթարկելու գաղափարախոսական բոլոր հակառակորդներին, անկախ այն փաստից, թե նրանք մոլորակի որ մասում են։ Ու այդ առումով որոշ դեպքերում Թուրքիայի բախտը կարող է չբերել։ Քանի որ Թրամփի օրոք նույնիսկ ռուսական Ս-400 զենիթահրթիռային համալիրների ձեռքբերման համար պատիժը՝ Թուրքիային F-35 – կործանիչների նախագծից հեռացնելը, ԱՄՆ գործող նախագահի կամքին հակառակ էր (կոնգրեսմեններն ու դեմոկրատ սենատորը ստիպեցին)։ Իսկ հիմա այդ նույն դեմոկրատներն իրենց թեկնածուին են իշխանության բերել։ Իսկ դա նշանակում է, որ ՆԱՏՕ-ի անդամ Թուրքիան իր գործընկերների խիստ ուշադրության ու ճնշման ներքո է լինելու։

Հետո էլ ամենևին չի բացառվում, որ Անկարան ստիպված կլինի պատասխան տալ իր «բարձր ղեկավարության» առջև անտաղանդ կերպով անցկացրած ղարաբաղյան գործողության համար։ Այն պետք է թուլացներ Ռուսաստանի ազդեցությունը տարածաշրջանում, իսկ արդյունքում հակառակը եղավ. այնքան ուժեղացրեց այդ ազդեցությունը, որ հիմա Արցախում ռուս խաղաղապահներ են տեղակայվել։ Նման իրավիճակը չի կարող դուր գալ Միացյալ Նահանգների ղեկավարությանը, որը շուտով (հունվարի 20-ից հետո) դեմոկրատներով է ներկայացված լինելու։ Այնպես որ հիմա արդեն կարելի է մեծ հավանականությամբ կանխատեսել, որ ԱՄՆ-ն  լուրջ ճնշում է գործադրելու ամբողջ տարածաշրջանի վրա։ Հաշվի առնելով Իրանի գործոնը՝ ճնշումն ամերիկացիների կողմից կարելի է համարել պարզապես փաստի արձանագրում, որից հնարավոր չէ խուսափել։

Իրականում հիմա, քանի դեռ Վաշինգտոնում անորոշություն է տիրում ու «վհուկների որս» է սկսվել ի դեմս Թրամփի կողմնակիցների, Թեհրանում փորձում են օգտվել իրավիճակից։ Նրանք ակտիվացել են և ուզում են իրենց համար շահավետ դիրքեր ստանալ ամերիկյան պատժամիջոցների մասով։ Սակայն նոր վարչակազմի օրոք ճնշումն Իրանի վրա ամենայն հավանականությամբ ոչ թե կթուլանա, այլ հակառակը՝ կուժեղանա։

Ադրբեջանը հրաժարվում է կատարել իր հանձնառությունը. Այվազյանի նամակը Գուտերեշին

Չէ՞ որ նույն Թեհրանը, հրապարակային գործելով, արդեն ցուցադրաբար խախտել է Գործողությունների համատեղ համապարփակ ծրագրի (ԳՀՀԾ) մի քանի կետեր։ ԱՄՆ-ն այս անգամ կարող է Իրանի վրա ճնշում գործադրել․ Պարսից ծոցում ավիակիրներ ու միջուկային սուզանավեր են կանգնած ու Հարավային Կովկասում՝ Ադրբեջանի տարածքում, Թուրքիայի զորքերն են հիմնավորվել։ Բայց դրա մասին հաջորդ անգամ...

364
թեգերը:
Իրանի Իսլամական Հանրապետություն, Ադրբեջան, Թուրքիա, ԱՄՆ, Ռուսաստան, Հայաստան, Արցախյան պատերազմ, Արցախ, Լեռնային Ղարաբաղ, Անդրկովկաս
Ըստ թեմայի
Նիկոլ Փաշինյանը Մոսկվայում խոսել է Արցախի կարգավիճակի մասին 
Արցախում հրադադարի ռեժիմը պահպանվում է շփման գծի ողջ երկայնքով. ՌԴ ՊՆ
Տարածաշրջանում եռակողմ համագործակցության դաշտ է բացվում` Հայաստան–Ռուսաստան–Արցախ
Կառլեն Խաչատրյան

Ինչո՞վ է զբաղված ՏՄՊՊՀ-ն և ինչո՞ւ դեղատներն անբարեխիղճ գործելաոճի համար չեն պատժվում

0
Տնտեսագետ Կառլեն Խաչատրյանը Sputnik Արմենիայի եթերում թվարկել է այն հնարավոր գործոնները, որոնք ձևավորում են դեղորայքի շուկայում գների թռիչքային աճը։
«Դեղորայքի թանկացման հարցում էական նշանակություն ունի դոլարի արժեվորումը, սակայն չեմ բացառում նաև սպեկուլյատիվ գործոնները». Կառլեն Խաչատրյան

Դեղորայքի գների բարձրացման հարցում էական նշանակություն ունի դոլարի արժեվորումը, սակայն, չի բացառվում, որ գործ ունենք նաև գերիշխող դիրքի չարաշահման ու սպեկուլյատիվ գործոնների հետ։ Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում նման կարծիք հայտնեց տնտեսագետ Կառլեն Խաչատրյանը` մեկնաբանելով մամուլում տարածված տեղեկությունները, թե դեղերի շուկան դուրս է եկել վերահսկողությունից, իսկ դեղատները նման անբարեխիղճ գործելաոճի համար չեն պատժվում։

«Վերջին 2 ամիսների ընթացքում դոլարը մոտ 10 տոկոսով է արժեվորվել, սակայն այն դեպքերում, երբ քաղաքացիները հանդիպում են 65-70 տոկոսով դեղերի գնի բարձրացման, թանկացումը միայն դոլարի փոխարժեքով չի կարելի պայմանավորել»,- ասաց նա։

Հայաստանում դեղորայքի շուկայում առկա չարաշահումների ուսումնասիրությամբ զբաղվում է ՏՄՊՊՀ-ն, որն, ըստ Խաչատրյանի, վերջին 2.5 տարում այնքան էլ բարեխիղճ չի գործում։

«Վերջին 2-2.5 տարիների ընթացքում պետական որևէ մարմին իր գործառույթները պատշաճ մակարդակով չի իրականացնում կամ կադրային բավարար ներուժ չկա, ղեկավար անձնակազմը պատրաստ չէ, պահանջկոտ չէ, դրա համար էլ այս իրավիճակում ենք»,- նշեց տնտեսագետը։

Նրա համոզմամբ, եթե ոլորտի համար պատասխանատու հանձնաժողովը տարբեր պատճառաբանություններով մեկնաբանություններ չի ներկայացնում կամ փորձում է իր գործառույթները չկատարելը քողարկել «ուսումնասիրություններն ընթացքի մեջ» են պատճառաբանությամբ, դա ոչ այլ ինչ է, եթե ոչ անկարողության ու անգործության ուղղակի հետևանք։

«Հույս չունենաք, որ լավ ենք ապրելու». Վազգեն Մանուկյանը Գյումրիում է

Նշենք, որ այսօր «Ժողովուրդ» թերթը գրել էր, որ դեղատները անբարեխիղճ գործելաոճի համար չեն պատժվում, իսկ ՀՀ տնտեսական մրցակցության պաշտպանության պետական հանձնաժողովը վստահեցնում է, որ դեղերի շրջանառության ոլորտն ուսումնասիրում են:

0
թեգերը:
գին, Կառլեն Խաչատրյան, Տնտեսական մրցակցության պաշտպանության պետական հանձնաժողով (ՏՄՊՊՀ), Դեղ
Ըստ թեմայի
«Ասաց՝ մամ, ծաղկեպսակը դու սարքի». Եռաբլուրում ծաղիկները ձյունից շատ էին ու անիմաստ թանկ
Գնաճը մինչև ո՞ւր կհասնի. էկոնոմիկայի նախարարը վստահեցնում է` մենք դեռ լավ վիճակում ենք
Գները նվազեցրել և բարձրացրել են. ձվի շուկայում գործող 7 ընկերություն է տուգանվել