Նիկոլ Փաշինյանը Բրյուսելում՝ ՆԱՏՕ-ի գագաթնաժողովի ինտերիերներում
(Թարմացված է 20:47 03.01.2020)
Բրյուսելում կայացավ ՆԱՏՕ-ի երկրների ղեկավարների հերթական հանդիպումը, որին մասնակցել են մի շարք հետխորհրդային պետությունների ղեկավարներ։ ՌԴ Գիտությունների ակադեմիայի արևելագիտության ինստիտուտի գիտաշխատող Անդրեյ Արեշև, Sputnik Արմենիա.
Հուլիսի 11-ին Բրյուսելում ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների աջակցությամբ տեղի է ունեցել Հայաստանի և Ադրբեջանի ԱԳՆ ղեկավարների հանդիպումը՝ նվիրված արցախյան հակամարտությանը։ Ոչ միայն Հայաստանում, այլ նաև Ադրբեջանում (Գանձակի իրադարձությունները) առկա ներքաղաքական մրրկայնության պայմաններում կողմերի ցանկացած անմիջական շփումների նշանակությունը բարդ է գերագնահատել։
©
AFP 2020 / VUGAR AMRULLAYEV
Նիկոլ Փաշինյանի համար, որը 2018թ-ի մայիսին զբաղեցրել է Հայաստանի վարչապետի պաշտոնը, դա առաջին այցն էր արևմուտք՝ որպես պետության ղեկավար։ Անշուշտ, նրա և նրա արտահայտությունների նկատմամբ ուշադրությունն ուժեղացրել են իշխանության անցնելու հանգամանքները և անփոփոխ ժողովրդավարական հռետորությունը։ Մեյնսթրիմային լրատվամիջոցները նույնիսկ որոշել էին Հայաստանի տեղը դեմոկրատական «աստիճանների մասին ցուցակում»․ Փաշինյանին անվանելով «ժողովրդավարության խաչակիր», որն իրագործել է ժողովրդի իշխանության մասին երազանքը՝ ամերիկյան Time շաբաթաթերթը նրան նույն շարքն է դասում Տոգոյի, Թունիսի և Նիկարագուայի «խաչակիրների» հետ։
Ժամանակակից քաղաքականությունը մշտապես ներառում է իր մեջ բեմադրված շոուի տարրեր։ Զբոսնելով Բրյուսելի Գեղեցիկ արվեստների և պատմության թագավորական թանգարանի տարածքում՝ Նիկոլ Փաշինյանը ոչ պաշտոնական մթնոլորտում շփվել է ԱՄՆ-ի և Բեծ Բրիտանիայի առաջնորդներ Դոնալդ Թրամփի և Թերեզա Մեյի հետ, ինչպես նաև Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնի, եվրոպական դիվանագիտության ղեկավար Ֆեդերիկա Մոգերինիի հետ։ Ծանոթացել են նաև Նիկոլ Փաշինյանն ու Թուրքիայի ԱԳՆ ղեկավար Մևլութ Չավուշօղլուն։
«Քարնեգի կենտրոնի» փորձագետների հետ հանդիպման ընթացքում հյուրը պատմել է Հայաստանի զարգացման, կառավարության աշխատանքում առաջնահերթությունների և կոռուպցիայի դեմ պայքարում քայլերի մասին։ Նա մասնակցել է նաև համատեղ ընթրիքի՝ ի պատիվ աֆղանական գործերի մեջ ընդգրկված ՆԱՏՕ-ի գործընկեր երկրների ղեկավարների։ Ինչպես հայտնի է, դաշինքի հովանու ներքո միջազգային խաղաղապահ առաքելությանը մասնակցելը պաշտոնական Երևանի արտաքին քաղաքական ընթացքի բավական կարևոր բաղադրիչ է, որի համար գերակա է մնում Մոսկվայի հետ սերտ համագործակցությունը։
«Հայաստանը ՆԱՏՕ-ի գործընկեր երկիր է: Մենք մասնակցում ենք ՆԱՏՕ-ի երկու առաքելությունների՝ մեկը Կոսովոյում, մյուսը՝ Աֆղանստանում: Դա մեզ հնարավորություն է տալիս մասնակցելու միջազգային անվտանգության ապահովմանը: Բայց մենք նաև Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպության անդամ ենք և ընդհանուր առմամբ` մենք Հայաստանը տեսնում ենք այս կազմակերպության և նրա անվտանգության համակարգի մեջ», — ասել է Փաշինյանը Euronews-ին տված հարցազրույցում։
Հայկական աղբյուրների համաձայն` բոլոր բրյուսելյան հանդիպումների ժամանակ վարչապետն ընդգծել է, որ Հայաստանը մնում է Եվրասիական տնտեսության միության լիիրավ անդամ, որը նրա առջև «տնտեսական զարգացման հսկայական հնարավորություններ» է բացել։ Միաժամանակ նա համոզմունք է հայտնել, որ Հայաստանը կարող է հուսալի գործընկեր դառնալ Եվրամիության համար և կապող օղակ եվրոպական և եվրասիական ինտեգրացիոն միավորումների միջև։
«Հայաստանը, մնալով ԵԱՏՄ անդամ, ակտիվորեն օգտագործում է իր ուղիները Եվրամիության և ՆԱՏՕ-ի հետ համագործակցությունը զարգացնելու համար։ Դա բոլորովին չի հակասում երկրի քաղաքականության հիմնական ռազմավարական ուղղությանը։ Կարծում եմ, որ Հայաստանը կարող է կամուրջ լինել մի կողմից ԵԱՏՄ-ի և Ռուսաստանի և մյուս կողմից` ԵՄ-ի և ՆԱՏՕ-ի միջև։ Ի վերջո` դա կարող է հանգեցնել ՆԱՏՕ-ի և Ռուսաստանի միջև հարաբերությունների բարելավման։ Հայաստանը չափազանց շահագրգռված է այդ բարելավման մեջ, նրա դերը անկյունները հարթեցնելը և այդ հարաբերություններում լարվածությունը մեղմացնելն է», — կարծում է հայտնի տնտեսագետ Աշոտ Թավադյանը։
©
Photo : press office of the MFA of RA
Ինչպես հայտնի է, հունիսի սկզբին Եվրահանձնաժողովը հայտարարել է, որ նախապես ուժի մեջ է մտել Հայաստանի հետ Ընդլայնված գործընկերության մասին համաձայնագիրը, որը բավական ընդհանուր բնույթ ունի։ Փաստաթուղթը վավերացվել է Երևանի, ինչպես նաև մի շարք եվրոպական մայրաքաղաքների կողմից։ Երևանում համառորեն նշում են, որ կարևոր է ավարտել վավերացման գործընթացը ԵՄ բոլոր անդամների կողմից առավելագույն սեղմ ժամկետում։
Առայժմ Բրյուսելի երաշխավորագրերն ընդհանուր բնույթ են կրում։
«Դուք կարող եք մեզ վրա հենվել Ձեր նախաձեռնած արմատական բարեփոխումների ճանապարհին՝ օրենքի գերակայության, կոռուպցիայի դեմ պայքարի, մարդու իրավունքների պաշտպանության և այլ ուղղություններով: Ես վստահ եմ, որ մեր համագործակցությունն ունենալու է պայծառ ապագա, մենք պատրաստ ենք օժանդակելու Ձեր երկրում տեղի ունեցող բարեփոխումներին»,- մեջբերում է ՀՀ կառավարության մամուլի ծառայությունը տիկին Մոգերինիին։
Նիկոլ Փաշինյանը շեշտել է Հայաստանի ժողովրդավարական բարեփոխումներում Եվրամիության խորհրդատվությունների և ֆինանսական աջակցության կարևոր դերը։ Միաժամանակ, նրա կարծիքով, «Եվրամիության քաղաքականությունը նույնն է մնում, ինչ երեք-չորս ամիս առաջ» և վերջին ամիսներին հայկական ուղղությամբ ինչ-որ փոփոխություններ չեն նկատվում․ «Հեղափոխությունից հետո մենք ԵՄ-ից բազմաթիվ հայտարարություններ ենք լսել, ողջույնի խոսքեր, բայց քաղաքականությունում առայժմ ոչ մի զգալի փոփոխություն չկա։ Պետք է նվազեցնել հիացական երանգները կամ փոխել քաղաքականությունը»։
Այստեղ պետք չէ ավելորդ պատրանքներ ունենալ․ ՆԱՏՕ-ի գագաթաժողովի ամփոփիչ հայտարարությունը ներառում է Հայաստանի, Ադրբեջանի, Վրաստանի և Մոլդովայի տարածքային ամբողջականությանը (բնականաբար, նկատի ունեն խորհրդային սահմանները), անկախության և ինքնավարությանը աջակցելու մասին 67-րդ կետը։
©
Photo : press office of the MoD of RA
Ավելի վաղ, Վայոց Ձոր կատարած այցի ընթացքում Հայաստանի վարչապետն ասել էր, որ իր ուղևորությունը Բրյուսել կախված կլինի ՆԱՏՕ-ի ամփոփիչ հռչակագրի տեքստից։ Արցախյան հակամարտության ուժային լուծման անթույլատրելիության մասին մեսիջը Բաքվին ուղարկելը հազիվ թե արժանանա դաշինքի պարզորոշ արձագանքին` ընդհանուր հռչակագրերի և դատողությունների շրջանակում։
Հայտարարություններն այն մասը, որ Բաքուն հարձակվում է ոչ թե Հայաստանի, այլ ժողովրդավարության վրա, ոչ այլ ինչ են, քան տուրք քաղաքականացված շոուին։ Հուլիսի 11-ին Ադրբեջանի և Եվրամիության միջև փաստաթուղթ է ստորագրվել գործընկերության գերակա ուղղությունների մասին, որի առաջին կետով կողմերն աջակցություն են հայտնել տարածքային ամբողջականությանը, անկախությանը, ինքնավարությանը և սահմանների անձեռնմխելիությանը։
Այս ֆոնին բավական մակերեսային են երևում որոշ հայկական ԶԼՄ-ների դատողությունները «նոր տարածաշրջանային չափանիշներ» մշակելու անհրաժեշտության մասին, որոնք թույլ կտան Հայաստանին՝ որպես «տարածաշրջանային ժողովրդավարության նոր ալիքի լոկոմոտիվի», արևմտյան գործընկերների աչքում որոշ առավելություններ ձեռք բերել տարածաշրջանում հարևանների համեմատ։
ՆԱՏՕ-ում միավորված երկրներն իրենց արտաքին քաղաքականության մեջ ղեկավարվում են բացառապես գործնական մոտեցումներով՝ օգտագործելով «ժողովրդավարական» եզրույթը որպես շղարշ։ Նրանք իրենց նույն կերպ են պահել նախկին հայկական իշխանությունների օրոք, որոնց հետ լիովին արդյունավետ համագործակցել են մի շարք հարցերում՝ սահմանադրական բարեփոխումից մինչև Lydian International անգլո-ամերիկյան կոնսորցիումից կողմից Ամուլսարի ոսկու հանքի շահագործումը։
Վերջինը լի է զգալի ռիսկերով Ջերմուկ առողջարանային հանգստավայրի և հարակից տարածքների համար։ Բայց Հայաստանում ԱՄՆ-ի դեսպան Ռիչարդ Միլսը վերջերս առաջարկել է աուդիտ անցկացնել Հայաստանի լեռնահանքային արդյունաբերության բոլոր ձեռնարկություններում, ինչը կարող է ոչ միանշանակ հետևանքներ ունենալ ազգային տնտեսության համար։
Ընդհանուր առմամբ` Հայաստանի նկատմամբ արևմտյան գործընկերների մտադրությունները պարզելը կարևոր խնդիր է։ Դոնալդ Թրամփի ցուցադրական «իզոլյացիոնիզմը» հազիվ թե մոլորեցնի ինչ-որ մեկին, անդրօվկիանոսյան գերտերությունը նախկինի նման հնարավորություն ունի կառավարել ներքաղաքական գործընթացները Եվրոպայում և հետխորհրդային տարածությունում։
Հիշենք միայն երկու համեմատաբար վերջին օրինակները. խորհրդանշական համընկնումով՝ մայիսի 8-ին (այդ օրը Փաշինյանն ընտրվել է Հայաստանի վարչապետի պաշտոնում) Բեռլինում ԱՄՆ-ի նոր դեսպան Ռիչարդ Գրենելը խորհուրդ է տվել գերմանական բիզնեսին հեռանալ Իրանից՝ խուսափելու համար Ամերիկայի հետ հարաբերություններում հնարավոր անախորժություններից։ Երկու ամիս անց Bild-ին տված հարցազրույցում նա ավելի քան անկեղծ է արտահայտվել․ «Մենք ամենաբարձր մակարդակում կոչ ենք անում գերմանական կառավարությանը միջամտել և կասեցնել այդ մտահղացումը։ Մենք շատ մտահոգված ենք հաղորդագրություններով այն մասին, որ իրանական ռեժիմը փորձում է գերմանական բանկից դուրս բերել մի քանի հարյուր միլիոն եվրո կանխիկ գումար»։
Հայաստանի համար, որը շահագրգռված է Իրանի հետ առևտրատնտեսական համագործակցության ընդլայնումով, շատ կարևոր է կախվածության մեջ չընկնել Մերձավոր և Միջին Արևելքում Վաշինգտոնի աշխարհաքաղաքական հավակնություններից։ Կարևոր է նաև, որ ռուս-հայկական երկկողմ օրակարգը չդառնա լոբբիստական ուժերի և խմբերի գերին, որոնք, մեղմ ասած, շահագրգռված չեն դրա դրական ընթացքով և Ադրբեջանն անվանում են «Կովկասում Ռուսաստանի գլխավոր ռազմավարական դաշնակիցը»։
Վերադառնանք Հյուսիսատլանտյան դաշինքի պետությունների ղեկավարների հանդիպմանը։ Չնայած դրա «նյարդային» բնույթին՝ արևմտյան հասարակությունում տարաձայնություններն ավելի շատ կրում են «ներհամակարգային» բնույթ՝ չշոշափելով քաղաքակիրթ միասնությունը և «ընդհանուր հակառակորդին» հակազդելու ձգտումը, ինչպիսին ավանդաբար համարվում է Ռուսաստանը։ Հայաստանը, ինչպես նաև մյուս հետխորհրդային երկրները պետք է շատ ջանքեր գործադրեն՝ հավասարակշիռ, առանց արտաքին քաղաքական տատանումների ընթացք վարելու համար՝ արդյունավետ կերպով օգտագործելով դրա համար ինչպես պետական, այնպես էլ հասարակական պաշարները, ներառյալ` սփյուռքը։
թեգերը:
«Գլխի դատարկ տեղը դուխով գրածներ». Գագիկ Սողոմոնյան ֆեյքի գործով ԱԱԾ-ն 4 մարդ է ձերբակալել
(Թարմացված է 13:58 20.02.2021)
Հանցանք կատարելու կասկածանքով Արա Սաղաթելյանը, Կարեն Բեքարյանը, Արամ Սարգսյանը, Մհեր Ավագյանը բերման են ենթարկվել ՀՀ ԱԱԾ քննչական դեպարտամենտ և ձերբակալվել:
ԵՐԵՎԱՆ, 20 փետրվարի - Sputnik. ԱԱԾ-ն տեղեկացնում է, որ չորս անձ է ձերբակալվել «Գագիկ Սողոմոնյան» ֆեյսբուքյան կեղծ էջը ստեղծելու, ռազմական դրության իրավական ռեժիմի ապահովմանը և պետական անվտանգության ապահովմանն առնչվող գործողությունները քննադատող, հերքող, դրանց արդյունավետությունը կասկածի տակ դնող, դրանք այլ կերպ արժեզրկող հրապարակումներ անելու համար, որոնցում առկա են Հայաստանի Հանրապետության և Արցախի Հանրապետության պաշտպանունակությունը և ՀՀ զինված ուժերի մարտունակությունը կասկածի տակ դնող, ՀՀ վարչապետին և մյուս բարձրաստիճան պաշտոնատար անձանց ուղղված մեղադրանքներ։
©
Sputnik / Aram Nersesyan
Ձերբակալվել են Ազգային ժողովի աշխատակազմի նախկին ղեկավար-գլխավոր քարտուղար Արա Սաղաթելյանը, ՀՀԿ-ական նախկին պատգամավոր Կարեն Բեքարյանը, նրանց ընկերներ Արամ Սարգսյանը և Մհեր Ավագյանը։
ԱԱԾ-ն գրում է, որ այս չորս անձինք «Gagik Soghomonyan» կեղծ անվան տակ արցախյան պատերազմը մեկնաբանելիս խախտել են «Հայաստանի Հանրապետությունում ռազմական դրություն հաստատելու մասին» N1586-Ն որոշման 9.1 կետի սահմանափակումները՝ վնաս պատճառելով պատերազմական իրավիճակում գտնվող անձանց, հասարակության և պետության իրավունքներին ու օրինական շահերին:
Փաշինյանը հրահանգել է ամեն ինչ անել, որ մարզերում «հանգիստ նստեն տեղները». «Փաստ»
Բացի այդ, էջով նրանք կատարել են հանրային անկարգություններ հրահրելու, անձանց խմբի նկատմամբ քաղաքական հայացքներով պայմանավորված կյանքի և առողջության համար վտանգավոր բռնություն գործադրելու սպառնալիքներ և բռնության կոչեր, ինչպես նաև հասարակության մի շերտի ազգային արժանապատվությունը նվաստացնող գնահատականներ և վիրավորանքներ, հանրության արժանապատվությունը նսեմացնող արտահայտություններ, այն է՝ ՀՀ վարչապետի համակիրներին և ընտրություններին ՀՀ ԱԺ «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավորներին կողմ քվեարկած ՀՀ քաղաքացիներին անվանելով «հպարտ նախիր», «հայոց նախիր», «խոտ արածողներ», «2,5 տարի ծափ տվող ժեխ», «բոմժեր», «իրենց էշի կամ կենդանու տեղ դրածներ», «գլխի դատարկ տեղը դուխով գրածներ»։
Դեպքի առթիվ ՀՀ ԱԱԾ քննչական դեպարտամենտում ՀՀ քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածներով հարուցված քրեական գործի շրջանակներում հանցանք կատարելու մեջ անմիջականորեն ծագած կասկածանքով Արա Սաղաթելյանը, Կարեն Բեքարյանը, Արամ Սարգսյանը, Մհեր Ավագյանը բերման են ենթարկվել ՀՀ ԱԱԾ քննչական դեպարտամենտ և ձերբակալվել:
Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում Արամ Սարգսյանի պաշտպան Բենիկ Գալստյանը ասաց, որ իր պաշտպանյալը այժմ գտնվում է ձերբակալվածների պահման վայրում։
«Համապատասխան բողոք է ներկայացվել, ժամը 14:00-ին դատարանը կայացնելու է որոշում», - ասաց Գալստյանը։
Նա նշեց, որ մյուս ձերբակալվածների պաշտպաններն էլ են բողոքարկել իրենց պաշտպանյալների ձերբակալումը։
Արտաքին աշխարհի շահը, կամ ինչո՞ւ է Հայաստանում ուշանում իշխանափոխությունը
(Թարմացված է 21:38 17.02.2021)
Վարչապետ Փաշինյանը նոյեմբերյան պարտությունից հետո կարողացավ ուշքի գալ։ Որոշ կադրային փոփոխությունների միջոցով նա կարողացավ պահպանել նաև իրեն հավատարիմ կառավարությունը։ ԵՐԵՎԱՆ, 17 փետրվարի - Sputnik, ՌԴ ԱԳՆ ՄՄՀՊԻ միջազգային հետազոտությունների ինստիտուտի առաջատար գիտաշխատող Սերգեյ Մարկեդոնով
Փետրվարյան աշխուժություն
Երևանում բողոքի նոր ակցիաներ են ազդարարվել։ Ընդդիմադիր Հայրենիքի փրկության շարժումը հայտարարել է, որ փետրվարի վերջին շաբաթ օրը կանցկացնի 2021թ․-ի առաջին զանգվածային հանրահավաքը։ Ակցիայի նախապատրաստումը տեղի է ունենում հանրապետության երկրորդ և երրորդ նախագահներ Ռոբերտ Քոչարյանի և Սերժ Սարգսյանի հրապարակային ակտիվացման ֆոնին։ Թեև այնքան էլ ճիշտ չի լինի խոսել այն մասին, որ նրանք ինչ-որ պահի ամբողջությամբ դուրս են եկել խաղից։
©
Sputnik / Asatur Yesayants
Քոչարյանն ինքը Sputnik Արմենիային տված ծավալուն հարցազրույցում այդքան կտրուկ չէր խոսում իր վերադարձի վերաբերյալ ՝ ընդգծելով, որ «վերջին երկու-երեք տարին» ինքը կրկին մեծ քաղաքականության մեջ է։ Երկրորդ նախագահի քրեական հետապնդումը, որը, բացի իրավական կողմից, նաև ակնհայտ քաղաքական ենթատեքստ ունի, Քոչարյանին քաղաքական գործիչ էր դարձնում նույնիսկ այն դեպքում, եթե հանկարծ նա որոշեր լռության ուխտ անել և սկզբունքորեն հրաժարվել ցանկացած մեկնաբանությունից։
Մինչդեռ Սերժ Սարգսյանի նախագահության տարիներին նույնպես նրա նախորդը քննադատական գնահատականներ էր տալիս Հայաստանի իշխանության աշխատանքներին և երկրի սոցիալ-տնտեսական իրավիճակին։
Իսկ եթե խոսենք Հայաստանի երրորդ նախագահի մասին, ապա նա նույնպես հայտարարություններ էր անում, նշանակալից հանդիպումներ էր անցկացնում դեռևս ներկայիս հասարակական աշխուժացումից առաջ։ Բայց այսօր, կարծես թե, գործող վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանից դժգոհողների համակարգման մակարդակն ու ինտենսիվությունն ավելի բարձր են, քան առաջ։
Ընդհանուր հարթակում փորձում են համախմբվել ոչ միայն պետության նախկին առաջնորդները, այլև Վազգեն Մանուկյանը՝ լեգենդար «Ղարաբաղ» կոմիտեի հիմնադիր հայրերից մեկը, հետխորհրդային Հայաստանի առաջին վարչապետը, ինչպես նաև Ազգային անվտանգության ծառայության նախկին ղեկավար Արթուր Վանեցյանը։ Վերջինից, եթե դատենք 2018թ․-ի դեպքերով, Քոչարյանը տեսականորեն կարող է որոշակի պահանջներ ունենալ։ Բայց այսօր այդ բոլոր կերպարները պատրաստ են համախմբվել հանուն երկրում փոփոխությունների։
Արդյո՞ք դա նշանակում է, որ հեռանկարում ընդդիմությունը շանս ունի։ Արդյո՞ք մենք կարող ենք խոսել այն մասին, որ իշխանությունները շփոթված են։ Թե՞ նման գնահատականն ընդամենը Փաշինյանի հակառակորդներին երազանքն է։ Աս հարցերին պատասխանելու համար հարկ է վերադառնալ 2020թ․-ի նոյեմբերի իրադարձություններին։ Դրանք, առանց չափազանցնելու, կարելի է դիտարկել որպես ներկայիս ներքաղաքական ճգնաժամի ելակետ։
Ղարաբաղյան օպտիկայի տարբերությունը
Հայաստանի վարչապետի համաձայնությունը հրադադարին՝ Լեռնային Ղարաբաղում տարածքային զգալի զիջումների գնով, շատերի կողմից ընկալվեց որպես դավաճանություն։ Երևանցի լրագրող Հայկ Խալաթյանը ստեղծված իրավիճակը բնութագրելու համար օգտագործեց «Հայկական Բրեստ-Լիտովսկ» փոխաբերությունը՝ նկատի ունենալով 1918 թվականին Ռուսաստանի բոլշևիկյան կառավարության և Գերմանիայի միջև կնքված կապիտուլյացիոն խաղաղ պայմանագիրը։
©
Sputnik / Asatur Yesayants
Մինչդեռ Ղարաբաղի ներկայիս հրադադարը նաև մեկ այլ պատմական զուգահեռ ունի, արդեն սեփական ազգային պատմությունից՝ Ալեքսանդրապոլի պայմանագիրը Հայաստանի Առաջին Հանրապետության և Քեմալական Թուրքիայի միջև, 1920թ․-ի դեկտեմբերի 2-ին, որը հանգեցրեց Հայաստանի նշանակալից տարածքային «նեղացմանը»։ Հարյուր տարի անց տեղի ունեցավ նույնքան մասշտաբային վերադասավորություն։
Լեռնային Ղարաբաղի նախագիծը նշանակալի չափով ինստիտուցիանալացրեց հետխորհրդային հայկական պետությունը։ Բայց այստեղ պետք է սկզբունքային կարևորության վերապահում անել։ Այդ հակամարտությունը տարբեր կերպ է ընկալվել Հայաստանի ներսում և դրա սահմաններից դուրս։ Եթե հայ քաղաքական գործչի, փորձագետի և անգամ բնակչի համար Հայաստանը, ԼՂՀ-ն և նախկին ԼՂԻՄ-ի շուրջ զբաղեցված 7 շրջանները ներկայանում էին որպես անվտանգության միասնական համալիր, ապա Ռուսաստանում, ինչպես նաև Արևմուտքի՝ էթնոքաղաքական հակամարտության կարգավորման մեջ ներգրավված երկրներում, դրանք երեք տարբեր սուբստանցիաներ էին, որոնք պահանջում էին տարբեր քաղաքական-դիվանագիտական գործիքներ։
Սա հասկանալու դեպքում շատ ավելի հեշտ է բացատրել, թե ինչու է Մոսկվան 2020թ․-ի նոյեմբերից հետո խոսում Ղարաբաղի վերջնական չորոշված կարգավիճակի մասին, բայց միաժամանակ դրանից առաջ բազմիցս հայտարարել էր հայկական կողմից զիջումների անհրաժեշտությունից (խոսքը նախկին ԼՂԻՄ-ի շուրջ 7 շրջանների մասին է)։ Նաև ավելի պարզ է դառնում ռուս խաղաղապահների հայտնվելը Ղարաբաղում, ինչը դե ֆակտո կանխեց 1995թ․-ի «սերբա-ուկրաինական» սցենարի կրկնությունը։
2020-ի արդյունքները․ ինչպես Ղարաբաղը Կովկասը վերադարձրեց լրահոսի առաջին հորիզոնական
Հայաստանում, սակայն, միանգամայն այլ դիտանկյուն է։ Այդ պատճառով էր 2020թ․-ի նոյեմբերին այդ երկրի կառավարությունը բախվեց բողոքի զանգվածային ցույցերի։ Եթե չլիներ ղարաբաղյան ամպրոպը, ամենայն հավանականությամբ նման սցենարը լուրջ շանսեր չէր ունենա պարզապես այն պատճառով, որ իր իշխանության երկուսուկես տարիների ընթացքում Նիկոլ Փաշինյանը հիմնավորապես մաքրել էր քաղաքական դաշտը։ Նրա մի շարք ընդդիմախոսների դեմ քրեական գործեր են բացվել, իսկ իշխանության բոլոր ճյուղերը, ինչպես նաև ԼՂՀ ղեկավարությունը քայլ առ քայլ անցան վարչապետի և նրա կողմնակիցների վերահսկողության տակ։ Բայց Ղարաբաղում ռազմական պարտությունը (և անգամ ոչ այնքան բուն պարտությունը, որքան հրադադարի պայմանները) վճռեցին նոր օրակարգը։
Անցյալի և ապագայի միջև
Սակայն այդ ժամանակից արդեն երեք ամիս է անցել։ Իսկ իշխանությանը հաջողվել է տեղում մնալ, չնայած բուռն կանխատեսումներին այն մասին, որ ղարաբաղյան ուղղությամբ «հանձնվելուց» հետո Փաշինյանն իր աթոռին նույնիսկ մի քանի օր չի մնա։ Ուրեմն, ի՞նչ տեղի ունեցավ, որ դա չհանգեցրեց իշխանության անհապաղ փոփոխությանը։
Նախևառաջ, վաչապետին հաջողվեց պահպանել մեծամասնությունը Ազգային ժողովում, չնայած Լեռնային Ղարաբաղում կրակի դադարեցման փաստաթղթի ստորագրումից հետո եղան դեպքեր, երբ իշխանական դաշինքի անդամ պատգամավորները վայր դրեցին մանդատները։ Միաժամանակ վարչապետն ինքը, նոյեմբերյան պարտությունից հետո որոշակի ցնցում ապրելուց հետո, կարողացավ ուշքի գալ։ Եվ անգամ դադարեց գործել բացառապես արձագանքման շրջանակներում։ Որոշ կադրային փոփոխությունների միջոցով նա կարողացավ պահպանել իրեն հավատարիմ կառավարությունը։
Այնուհետև, ամանորյա տոների նախօրեին՝ 2020թ․-ի դեկտեմբերի 25-ին, Փաշինյանը հայտարարեց, որ «կառչած չէ վարչապետական աթոռից», բայց և «չի կարող անփութորեն վերաբերվել կառավարությանը, վարչապետի պաշտոնին, որն իրեն տվել է ժողովուրդը»։ Նա նաև նշեց «բոլոր հարցերի պատասխանը ստանալու միակ միջոցը»․ անցկացնել արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ։ Այս տարբերակն էր բարձրաձայնում նաև ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանը։
Թվում էր՝ կարող է հիմք հայտնվել արտահերթ ընտրարշավի համար։ Հասկանալի է, որ իշխանություններին այդ միտքը չէր հիացնում, նրանք դրան ավելի շուտ հարկադրված էին արձագանքում։ Բայց պարզվեց, որ ընդդիմությունը ևս (ինչպես ներխորհրդարանական, այնպես էլ ԱԺ-ում մանդատ չունեցող) պատրաստ չէ ներքաշվել նախընտրական մրցավազքի մեջ։
©
Photo : provided by press office of Robert Kocharyan
Ընդդիմադիրներն իրավիճակը հետևյալ կերպ են տեսնում․ Փաշինյանի հրաժարականը, ժամանակավոր կառավարության ձևավորում և միայն որպես երրորդ փուլ՝ ընտրություններ։ Իշխանության ընդդիմախոսները պատճառաբանություններ ունեն։ Չէ՞ որ եթե ընտրությունները գործող իշխանությունն անցկացնի, այն անխուսափելիորեն առավելություն կստանա. վարչական ռեսուրսը ոչ ոք չի չեղարկել։ Բայց արդյունքում երկու մինուսը մեկ պլյուս տվեցին։ Եվ այն կառավարության և անձամբ Փաշինյանի օգտին ստացվեց։
Ներկայիս իշխող կոնֆիգուրացիայում ոչ ոք արտահերթ ընտրություններ չէր ուզում (թեև վարչապետն առաջարկում էր առարկայական քննարկում անցկացնել այդ հարցի շուրջ)։ Արդյունքում՝ դրանք չեն լինի։ Փետրվարի 7-ին իշխանական «Իմ քայլը» խմբակցությունը խորհրդարանում հանդիպում անցկացրեց վարչապետի հետ։ Բանակցությունների հիմնական եզրակացությունը` արտահերթ ընտրությունները հանրության շրջանում պահանջարկ չունեն։
Ընդդիմությունը դրա հետ ոչինչ անել չի կարող։ Հակառակը, այն փորձում է նախաձեռնությունն իր ձեռքը վերցնել։ Վազգեն Մանուկյանի ընդդիմադիր արշավն առաջին պլան բերելը, ինչպես երևում է, չտվեց այն արդյունքը, որի հույսն ունեին Փաշինյանի քննադատները։ Ինչպես այս հոդվածի հեղինակին ասաց մի հայտնի երևանցի լրագրող՝ «եթե նախկին վարչապետը նույնիսկ քաղաքական ծանր քաշային է, միևնույնն է` նախկին է»։
Ամեն թփի տակ խաղաղապահ չկա. որքանո՞վ էր լուրջ դեկտեմբերյան սրացումն Արցախում
Շատ երիտասարդ հայերի համար «Ղարաբաղ» կոմիտեն և 1988թ․-ի իրադարձություններն այլևս հաջողության և առաջընթացի հոմանիշ չեն։ Բացի այդ, հարկավոր են թե՛ նոր դեմքեր, թե՛ նոր գաղափարներ։ Առավել ևս, որ հայ հանրության մեջ կա այն գիտակցումը, որ չնայած Փաշինյանի և գործող կառավարության բոլոր բացթողումներին ու սխալներին, անցյալի լեգենդները (առանց որևէ հեգնանքի) ներկայիս աշխարհաքաղաքական ստատուս քվոն կոտրելու ռեսուրս չունեն։ Ինչպիսի բրեստ-լիտովսկյան կամ ալեքսանդրոպոլյան համ էլ որ այն ունենա։
©
Sputnik / Дмитрий Астахов
Այսօրվա դրությամբ Հայաստանում արտահերթ ընտրությունների հարցում շահագրգռված չեն նաև արտաքին աշխարհում։
Այսպես, Վլադիմիր Պուտինը մի քանի անգամ արտահայտվել է այն մասին, որ Փաշինյանի պոպուլիստական քննադատությունը «հայրենասիրական դիրքերից» չի օգնելու ո՛չ ղարաբաղյան կարգավորմանը, ո՛չ Կովկասի ընդհանուր իրավիճակին, ո՛չ էլ Հայաստանի ներքաղաքական իրավիճակին։
Այսպիսով, մենք տեսնում ենք, որ վարչապետը ուշքի է եկել ներքաղաքական ցնցումների առաջին շոկից։ Նրա կարգավիճակը չի կարելի հաստատուն համարել, իսկ առջևում հարյուրավոր հարցեր են` սկսած Ադրբեջանի հետ սահմանազատմամբ և վերջացրած սանիտարա-համաճարակաբանական իրավիճակով, տնտեսությամբ և անգամ ռազմական դրության ռեժիմով, որը չի չեղարկվել՝ չնայած հրադադարին։
Նիկոլ Փաշինյանը հեռախոսազրույց է ունեցել Վլադիմիր Պուտինի հետ. քննարկվել է գերիների հարցը
Սակայն ներքաղաքական ռազմաճակատում նա առայժմ հաղթում է հակառակորդներին։ Հայաստանում մի քանի ամիս տևած բողոքների ակտիվությունը ցույց տվեց, որ գործող վարչապետի իրական այլընտրանքի դեֆիցիտ կա։ Եվ ռազմական դրությունն էլ նոկաուտի էֆեկտ չունի։
Վարչապետին քննադատողները պետք է հասկանան․ միայն անցյալին հղումներ անելով` ապագան անհնար է շահել։
Հեղինակի կարծիքը կարող է չհամընկնել խմբագրության կարծիքի հետ։
Պուգաչովան անցել է Անջելինա Ջոլիին. ովքեր են իսկական կանայք` ըստ ռուսաստանցիների
(Թարմացված է 23:49 04.03.2021)
Հանրային կարծիքի ուսումնասիրման համառուսական կենտրոնի հետազոտությունը նվիրված է մարտի 8-ի Կանանց միջազգային օրվան:
ԵՐԵՎԱՆ, 4 մարտի - Sputnik. Ռուսաստանցիներն իսկական կին են համարում Ալլա Պուգաչովային, Սոֆյա Ռոտարուին և Վալենտինա Մատվիենկոյին: Այսպիսին են ՀԿՈւՀԿ–ի (Հանրային կարծիքի ուսումնասիրման համառուսական կենտրոն)` Կանանց միջազգային օրվան՝ Մարտի 8-ին նվիրված հարցման արդյունքները։
ՀԿՈւՀԿ–ի տվյալներով՝ հարցվածների 6 տոկոսը իսկական կին է անվանել Պուգաչովային, 3 տոկոսը՝ Ռոտարուին, ևս 3 տոկոսը՝ Մատվիենկոյին:
©
Sputnik / Екатерина Чеснокова
Բացի նրանցից, ռուսաստանցիներն իսկական կանանց ցուցակում են ներառել Իրինա Խակամադային (2%), Վալերիային (2%), Ալիսա Ֆրեյնդլիխին (2%), Չուլպան Խամատովային (2%) և Անջելինա Ջոլիին (1%):
«ՀԿՈւՀԿ- Sputnik» համառուսաստանյան նախաձեռնողական հարցումն անցկացվել է փետրվարի 14-ին, մարտի 2-3-ին 18-ից բարձր տարիքի 1600 ռուսաստանցիների շրջանում: Հարցումն անցկացվել է հեռախոսով։
Կանանց միջազգային օրն ամեն տարի նշվում է մարտի 8-ին։ Առաջին անգամ տոնի անցկացման գաղափարը ծագել է 20-րդ դարի սկզբին։ Կանանց միջազգային օրը նշվում են կանանց ձեռքբերումները՝ անկախ ազգային կամ էթնիկ, լեզվական, մշակութային, տնտեսական և քաղաքական պատկանելություններից։