Փաշինյանն ու Մադրիդյան սկզբունքները. Արցախի հարցով բանակցություններում նոր է՞ջ է բացվելու
(Թարմացված է 23:29 30.05.2018)
Մադրիդյան սկզբունքները ոչ միանշանակ արձագանք են գտնում հայ հասարակությունում։ Հայաստանի նոր իշխանությունը չի շտապում միջնորդների առաջարկի հետ կապված սեփական դիրքորոշումն արտահայտել հանրորեն։Դավիթ Գալստյան Sputnik
ՀՀ վարչապետի պաշտոնում ընտրվելու պահից Նիկոլ Փաշինյանը խուսափում է անմիջական գնահատական տալ Մադրիդյան սկզբունքներին, որոնց շուրջ մինչ օրս կառուցվում էր արցախյան հակամարտության բանակցությունների գործընթացը։ Սա հատկապես նկատելի էր Ստեփանակերտ կատարած նրա այցի ընթացքում, որտեղ նրան երեք անգամ տվեցին այդ հարցը, սակայն նորընտիր վարչապետը փորձեց ուշադրությունը շեղել արցախյան հակամարտության կարգավորման մյուս ասպեկտների վրա։
Մասնավորապես, նա բազմիցս ընդգծեց, որ Արցախը պետք է անմիջական մասնակցություն ունենա բանակցություններին, քանի որ պաշտոնական Երևանը խոսելու է միայն Հայաստանի անունից։ Բացի այդ, նրա խոսքով, քանի դեռ Ադրբեջանն ագրեսիվ հռետորաբանություն է կիրառում և խոսում Հայաստանի տարածքների գրավման մասին, համատեղ զիջումների քննարկումն անիմաստ է։
Միևնույն ժամանակ, Փաշինյանն արտահայտվեց ԵԱՀԿ ՄԽ ձևաչափը պահպանելու օգտին։
Հասկանալի է, որ արցախյան հարցը, ինչպես և բուն Մադրիդյան սկզբունքները բավական զգայուն թեմա է հայ հասարակության համար։
Քանի որ Փաշինյանն իր առջև նպատակ է դրել (համենայնդեպս, հայտարարել է) արտահերթ ընտրություններ անցկացնել, ապա մինչ այդ նա հանրության աջակցության առավելագույնս բարձր մակարդակը պետք է պահպանի։
Մինչդեռ, այդ սկզբունքների վերաբերյալ հստակ դիրքորոշումների արտահայտումը կարող է մի կողմից առաջացնել բնակչության, մյուս կողմից` արտաքին խաղացողների` մասնավորապես ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահների դժգոհությունը։
Մադրիդյան սկզբունքները կարող են վարկաբեկել իրենց համախոհներին
Քաղաքագետ Երվանդ Բոզոյանը Sputnik Արմենիային տված հարցազրույցում հիշեցրեց, որ հայ հասարակության մեջ Մադրիդյան սկզբունքների մասին շատ է խոսվել և, հիմնականում, բացասական։ Թեև պետք է նշել, որ դեռ 2007 թվականին, երբ դրանք առաջարկվել էին միջնորդներին, երկու կողմն էլ հայտարարեցին, որ ընդունում են այն որպես բանակցությունների հիմք`անկախ առկա դիտողություններից և առարկություններից։
©
Sputnik / Илья Питалев
«Այդ սկզբունքների օգնությամբ կարելի է ադրբեջանամետ կամ հայամետ տարբերակ մշակել` ամեն ինչ կախված է դիվանագիտական աշխատանքից, երկրների իմիջից և նրանց ուժից», – կարծում է Բոզոյանը։
Քաղաքագետն ավելացրեց, որ մինչ օրս այդ սկզբունքները լրջորեն և փորձագիտական մակարդակով չեն քննարկվել։ Հայաստանի նախկին իշխանությունները քողարկված քաղաքականություն էին վարում` թույլ չտալով հանրային բանավեճեր անցկացնել այդ թեմայի վերաբերյալ։ Պոպուլիստական բնույթի տարբեր հայտարարություններ են հնչել, ինչն ի վերջո հանգեցրել է Մադրիդյան սկզբունքների նկատմամբ բացասական վերաբերմունքի ձևավորման։
Այս թեմայով իրական և օբյեկտիվ գնահատականներով հանդես գալն այսօր հայ հասարակության մեջ ձեռնտու չէ, համոզված է փորձագետը։ Ըստ նրա`հենց դրանով էլ բացատրվում է ՀՀ վարչապետի խուսափողական դիրքորոշումը։
«Ամենայն հավանականությամբ, Փաշինյանը կարծում է, որ եթե ինքը հայտնի այդ սկզբունքների հիման վրա բանակցային գործընթացը շարունակելու մասին, ապա կվարկաբեկի իրեն։ Այդ իսկ պատճառով դեռ այդ հարցը նա չի մեկնաբանում», – կարծում է Բոզոյանը։
Միևնույն ժամանակ ոչ ոք չգիտի` արդյոք այդ մոդելին այլընտրանք կա, և ինչ տեսք ունի այն։ Քաղաքագետի կարծիքով, ամենայն հավանականությամբ, այն գոյություն չունի։
«Մեծ հաշվով, այդ սկզբունքների շրջանակում կարելի է լուրջ հաջողությունների հասնել, եթե կարողանանք Հայաստանն ավելի հզոր դարձնել և՛ տնտեսական, և՛ քաղաքական, և՛ ռազմական ոլորտներում։ Այդ ժամանակ հնարավոր կլինի մեզ համար շահավետ պայմաններ թելադրել», – կարծում է փորձագետը։
Սա հաջողության հասնելու միակ ճանապարհն է, այլապես արցախյան հարցում մեզ անորոշություն է սպասվում։
Սկզբունքները փոխվե՞լ են
ՀՀ պաշտպանության նախկին նախարար Վաղարշակ Հարությունյանը Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում ուշադրություն է դարձնում ամենասկզբում և այսօր համանախագահների առաջարկած կարգավորման տարբերակների տարբերությանը։
«Կարգավորման սկզբունքները դինամիկայում (90-ականների տարբերակից սկսած) գնահատելու դեպքում կարելի է դրական միտում տեսնել», – ասաց Հարությունյանը։
Ավելի վաղ, հիշեցրեց նա, առաջարկվում էր «խաղաղություն տարածքների փոխարեն» բանաձևը։ Ներկայիս տարբերակում խոսվում է արդեն ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքի, հանրաքվեի հիման վրա Արցախի իրավական կարգավիճակի մասին։
Ադրբեջանը, ճիշտ է, խոսում է փախստականների վերադարձի անհրաժեշտության մասին հաշվի առնելով աճը, սակայն դա ապագա բանակցությունների հարց է։
Դրա հետ մեկտեղ, նախկին նախարարի կարծիքով, դեռ ազդակներ չկան այն մասին, որ Ադրբեջանը պատրաստ է փոխզիջման գնալ։
«Պաշտոնական Բաքուն հայտարարում է, որ Երևանն ու Զանգեզուրը Ադրբեջանի պատմական տարածքներն են։ Այդ ֆոնին հակամարտության կարգավորումն անիրական ու անհնար է», – համոզված է Հարությունյանը։
Հնարավոր են մարտավարական փոփոխություններ
Արմատական փոփոխություններ բանակցային գործընթացում Փաշինյանի օրոք չի ակնկալում նաև «Նորավանք» հիմնադրամի քաղաքական հետազոտությունների կենտրոնի ղեկավար Կարեն Վերանյանը։
©
Sputnik / Arpi Beglaryan
Փորձագետը համոզված է, որ իշխանությունը կփորձի խուսափել կտրուկ քայլերից` հաշվի առնելով հայ հասարակության համար հարցի նրբությունը։ Բանակցությունների ռազմավարությունը կմնա նույնը, սակայն հնարավոր են մարտավարական որոշակի փոփոխություններ։
«Հայաստանի իշխանությունները հասկանում են, որ ապրիլյան քառօրյայից հետո բանակցային գործընթացի տրամաբանությունը կտրուկ փոխելը կարող է լուրջ սպառնալիքների հանգեցնել», – ասաց Վերանյանը։
Փորձագետը կարծում է, որ փոխզիջումներ ենթադրող մոտեցումն ամենակառուցողականն է բանակցությունները շարունակելու տեսանկյունից։
Քանի որ կարգավորում մոտ ապագայում հազիվ թե լինի, պետք է կենտրոնանալ խաղաղ գործընթացում դիրքերի ամրապնդման խնդրի վրա, խորհուրդ է տալիս Վերանյանը։
Արցախի ներկայացուցիչների վերադարձը բանակցային սեղանի շուրջ հայկական կողմի լուրջ ձեռքբերումը կլինի, և Փաշինյանի հայտարարությունն այդ կապակցությամբ կարելի է այդ մասնակցության ապահովման սկիզբ համարել, համոզված է փորձագետը։
Մադրիդյան սկզբունքները չեն գործում
Այլ մոտեցում ունի քաղտեխնոլոգ Վիգեն Հակոբյանը. նրա կարծիքով, Փաշինյանի հայտարարությունը վկայում է այն մասին, որ ինքը` վարչապետը, Մադրիդյան սկզբունքները գործող մեխանիզմ չի համարում։ Եվ 2016 թվականի ապրիլյան պատերազմը դրա վառ ապացույցն է։
«Ըստ էության, նա ասում է, որ եթե կողմերը հետագայում ևս ձևացնեն, թե պայմանավորվածություն են ձեռք բերում ինչ–որ բանի մասին, ապա արդյունքում նոր «քառօրյա պատերազմ» կլինի։ Կամ էլ կրկին կհետևեն Իլհամ Ալիևի հայտարարություններն այն մասին, թե Հայաստանի զգալի մասն Ադրբեջանին է պատկանում», – կարծում է Հակոբյանը։
Փաշինյանը կարող է որոշել, որ ժամանակն է դադարեցնել բանակցություններն առկա փաստաթղթի շուրջ, կարծում է քաղտեխնոլոգը։
Մյուս կողմից, եթե համանախագահները փաստաթղթի նոր տարբերակ առաջարկեն, բանակցությունները կարող են շարունակվել։ Միևնույն ժամանակ, նոր բանակցություններին պետք է մասնակցի նաև Ստեփանակերտը։
Ամեն դեպքում, Արցախը պետք է հավանություն տա պայմանավորվածություններին, այլապես դրանք կորցնում են իմաստը։ Այդ պատճառով Փաշինյանն արդեն հստակ հայտարարել է, որ խոսելու է միայն Հայաստանի անունից։
«ՀՀ վարչապետի հայտարարությունները պետք է նոր էջ բացեն բանակցային գործընթացում», – ասաց Հակոբյանը։
Վերջում հիշեցնենք, որ ՀՀ վարչապետի համապատասխան հայտարարություններից հետո Ադրբեջանի նախագահը մեկնեց Նախիջևան, որտեղ հայտարարեց ինքնավար հանրապետության տարածքում առկա հզոր զորամիավորումների և հեռահար հրթիռային համակարգերի տեղադրման մասին, որոնք կարող են «խոցել հակառակորդի տարածքում գտնվող ցանկացած թիրախ»։
Սրան հետևեց հայկական կողմի պատասխանն այն մասին, որ մոտ ժամանակները երկիր «Տոռ» համալիրներ են բերվելու։
Փաշինյան–Ալիև ձևաչափով հանդիպում մոտ ապագայում չի նախատեսվում, սակայն կողմերը հնարավորությունը բաց չեն թողնում սեփական ուժը միմյանց ցուցադրելու համար։
թեգերը:
«Գլխի դատարկ տեղը դուխով գրածներ». Գագիկ Սողոմոնյան ֆեյքի գործով ԱԱԾ-ն 4 մարդ է ձերբակալել
(Թարմացված է 13:58 20.02.2021)
Հանցանք կատարելու կասկածանքով Արա Սաղաթելյանը, Կարեն Բեքարյանը, Արամ Սարգսյանը, Մհեր Ավագյանը բերման են ենթարկվել ՀՀ ԱԱԾ քննչական դեպարտամենտ և ձերբակալվել:
ԵՐԵՎԱՆ, 20 փետրվարի - Sputnik. ԱԱԾ-ն տեղեկացնում է, որ չորս անձ է ձերբակալվել «Գագիկ Սողոմոնյան» ֆեյսբուքյան կեղծ էջը ստեղծելու, ռազմական դրության իրավական ռեժիմի ապահովմանը և պետական անվտանգության ապահովմանն առնչվող գործողությունները քննադատող, հերքող, դրանց արդյունավետությունը կասկածի տակ դնող, դրանք այլ կերպ արժեզրկող հրապարակումներ անելու համար, որոնցում առկա են Հայաստանի Հանրապետության և Արցախի Հանրապետության պաշտպանունակությունը և ՀՀ զինված ուժերի մարտունակությունը կասկածի տակ դնող, ՀՀ վարչապետին և մյուս բարձրաստիճան պաշտոնատար անձանց ուղղված մեղադրանքներ։
©
Sputnik / Aram Nersesyan
Ձերբակալվել են Ազգային ժողովի աշխատակազմի նախկին ղեկավար-գլխավոր քարտուղար Արա Սաղաթելյանը, ՀՀԿ-ական նախկին պատգամավոր Կարեն Բեքարյանը, նրանց ընկերներ Արամ Սարգսյանը և Մհեր Ավագյանը։
ԱԱԾ-ն գրում է, որ այս չորս անձինք «Gagik Soghomonyan» կեղծ անվան տակ արցախյան պատերազմը մեկնաբանելիս խախտել են «Հայաստանի Հանրապետությունում ռազմական դրություն հաստատելու մասին» N1586-Ն որոշման 9.1 կետի սահմանափակումները՝ վնաս պատճառելով պատերազմական իրավիճակում գտնվող անձանց, հասարակության և պետության իրավունքներին ու օրինական շահերին:
Փաշինյանը հրահանգել է ամեն ինչ անել, որ մարզերում «հանգիստ նստեն տեղները». «Փաստ»
Բացի այդ, էջով նրանք կատարել են հանրային անկարգություններ հրահրելու, անձանց խմբի նկատմամբ քաղաքական հայացքներով պայմանավորված կյանքի և առողջության համար վտանգավոր բռնություն գործադրելու սպառնալիքներ և բռնության կոչեր, ինչպես նաև հասարակության մի շերտի ազգային արժանապատվությունը նվաստացնող գնահատականներ և վիրավորանքներ, հանրության արժանապատվությունը նսեմացնող արտահայտություններ, այն է՝ ՀՀ վարչապետի համակիրներին և ընտրություններին ՀՀ ԱԺ «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավորներին կողմ քվեարկած ՀՀ քաղաքացիներին անվանելով «հպարտ նախիր», «հայոց նախիր», «խոտ արածողներ», «2,5 տարի ծափ տվող ժեխ», «բոմժեր», «իրենց էշի կամ կենդանու տեղ դրածներ», «գլխի դատարկ տեղը դուխով գրածներ»։
Դեպքի առթիվ ՀՀ ԱԱԾ քննչական դեպարտամենտում ՀՀ քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածներով հարուցված քրեական գործի շրջանակներում հանցանք կատարելու մեջ անմիջականորեն ծագած կասկածանքով Արա Սաղաթելյանը, Կարեն Բեքարյանը, Արամ Սարգսյանը, Մհեր Ավագյանը բերման են ենթարկվել ՀՀ ԱԱԾ քննչական դեպարտամենտ և ձերբակալվել:
Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում Արամ Սարգսյանի պաշտպան Բենիկ Գալստյանը ասաց, որ իր պաշտպանյալը այժմ գտնվում է ձերբակալվածների պահման վայրում։
«Համապատասխան բողոք է ներկայացվել, ժամը 14:00-ին դատարանը կայացնելու է որոշում», - ասաց Գալստյանը։
Նա նշեց, որ մյուս ձերբակալվածների պաշտպաններն էլ են բողոքարկել իրենց պաշտպանյալների ձերբակալումը։
Արտաքին աշխարհի շահը, կամ ինչո՞ւ է Հայաստանում ուշանում իշխանափոխությունը
(Թարմացված է 21:38 17.02.2021)
Վարչապետ Փաշինյանը նոյեմբերյան պարտությունից հետո կարողացավ ուշքի գալ։ Որոշ կադրային փոփոխությունների միջոցով նա կարողացավ պահպանել նաև իրեն հավատարիմ կառավարությունը։ ԵՐԵՎԱՆ, 17 փետրվարի - Sputnik, ՌԴ ԱԳՆ ՄՄՀՊԻ միջազգային հետազոտությունների ինստիտուտի առաջատար գիտաշխատող Սերգեյ Մարկեդոնով
Փետրվարյան աշխուժություն
Երևանում բողոքի նոր ակցիաներ են ազդարարվել։ Ընդդիմադիր Հայրենիքի փրկության շարժումը հայտարարել է, որ փետրվարի վերջին շաբաթ օրը կանցկացնի 2021թ․-ի առաջին զանգվածային հանրահավաքը։ Ակցիայի նախապատրաստումը տեղի է ունենում հանրապետության երկրորդ և երրորդ նախագահներ Ռոբերտ Քոչարյանի և Սերժ Սարգսյանի հրապարակային ակտիվացման ֆոնին։ Թեև այնքան էլ ճիշտ չի լինի խոսել այն մասին, որ նրանք ինչ-որ պահի ամբողջությամբ դուրս են եկել խաղից։
©
Sputnik / Asatur Yesayants
Քոչարյանն ինքը Sputnik Արմենիային տված ծավալուն հարցազրույցում այդքան կտրուկ չէր խոսում իր վերադարձի վերաբերյալ ՝ ընդգծելով, որ «վերջին երկու-երեք տարին» ինքը կրկին մեծ քաղաքականության մեջ է։ Երկրորդ նախագահի քրեական հետապնդումը, որը, բացի իրավական կողմից, նաև ակնհայտ քաղաքական ենթատեքստ ունի, Քոչարյանին քաղաքական գործիչ էր դարձնում նույնիսկ այն դեպքում, եթե հանկարծ նա որոշեր լռության ուխտ անել և սկզբունքորեն հրաժարվել ցանկացած մեկնաբանությունից։
Մինչդեռ Սերժ Սարգսյանի նախագահության տարիներին նույնպես նրա նախորդը քննադատական գնահատականներ էր տալիս Հայաստանի իշխանության աշխատանքներին և երկրի սոցիալ-տնտեսական իրավիճակին։
Իսկ եթե խոսենք Հայաստանի երրորդ նախագահի մասին, ապա նա նույնպես հայտարարություններ էր անում, նշանակալից հանդիպումներ էր անցկացնում դեռևս ներկայիս հասարակական աշխուժացումից առաջ։ Բայց այսօր, կարծես թե, գործող վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանից դժգոհողների համակարգման մակարդակն ու ինտենսիվությունն ավելի բարձր են, քան առաջ։
Ընդհանուր հարթակում փորձում են համախմբվել ոչ միայն պետության նախկին առաջնորդները, այլև Վազգեն Մանուկյանը՝ լեգենդար «Ղարաբաղ» կոմիտեի հիմնադիր հայրերից մեկը, հետխորհրդային Հայաստանի առաջին վարչապետը, ինչպես նաև Ազգային անվտանգության ծառայության նախկին ղեկավար Արթուր Վանեցյանը։ Վերջինից, եթե դատենք 2018թ․-ի դեպքերով, Քոչարյանը տեսականորեն կարող է որոշակի պահանջներ ունենալ։ Բայց այսօր այդ բոլոր կերպարները պատրաստ են համախմբվել հանուն երկրում փոփոխությունների։
Արդյո՞ք դա նշանակում է, որ հեռանկարում ընդդիմությունը շանս ունի։ Արդյո՞ք մենք կարող ենք խոսել այն մասին, որ իշխանությունները շփոթված են։ Թե՞ նման գնահատականն ընդամենը Փաշինյանի հակառակորդներին երազանքն է։ Աս հարցերին պատասխանելու համար հարկ է վերադառնալ 2020թ․-ի նոյեմբերի իրադարձություններին։ Դրանք, առանց չափազանցնելու, կարելի է դիտարկել որպես ներկայիս ներքաղաքական ճգնաժամի ելակետ։
Ղարաբաղյան օպտիկայի տարբերությունը
Հայաստանի վարչապետի համաձայնությունը հրադադարին՝ Լեռնային Ղարաբաղում տարածքային զգալի զիջումների գնով, շատերի կողմից ընկալվեց որպես դավաճանություն։ Երևանցի լրագրող Հայկ Խալաթյանը ստեղծված իրավիճակը բնութագրելու համար օգտագործեց «Հայկական Բրեստ-Լիտովսկ» փոխաբերությունը՝ նկատի ունենալով 1918 թվականին Ռուսաստանի բոլշևիկյան կառավարության և Գերմանիայի միջև կնքված կապիտուլյացիոն խաղաղ պայմանագիրը։
©
Sputnik / Asatur Yesayants
Մինչդեռ Ղարաբաղի ներկայիս հրադադարը նաև մեկ այլ պատմական զուգահեռ ունի, արդեն սեփական ազգային պատմությունից՝ Ալեքսանդրապոլի պայմանագիրը Հայաստանի Առաջին Հանրապետության և Քեմալական Թուրքիայի միջև, 1920թ․-ի դեկտեմբերի 2-ին, որը հանգեցրեց Հայաստանի նշանակալից տարածքային «նեղացմանը»։ Հարյուր տարի անց տեղի ունեցավ նույնքան մասշտաբային վերադասավորություն։
Լեռնային Ղարաբաղի նախագիծը նշանակալի չափով ինստիտուցիանալացրեց հետխորհրդային հայկական պետությունը։ Բայց այստեղ պետք է սկզբունքային կարևորության վերապահում անել։ Այդ հակամարտությունը տարբեր կերպ է ընկալվել Հայաստանի ներսում և դրա սահմաններից դուրս։ Եթե հայ քաղաքական գործչի, փորձագետի և անգամ բնակչի համար Հայաստանը, ԼՂՀ-ն և նախկին ԼՂԻՄ-ի շուրջ զբաղեցված 7 շրջանները ներկայանում էին որպես անվտանգության միասնական համալիր, ապա Ռուսաստանում, ինչպես նաև Արևմուտքի՝ էթնոքաղաքական հակամարտության կարգավորման մեջ ներգրավված երկրներում, դրանք երեք տարբեր սուբստանցիաներ էին, որոնք պահանջում էին տարբեր քաղաքական-դիվանագիտական գործիքներ։
Սա հասկանալու դեպքում շատ ավելի հեշտ է բացատրել, թե ինչու է Մոսկվան 2020թ․-ի նոյեմբերից հետո խոսում Ղարաբաղի վերջնական չորոշված կարգավիճակի մասին, բայց միաժամանակ դրանից առաջ բազմիցս հայտարարել էր հայկական կողմից զիջումների անհրաժեշտությունից (խոսքը նախկին ԼՂԻՄ-ի շուրջ 7 շրջանների մասին է)։ Նաև ավելի պարզ է դառնում ռուս խաղաղապահների հայտնվելը Ղարաբաղում, ինչը դե ֆակտո կանխեց 1995թ․-ի «սերբա-ուկրաինական» սցենարի կրկնությունը։
2020-ի արդյունքները․ ինչպես Ղարաբաղը Կովկասը վերադարձրեց լրահոսի առաջին հորիզոնական
Հայաստանում, սակայն, միանգամայն այլ դիտանկյուն է։ Այդ պատճառով էր 2020թ․-ի նոյեմբերին այդ երկրի կառավարությունը բախվեց բողոքի զանգվածային ցույցերի։ Եթե չլիներ ղարաբաղյան ամպրոպը, ամենայն հավանականությամբ նման սցենարը լուրջ շանսեր չէր ունենա պարզապես այն պատճառով, որ իր իշխանության երկուսուկես տարիների ընթացքում Նիկոլ Փաշինյանը հիմնավորապես մաքրել էր քաղաքական դաշտը։ Նրա մի շարք ընդդիմախոսների դեմ քրեական գործեր են բացվել, իսկ իշխանության բոլոր ճյուղերը, ինչպես նաև ԼՂՀ ղեկավարությունը քայլ առ քայլ անցան վարչապետի և նրա կողմնակիցների վերահսկողության տակ։ Բայց Ղարաբաղում ռազմական պարտությունը (և անգամ ոչ այնքան բուն պարտությունը, որքան հրադադարի պայմանները) վճռեցին նոր օրակարգը։
Անցյալի և ապագայի միջև
Սակայն այդ ժամանակից արդեն երեք ամիս է անցել։ Իսկ իշխանությանը հաջողվել է տեղում մնալ, չնայած բուռն կանխատեսումներին այն մասին, որ ղարաբաղյան ուղղությամբ «հանձնվելուց» հետո Փաշինյանն իր աթոռին նույնիսկ մի քանի օր չի մնա։ Ուրեմն, ի՞նչ տեղի ունեցավ, որ դա չհանգեցրեց իշխանության անհապաղ փոփոխությանը։
Նախևառաջ, վաչապետին հաջողվեց պահպանել մեծամասնությունը Ազգային ժողովում, չնայած Լեռնային Ղարաբաղում կրակի դադարեցման փաստաթղթի ստորագրումից հետո եղան դեպքեր, երբ իշխանական դաշինքի անդամ պատգամավորները վայր դրեցին մանդատները։ Միաժամանակ վարչապետն ինքը, նոյեմբերյան պարտությունից հետո որոշակի ցնցում ապրելուց հետո, կարողացավ ուշքի գալ։ Եվ անգամ դադարեց գործել բացառապես արձագանքման շրջանակներում։ Որոշ կադրային փոփոխությունների միջոցով նա կարողացավ պահպանել իրեն հավատարիմ կառավարությունը։
Այնուհետև, ամանորյա տոների նախօրեին՝ 2020թ․-ի դեկտեմբերի 25-ին, Փաշինյանը հայտարարեց, որ «կառչած չէ վարչապետական աթոռից», բայց և «չի կարող անփութորեն վերաբերվել կառավարությանը, վարչապետի պաշտոնին, որն իրեն տվել է ժողովուրդը»։ Նա նաև նշեց «բոլոր հարցերի պատասխանը ստանալու միակ միջոցը»․ անցկացնել արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ։ Այս տարբերակն էր բարձրաձայնում նաև ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանը։
Թվում էր՝ կարող է հիմք հայտնվել արտահերթ ընտրարշավի համար։ Հասկանալի է, որ իշխանություններին այդ միտքը չէր հիացնում, նրանք դրան ավելի շուտ հարկադրված էին արձագանքում։ Բայց պարզվեց, որ ընդդիմությունը ևս (ինչպես ներխորհրդարանական, այնպես էլ ԱԺ-ում մանդատ չունեցող) պատրաստ չէ ներքաշվել նախընտրական մրցավազքի մեջ։
©
Photo : provided by press office of Robert Kocharyan
Ընդդիմադիրներն իրավիճակը հետևյալ կերպ են տեսնում․ Փաշինյանի հրաժարականը, ժամանակավոր կառավարության ձևավորում և միայն որպես երրորդ փուլ՝ ընտրություններ։ Իշխանության ընդդիմախոսները պատճառաբանություններ ունեն։ Չէ՞ որ եթե ընտրությունները գործող իշխանությունն անցկացնի, այն անխուսափելիորեն առավելություն կստանա. վարչական ռեսուրսը ոչ ոք չի չեղարկել։ Բայց արդյունքում երկու մինուսը մեկ պլյուս տվեցին։ Եվ այն կառավարության և անձամբ Փաշինյանի օգտին ստացվեց։
Ներկայիս իշխող կոնֆիգուրացիայում ոչ ոք արտահերթ ընտրություններ չէր ուզում (թեև վարչապետն առաջարկում էր առարկայական քննարկում անցկացնել այդ հարցի շուրջ)։ Արդյունքում՝ դրանք չեն լինի։ Փետրվարի 7-ին իշխանական «Իմ քայլը» խմբակցությունը խորհրդարանում հանդիպում անցկացրեց վարչապետի հետ։ Բանակցությունների հիմնական եզրակացությունը` արտահերթ ընտրությունները հանրության շրջանում պահանջարկ չունեն։
Ընդդիմությունը դրա հետ ոչինչ անել չի կարող։ Հակառակը, այն փորձում է նախաձեռնությունն իր ձեռքը վերցնել։ Վազգեն Մանուկյանի ընդդիմադիր արշավն առաջին պլան բերելը, ինչպես երևում է, չտվեց այն արդյունքը, որի հույսն ունեին Փաշինյանի քննադատները։ Ինչպես այս հոդվածի հեղինակին ասաց մի հայտնի երևանցի լրագրող՝ «եթե նախկին վարչապետը նույնիսկ քաղաքական ծանր քաշային է, միևնույնն է` նախկին է»։
Ամեն թփի տակ խաղաղապահ չկա. որքանո՞վ էր լուրջ դեկտեմբերյան սրացումն Արցախում
Շատ երիտասարդ հայերի համար «Ղարաբաղ» կոմիտեն և 1988թ․-ի իրադարձություններն այլևս հաջողության և առաջընթացի հոմանիշ չեն։ Բացի այդ, հարկավոր են թե՛ նոր դեմքեր, թե՛ նոր գաղափարներ։ Առավել ևս, որ հայ հանրության մեջ կա այն գիտակցումը, որ չնայած Փաշինյանի և գործող կառավարության բոլոր բացթողումներին ու սխալներին, անցյալի լեգենդները (առանց որևէ հեգնանքի) ներկայիս աշխարհաքաղաքական ստատուս քվոն կոտրելու ռեսուրս չունեն։ Ինչպիսի բրեստ-լիտովսկյան կամ ալեքսանդրոպոլյան համ էլ որ այն ունենա։
©
Sputnik / Дмитрий Астахов
Այսօրվա դրությամբ Հայաստանում արտահերթ ընտրությունների հարցում շահագրգռված չեն նաև արտաքին աշխարհում։
Այսպես, Վլադիմիր Պուտինը մի քանի անգամ արտահայտվել է այն մասին, որ Փաշինյանի պոպուլիստական քննադատությունը «հայրենասիրական դիրքերից» չի օգնելու ո՛չ ղարաբաղյան կարգավորմանը, ո՛չ Կովկասի ընդհանուր իրավիճակին, ո՛չ էլ Հայաստանի ներքաղաքական իրավիճակին։
Այսպիսով, մենք տեսնում ենք, որ վարչապետը ուշքի է եկել ներքաղաքական ցնցումների առաջին շոկից։ Նրա կարգավիճակը չի կարելի հաստատուն համարել, իսկ առջևում հարյուրավոր հարցեր են` սկսած Ադրբեջանի հետ սահմանազատմամբ և վերջացրած սանիտարա-համաճարակաբանական իրավիճակով, տնտեսությամբ և անգամ ռազմական դրության ռեժիմով, որը չի չեղարկվել՝ չնայած հրադադարին։
Նիկոլ Փաշինյանը հեռախոսազրույց է ունեցել Վլադիմիր Պուտինի հետ. քննարկվել է գերիների հարցը
Սակայն ներքաղաքական ռազմաճակատում նա առայժմ հաղթում է հակառակորդներին։ Հայաստանում մի քանի ամիս տևած բողոքների ակտիվությունը ցույց տվեց, որ գործող վարչապետի իրական այլընտրանքի դեֆիցիտ կա։ Եվ ռազմական դրությունն էլ նոկաուտի էֆեկտ չունի։
Վարչապետին քննադատողները պետք է հասկանան․ միայն անցյալին հղումներ անելով` ապագան անհնար է շահել։
Հեղինակի կարծիքը կարող է չհամընկնել խմբագրության կարծիքի հետ։
Պատերազմից հետո մեր անվտանգային համակարգն ու բանակը ինքնահոսի են մատնվել. Վրթանեսյան
(Թարմացված է 15:30 05.03.2021)
Ռազմական փորձագետ, «Ռազմինֆո» կայքի համակարգող Կարեն Վրթանեսյանը Sputnik Արմենիայի եթերում անդրադարձել է թուրք–ադրբեջանական հերթական զորավարժություններին, ինչպես նաև հայկական բանակի վերականգնման խնդրին։ Վրթանեսյան. «Պատերազմից հետո մեր անվտանգային համակարգն ու բանակը թողնվեցին ինքնահոսի»
Կարեն Վրթանեսյանի դիտարկմամբ` իրականում Ադրբեջանը 44-օրյա պատերազմից հետո որևէ կերպ չի դադարեցրել ռազմաշունչ հռետորաբանությունը, շատ արագ համալրում է ռազմական կորուստները, գնում է նոր սպառազինություն, վերախմբավորում է զինված ուժերը։ Ըստ նրա` ակնհայտ է, որ Ադրբեջանը չի համարում պատերազմն ավարտված և պատրաստվում է հաջորդ լայնածավալ ռազմական գործողություններին։
«Ընդհանրապես մեր անվտանգության ամբողջ համակարգը կաթվածահար վիճակում է։ Այնպիսի տպավորություն է, որ ՊՆ–ի ու ԱԱԾ–ի լրատվական բաժիններն ավելի շատ Ադրբեջանի շահերն են պաշտպանում, քան Հայաստանի քաղաքացիների։ Մանավանդ բանակի և Նիկոլ Փաշինյանի միջև վերջին կոնֆլիկտը միանշանակորեն լավ չէ ընդհանուր անվտանգության համատեքստում։ Այն, ինչ կատարվում է պատերազմից հետո, պետք է ընթանար բոլորովին այլ ճանապարհով։ Նույնիսկ մի կողմ թողնելով այն հարցը, որ երկիրը պարտության տարած թիմը պետք է հրաժարական տար, մենք շատ արագ պետք է զբաղվեինք մեր բանակի վերազինմամբ, կորուստների վերականգնմամբ, նորությունների մշակմամբ»,– նշեց ռազմական փորձագետը։
Վրթանեսյանի կարծիքով` պատերազմից հետո մեր անվտանգային համակարգն ու բանակը թողնվեցին ինքնահոսի` դրանից բխող բոլոր ռիսկերով։
Անդրադառնալով ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի տեսակետին, որ բանակի վերականգնման համար անհրաժեշտ կլինի 3 միլիարդ դոլար, Վրթանեսյանն ընդգծեց, որ իրենց թիմի ու նախկին նախագահի հաշվարկները գրեթե նույնն են, և այդ գումարն անհրաժեշտ է մեր զինված ուժերը գոնե մինչպատերազմյան վիճակի բերելու համար։
«Բայց հաշվի առնենք, որ նաև շատ մեծ քանակով ռազմական ենթակառուցվածքներ են ոչնչացվել կամ հանձնվել թշնամուն` սկսած զորամասերից, վերջացրած դիրքերով։ Պետք է նորից իրականացվեն ամրաշինական աշխատանքներ, կառուցվեն ճանապարհներ, իսկ որոշ տեղերում ենթակառուցվածքները պետք է հիմնվեն զրոյից»,– նշեց ռաազմական փորձագետը։
Շուշիում ադրբեջանցի վանդալները պղծել են Հովհաննես Թևոսյանի կիսանդրին. տեսանյութ
Վրթանեսյանի խոսքով` վերջին պատերազմը ցույց տվեց, որ պետք է շատ արագ զարգացնել բանակը` այդ ուղղությամբ կատարելով անհրաժեշտ գնումներ, մասնավորապես՝ պետք է ձեռք բերել ԱԹՍ–ներ։ Ըստ նրա` մեզ պետք են ավելի մեծ գումարներ, որպեսզի փորձենք ոչ միայն բալանսի բերել բանակը, այլև որոշակի գերակայություն ապահովել։