Իսրայելը հաճոյանում է Հայաստանին. պատրա՞ստ է արդյոք Թել Ավիվը դաս տալ Էրդողանին
(Թարմացված է 12:39 18.12.2017)
Այն realpolitik–ը (իրական քաղաքականություն), որի վրա ընդունված է հիմնվել Արևմուտքում` այս կամ այն երկրի հետ հարաբերությունները կարգավորելիս, ժամանակին պատճառ դարձավ, որպեսզի Իսրայելը ոչ միայն չընդուներ, այլև անկեղծորեն ժխտեր Օսմանյան կայսրությունում իրականացրած Հայոց ցեղասպանության փաստը։ Սակայն քաղաքականության մեջ իրողությունները փոխվում են։Արման Վանեսքեհյան, Sputnik Արմենիայի քաղաքական վերլուծաբան։
Ինչ՞ից էր վախենում Իսրայելն իր գոյության ամբողջ 70 տարիների ընթացքում
Իրականում ամեն ինչ այդքան էլ հարթ չէ հրեաների կողմից 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանությունը չճանաչելու պատմության մեջ։ Իբրև թե, ամբողջ աշխարհի հրեական սփյուռքը, ինչպես նաև Իսրայելի պաշտոնական ԱԳՆ–ն մերժում են Օսմանյան կայսրությունում տեղի ունեցած հարյուր տարվա վաղեմության իրադարձությունները, պարզապես, որպեսզի իրենց վերապահեն ժամանակակից մարդկության պատմության մեջ ցեղասպանության առաջին զոհի դերը։
Տրամաբանություն այս ամենում չկա միայն այն պատճառով, որ ցեղասպանության զոհ լինելն ամենևին էլ սխրագործություն չէ։ Դա նվաստացման և վիրավորված լինելու զգացողությունն է, որը ազգին ուղեկցում է առնվազն մի քանի սերունդների ընթացքում։ Եվ հպարտանալ նրանով, որ հենց քո ազգի քույրերն ու եղբայրներն են դարձել պետական քաղաքականության վայրագության առաջինը զոհը, անհնար է։
©
AFP 2020 / PIERRE VERDY
Համոզված եմ, որ հրեա ժողովուրդը, խելացի և իմաստուն լինելով, այսքան պարզունակ մտածել չի կարող։
Սակայն փաստը մնում է փաստ` Օսմանյան կայսրությունում տեղի ունեցած Հայոց ցեղասպանությունը, որը, որպես իրողություն ընդունվել է մարդկության քաղաքակրթությունը գլխավորող մի շարք երկրների կողմից, Իսրայելի կողմից մինչ օրս մերժվում է գրեթե բոլոր մակարդակներում։ Սկսած ամբողջ աշխարհով մեկ սփռված սփյուռքից և վերջացրած Թել Ավիվով։
Իսրայելական հասարակության կողմից պոռթկումներ երբեմն լինում էին։ Երբեմն, գիտնականների (հրեա պատմաբաններ) առանձին խմբեր հանդես են գալիս Իսրայելին ուղղված պահանջով` 1915 թվականի դեպքերը պաշտոնական մակարդակում հենց Ցեղասպանություն որակելու։
2000 թվականին, օրինակ, The New York Times–ն ու The Jerusalem Post–ը Հոլոքոստն ուսումնասիրած 126 գիտնական հայտարարություն էին հրապարակել, որում միանշանակ պնդում էին`Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին իրականացրածը Հայոց ցեղասպանություն է։
Գիտական շրջաններում նման հայտարարությունները երբեք անհետք չեն մնում։ Չէ՞ որ հասարակությունը, հատկապես այն, որը իր վրա զգացել է նման ողբերգության ամբողջ ծանրությունը, չարձագանքել չի կարող։
Բացի այդ, ռուսախոս իսրայելցիների շարքում անցկացրած հարցման (անցկացվել էր նախկին Խորհրդային Միությունից տեղափոխվածների շարքում) արդյունքում հարցվածների 90 տոկոսն ասել է, որ Օսմանյան կայսրության դեպքերը հենց Ցեղասպանություն էին։
Ինչպես էր Թուրքիան ցանկանում իսլամական աշխարհի առաջնորդ դառնալ, և ինչպես կարձագանքի դրան Իսրայելը
Նման հասարակական տրամադրությունների դեմ պաշտոնական Թել Ավիվը ստիպված էր պայքարել ժամանակակից Իսրայելի գոյության ողջ ընթացքում։ Բոլոր 70 տարիների։ Ինչո՞ւ է պայքարել։ Սա արդեն հենց այն գլոբալ ժամանակակից «realpolitik»–ի ոլորտից է, որի մասին խոսվեց սկզբում։
©
AP Photo / Burhan Ozbilici
Պետք չէ մոռանալ, թե ինչ պայմաններում էր ստեղծվել ու զարգացել Իսրայել պետությունը։ Որքանով էին լուրջ այդ երկրում որոշ բաներ և՛ այն ժամանակ` XX դարերի կեսերին, և՛ այսօր` կախված հարևանների հետ փոխհարաբերություններից։
Եվ, առաջին հերթին, Թուրքիայի հետ փոխհարաբերություններից, որը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Արևմուտքի կողմից հարավային մասերում «նշանակվել էր» Խորհրդային Միության ազդեցության ընդլայնման հիմնական խոչընդոտող։
Այն ժամանակ` 50-ականների սկզբին, արևմտյան երկրները (և առաջին հերթին ԱՄՆ–ն) ուժերի ներածին չափ «հաճոյանում էին» Թուրքիային։ Մատակարարում ամենաբարձր տեխնոլոգիական սպառազինությունը, ՆԱՏՕ–ի կազմում երկրորդ (ամերիկացիներից հետ) ամենահզոր բանակ էին «նշանակում»։
Միջազգային ասպարեզում Իսրայելի համար Թուրքիայի վարքագծից շատ բան էր կախված։ Բավական է միայն հիշել, որ սառը պատերազմի տարիներին, «Խորհրդային Միությունից հրեաների դուրս գալուց» հետո, հենց թուրքերը փախստականներին փրկության «միջանցքով ապահովեցին»։
Ինքը` Թուրքիան էլ ամբողջ ընթացքում, ինչպես ասում են, շատ էր վախենում (և հիմա էլ վախենում է) հենց իսրայելական քաղաքական իսթեբլիշմենթում Հայոց ցեղասպանության մասին հարցի բարձրացումից։ Եվ այդ պատճառով հրեական պետության վրա անասելի ճնշում էր գործադրում Օսմանյան կայսրությունում իրականացրած ցեղասպանության հարցում։
70 տարվա ընթացքում Անկարայից Թել Ավիվ ուղարկած բողոքի բանաձևերի և զայրացած հեռագրերի քանակը տասնյակներով ու հարյուրներով է հաշվվում։ Նույնիսկ ցեղասպանության մասին ֆիլմերին և իսրայելցիների կողմից անցկացրած Ցեղասպանություն/Հոլոքոստ թեմային առնչվող գիտական, պատմական կոնգրեսներին վերաբերողներ կան։
Իսկ Իսրայելը (գլոբալ քաղաքական տեսանկյունից) չէր կարող վիճաբանության մեջ մտնել մի երկրի հետ, որը մեծ ժայռի նման կարծես «կախվել» է հրեական բնակավայրերի վրա։ Բավական է միայն նայել այս տարածաշրջանի քաղաքական քարտեզին, և շատ բան պարզ կդառնա։
Ադրբեջանը «ավագ եղբոր» դրեյֆում է
Հետո, երբ Խորհրդային Միությունը վերացավ, նոր իրողություններ ի հայտ եկան։ Դրանցից մեկը Հարավային Կովկասում Ադրբեջան պետության գոյությունն էր, որին, ըստ իսրայելացի քաղաքական գործիչների ու դիվանագետների, դաշնակցի լուրջ դեր է վերապահված մշտական թշնամուն` Իրանին, դիմակայելու հարցում։
Այդ պատճառով էլ իսրայեալցիները ավելի քան բարիդրացիական հարաբերություններ էին հաստատում ադրբեջանցիների հետ (թեև այդ երկու երկրները հարևաններ չեն` նրանց ավելի քան 2 հազար կմ է բաժանում)։ Այդ պատճառով էլ մինչ օրս Բաքվին Թել Ավիվը վաճառում է ամենաբարձր տեխնոլոգիական զենքը` ներառյալ հայտնի այն «Երկաթե գմբեթ» հակահրթիռային համակարգը, որը 4 մլրդ դոլար արժե։
Բացի այդ տեխնոլոգիական առումով ամենազարգացած մարտական դրոները` ԱԹՍ–ները, որոնք արտադրում է Իսրայելը, նույնպես վերջերս սկսեցին ադրբեջանական բանակի սպառազինությունը համալրել լուրջ հոսքով։
Ճիշտ է` հանկարծ պարզվում է, որ այդ նույն «Գմբեթը» ռուսական արտադրության «Իսկանդերներից» ամենևին էլ չի պաշտպանում, իսկ ընկերությունը, որը վաճառում է այդ ԱԹՍ–ները, մութ գործարքների մեջ է խրվել` կապված Իսրայելի հետ որևէ առնչություն չունեցող դիմակայման գոտում իր արտադրանքը կիրառելու հետ։
Սակայն գործարքն այդ արդեն ձախողվել է։ Եվ հարցն այդքան էլ փողը չէ, որը Ադրբեջանն ունի և կարողանում է ծախսել զենք գնելու համար. Կասպից ծովում դեռ նավթ ու գազ կա։ Հարցը քաղաքական այն կծիկում է, որը Իսրայելին դեռ պետք է Հարավային Կովկասում, Իրանի հյուսիսային սահմաններին։
Եվ Ադրբեջանը նույնքան կատաղի ուժով, ինչպես և «ավագ եղբայր» Թուրքիան, պայքարում է Օսմանյան կայսրությունում իրականացրած Հայոց ցեղասպանությունը համաշխարհային հանրության կողմից ճանաչելու դեմ։
Արդյոք շանս կա՞, որ ստեղծված իրավիճակում իսրայելական Քնեսեթը կճանաչի Ցեղասպանությունը։
Ինչպես ժամանակին ասում էր հին հունական փիլիսոփա Հերակլիտը. «Ամեն ինչ փոխվում է, ամեն ինչ հոսում է»։ Թուրքիայի հետ Իսրայելի հարաբերությունները ևս կարող են մեկ ակնթարթում փոխվել 180 աստիճանով։
Եվ պատճառը կարող է լինել ոչ այլ մեկը, քան ԱՄՆ–ի նախագահը, որը հայտարարել էր, թե իր երկիրը այսուհետ Իսրայելի մայրաքաղաք է համարելու Երուսաղեմը։
Մեծ քաղաքական իրարանցումը, որը կարող էր առաջանալ ամերիկացիների նման հայտարարությունից հետո, հեշտությամբ կարելի էր կանխատեսել։ Ճիշտ նույնքան, որքան և Թուրքիայի ղեկավարությունը կպահանջի օգտվել այդ առիթից` մուսուլմանական աշխարհում գաղափարական առաջնորդի դեր ստանձնելու համար։
Եվ այն, որ Ստամբուլում անցկացրած իսլամական գագաթնաժողովում արված հայտարարությունները Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ Իսրայելի հարաբերությունները նոր մակարդակի կհանեն (ոչ բարիդրացիական), նույնպես կարելի էր կանխատեսել։
©
Photo : Public domain
Թուրքիայի նախագահ Էրդողանը բորբոքված իր խոսքում Իսրայելն ահաբեկչական, «ռեպրեսիվ», օկուպանտ պետություն է անվանում։ Մեղադրում է իսրայելցիներին Պաղեստինում բողոքի ցույց անցկացնողների դեմ ոչ համաչափ ուժ կիրառելու մեջ։ Ինչը և կրկնում է Ադրբեջանի առաջնորդ Ալիևը։
Բավական նուրբ իրավիճակ երկուսի համար էլ, քանի որ նման մեղադրանքները և Երուսաղեմը Իսրայելի մայրաքաղաք չճանաչելը (առավել ևս այն Պաղեստինի մայրաքաղաք ճանաչելը) լուրջ հարված է հրեական պետության քաղաքական դաշտին։
Եվ արդյոք այդ ամենից հետո արժե՞ զարմանալ, որ մի քանի օր անց հայտնի հրեա քաղաքագետ Ավիգդոր Էսքինը հայտարարում է, որ ժամանակն է, որպեսզի Հայաստանն ու Իսրայելը լիարժեք դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատեն։ Եվ որ իսրայելական ընդդիմադիր «Էշ Ատիդ» կուսակցության առաջնորդ Յաիր Լապիդը, ինչպես հայտնում է Times of Israel–ը, հայտարարություն է անում, որ նրա կուսակցությունը մոտ ապագայում Քնեսեթին կառաջարկի Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչելու մասին օրինագիծը։
Թե ինչպես հետագայում կզարգանա իրավիճակը, կարող ենք միայն կռահել։ Արդյո՞ք Իսրայելը կգնա նրան, որ էլ ավելի զայրացնի Թուրքիային (ինչից այսքան ժամանակ խուսափում էր), և արդյոք Քնեսեթը կընդունի 1915 թվականի Ցեղասպանության մասին օրենքը։ Թե ամեն դեպքում Թել Ավիվում կգերադասեն չշտապել։
Հաշվի առնելով տարածաշրջանում ստեղծված քաղաքական լարվածությունը, առաջինը բացառել չի կարելի։
«Գլխի դատարկ տեղը դուխով գրածներ». Գագիկ Սողոմոնյան ֆեյքի գործով ԱԱԾ-ն 4 մարդ է ձերբակալել
(Թարմացված է 13:58 20.02.2021)
Հանցանք կատարելու կասկածանքով Արա Սաղաթելյանը, Կարեն Բեքարյանը, Արամ Սարգսյանը, Մհեր Ավագյանը բերման են ենթարկվել ՀՀ ԱԱԾ քննչական դեպարտամենտ և ձերբակալվել:
ԵՐԵՎԱՆ, 20 փետրվարի - Sputnik. ԱԱԾ-ն տեղեկացնում է, որ չորս անձ է ձերբակալվել «Գագիկ Սողոմոնյան» ֆեյսբուքյան կեղծ էջը ստեղծելու, ռազմական դրության իրավական ռեժիմի ապահովմանը և պետական անվտանգության ապահովմանն առնչվող գործողությունները քննադատող, հերքող, դրանց արդյունավետությունը կասկածի տակ դնող, դրանք այլ կերպ արժեզրկող հրապարակումներ անելու համար, որոնցում առկա են Հայաստանի Հանրապետության և Արցախի Հանրապետության պաշտպանունակությունը և ՀՀ զինված ուժերի մարտունակությունը կասկածի տակ դնող, ՀՀ վարչապետին և մյուս բարձրաստիճան պաշտոնատար անձանց ուղղված մեղադրանքներ։
©
Sputnik / Aram Nersesyan
Ձերբակալվել են Ազգային ժողովի աշխատակազմի նախկին ղեկավար-գլխավոր քարտուղար Արա Սաղաթելյանը, ՀՀԿ-ական նախկին պատգամավոր Կարեն Բեքարյանը, նրանց ընկերներ Արամ Սարգսյանը և Մհեր Ավագյանը։
ԱԱԾ-ն գրում է, որ այս չորս անձինք «Gagik Soghomonyan» կեղծ անվան տակ արցախյան պատերազմը մեկնաբանելիս խախտել են «Հայաստանի Հանրապետությունում ռազմական դրություն հաստատելու մասին» N1586-Ն որոշման 9.1 կետի սահմանափակումները՝ վնաս պատճառելով պատերազմական իրավիճակում գտնվող անձանց, հասարակության և պետության իրավունքներին ու օրինական շահերին:
Փաշինյանը հրահանգել է ամեն ինչ անել, որ մարզերում «հանգիստ նստեն տեղները». «Փաստ»
Բացի այդ, էջով նրանք կատարել են հանրային անկարգություններ հրահրելու, անձանց խմբի նկատմամբ քաղաքական հայացքներով պայմանավորված կյանքի և առողջության համար վտանգավոր բռնություն գործադրելու սպառնալիքներ և բռնության կոչեր, ինչպես նաև հասարակության մի շերտի ազգային արժանապատվությունը նվաստացնող գնահատականներ և վիրավորանքներ, հանրության արժանապատվությունը նսեմացնող արտահայտություններ, այն է՝ ՀՀ վարչապետի համակիրներին և ընտրություններին ՀՀ ԱԺ «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավորներին կողմ քվեարկած ՀՀ քաղաքացիներին անվանելով «հպարտ նախիր», «հայոց նախիր», «խոտ արածողներ», «2,5 տարի ծափ տվող ժեխ», «բոմժեր», «իրենց էշի կամ կենդանու տեղ դրածներ», «գլխի դատարկ տեղը դուխով գրածներ»։
Դեպքի առթիվ ՀՀ ԱԱԾ քննչական դեպարտամենտում ՀՀ քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածներով հարուցված քրեական գործի շրջանակներում հանցանք կատարելու մեջ անմիջականորեն ծագած կասկածանքով Արա Սաղաթելյանը, Կարեն Բեքարյանը, Արամ Սարգսյանը, Մհեր Ավագյանը բերման են ենթարկվել ՀՀ ԱԱԾ քննչական դեպարտամենտ և ձերբակալվել:
Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում Արամ Սարգսյանի պաշտպան Բենիկ Գալստյանը ասաց, որ իր պաշտպանյալը այժմ գտնվում է ձերբակալվածների պահման վայրում։
«Համապատասխան բողոք է ներկայացվել, ժամը 14:00-ին դատարանը կայացնելու է որոշում», - ասաց Գալստյանը։
Նա նշեց, որ մյուս ձերբակալվածների պաշտպաններն էլ են բողոքարկել իրենց պաշտպանյալների ձերբակալումը։
Արտաքին աշխարհի շահը, կամ ինչո՞ւ է Հայաստանում ուշանում իշխանափոխությունը
(Թարմացված է 21:38 17.02.2021)
Վարչապետ Փաշինյանը նոյեմբերյան պարտությունից հետո կարողացավ ուշքի գալ։ Որոշ կադրային փոփոխությունների միջոցով նա կարողացավ պահպանել նաև իրեն հավատարիմ կառավարությունը։ ԵՐԵՎԱՆ, 17 փետրվարի - Sputnik, ՌԴ ԱԳՆ ՄՄՀՊԻ միջազգային հետազոտությունների ինստիտուտի առաջատար գիտաշխատող Սերգեյ Մարկեդոնով
Փետրվարյան աշխուժություն
Երևանում բողոքի նոր ակցիաներ են ազդարարվել։ Ընդդիմադիր Հայրենիքի փրկության շարժումը հայտարարել է, որ փետրվարի վերջին շաբաթ օրը կանցկացնի 2021թ․-ի առաջին զանգվածային հանրահավաքը։ Ակցիայի նախապատրաստումը տեղի է ունենում հանրապետության երկրորդ և երրորդ նախագահներ Ռոբերտ Քոչարյանի և Սերժ Սարգսյանի հրապարակային ակտիվացման ֆոնին։ Թեև այնքան էլ ճիշտ չի լինի խոսել այն մասին, որ նրանք ինչ-որ պահի ամբողջությամբ դուրս են եկել խաղից։
©
Sputnik / Asatur Yesayants
Քոչարյանն ինքը Sputnik Արմենիային տված ծավալուն հարցազրույցում այդքան կտրուկ չէր խոսում իր վերադարձի վերաբերյալ ՝ ընդգծելով, որ «վերջին երկու-երեք տարին» ինքը կրկին մեծ քաղաքականության մեջ է։ Երկրորդ նախագահի քրեական հետապնդումը, որը, բացի իրավական կողմից, նաև ակնհայտ քաղաքական ենթատեքստ ունի, Քոչարյանին քաղաքական գործիչ էր դարձնում նույնիսկ այն դեպքում, եթե հանկարծ նա որոշեր լռության ուխտ անել և սկզբունքորեն հրաժարվել ցանկացած մեկնաբանությունից։
Մինչդեռ Սերժ Սարգսյանի նախագահության տարիներին նույնպես նրա նախորդը քննադատական գնահատականներ էր տալիս Հայաստանի իշխանության աշխատանքներին և երկրի սոցիալ-տնտեսական իրավիճակին։
Իսկ եթե խոսենք Հայաստանի երրորդ նախագահի մասին, ապա նա նույնպես հայտարարություններ էր անում, նշանակալից հանդիպումներ էր անցկացնում դեռևս ներկայիս հասարակական աշխուժացումից առաջ։ Բայց այսօր, կարծես թե, գործող վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանից դժգոհողների համակարգման մակարդակն ու ինտենսիվությունն ավելի բարձր են, քան առաջ։
Ընդհանուր հարթակում փորձում են համախմբվել ոչ միայն պետության նախկին առաջնորդները, այլև Վազգեն Մանուկյանը՝ լեգենդար «Ղարաբաղ» կոմիտեի հիմնադիր հայրերից մեկը, հետխորհրդային Հայաստանի առաջին վարչապետը, ինչպես նաև Ազգային անվտանգության ծառայության նախկին ղեկավար Արթուր Վանեցյանը։ Վերջինից, եթե դատենք 2018թ․-ի դեպքերով, Քոչարյանը տեսականորեն կարող է որոշակի պահանջներ ունենալ։ Բայց այսօր այդ բոլոր կերպարները պատրաստ են համախմբվել հանուն երկրում փոփոխությունների։
Արդյո՞ք դա նշանակում է, որ հեռանկարում ընդդիմությունը շանս ունի։ Արդյո՞ք մենք կարող ենք խոսել այն մասին, որ իշխանությունները շփոթված են։ Թե՞ նման գնահատականն ընդամենը Փաշինյանի հակառակորդներին երազանքն է։ Աս հարցերին պատասխանելու համար հարկ է վերադառնալ 2020թ․-ի նոյեմբերի իրադարձություններին։ Դրանք, առանց չափազանցնելու, կարելի է դիտարկել որպես ներկայիս ներքաղաքական ճգնաժամի ելակետ։
Ղարաբաղյան օպտիկայի տարբերությունը
Հայաստանի վարչապետի համաձայնությունը հրադադարին՝ Լեռնային Ղարաբաղում տարածքային զգալի զիջումների գնով, շատերի կողմից ընկալվեց որպես դավաճանություն։ Երևանցի լրագրող Հայկ Խալաթյանը ստեղծված իրավիճակը բնութագրելու համար օգտագործեց «Հայկական Բրեստ-Լիտովսկ» փոխաբերությունը՝ նկատի ունենալով 1918 թվականին Ռուսաստանի բոլշևիկյան կառավարության և Գերմանիայի միջև կնքված կապիտուլյացիոն խաղաղ պայմանագիրը։
©
Sputnik / Asatur Yesayants
Մինչդեռ Ղարաբաղի ներկայիս հրադադարը նաև մեկ այլ պատմական զուգահեռ ունի, արդեն սեփական ազգային պատմությունից՝ Ալեքսանդրապոլի պայմանագիրը Հայաստանի Առաջին Հանրապետության և Քեմալական Թուրքիայի միջև, 1920թ․-ի դեկտեմբերի 2-ին, որը հանգեցրեց Հայաստանի նշանակալից տարածքային «նեղացմանը»։ Հարյուր տարի անց տեղի ունեցավ նույնքան մասշտաբային վերադասավորություն։
Լեռնային Ղարաբաղի նախագիծը նշանակալի չափով ինստիտուցիանալացրեց հետխորհրդային հայկական պետությունը։ Բայց այստեղ պետք է սկզբունքային կարևորության վերապահում անել։ Այդ հակամարտությունը տարբեր կերպ է ընկալվել Հայաստանի ներսում և դրա սահմաններից դուրս։ Եթե հայ քաղաքական գործչի, փորձագետի և անգամ բնակչի համար Հայաստանը, ԼՂՀ-ն և նախկին ԼՂԻՄ-ի շուրջ զբաղեցված 7 շրջանները ներկայանում էին որպես անվտանգության միասնական համալիր, ապա Ռուսաստանում, ինչպես նաև Արևմուտքի՝ էթնոքաղաքական հակամարտության կարգավորման մեջ ներգրավված երկրներում, դրանք երեք տարբեր սուբստանցիաներ էին, որոնք պահանջում էին տարբեր քաղաքական-դիվանագիտական գործիքներ։
Սա հասկանալու դեպքում շատ ավելի հեշտ է բացատրել, թե ինչու է Մոսկվան 2020թ․-ի նոյեմբերից հետո խոսում Ղարաբաղի վերջնական չորոշված կարգավիճակի մասին, բայց միաժամանակ դրանից առաջ բազմիցս հայտարարել էր հայկական կողմից զիջումների անհրաժեշտությունից (խոսքը նախկին ԼՂԻՄ-ի շուրջ 7 շրջանների մասին է)։ Նաև ավելի պարզ է դառնում ռուս խաղաղապահների հայտնվելը Ղարաբաղում, ինչը դե ֆակտո կանխեց 1995թ․-ի «սերբա-ուկրաինական» սցենարի կրկնությունը։
2020-ի արդյունքները․ ինչպես Ղարաբաղը Կովկասը վերադարձրեց լրահոսի առաջին հորիզոնական
Հայաստանում, սակայն, միանգամայն այլ դիտանկյուն է։ Այդ պատճառով էր 2020թ․-ի նոյեմբերին այդ երկրի կառավարությունը բախվեց բողոքի զանգվածային ցույցերի։ Եթե չլիներ ղարաբաղյան ամպրոպը, ամենայն հավանականությամբ նման սցենարը լուրջ շանսեր չէր ունենա պարզապես այն պատճառով, որ իր իշխանության երկուսուկես տարիների ընթացքում Նիկոլ Փաշինյանը հիմնավորապես մաքրել էր քաղաքական դաշտը։ Նրա մի շարք ընդդիմախոսների դեմ քրեական գործեր են բացվել, իսկ իշխանության բոլոր ճյուղերը, ինչպես նաև ԼՂՀ ղեկավարությունը քայլ առ քայլ անցան վարչապետի և նրա կողմնակիցների վերահսկողության տակ։ Բայց Ղարաբաղում ռազմական պարտությունը (և անգամ ոչ այնքան բուն պարտությունը, որքան հրադադարի պայմանները) վճռեցին նոր օրակարգը։
Անցյալի և ապագայի միջև
Սակայն այդ ժամանակից արդեն երեք ամիս է անցել։ Իսկ իշխանությանը հաջողվել է տեղում մնալ, չնայած բուռն կանխատեսումներին այն մասին, որ ղարաբաղյան ուղղությամբ «հանձնվելուց» հետո Փաշինյանն իր աթոռին նույնիսկ մի քանի օր չի մնա։ Ուրեմն, ի՞նչ տեղի ունեցավ, որ դա չհանգեցրեց իշխանության անհապաղ փոփոխությանը։
Նախևառաջ, վաչապետին հաջողվեց պահպանել մեծամասնությունը Ազգային ժողովում, չնայած Լեռնային Ղարաբաղում կրակի դադարեցման փաստաթղթի ստորագրումից հետո եղան դեպքեր, երբ իշխանական դաշինքի անդամ պատգամավորները վայր դրեցին մանդատները։ Միաժամանակ վարչապետն ինքը, նոյեմբերյան պարտությունից հետո որոշակի ցնցում ապրելուց հետո, կարողացավ ուշքի գալ։ Եվ անգամ դադարեց գործել բացառապես արձագանքման շրջանակներում։ Որոշ կադրային փոփոխությունների միջոցով նա կարողացավ պահպանել իրեն հավատարիմ կառավարությունը։
Այնուհետև, ամանորյա տոների նախօրեին՝ 2020թ․-ի դեկտեմբերի 25-ին, Փաշինյանը հայտարարեց, որ «կառչած չէ վարչապետական աթոռից», բայց և «չի կարող անփութորեն վերաբերվել կառավարությանը, վարչապետի պաշտոնին, որն իրեն տվել է ժողովուրդը»։ Նա նաև նշեց «բոլոր հարցերի պատասխանը ստանալու միակ միջոցը»․ անցկացնել արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ։ Այս տարբերակն էր բարձրաձայնում նաև ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանը։
Թվում էր՝ կարող է հիմք հայտնվել արտահերթ ընտրարշավի համար։ Հասկանալի է, որ իշխանություններին այդ միտքը չէր հիացնում, նրանք դրան ավելի շուտ հարկադրված էին արձագանքում։ Բայց պարզվեց, որ ընդդիմությունը ևս (ինչպես ներխորհրդարանական, այնպես էլ ԱԺ-ում մանդատ չունեցող) պատրաստ չէ ներքաշվել նախընտրական մրցավազքի մեջ։
©
Photo : provided by press office of Robert Kocharyan
Ընդդիմադիրներն իրավիճակը հետևյալ կերպ են տեսնում․ Փաշինյանի հրաժարականը, ժամանակավոր կառավարության ձևավորում և միայն որպես երրորդ փուլ՝ ընտրություններ։ Իշխանության ընդդիմախոսները պատճառաբանություններ ունեն։ Չէ՞ որ եթե ընտրությունները գործող իշխանությունն անցկացնի, այն անխուսափելիորեն առավելություն կստանա. վարչական ռեսուրսը ոչ ոք չի չեղարկել։ Բայց արդյունքում երկու մինուսը մեկ պլյուս տվեցին։ Եվ այն կառավարության և անձամբ Փաշինյանի օգտին ստացվեց։
Ներկայիս իշխող կոնֆիգուրացիայում ոչ ոք արտահերթ ընտրություններ չէր ուզում (թեև վարչապետն առաջարկում էր առարկայական քննարկում անցկացնել այդ հարցի շուրջ)։ Արդյունքում՝ դրանք չեն լինի։ Փետրվարի 7-ին իշխանական «Իմ քայլը» խմբակցությունը խորհրդարանում հանդիպում անցկացրեց վարչապետի հետ։ Բանակցությունների հիմնական եզրակացությունը` արտահերթ ընտրությունները հանրության շրջանում պահանջարկ չունեն։
Ընդդիմությունը դրա հետ ոչինչ անել չի կարող։ Հակառակը, այն փորձում է նախաձեռնությունն իր ձեռքը վերցնել։ Վազգեն Մանուկյանի ընդդիմադիր արշավն առաջին պլան բերելը, ինչպես երևում է, չտվեց այն արդյունքը, որի հույսն ունեին Փաշինյանի քննադատները։ Ինչպես այս հոդվածի հեղինակին ասաց մի հայտնի երևանցի լրագրող՝ «եթե նախկին վարչապետը նույնիսկ քաղաքական ծանր քաշային է, միևնույնն է` նախկին է»։
Ամեն թփի տակ խաղաղապահ չկա. որքանո՞վ էր լուրջ դեկտեմբերյան սրացումն Արցախում
Շատ երիտասարդ հայերի համար «Ղարաբաղ» կոմիտեն և 1988թ․-ի իրադարձություններն այլևս հաջողության և առաջընթացի հոմանիշ չեն։ Բացի այդ, հարկավոր են թե՛ նոր դեմքեր, թե՛ նոր գաղափարներ։ Առավել ևս, որ հայ հանրության մեջ կա այն գիտակցումը, որ չնայած Փաշինյանի և գործող կառավարության բոլոր բացթողումներին ու սխալներին, անցյալի լեգենդները (առանց որևէ հեգնանքի) ներկայիս աշխարհաքաղաքական ստատուս քվոն կոտրելու ռեսուրս չունեն։ Ինչպիսի բրեստ-լիտովսկյան կամ ալեքսանդրոպոլյան համ էլ որ այն ունենա։
©
Sputnik / Дмитрий Астахов
Այսօրվա դրությամբ Հայաստանում արտահերթ ընտրությունների հարցում շահագրգռված չեն նաև արտաքին աշխարհում։
Այսպես, Վլադիմիր Պուտինը մի քանի անգամ արտահայտվել է այն մասին, որ Փաշինյանի պոպուլիստական քննադատությունը «հայրենասիրական դիրքերից» չի օգնելու ո՛չ ղարաբաղյան կարգավորմանը, ո՛չ Կովկասի ընդհանուր իրավիճակին, ո՛չ էլ Հայաստանի ներքաղաքական իրավիճակին։
Այսպիսով, մենք տեսնում ենք, որ վարչապետը ուշքի է եկել ներքաղաքական ցնցումների առաջին շոկից։ Նրա կարգավիճակը չի կարելի հաստատուն համարել, իսկ առջևում հարյուրավոր հարցեր են` սկսած Ադրբեջանի հետ սահմանազատմամբ և վերջացրած սանիտարա-համաճարակաբանական իրավիճակով, տնտեսությամբ և անգամ ռազմական դրության ռեժիմով, որը չի չեղարկվել՝ չնայած հրադադարին։
Նիկոլ Փաշինյանը հեռախոսազրույց է ունեցել Վլադիմիր Պուտինի հետ. քննարկվել է գերիների հարցը
Սակայն ներքաղաքական ռազմաճակատում նա առայժմ հաղթում է հակառակորդներին։ Հայաստանում մի քանի ամիս տևած բողոքների ակտիվությունը ցույց տվեց, որ գործող վարչապետի իրական այլընտրանքի դեֆիցիտ կա։ Եվ ռազմական դրությունն էլ նոկաուտի էֆեկտ չունի։
Վարչապետին քննադատողները պետք է հասկանան․ միայն անցյալին հղումներ անելով` ապագան անհնար է շահել։
Հեղինակի կարծիքը կարող է չհամընկնել խմբագրության կարծիքի հետ։
Նոր ձևաչափ, նոր կանոններ. հայտնի են «Եվրատեսիլ 2021» երգի մրցույթի անցկացման պահանջները
(Թարմացված է 15:46 03.03.2021)
Մրցույթի ողջ ընթացքում կազմակերպիչները, արտիստները, լրագրողները պարբերաբար կորոնավիրուսի թեստ պետք է հանձնեն։ԵՐԵՎԱՆ, 3 մարտի — Sputnik. «Եվրատեսիլ 2021» երգի միջազգային մրցույթն այս տարի կանցկացվի նոր ձևաչափով։ Այս մասին տեղեկանում ենք մրցույթի պաշտոնական կայքից։
Նշվում է, որ Ռոտերդամում անցկացվելիք մրցույթի նոր կանոնները կապված են համաճարակաբանական իրավիճակի և կորոնավիրուսի տարածման կանխարգելման հետ։
Մրցույթի պաշտոնական կայքում տեղադրված մամուլի հաղորդագրության մեջ հստակեցված է, որ «Եվրատեսիլին» մասնակից երկրների պատվիրակություններին խորհուրդ կտրվի Նիդեռլանդներ մեկնելուց առաջ հինգ օրով ինքնամեկուսանալ։
©
Sputnik / Asatur Yesayants
Դե իսկ թռիչքից 72 ժամ առաջ կորոնավիրուսն ախտորոշող թեստ հանձնելը և դրա բացասական արդյունքի առկայությունը պարտադիր է։
Մրցույթի մասնակից երկրների պատվիրակությունները հիմնականում հյուրանոցներում կլինեն և բեմ կբարձրանան միայն փորձերի համար։
Մրցույթի ողջ ընթացքում կազմակերպիչները, արտիստները, լրագրողները պարբերաբար կորոնավիրուսի թեստ պետք է հանձնեն։
Այս տարի մրցույթին մասնակից երկրների պատվիրակությունների կազմերը ևս կկրճատվեն։
Նշվում է, որ մրցույթը տեղում կարող են լուսաբանել միայն 500 լրագրողներ, ևս 1000-ին հնարավորություն կտրվի աշխատել առցանց մամուլի կենտրոնում։
Դե իսկ մրցույթին հանդիսատեսի մասնակցության հարցը դեռևս քննարկման փուլում է։ Որոշման մասին կազմակերպիչները կհայտնեն ավելի ուշ։
«Մանկական Եվրատեսիլ-2020» - ում հաղթել է Ֆրանսիայի ներկայացուցիչ Վալենտինա Տրոնելը
Հիշեցնենք` «Եվրատեսիլ 2020» երգի մրցույթը չեղարկվեց կորոնավիրուսի համավարակի պատճառով։ Մրցույթը նախատեսված էր Ռոտերդամում` մայիսի 12-ին, 14-ին և 16-ին: Եվրոպայի հեռարձակողների միությունը որոշեց չեղարկել այն` կորոնավիրուսի համավարակի պատճառով:
Ավելի ուշ Հայաստանի Հանրային հեռուստաընկերությունը Facebook-ի պաշտոնական էջում հայտնեց, որ 2021թ. Եվրատեսիլի անցկացման և Հայաստանի պատվիրակի մասնակցության վերաբերյալ տեղեկություն դեռ չկա․ պարզ չէ՝ Հայաստանը «Եվրատեսիլ 2021»-ին Աթենա Մանուկյա՞նը կներկայացնի, թե՞ նոր մասնակից կընտրեն, բայց մի բան հստակ է՝ «Եվրատեսիլ 2021»-ին երկիրը պետք է ներկայանա նոր երգով։
Հավելենք, որ Հայաստանը չմասասնակցեց նաև «Մանկական Եվրատեսիլ-2020» երգի միջազգային մրցույթին։ Մրցույթի պաշտոնական կայքում նշվում էր, որ պատճառը Հայաստանում հայտարարված ռազմական դրությունն է և Լեռնային Ղարաբաղում ընթացող պատերազմը։