Հայաստանը նուրբ խաղ է ցուցադրում ԵՄ–ի և ԵԱՏՄ–ի արանքում
(Թարմացված է 13:52 23.11.2017)
Իրականում այն կեղծ վիճաբանությունը, որ հայ հասարակության վզին է փաթաթվել ԵՄ–ի հետ համաձայնագրի ստորագրման առնչությամբ, ձեռնտու է միայն նրանց, ում ձեռնտու չէ տարածաշրջանում Հայաստանի դիրքերի ամրապնդումը։ Եվ նրանց, ովքեր Բրյուսելում համաձայնագրի ստորագրումը ցանկանում են ներկայացնել որպես ռուսամետ ուղղության փոխարինում եվրոպամետով։Արման Վանեսքեհյան, Sputnik Արմենիայի քաղաքական վերլուծաբան
Հայկական քաղաքականության բազմավեկտոր ուղղվածությունը գաղտնիք չէ
Այն ամենն, ինչ խոսվում է հայկական և ռուսական լրատվամիջոցներում, թե Հայաստանը ԵՄ-ի հետ Համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության մասին համաձայնագիր ստորագրելով «քաշում» է Ռուսաստանին, դավաճանում ԵԱՏՄ-ին, կեղծ է։ Նույնքան, որքան և այն պնդումները, որ ԵՄ-ի հետ այդ համաձայնագիրը ստորագրելով Հայաստանը եվրոպական «քաղաքակիրթ» ուղի է ընտրում։
Իրականում Հայաստանի արտաքին քաղաքականության բազմավեկտոր ուղղվածությունը ամենևին էլ գաղտնիք չէ, և այն բավական տրամաբանական բացատրություն ունի։ Բանն այն է, որ մեր երկրի աշխարհաքաղաքական դիրքն անմիջականորեն թելադրում է միջազգային ասպարեզում ուղղվածության բազմավեկտորությունը, գոնե նրա համար, որ լինելով ԵԱՏՄ լիիրավ և հավասար անդամ, Հայաստանը ոչ մի ընդհանուր սահման չունի միության և ոչ մի երկրի հետ։
Չէ՞ որ Հայաստանը երկու կողմից շրջապատված է, մեղմ ասած, ոչ բարյացակամ տրամադրված Թուրքիայով և Ադրբեջանով, որոնք արդեն ավելի քան 25 տարի է, ինչ երկիրը տրանսպորտային խուլ շրջափակման մեջ են պահում։ Դե իսկ եթե սրան գումարենք նաև արցախյան հիմնախնդիրը, ապա պարզ է դառնում, որ Հայաստանն արտաքին քաղաքականության բազմավեկտոր ուղղվածության այլընտրանք չունի։ Համենայն դեպս, առայժմ։
Եվ անկախ դրանից, միջազգային քաղաքական ասպարեզում որոշակի ուժեր ամեն կերպ ուռճացնում են դատարկ վիճաբանությունը, որին մեծ հաճույքով միջամտում են ինչպես Հայաստանի, այնպես էլ այլ երկրների քաղաքական ամենատարբեր խմբավորումները։ Խմբավորումներ, որոնք փորձում են ինչ-որ քաղաքական դիվիդենտներ ստանալ ստեղծվող իրավիճակից։
Հայաստանը բացառիկ հնարավորություններ ունի, ինչը կարող է շատերին դուր չգալ
Չէ՞ որ իրականում Հայաստանը բացառիկ մի իրավիճակում է հայտնվել. նա միակն է, ում հաջողվեց նրբորեն խաղալ տարածաշրջանային պարտիան։ Այն էլ այնպես, որ իրականություն դարձավ գրեթե անհնարը` ԵԱՏՄ անդամ երկիրը շուտով համաձայնագիր կստորագրի նաև ԵՄ-ի հետ։
Եվ դա այն դեպքում, երբ Ռուսաստանի և Արևմուտքի (և՛ ԱՄՆ-ի, և՛ Եվրոպայի) դիմակայությունն այնպիսի մակարդակի է հասել, ինչպիսին եղել է, հավանաբար, միայն սառը պատերազմի տարիներին։
Եվ այդ պայմաններում Հայաստանը հնարավորություն է ստանում մոտ ապագայում միակ կամուրջը դառնալու քաղաքական ասպարեզում հակամարտող գաղափարական հակառակորդների միջև։ Հետաքրքիր է, ի դեպ, որ Եվրոպայում արդեն նշմարվում են այն ուժերը, որոնք հոգնել են Ամերիկայի թելադրանքից ու հակազդումից։ Եվ նման այլընտրանքային կամրջի հայտնվելը նրանք միայն ողջունում են։
Հասկանալի է, որ նման իրավիճակը ԵԱՏՄ-ի և ԵՄ-ի միջև գաղափարական հակազդման որոշակի զարգացման պարագայում կարող է Հայաստանի համար լավ քաղաքական դիվիդենտներ բերել ինչպես Եվրոպայում, այնպես էլ բուն Եվրասիական համագործակցության մեջ։ Եվ տարածաշրջանում ոմանց, իհարկե, չի կարող դուր գալ դեպքերի նման հանգուցալուծումը։
Խոսքն, օրինակ, հայկական ընդդիմության «եվրաինտեգրացիոն» թևի մասին է։ Սկզբունքորեն ամեն ինչ պարզ է, նրանք կոնկրետ առաջադրանք են կատարում, որը ստանում են արտասահմանից եկող դրամաշնորհների հետ մեկտեղ։ Նրանք պետք է ԵՄ-ի հետ համաձայնագրի ստորագրումը ներկայացնեն որպես որոշակի աքսիոմա, որը կհաստատի մի բան` Հայաստանը, որպես Ռուսաստանի հետ դարավոր բարեկամության հակակշիռ, ընտրում է արևմտյան արժեհամակարգը։ Դե եվրասերների աշխատանքն է այդպիսին` քարոզել ռուսատյացությունը։
Այլ հարց է արտաքին ուժերի դեպքում, որոնք խրված են արցախյան խնդրի մեջ։ Ադրբեջանը, օրինակ, վերջին ժամանակաշրջանում անում է հնարավոր ամեն բան, որպեսզի փչացնի Հայաստանի և Ռուսաստանի հարաբերությունները։ Ընդ որում` այդ միտումն ուժեղացավ անմիջապես այն բանից հետո, երբ ակնհայտ դարձավ, որ Մոսկվան ոչ ոքի մոտ չի թողնում (և չի թողնի) արցախյան կարգավորմանը։ Վերջերս նույնիսկ Անկարային համոզիչ կերպով խնդրեց չմիջամտել գործընթացին… Բայց չէ՞ որ Բաքուն լուրջ հույսեր էր կապում ավագ եղբոր հետ։
Բայց չէ՞ որ իրականում ԵՄ-ի հետ համաձայնագրի ստորագրման պատճառն այնքան պարզ է, որ նույնիսկ քննարկելու կարիք չկա։ Հայաստանն այդ համաձայնագիրը ստորագրում է ամենևին էլ ոչ ի հեճուկս ԵԱՏՄ-ի անդամակցության, այլ բացառապես որպես միջազգային քաղաքական ասպարեզում Հայաստանի դիրքորոշման լրացում։ Եվ հետին մտքեր այս համատեքստում փնտրելն իսկապես անիմաստ է։
Կմախքներ Եվրաինտեգրման գործընկերության պահարանում
Արհեստականորեն ստեղծված այս վիճաբանության մեջ, իհարկե, քաղաքական և տնտեսական մի քանի կմախքներ կան պահարանում, որոնք Հայաստանը մտադիր է դուրս բերել գործընկեր դառնալու ցանկություն ունեցող եվրոպացիների օգնությամբ։
Նշենք Հայաստանի տրանսպորտային շրջափակման խնդիրը. չէ՞ որ ԵՄ-ի հետ համաձայնագրի ստորագրումը ոչ միայն պարտավորություններ է ենթադրում, այլև որոշակի կարգավիճակ, որը թույլ կտա Երևանին լուրջ կռիվ տալ միջազգային քաղաքական դաշտում նույն Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ տրանսպորտային շրջափակման հարցում։ Չէ՞ որ համաձայնագրի տեքստում պարզ գրված է, որ տրանսպորտային ոլորտում համագործակցություն է ենթադրվում, ինչը նշանակում է նոր ուղղությունների բացում, անվտանգություն և բեռնափոխադրումների որակ։
©
Sputnik / Asatur Yesayants
Իսկ սա իր հերթին ենթադրում է, որ Թուրքիան, որը ժամանակին գրեթե նման պայմանագիր է ստորագրել, և Ադրբեջանը, որը նման մի բան կստորագրի մոտ ապագայում, ստիպված կլինեն Հայաստանի հետ խոսել շրջափակման թեմայով։ Ընդ որում` վկաների ներկայությամբ, որոնց դերում կլինեն ԵՄ-ի անդամ եվրոպական պետությունները։
Մեկ այլ կմախք. իբր թե հայկական ատոմային կայանը փակելու մասին պահանջն է։ Իրականում դա նույնիսկ ծիծաղելի չէ։ Չէ՞ որ և՛ «եվրոպաներում», և՛ «ասիաներում» հիանալի հասկանում են, թե ինչի կարող է հանգեցնել կայանի անջատումը, որն էլեկտրաէներգիայով է ապահովում երկրի բնակչության շուրջ կեսի (դե լավ` «ընդամենը» 40 տոկոս), որը դեռ հիշում է 90-ականների սկզբի հովհարային անջատումները և ամիսներ տևած հոսանքազրկումն ու ջեռուցման բացակայությունը։
Այստեղ ոչ մի տեղացի «եվրաինտեգրատոր» չի օգնի. ժողովուրդն անպայման փողոց դուրս կգա, և, ըստ ամենայնի, հենց նրանք, ովքեր եվրաինտեգրման կոչ էին անում, առաջինը կհայտնվեն ձախ ձեռքի տակ։ Եվրոպան ակնհայտորեն դրան չի ձգտում։
Այնպես որ Մեծամորի ԱԷԿ-ի ճակատագրով մտահոգվելու կարիք չկա. եվրոպացիների առաջին իսկ պահանջով Հայաստանն անհապաղ չի կանգնեցնի ատոմակայանը։ Ուրիշ բան, որ պետք է մտածել այն մասին, որ Մեծամորի ԱԷԿ-ը շահագործման կոնկրետ ժամկետ ունի, և այդ հարցով արդեն այսօր է պետք զբաղվել։ Եթե եվրոպացիները մեծ ցանկություն ունեն Հայաստանին այդ հարցում օգնելու` շատ շնորհակալ կլինենք։ Եթե ոչ, ինքներս գործից գլուխ կհանենք ԵԱՏՄ գործընկերների աջակցությամբ։
Հայաստանը հասել է նրան, ինչին չեն կարողացել հասնել մյուսները
Այնպես էր որ սկանդալային վիճաբանությունը, որը ուժով փորձում են փաթաթել հայ հասարակության վզին, ավելի շուտ փոթորիկ է ոչ թե թեյի, այլ սուրճի բաժակում։ Սակայն այս հարցին, հավանաբար, պետք է փիլիսոփայորեն մոտենալ։ Քաղաքականությունն ինքնին անազնիվ բան է։ Եվ ամենաարդար մոտեցումը հենց այն բազմավեկտոր ուղղությունն է, որին ստիպված է հետևել Հայաստանը։
Այդ հարցում Հայաստանի ղեկավարությունը ոչ մեկին չի խաբում ոչ երկրի ներսում, ոչ էլ արտաքին քաղաքական դաշտում։ Գործում է` ելնելով հայ հասարակության շահերից և նախասիրություններից, որի մի մասն իսկապես դեմ չէ եվրոպական արժեքներին հաղորդակից լինելուն։
Այլ հարց է, որ մեծամասնությունը, մի շարք նկատառումներից ելնելով, հենց ռուսամետ ուղղվածությունն է գերադասում և՛ քաղաքականության, և՛ գաղափարախոսության, և՛ տնտեսության մեջ։ Այնպես որ հաշվի է պետք առնել թե՛մեկը, թե՛ մյուսը… Իսկ գուցե նաև երրորդ հանգամանքը։ Եվ եթե Հայաստանին հաջողվել է հասնել նրան, ինչին չեն կարողացել հասնել ո՛չ Ուկրաինան, ո՛չ Վրաստանը (այսինքն, եթե Եվրոպան հայերի առջև նրանց նման «կամ-կամ»-ի պայմաններ չի դնում), ապա այդ առավելությունից օգտվել է պետք։
«Գլխի դատարկ տեղը դուխով գրածներ». Գագիկ Սողոմոնյան ֆեյքի գործով ԱԱԾ-ն 4 մարդ է ձերբակալել
(Թարմացված է 13:58 20.02.2021)
Հանցանք կատարելու կասկածանքով Արա Սաղաթելյանը, Կարեն Բեքարյանը, Արամ Սարգսյանը, Մհեր Ավագյանը բերման են ենթարկվել ՀՀ ԱԱԾ քննչական դեպարտամենտ և ձերբակալվել:
ԵՐԵՎԱՆ, 20 փետրվարի - Sputnik. ԱԱԾ-ն տեղեկացնում է, որ չորս անձ է ձերբակալվել «Գագիկ Սողոմոնյան» ֆեյսբուքյան կեղծ էջը ստեղծելու, ռազմական դրության իրավական ռեժիմի ապահովմանը և պետական անվտանգության ապահովմանն առնչվող գործողությունները քննադատող, հերքող, դրանց արդյունավետությունը կասկածի տակ դնող, դրանք այլ կերպ արժեզրկող հրապարակումներ անելու համար, որոնցում առկա են Հայաստանի Հանրապետության և Արցախի Հանրապետության պաշտպանունակությունը և ՀՀ զինված ուժերի մարտունակությունը կասկածի տակ դնող, ՀՀ վարչապետին և մյուս բարձրաստիճան պաշտոնատար անձանց ուղղված մեղադրանքներ։
©
Sputnik / Aram Nersesyan
Ձերբակալվել են Ազգային ժողովի աշխատակազմի նախկին ղեկավար-գլխավոր քարտուղար Արա Սաղաթելյանը, ՀՀԿ-ական նախկին պատգամավոր Կարեն Բեքարյանը, նրանց ընկերներ Արամ Սարգսյանը և Մհեր Ավագյանը։
ԱԱԾ-ն գրում է, որ այս չորս անձինք «Gagik Soghomonyan» կեղծ անվան տակ արցախյան պատերազմը մեկնաբանելիս խախտել են «Հայաստանի Հանրապետությունում ռազմական դրություն հաստատելու մասին» N1586-Ն որոշման 9.1 կետի սահմանափակումները՝ վնաս պատճառելով պատերազմական իրավիճակում գտնվող անձանց, հասարակության և պետության իրավունքներին ու օրինական շահերին:
Փաշինյանը հրահանգել է ամեն ինչ անել, որ մարզերում «հանգիստ նստեն տեղները». «Փաստ»
Բացի այդ, էջով նրանք կատարել են հանրային անկարգություններ հրահրելու, անձանց խմբի նկատմամբ քաղաքական հայացքներով պայմանավորված կյանքի և առողջության համար վտանգավոր բռնություն գործադրելու սպառնալիքներ և բռնության կոչեր, ինչպես նաև հասարակության մի շերտի ազգային արժանապատվությունը նվաստացնող գնահատականներ և վիրավորանքներ, հանրության արժանապատվությունը նսեմացնող արտահայտություններ, այն է՝ ՀՀ վարչապետի համակիրներին և ընտրություններին ՀՀ ԱԺ «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավորներին կողմ քվեարկած ՀՀ քաղաքացիներին անվանելով «հպարտ նախիր», «հայոց նախիր», «խոտ արածողներ», «2,5 տարի ծափ տվող ժեխ», «բոմժեր», «իրենց էշի կամ կենդանու տեղ դրածներ», «գլխի դատարկ տեղը դուխով գրածներ»։
Դեպքի առթիվ ՀՀ ԱԱԾ քննչական դեպարտամենտում ՀՀ քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածներով հարուցված քրեական գործի շրջանակներում հանցանք կատարելու մեջ անմիջականորեն ծագած կասկածանքով Արա Սաղաթելյանը, Կարեն Բեքարյանը, Արամ Սարգսյանը, Մհեր Ավագյանը բերման են ենթարկվել ՀՀ ԱԱԾ քննչական դեպարտամենտ և ձերբակալվել:
Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում Արամ Սարգսյանի պաշտպան Բենիկ Գալստյանը ասաց, որ իր պաշտպանյալը այժմ գտնվում է ձերբակալվածների պահման վայրում։
«Համապատասխան բողոք է ներկայացվել, ժամը 14:00-ին դատարանը կայացնելու է որոշում», - ասաց Գալստյանը։
Նա նշեց, որ մյուս ձերբակալվածների պաշտպաններն էլ են բողոքարկել իրենց պաշտպանյալների ձերբակալումը։
Արտաքին աշխարհի շահը, կամ ինչո՞ւ է Հայաստանում ուշանում իշխանափոխությունը
(Թարմացված է 21:38 17.02.2021)
Վարչապետ Փաշինյանը նոյեմբերյան պարտությունից հետո կարողացավ ուշքի գալ։ Որոշ կադրային փոփոխությունների միջոցով նա կարողացավ պահպանել նաև իրեն հավատարիմ կառավարությունը։ ԵՐԵՎԱՆ, 17 փետրվարի - Sputnik, ՌԴ ԱԳՆ ՄՄՀՊԻ միջազգային հետազոտությունների ինստիտուտի առաջատար գիտաշխատող Սերգեյ Մարկեդոնով
Փետրվարյան աշխուժություն
Երևանում բողոքի նոր ակցիաներ են ազդարարվել։ Ընդդիմադիր Հայրենիքի փրկության շարժումը հայտարարել է, որ փետրվարի վերջին շաբաթ օրը կանցկացնի 2021թ․-ի առաջին զանգվածային հանրահավաքը։ Ակցիայի նախապատրաստումը տեղի է ունենում հանրապետության երկրորդ և երրորդ նախագահներ Ռոբերտ Քոչարյանի և Սերժ Սարգսյանի հրապարակային ակտիվացման ֆոնին։ Թեև այնքան էլ ճիշտ չի լինի խոսել այն մասին, որ նրանք ինչ-որ պահի ամբողջությամբ դուրս են եկել խաղից։
©
Sputnik / Asatur Yesayants
Քոչարյանն ինքը Sputnik Արմենիային տված ծավալուն հարցազրույցում այդքան կտրուկ չէր խոսում իր վերադարձի վերաբերյալ ՝ ընդգծելով, որ «վերջին երկու-երեք տարին» ինքը կրկին մեծ քաղաքականության մեջ է։ Երկրորդ նախագահի քրեական հետապնդումը, որը, բացի իրավական կողմից, նաև ակնհայտ քաղաքական ենթատեքստ ունի, Քոչարյանին քաղաքական գործիչ էր դարձնում նույնիսկ այն դեպքում, եթե հանկարծ նա որոշեր լռության ուխտ անել և սկզբունքորեն հրաժարվել ցանկացած մեկնաբանությունից։
Մինչդեռ Սերժ Սարգսյանի նախագահության տարիներին նույնպես նրա նախորդը քննադատական գնահատականներ էր տալիս Հայաստանի իշխանության աշխատանքներին և երկրի սոցիալ-տնտեսական իրավիճակին։
Իսկ եթե խոսենք Հայաստանի երրորդ նախագահի մասին, ապա նա նույնպես հայտարարություններ էր անում, նշանակալից հանդիպումներ էր անցկացնում դեռևս ներկայիս հասարակական աշխուժացումից առաջ։ Բայց այսօր, կարծես թե, գործող վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանից դժգոհողների համակարգման մակարդակն ու ինտենսիվությունն ավելի բարձր են, քան առաջ։
Ընդհանուր հարթակում փորձում են համախմբվել ոչ միայն պետության նախկին առաջնորդները, այլև Վազգեն Մանուկյանը՝ լեգենդար «Ղարաբաղ» կոմիտեի հիմնադիր հայրերից մեկը, հետխորհրդային Հայաստանի առաջին վարչապետը, ինչպես նաև Ազգային անվտանգության ծառայության նախկին ղեկավար Արթուր Վանեցյանը։ Վերջինից, եթե դատենք 2018թ․-ի դեպքերով, Քոչարյանը տեսականորեն կարող է որոշակի պահանջներ ունենալ։ Բայց այսօր այդ բոլոր կերպարները պատրաստ են համախմբվել հանուն երկրում փոփոխությունների։
Արդյո՞ք դա նշանակում է, որ հեռանկարում ընդդիմությունը շանս ունի։ Արդյո՞ք մենք կարող ենք խոսել այն մասին, որ իշխանությունները շփոթված են։ Թե՞ նման գնահատականն ընդամենը Փաշինյանի հակառակորդներին երազանքն է։ Աս հարցերին պատասխանելու համար հարկ է վերադառնալ 2020թ․-ի նոյեմբերի իրադարձություններին։ Դրանք, առանց չափազանցնելու, կարելի է դիտարկել որպես ներկայիս ներքաղաքական ճգնաժամի ելակետ։
Ղարաբաղյան օպտիկայի տարբերությունը
Հայաստանի վարչապետի համաձայնությունը հրադադարին՝ Լեռնային Ղարաբաղում տարածքային զգալի զիջումների գնով, շատերի կողմից ընկալվեց որպես դավաճանություն։ Երևանցի լրագրող Հայկ Խալաթյանը ստեղծված իրավիճակը բնութագրելու համար օգտագործեց «Հայկական Բրեստ-Լիտովսկ» փոխաբերությունը՝ նկատի ունենալով 1918 թվականին Ռուսաստանի բոլշևիկյան կառավարության և Գերմանիայի միջև կնքված կապիտուլյացիոն խաղաղ պայմանագիրը։
©
Sputnik / Asatur Yesayants
Մինչդեռ Ղարաբաղի ներկայիս հրադադարը նաև մեկ այլ պատմական զուգահեռ ունի, արդեն սեփական ազգային պատմությունից՝ Ալեքսանդրապոլի պայմանագիրը Հայաստանի Առաջին Հանրապետության և Քեմալական Թուրքիայի միջև, 1920թ․-ի դեկտեմբերի 2-ին, որը հանգեցրեց Հայաստանի նշանակալից տարածքային «նեղացմանը»։ Հարյուր տարի անց տեղի ունեցավ նույնքան մասշտաբային վերադասավորություն։
Լեռնային Ղարաբաղի նախագիծը նշանակալի չափով ինստիտուցիանալացրեց հետխորհրդային հայկական պետությունը։ Բայց այստեղ պետք է սկզբունքային կարևորության վերապահում անել։ Այդ հակամարտությունը տարբեր կերպ է ընկալվել Հայաստանի ներսում և դրա սահմաններից դուրս։ Եթե հայ քաղաքական գործչի, փորձագետի և անգամ բնակչի համար Հայաստանը, ԼՂՀ-ն և նախկին ԼՂԻՄ-ի շուրջ զբաղեցված 7 շրջանները ներկայանում էին որպես անվտանգության միասնական համալիր, ապա Ռուսաստանում, ինչպես նաև Արևմուտքի՝ էթնոքաղաքական հակամարտության կարգավորման մեջ ներգրավված երկրներում, դրանք երեք տարբեր սուբստանցիաներ էին, որոնք պահանջում էին տարբեր քաղաքական-դիվանագիտական գործիքներ։
Սա հասկանալու դեպքում շատ ավելի հեշտ է բացատրել, թե ինչու է Մոսկվան 2020թ․-ի նոյեմբերից հետո խոսում Ղարաբաղի վերջնական չորոշված կարգավիճակի մասին, բայց միաժամանակ դրանից առաջ բազմիցս հայտարարել էր հայկական կողմից զիջումների անհրաժեշտությունից (խոսքը նախկին ԼՂԻՄ-ի շուրջ 7 շրջանների մասին է)։ Նաև ավելի պարզ է դառնում ռուս խաղաղապահների հայտնվելը Ղարաբաղում, ինչը դե ֆակտո կանխեց 1995թ․-ի «սերբա-ուկրաինական» սցենարի կրկնությունը։
2020-ի արդյունքները․ ինչպես Ղարաբաղը Կովկասը վերադարձրեց լրահոսի առաջին հորիզոնական
Հայաստանում, սակայն, միանգամայն այլ դիտանկյուն է։ Այդ պատճառով էր 2020թ․-ի նոյեմբերին այդ երկրի կառավարությունը բախվեց բողոքի զանգվածային ցույցերի։ Եթե չլիներ ղարաբաղյան ամպրոպը, ամենայն հավանականությամբ նման սցենարը լուրջ շանսեր չէր ունենա պարզապես այն պատճառով, որ իր իշխանության երկուսուկես տարիների ընթացքում Նիկոլ Փաշինյանը հիմնավորապես մաքրել էր քաղաքական դաշտը։ Նրա մի շարք ընդդիմախոսների դեմ քրեական գործեր են բացվել, իսկ իշխանության բոլոր ճյուղերը, ինչպես նաև ԼՂՀ ղեկավարությունը քայլ առ քայլ անցան վարչապետի և նրա կողմնակիցների վերահսկողության տակ։ Բայց Ղարաբաղում ռազմական պարտությունը (և անգամ ոչ այնքան բուն պարտությունը, որքան հրադադարի պայմանները) վճռեցին նոր օրակարգը։
Անցյալի և ապագայի միջև
Սակայն այդ ժամանակից արդեն երեք ամիս է անցել։ Իսկ իշխանությանը հաջողվել է տեղում մնալ, չնայած բուռն կանխատեսումներին այն մասին, որ ղարաբաղյան ուղղությամբ «հանձնվելուց» հետո Փաշինյանն իր աթոռին նույնիսկ մի քանի օր չի մնա։ Ուրեմն, ի՞նչ տեղի ունեցավ, որ դա չհանգեցրեց իշխանության անհապաղ փոփոխությանը։
Նախևառաջ, վաչապետին հաջողվեց պահպանել մեծամասնությունը Ազգային ժողովում, չնայած Լեռնային Ղարաբաղում կրակի դադարեցման փաստաթղթի ստորագրումից հետո եղան դեպքեր, երբ իշխանական դաշինքի անդամ պատգամավորները վայր դրեցին մանդատները։ Միաժամանակ վարչապետն ինքը, նոյեմբերյան պարտությունից հետո որոշակի ցնցում ապրելուց հետո, կարողացավ ուշքի գալ։ Եվ անգամ դադարեց գործել բացառապես արձագանքման շրջանակներում։ Որոշ կադրային փոփոխությունների միջոցով նա կարողացավ պահպանել իրեն հավատարիմ կառավարությունը։
Այնուհետև, ամանորյա տոների նախօրեին՝ 2020թ․-ի դեկտեմբերի 25-ին, Փաշինյանը հայտարարեց, որ «կառչած չէ վարչապետական աթոռից», բայց և «չի կարող անփութորեն վերաբերվել կառավարությանը, վարչապետի պաշտոնին, որն իրեն տվել է ժողովուրդը»։ Նա նաև նշեց «բոլոր հարցերի պատասխանը ստանալու միակ միջոցը»․ անցկացնել արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ։ Այս տարբերակն էր բարձրաձայնում նաև ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանը։
Թվում էր՝ կարող է հիմք հայտնվել արտահերթ ընտրարշավի համար։ Հասկանալի է, որ իշխանություններին այդ միտքը չէր հիացնում, նրանք դրան ավելի շուտ հարկադրված էին արձագանքում։ Բայց պարզվեց, որ ընդդիմությունը ևս (ինչպես ներխորհրդարանական, այնպես էլ ԱԺ-ում մանդատ չունեցող) պատրաստ չէ ներքաշվել նախընտրական մրցավազքի մեջ։
©
Photo : provided by press office of Robert Kocharyan
Ընդդիմադիրներն իրավիճակը հետևյալ կերպ են տեսնում․ Փաշինյանի հրաժարականը, ժամանակավոր կառավարության ձևավորում և միայն որպես երրորդ փուլ՝ ընտրություններ։ Իշխանության ընդդիմախոսները պատճառաբանություններ ունեն։ Չէ՞ որ եթե ընտրությունները գործող իշխանությունն անցկացնի, այն անխուսափելիորեն առավելություն կստանա. վարչական ռեսուրսը ոչ ոք չի չեղարկել։ Բայց արդյունքում երկու մինուսը մեկ պլյուս տվեցին։ Եվ այն կառավարության և անձամբ Փաշինյանի օգտին ստացվեց։
Ներկայիս իշխող կոնֆիգուրացիայում ոչ ոք արտահերթ ընտրություններ չէր ուզում (թեև վարչապետն առաջարկում էր առարկայական քննարկում անցկացնել այդ հարցի շուրջ)։ Արդյունքում՝ դրանք չեն լինի։ Փետրվարի 7-ին իշխանական «Իմ քայլը» խմբակցությունը խորհրդարանում հանդիպում անցկացրեց վարչապետի հետ։ Բանակցությունների հիմնական եզրակացությունը` արտահերթ ընտրությունները հանրության շրջանում պահանջարկ չունեն։
Ընդդիմությունը դրա հետ ոչինչ անել չի կարող։ Հակառակը, այն փորձում է նախաձեռնությունն իր ձեռքը վերցնել։ Վազգեն Մանուկյանի ընդդիմադիր արշավն առաջին պլան բերելը, ինչպես երևում է, չտվեց այն արդյունքը, որի հույսն ունեին Փաշինյանի քննադատները։ Ինչպես այս հոդվածի հեղինակին ասաց մի հայտնի երևանցի լրագրող՝ «եթե նախկին վարչապետը նույնիսկ քաղաքական ծանր քաշային է, միևնույնն է` նախկին է»։
Ամեն թփի տակ խաղաղապահ չկա. որքանո՞վ էր լուրջ դեկտեմբերյան սրացումն Արցախում
Շատ երիտասարդ հայերի համար «Ղարաբաղ» կոմիտեն և 1988թ․-ի իրադարձություններն այլևս հաջողության և առաջընթացի հոմանիշ չեն։ Բացի այդ, հարկավոր են թե՛ նոր դեմքեր, թե՛ նոր գաղափարներ։ Առավել ևս, որ հայ հանրության մեջ կա այն գիտակցումը, որ չնայած Փաշինյանի և գործող կառավարության բոլոր բացթողումներին ու սխալներին, անցյալի լեգենդները (առանց որևէ հեգնանքի) ներկայիս աշխարհաքաղաքական ստատուս քվոն կոտրելու ռեսուրս չունեն։ Ինչպիսի բրեստ-լիտովսկյան կամ ալեքսանդրոպոլյան համ էլ որ այն ունենա։
©
Sputnik / Дмитрий Астахов
Այսօրվա դրությամբ Հայաստանում արտահերթ ընտրությունների հարցում շահագրգռված չեն նաև արտաքին աշխարհում։
Այսպես, Վլադիմիր Պուտինը մի քանի անգամ արտահայտվել է այն մասին, որ Փաշինյանի պոպուլիստական քննադատությունը «հայրենասիրական դիրքերից» չի օգնելու ո՛չ ղարաբաղյան կարգավորմանը, ո՛չ Կովկասի ընդհանուր իրավիճակին, ո՛չ էլ Հայաստանի ներքաղաքական իրավիճակին։
Այսպիսով, մենք տեսնում ենք, որ վարչապետը ուշքի է եկել ներքաղաքական ցնցումների առաջին շոկից։ Նրա կարգավիճակը չի կարելի հաստատուն համարել, իսկ առջևում հարյուրավոր հարցեր են` սկսած Ադրբեջանի հետ սահմանազատմամբ և վերջացրած սանիտարա-համաճարակաբանական իրավիճակով, տնտեսությամբ և անգամ ռազմական դրության ռեժիմով, որը չի չեղարկվել՝ չնայած հրադադարին։
Նիկոլ Փաշինյանը հեռախոսազրույց է ունեցել Վլադիմիր Պուտինի հետ. քննարկվել է գերիների հարցը
Սակայն ներքաղաքական ռազմաճակատում նա առայժմ հաղթում է հակառակորդներին։ Հայաստանում մի քանի ամիս տևած բողոքների ակտիվությունը ցույց տվեց, որ գործող վարչապետի իրական այլընտրանքի դեֆիցիտ կա։ Եվ ռազմական դրությունն էլ նոկաուտի էֆեկտ չունի։
Վարչապետին քննադատողները պետք է հասկանան․ միայն անցյալին հղումներ անելով` ապագան անհնար է շահել։
Հեղինակի կարծիքը կարող է չհամընկնել խմբագրության կարծիքի հետ։
Ինչու է աղմկում գետը. ԱԺ-ում թեժ քննարկում ծավալվեց ԲԴԽ նախագահի հետ հարցուպատասխանի ձևով
ԵՐԵՎԱՆ, 3 մարտի - Sputnik. Բարձրագույն դատական խորհրդի նախագահ Ռուբեն Վարդազարյանն այսօր խորհրդարանում ներկայացնելու է Վճռաբեկ դատարանի դատավորների թեկնածուներին:
Բայց մինչ պատգամավորները կսկսեին թեկնածուներին հարցեր տալ նրանց ապագա գործունեության մասին, օգտվելով առիթից` սկսեցին իրենց հետաքրքրող հարցերի պատասխանները պահանջել Վարդազարյանից:
©
Sputnik / Asatur Yesayants
«Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավորներից Արթուր Հովհաննիսյանը հիշեց ԲԴԽ նախագահի՝ 2020 թ-ի նոյեմբերի 15-ի հայտարարությունը և փորձեց ճշտել՝ արդյո՞ք այն քաղաքական չէր՝ հիշեցնելով, որ այդ օրը պետք է տեղի ունենար ԱԱԾ նախկին տնօրեն ու Վարդազարյանի վաղեմի ընկեր Արթուր Վանեցյանի կալանքի հարցով դատական նիստը:
ԲԴԽ նախագահը հիշեցրեց, որ իր ղեկավարած կառույցը հաշվետու չէ ԱԺ-ին ու հավելեց. «Հետևաբար ես պարտավոր չեմ պատասխանել քաղաքական բնույթի հարցերի: Պատրաստ եմ պատասխանել բոլոր այն հարցերին, որոնք վերաբերում են այն թեկնածուներին, որոնց ներկայացնելու համար ես այսօր ներկայացել եմ»:
ԱԺ նիստը վարող փոխնախագահ Ալեն Սիմոնյանը ԲԴԽ նախագահին կոչ արեց պատասխանել հարցերին:
«Կարող եք ընդհանրապես չպատասխանել, և մենք ու քաղաքացիները մեր հետևություններ կանենք, բայց ես կոչ եմ անում այնուամենայնիվ պատասխանել»,- ասաց նա:
ԲԴԽ նախագահին ուղղված հարցերի տարափից զայրացած անկախ պատգամավոր Գևորգ Պետրոսյանն էլ տեղից հարց ուղղեց Վարդազարյանին. «Ինչո՞ւ է աղմկում գետը»:
Ալեն Սիմոնյանը խնդրեց տեղից չմիջամտել. «Պարոն Պետրոսյան, ես ձեր հարցերի խորությունը մշտապես նկատել եմ, բայց ձեր գետի հետ կապված խնդրում եմ տեղից չխոսել»:
«Իմ քայլի» պատգամավոր Արեն Մկրտչյանն էլ հարց ուղղեց ԲԴԽ նախագահին. «Դուք գիտե՞ք` որտեղ եք գտնվում»:
Վարդազարյանն էլ հայտնեց, որ որևէ կանոն չի խախտել ու նշեց դատավորների գործունեության ու վարքագծի կանոնները սահմանող մի շարք օրենքների հոդվածներ:
«Այդ վարքագծի կանոններից ելնելով՝ ես ունեմ զսպվածության սահման, և այդ զսպվածության սահմանը որևէ կերպ չեմ անցնելու, որքան էլ ինձ փորձեք դրդել դեպի քաղաքական քննարկում»,- ասաց ԲԴԽ նախագահը:
Նշենք, որ Բարձրագույն դատական խորհուրդը Վճռաբեկ դատարանի քաղաքացիական և վարչական պալատի դատավորի թափուր տեղի համար առաջադրել է Սամվել Գրիգորյանի, Արմեն Հայկյանցի և Արսեն Մկրտչյանի թեկնածությունները, որոնք նախատեսվում է քննարկել ընթացող քառօրյա նիստերի օրակարգում: