ՏԵՂԵԿԱՆՔ. Ռուսաստանի և Հայաստանի միջպետական հարաբերությունները
ԵՐԵՎԱՆ, 7 սեպտեմբերի — Sputnik. ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը երկուշաբթի կհանդիպի Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսյանի հետ։
Ստորև ներկայացնում ենք տեղեկանք` Ռուսաստանի և Հայաստանի միջպետական հարաբերությունների մասին։
Ռուսաստանի և Հայաստանի դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են 1992 թվականի ապրիլի 3–ին։ Ստորագրվել է ավելի քան 200 միջպետական, միջկառավարական և միջգերատեսչական պայմանագրեր և համաձայնագրեր
Հայաստանի և ՌԴ–ի փոխհարաբերությունների հիմնարար փաստաթղթերն են` 1997 թվականի օգոստոսի 29–ին ստորագրած Բարեկամության, գործակցության և փոխօգնության պայմանագիրը և 2000 թվականի սեպտեմբերի 26–ին ստորագրված Երկու երկրների միջև դաշնակցային գործակցության` 21–րդ դարի կողմնորոշում ունեցող հռչակագիրը։
Ռուս–հայկական հարաբերությունները բնութագրվում են երկկողմ հարաբերությունների քաղաքական բարձր մակարդակով։ 2010 թվականի օգոստոսի 19-20–ին այցել է Ռուսաստանի Դաշնության այն ժամանակվա նախագահ Դմիտրի Մեդվեդևի պետական այցը Հայաստան։ Այցի ընթացքում ստորագրվել են մի շարք պայմանագրային փաստաթղթեր։
Գյումրի քաղաքում հանդիսավոր բացվել է «Պատվո բլուր» վերստեղծված հուշահամալիրը 20–րդ դարում Թուրքիայի հետ պատերազմներում զոհված ռուս սպաների հիշատակին։
Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսյանի առաջին պետական այցը Ռուսաստանի Դաշնություն կայացել է 2011 թվականի հոկտեմբերի 23-25–ը։ Ստորագրվել են մի շարք միջկառավարական և միջգերատեսչական փաստաթղթեր։
Այցի շրջանակում Սարգսյանը հանդիպել է Դաշնային ժողովի երկու պալատների ղեկավարների, Մոսկվայի քաղաքապետի հետ, ՌԴ նախագահ Դմիտրի Մեդվեդևին հանձնել է հանրապետության պետական պարգևը` Փառքի շքանշանը, ելույթ է ունեցել Մ.Վ.Լոմոնոսովի անվան ՄՊՀ–ում։ 2013 թվականին Հայաստանը հաստատել է իր զարգացման վեկտորը` առաջնահերթություն տալով եվրասիական ուղղությանը։
Սեպտեմբերի 3–ին Վլադիմիր Պուտինի և Սերժ Սարգսյանի բանակցություններից հետո հայտարարվել է Հայաստանի Հանրապետության` Մաքսային միությանն անդամակցելու և հետագայում Եվրասիական տնտեսական միության ձևավորմանը մասնակցելու մասին։
2013 թվականի դեկտեմբերի 2–ին կայացավ ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի պետական այցը Հայաստան։ Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսյանի հետ բանակցություններում քննարկվել են երկկողմ փոխգործակցության հետագա զարգացման ուղղությունները, առևտրատնտեսական և մարդասիրական գործակցության հարցերը, Մաքսային միությանը և Միասնական տնտեսական տարածքին Հայաստանին միանալու հեռանկարները։
Այցի շրջանակում ստորագրվել է 12 երկկողմ փաստաթուղթ։
Վլադիմիր Պուտինը նաև այցելել է Գյումրի քաղաքում տեղակայված 102–րդ ռուսական ռազմակայան, Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսյանի հետ տեսակապի ռեժիմով հետևել է Հրազդանի ՀԷԿ էներգաբլոկը շահագործման հանձնելուն, մասնակցել Հայ–ռուսական երրորդ միջտարածաշրջանային համաժողովի նիստին։
2015թ.–ի ապրիլի 24–ին Վլադիմիր Պուտինն այցելել է Հայաստան` Օսմանյան կայսրությունում Հայոց ցեղասպանության 100–ամյակին նվիրված միջոցառումներին մասնակցելու համար։ Այցի ընթացքում տեղի են ունեցել նրա բանակցությունները Սերժ Սարգսյանի հետ։
2015թ.–ի մայիսի 8-9–ին Հայաստանի նախագահն այցելել է Մոսկվա` Հայրենական մեծ պատերազմում հաղթանակի 70–ամյակին նվիրված հանդիսավոր միջոցառումներին մասնակցելու համար։ Այցի ընթացքում Սերժ Սարգսյանը մասնակցել է Գերագույն եվրասիական տնտեսական խորհրդի նիստին։
Երկու երկրների առաջնորդները կանոնավոր կերպով շփվում են տարբեր գագաթնաժողովների ընթացքում։
2014թ.–ի փետրվարի 7–ին Սերժ Սարգսյանը մասնակցել է Սոչիում Ձմեռային օլիմպիական խաղերի բացման արարողությանը։ Ակտիվ են երկրու երկրների վարչապետների կապերը, ինտենսիվ զարգանում է փոխազդեցությունը նախարարությունների և գերատեսչությունների մակարդակում։
Ռուսաստանը և Հայաստանն ակտիվ համագործակցում են միջազգային խնդիրների լուծման ոլորտում հիմնական միջազգային հարթակներում` ՄԱԿ–ում, ԱՊՀ, ՀԱՊԿ շրջանակում։ Երկու երկրների դիրքորոշումն առանցքային միջազգային խնդիրների մեծամասնության շուրջ համընկնում են կամ մոտ են։
Ռազմական ոլորտում ռուս-հայկական փոխազդեցությունն ուղղված է երկու պետությունների անվտանգության, ԱՊՀ հարավային թևի և Անդրկովկասում կայունության ապահովմանը։
Հայաստանի զինված ուժերը մարտական հերթապահություն են կրում ԱՊՀ ՀՀՊ միավորված համակարգի շրջանակում։ Հանրապետության տարածքում տեղակայված է 102–րդ ռուսական ռազմակայանը։ Ձևավորվել է ռուս-հայկական համատեղ ռազմական խմբավորում։
Հայաստանում Ռուսաստանի Անվտանգության դաշնային ծառայության սահմանային վարչությունը հայ սահմանապահների հետ միասին իրականացնում է Թուրքիայի և Իրանի հետ երկրի սահմանների պահպանությունը։ Ռուսաստանը Հայաստանի առանցքային արտաքին տնտեսական գործընկերն է։
Ռուսաստանի Դաշնային մաքսային ծառայության տվյալներով` 2014թ.–ի տվյալներով երկրու երկրների արտաքին առևտրաշրջանառությունը կազմել է 1401,4 մլն դոլար, այդ թվում ռուսական արտահանումը` 1087,9 միլիոն դոլար, ներկրումը` 313,5 մլն դոլար։ 2015թ.–ի հունվար–հուլիսին ապրանքաշրջանառությունը կազմել է 626,5 մլն դոլար, ռուսական արտահանումը` 540,8 մլն դոլար, ներկրումը` 85,8 մլն դոլար։
Հայաստանում ռուսական արտահանման հիմքը կազմում են հանքային արտադրանքի, մեքենաների և տրանսպորտային միջոցների, պարենային ապրանքների և գյուղատնտեսական հումքի, մետաղներից, դրանցից պատրաստված իրերի, քիմիական արդյունաբերության արտադրանքի, կաուչուկի, թանկարժեք քարերի, թանկարժեք մետաղների առաքումները։ Ներկրվում են պարենային ապրանքներ և գյուղատնտեսական հումք, թանկարժեք մետաղներից պատրաստված իրեր, տեքստիլային արտադրանք և կոշիկ։
Ռուսաստանը Հայաստանի տնտեսությունում գլխավոր ներդրողն է։ 1991թ.–ից կուտակված կապիտալի ներդրումների ծավալը կազմում է շուրջ 4 միլիարդ դոլար։ Հիմնական ռուսական ներդրումները, որոնք աչքի են ընկնում դիվերսիֆիկացված կառուցվածքով, ուղղորդվում են էներգետիկ, բանկային, լեռնամետալուրգիական և շինարարական հատվածներ, կապի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտ։
Խոշորագույն ներդրումային նախագծերի թվում «Գազպրոմ» ԲԲԸ–ի մասնակցությամբ գազաէներգետիկ օբյեկտների շինարարությունն է, «Վիմպելկոմ» ԲԲԸ–ի կողմից կապի ազգային օպերատոր «ԱրմենՏելի» բոլոր ակտիվների ձեռքբերումը, «Բանկ ՎՏԲ» ԲԲԸ–ի կողմից` երկրում առաջատար Հայխնայբանկի, ինչպես նաև «Ռուսական ալյումին» միավորված ընկերության մոդեռնիզացիան «Ռուսալ Արմենալ» գործարանի, իսկ «Ինտեր ՌԱՕ ԵԷՍ» ԲԲԸ–ի կողմից` Սևան–Հրազդան կասկադ ՀԷԿ–ի էներգահզորությունների ձեռքբերումը։
Ռուսաստանի դիմաց ունեցած պետական պարտքը մարելու համար Հայաստանը նրան հանձնել է հինգ ձեռնարկություններ։
Հայաստանում ռուսական կապիտալով ձեռնարկությունների և առանձին ստորաբաժանումների տեսակարար կշիռը արտասահմանյան կապիտալի մասնակցությամբ ձեռնարկությունների ընդհանուր քանակով կազմում է 27,6 տոկոս։
2015թ.–ի հունվարի 2–ին Հայաստանը միացել է Եվրասիական տնտեսական միությանը։ Զարգանում է ռուս-հայկական հումանիտար փոխազդեցությունը։
Հայաստանի առաջատար բարձրագույն ուսումնական հաստատություններից է Ռուս-հայկական (սլավոնական) համալսարանը, որը հիմնվել է 1997թ.–ին։ 2015թ.–ին Երևանում բացվել է Մ. Վ. Լոմոնոսովի անվան ՄՊՀ մասնաճյուղը։ 2009թ.–ի ապրիլին Երևանում բացվել է Մշակույթի և գիտության ռուսական կենտրոն։ Իրագործվում են հանրապետությունում ռուսաց լեզվի զարգացման տարբեր ծրագրեր։ 2013թ.–ի սեպտեմբերի 12–ին Մոսկվայում տեղի է ունեցել ՀԱԵ Ռուսական և Նոր Նախիջևանի վանական համալիրի հանդիսավոր բացումը և օծումը։
«Գլխի դատարկ տեղը դուխով գրածներ». Գագիկ Սողոմոնյան ֆեյքի գործով ԱԱԾ-ն 4 մարդ է ձերբակալել
(Թարմացված է 13:58 20.02.2021)
Հանցանք կատարելու կասկածանքով Արա Սաղաթելյանը, Կարեն Բեքարյանը, Արամ Սարգսյանը, Մհեր Ավագյանը բերման են ենթարկվել ՀՀ ԱԱԾ քննչական դեպարտամենտ և ձերբակալվել:
ԵՐԵՎԱՆ, 20 փետրվարի - Sputnik. ԱԱԾ-ն տեղեկացնում է, որ չորս անձ է ձերբակալվել «Գագիկ Սողոմոնյան» ֆեյսբուքյան կեղծ էջը ստեղծելու, ռազմական դրության իրավական ռեժիմի ապահովմանը և պետական անվտանգության ապահովմանն առնչվող գործողությունները քննադատող, հերքող, դրանց արդյունավետությունը կասկածի տակ դնող, դրանք այլ կերպ արժեզրկող հրապարակումներ անելու համար, որոնցում առկա են Հայաստանի Հանրապետության և Արցախի Հանրապետության պաշտպանունակությունը և ՀՀ զինված ուժերի մարտունակությունը կասկածի տակ դնող, ՀՀ վարչապետին և մյուս բարձրաստիճան պաշտոնատար անձանց ուղղված մեղադրանքներ։
©
Sputnik / Aram Nersesyan
Ձերբակալվել են Ազգային ժողովի աշխատակազմի նախկին ղեկավար-գլխավոր քարտուղար Արա Սաղաթելյանը, ՀՀԿ-ական նախկին պատգամավոր Կարեն Բեքարյանը, նրանց ընկերներ Արամ Սարգսյանը և Մհեր Ավագյանը։
ԱԱԾ-ն գրում է, որ այս չորս անձինք «Gagik Soghomonyan» կեղծ անվան տակ արցախյան պատերազմը մեկնաբանելիս խախտել են «Հայաստանի Հանրապետությունում ռազմական դրություն հաստատելու մասին» N1586-Ն որոշման 9.1 կետի սահմանափակումները՝ վնաս պատճառելով պատերազմական իրավիճակում գտնվող անձանց, հասարակության և պետության իրավունքներին ու օրինական շահերին:
Փաշինյանը հրահանգել է ամեն ինչ անել, որ մարզերում «հանգիստ նստեն տեղները». «Փաստ»
Բացի այդ, էջով նրանք կատարել են հանրային անկարգություններ հրահրելու, անձանց խմբի նկատմամբ քաղաքական հայացքներով պայմանավորված կյանքի և առողջության համար վտանգավոր բռնություն գործադրելու սպառնալիքներ և բռնության կոչեր, ինչպես նաև հասարակության մի շերտի ազգային արժանապատվությունը նվաստացնող գնահատականներ և վիրավորանքներ, հանրության արժանապատվությունը նսեմացնող արտահայտություններ, այն է՝ ՀՀ վարչապետի համակիրներին և ընտրություններին ՀՀ ԱԺ «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավորներին կողմ քվեարկած ՀՀ քաղաքացիներին անվանելով «հպարտ նախիր», «հայոց նախիր», «խոտ արածողներ», «2,5 տարի ծափ տվող ժեխ», «բոմժեր», «իրենց էշի կամ կենդանու տեղ դրածներ», «գլխի դատարկ տեղը դուխով գրածներ»։
Դեպքի առթիվ ՀՀ ԱԱԾ քննչական դեպարտամենտում ՀՀ քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածներով հարուցված քրեական գործի շրջանակներում հանցանք կատարելու մեջ անմիջականորեն ծագած կասկածանքով Արա Սաղաթելյանը, Կարեն Բեքարյանը, Արամ Սարգսյանը, Մհեր Ավագյանը բերման են ենթարկվել ՀՀ ԱԱԾ քննչական դեպարտամենտ և ձերբակալվել:
Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում Արամ Սարգսյանի պաշտպան Բենիկ Գալստյանը ասաց, որ իր պաշտպանյալը այժմ գտնվում է ձերբակալվածների պահման վայրում։
«Համապատասխան բողոք է ներկայացվել, ժամը 14:00-ին դատարանը կայացնելու է որոշում», - ասաց Գալստյանը։
Նա նշեց, որ մյուս ձերբակալվածների պաշտպաններն էլ են բողոքարկել իրենց պաշտպանյալների ձերբակալումը։
Արտաքին աշխարհի շահը, կամ ինչո՞ւ է Հայաստանում ուշանում իշխանափոխությունը
(Թարմացված է 21:38 17.02.2021)
Վարչապետ Փաշինյանը նոյեմբերյան պարտությունից հետո կարողացավ ուշքի գալ։ Որոշ կադրային փոփոխությունների միջոցով նա կարողացավ պահպանել նաև իրեն հավատարիմ կառավարությունը։ ԵՐԵՎԱՆ, 17 փետրվարի - Sputnik, ՌԴ ԱԳՆ ՄՄՀՊԻ միջազգային հետազոտությունների ինստիտուտի առաջատար գիտաշխատող Սերգեյ Մարկեդոնով
Փետրվարյան աշխուժություն
Երևանում բողոքի նոր ակցիաներ են ազդարարվել։ Ընդդիմադիր Հայրենիքի փրկության շարժումը հայտարարել է, որ փետրվարի վերջին շաբաթ օրը կանցկացնի 2021թ․-ի առաջին զանգվածային հանրահավաքը։ Ակցիայի նախապատրաստումը տեղի է ունենում հանրապետության երկրորդ և երրորդ նախագահներ Ռոբերտ Քոչարյանի և Սերժ Սարգսյանի հրապարակային ակտիվացման ֆոնին։ Թեև այնքան էլ ճիշտ չի լինի խոսել այն մասին, որ նրանք ինչ-որ պահի ամբողջությամբ դուրս են եկել խաղից։
©
Sputnik / Asatur Yesayants
Քոչարյանն ինքը Sputnik Արմենիային տված ծավալուն հարցազրույցում այդքան կտրուկ չէր խոսում իր վերադարձի վերաբերյալ ՝ ընդգծելով, որ «վերջին երկու-երեք տարին» ինքը կրկին մեծ քաղաքականության մեջ է։ Երկրորդ նախագահի քրեական հետապնդումը, որը, բացի իրավական կողմից, նաև ակնհայտ քաղաքական ենթատեքստ ունի, Քոչարյանին քաղաքական գործիչ էր դարձնում նույնիսկ այն դեպքում, եթե հանկարծ նա որոշեր լռության ուխտ անել և սկզբունքորեն հրաժարվել ցանկացած մեկնաբանությունից։
Մինչդեռ Սերժ Սարգսյանի նախագահության տարիներին նույնպես նրա նախորդը քննադատական գնահատականներ էր տալիս Հայաստանի իշխանության աշխատանքներին և երկրի սոցիալ-տնտեսական իրավիճակին։
Իսկ եթե խոսենք Հայաստանի երրորդ նախագահի մասին, ապա նա նույնպես հայտարարություններ էր անում, նշանակալից հանդիպումներ էր անցկացնում դեռևս ներկայիս հասարակական աշխուժացումից առաջ։ Բայց այսօր, կարծես թե, գործող վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանից դժգոհողների համակարգման մակարդակն ու ինտենսիվությունն ավելի բարձր են, քան առաջ։
Ընդհանուր հարթակում փորձում են համախմբվել ոչ միայն պետության նախկին առաջնորդները, այլև Վազգեն Մանուկյանը՝ լեգենդար «Ղարաբաղ» կոմիտեի հիմնադիր հայրերից մեկը, հետխորհրդային Հայաստանի առաջին վարչապետը, ինչպես նաև Ազգային անվտանգության ծառայության նախկին ղեկավար Արթուր Վանեցյանը։ Վերջինից, եթե դատենք 2018թ․-ի դեպքերով, Քոչարյանը տեսականորեն կարող է որոշակի պահանջներ ունենալ։ Բայց այսօր այդ բոլոր կերպարները պատրաստ են համախմբվել հանուն երկրում փոփոխությունների։
Արդյո՞ք դա նշանակում է, որ հեռանկարում ընդդիմությունը շանս ունի։ Արդյո՞ք մենք կարող ենք խոսել այն մասին, որ իշխանությունները շփոթված են։ Թե՞ նման գնահատականն ընդամենը Փաշինյանի հակառակորդներին երազանքն է։ Աս հարցերին պատասխանելու համար հարկ է վերադառնալ 2020թ․-ի նոյեմբերի իրադարձություններին։ Դրանք, առանց չափազանցնելու, կարելի է դիտարկել որպես ներկայիս ներքաղաքական ճգնաժամի ելակետ։
Ղարաբաղյան օպտիկայի տարբերությունը
Հայաստանի վարչապետի համաձայնությունը հրադադարին՝ Լեռնային Ղարաբաղում տարածքային զգալի զիջումների գնով, շատերի կողմից ընկալվեց որպես դավաճանություն։ Երևանցի լրագրող Հայկ Խալաթյանը ստեղծված իրավիճակը բնութագրելու համար օգտագործեց «Հայկական Բրեստ-Լիտովսկ» փոխաբերությունը՝ նկատի ունենալով 1918 թվականին Ռուսաստանի բոլշևիկյան կառավարության և Գերմանիայի միջև կնքված կապիտուլյացիոն խաղաղ պայմանագիրը։
©
Sputnik / Asatur Yesayants
Մինչդեռ Ղարաբաղի ներկայիս հրադադարը նաև մեկ այլ պատմական զուգահեռ ունի, արդեն սեփական ազգային պատմությունից՝ Ալեքսանդրապոլի պայմանագիրը Հայաստանի Առաջին Հանրապետության և Քեմալական Թուրքիայի միջև, 1920թ․-ի դեկտեմբերի 2-ին, որը հանգեցրեց Հայաստանի նշանակալից տարածքային «նեղացմանը»։ Հարյուր տարի անց տեղի ունեցավ նույնքան մասշտաբային վերադասավորություն։
Լեռնային Ղարաբաղի նախագիծը նշանակալի չափով ինստիտուցիանալացրեց հետխորհրդային հայկական պետությունը։ Բայց այստեղ պետք է սկզբունքային կարևորության վերապահում անել։ Այդ հակամարտությունը տարբեր կերպ է ընկալվել Հայաստանի ներսում և դրա սահմաններից դուրս։ Եթե հայ քաղաքական գործչի, փորձագետի և անգամ բնակչի համար Հայաստանը, ԼՂՀ-ն և նախկին ԼՂԻՄ-ի շուրջ զբաղեցված 7 շրջանները ներկայանում էին որպես անվտանգության միասնական համալիր, ապա Ռուսաստանում, ինչպես նաև Արևմուտքի՝ էթնոքաղաքական հակամարտության կարգավորման մեջ ներգրավված երկրներում, դրանք երեք տարբեր սուբստանցիաներ էին, որոնք պահանջում էին տարբեր քաղաքական-դիվանագիտական գործիքներ։
Սա հասկանալու դեպքում շատ ավելի հեշտ է բացատրել, թե ինչու է Մոսկվան 2020թ․-ի նոյեմբերից հետո խոսում Ղարաբաղի վերջնական չորոշված կարգավիճակի մասին, բայց միաժամանակ դրանից առաջ բազմիցս հայտարարել էր հայկական կողմից զիջումների անհրաժեշտությունից (խոսքը նախկին ԼՂԻՄ-ի շուրջ 7 շրջանների մասին է)։ Նաև ավելի պարզ է դառնում ռուս խաղաղապահների հայտնվելը Ղարաբաղում, ինչը դե ֆակտո կանխեց 1995թ․-ի «սերբա-ուկրաինական» սցենարի կրկնությունը։
2020-ի արդյունքները․ ինչպես Ղարաբաղը Կովկասը վերադարձրեց լրահոսի առաջին հորիզոնական
Հայաստանում, սակայն, միանգամայն այլ դիտանկյուն է։ Այդ պատճառով էր 2020թ․-ի նոյեմբերին այդ երկրի կառավարությունը բախվեց բողոքի զանգվածային ցույցերի։ Եթե չլիներ ղարաբաղյան ամպրոպը, ամենայն հավանականությամբ նման սցենարը լուրջ շանսեր չէր ունենա պարզապես այն պատճառով, որ իր իշխանության երկուսուկես տարիների ընթացքում Նիկոլ Փաշինյանը հիմնավորապես մաքրել էր քաղաքական դաշտը։ Նրա մի շարք ընդդիմախոսների դեմ քրեական գործեր են բացվել, իսկ իշխանության բոլոր ճյուղերը, ինչպես նաև ԼՂՀ ղեկավարությունը քայլ առ քայլ անցան վարչապետի և նրա կողմնակիցների վերահսկողության տակ։ Բայց Ղարաբաղում ռազմական պարտությունը (և անգամ ոչ այնքան բուն պարտությունը, որքան հրադադարի պայմանները) վճռեցին նոր օրակարգը։
Անցյալի և ապագայի միջև
Սակայն այդ ժամանակից արդեն երեք ամիս է անցել։ Իսկ իշխանությանը հաջողվել է տեղում մնալ, չնայած բուռն կանխատեսումներին այն մասին, որ ղարաբաղյան ուղղությամբ «հանձնվելուց» հետո Փաշինյանն իր աթոռին նույնիսկ մի քանի օր չի մնա։ Ուրեմն, ի՞նչ տեղի ունեցավ, որ դա չհանգեցրեց իշխանության անհապաղ փոփոխությանը։
Նախևառաջ, վաչապետին հաջողվեց պահպանել մեծամասնությունը Ազգային ժողովում, չնայած Լեռնային Ղարաբաղում կրակի դադարեցման փաստաթղթի ստորագրումից հետո եղան դեպքեր, երբ իշխանական դաշինքի անդամ պատգամավորները վայր դրեցին մանդատները։ Միաժամանակ վարչապետն ինքը, նոյեմբերյան պարտությունից հետո որոշակի ցնցում ապրելուց հետո, կարողացավ ուշքի գալ։ Եվ անգամ դադարեց գործել բացառապես արձագանքման շրջանակներում։ Որոշ կադրային փոփոխությունների միջոցով նա կարողացավ պահպանել իրեն հավատարիմ կառավարությունը։
Այնուհետև, ամանորյա տոների նախօրեին՝ 2020թ․-ի դեկտեմբերի 25-ին, Փաշինյանը հայտարարեց, որ «կառչած չէ վարչապետական աթոռից», բայց և «չի կարող անփութորեն վերաբերվել կառավարությանը, վարչապետի պաշտոնին, որն իրեն տվել է ժողովուրդը»։ Նա նաև նշեց «բոլոր հարցերի պատասխանը ստանալու միակ միջոցը»․ անցկացնել արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ։ Այս տարբերակն էր բարձրաձայնում նաև ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանը։
Թվում էր՝ կարող է հիմք հայտնվել արտահերթ ընտրարշավի համար։ Հասկանալի է, որ իշխանություններին այդ միտքը չէր հիացնում, նրանք դրան ավելի շուտ հարկադրված էին արձագանքում։ Բայց պարզվեց, որ ընդդիմությունը ևս (ինչպես ներխորհրդարանական, այնպես էլ ԱԺ-ում մանդատ չունեցող) պատրաստ չէ ներքաշվել նախընտրական մրցավազքի մեջ։
©
Photo : provided by press office of Robert Kocharyan
Ընդդիմադիրներն իրավիճակը հետևյալ կերպ են տեսնում․ Փաշինյանի հրաժարականը, ժամանակավոր կառավարության ձևավորում և միայն որպես երրորդ փուլ՝ ընտրություններ։ Իշխանության ընդդիմախոսները պատճառաբանություններ ունեն։ Չէ՞ որ եթե ընտրությունները գործող իշխանությունն անցկացնի, այն անխուսափելիորեն առավելություն կստանա. վարչական ռեսուրսը ոչ ոք չի չեղարկել։ Բայց արդյունքում երկու մինուսը մեկ պլյուս տվեցին։ Եվ այն կառավարության և անձամբ Փաշինյանի օգտին ստացվեց։
Ներկայիս իշխող կոնֆիգուրացիայում ոչ ոք արտահերթ ընտրություններ չէր ուզում (թեև վարչապետն առաջարկում էր առարկայական քննարկում անցկացնել այդ հարցի շուրջ)։ Արդյունքում՝ դրանք չեն լինի։ Փետրվարի 7-ին իշխանական «Իմ քայլը» խմբակցությունը խորհրդարանում հանդիպում անցկացրեց վարչապետի հետ։ Բանակցությունների հիմնական եզրակացությունը` արտահերթ ընտրությունները հանրության շրջանում պահանջարկ չունեն։
Ընդդիմությունը դրա հետ ոչինչ անել չի կարող։ Հակառակը, այն փորձում է նախաձեռնությունն իր ձեռքը վերցնել։ Վազգեն Մանուկյանի ընդդիմադիր արշավն առաջին պլան բերելը, ինչպես երևում է, չտվեց այն արդյունքը, որի հույսն ունեին Փաշինյանի քննադատները։ Ինչպես այս հոդվածի հեղինակին ասաց մի հայտնի երևանցի լրագրող՝ «եթե նախկին վարչապետը նույնիսկ քաղաքական ծանր քաշային է, միևնույնն է` նախկին է»։
Ամեն թփի տակ խաղաղապահ չկա. որքանո՞վ էր լուրջ դեկտեմբերյան սրացումն Արցախում
Շատ երիտասարդ հայերի համար «Ղարաբաղ» կոմիտեն և 1988թ․-ի իրադարձություններն այլևս հաջողության և առաջընթացի հոմանիշ չեն։ Բացի այդ, հարկավոր են թե՛ նոր դեմքեր, թե՛ նոր գաղափարներ։ Առավել ևս, որ հայ հանրության մեջ կա այն գիտակցումը, որ չնայած Փաշինյանի և գործող կառավարության բոլոր բացթողումներին ու սխալներին, անցյալի լեգենդները (առանց որևէ հեգնանքի) ներկայիս աշխարհաքաղաքական ստատուս քվոն կոտրելու ռեսուրս չունեն։ Ինչպիսի բրեստ-լիտովսկյան կամ ալեքսանդրոպոլյան համ էլ որ այն ունենա։
©
Sputnik / Дмитрий Астахов
Այսօրվա դրությամբ Հայաստանում արտահերթ ընտրությունների հարցում շահագրգռված չեն նաև արտաքին աշխարհում։
Այսպես, Վլադիմիր Պուտինը մի քանի անգամ արտահայտվել է այն մասին, որ Փաշինյանի պոպուլիստական քննադատությունը «հայրենասիրական դիրքերից» չի օգնելու ո՛չ ղարաբաղյան կարգավորմանը, ո՛չ Կովկասի ընդհանուր իրավիճակին, ո՛չ էլ Հայաստանի ներքաղաքական իրավիճակին։
Այսպիսով, մենք տեսնում ենք, որ վարչապետը ուշքի է եկել ներքաղաքական ցնցումների առաջին շոկից։ Նրա կարգավիճակը չի կարելի հաստատուն համարել, իսկ առջևում հարյուրավոր հարցեր են` սկսած Ադրբեջանի հետ սահմանազատմամբ և վերջացրած սանիտարա-համաճարակաբանական իրավիճակով, տնտեսությամբ և անգամ ռազմական դրության ռեժիմով, որը չի չեղարկվել՝ չնայած հրադադարին։
Նիկոլ Փաշինյանը հեռախոսազրույց է ունեցել Վլադիմիր Պուտինի հետ. քննարկվել է գերիների հարցը
Սակայն ներքաղաքական ռազմաճակատում նա առայժմ հաղթում է հակառակորդներին։ Հայաստանում մի քանի ամիս տևած բողոքների ակտիվությունը ցույց տվեց, որ գործող վարչապետի իրական այլընտրանքի դեֆիցիտ կա։ Եվ ռազմական դրությունն էլ նոկաուտի էֆեկտ չունի։
Վարչապետին քննադատողները պետք է հասկանան․ միայն անցյալին հղումներ անելով` ապագան անհնար է շահել։
Հեղինակի կարծիքը կարող է չհամընկնել խմբագրության կարծիքի հետ։
Օնիկ Գասպարյանը շարունակում է մնալ ԶՈւ բարձրագույն զինվորական հրամանատարը. Գլխավոր շտաբ
(Թարմացված է 12:16 03.03.2021)
ՀՀ ԶՈւ գլխավոր շտաբի պետին պաշտոնից ազատելու միջնորդության վերաբերյալ Հանրապետության նախագահի՝ 02․03․2021թ․ որոշման մասին հայտարարության վերլուծությունԵՐԵՎԱՆ, 3 մարտի - Sputnik. ՀՀ ԶՈւ գլխավոր շտաբի պետին պաշտոնից ազատելու միջնորդության վերաբերյալ Հանրապետության նախագահի՝ 02․03․2021թ․ որոշման մասին հայտարարության վերլուծություն
Նախագահը հայտարարել է Սահմանադրության 139-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ նախադասությամբ սահմանված իմպերատիվ երկու պահանջներից երկրորդի կատարման մտադրության՝ առանձին դիմումով Սահմանադրական դատարան դիմելու մասին, հիմքը՝ Սահմանադրության 169-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետը։
Սահմանադրական դատարանի լիազորությունները սահմանված են Սահմանադրության 168-րդ հոդվածով, որով վերաբերելի կետն առաջինն է, օրենքի համապատասխանությունը որոշելը։ Սահմանադրության 168-րդ հոդվածով Նախագահի հրամանագրի նախագծի սահմանադրականության կամ ՀՀ ԶՈՒ ԳՇ պետին պաշտոնից ազատման հարց լուծելու իրավասություն Սահմանադրական դատարանը չունի, այսինքն՝ Նախագահը վերաբերելիի մասով կարող է դիմել Սահմանադրական դատարան բացառապես «Զինվորական ծառայության և զինծառայողի կարգավիճակի մասին» 2017թ. նոյեմբերի 15-ի ՀՀ օրենքի (այսուհետ՝ Օրենք)՝ որպես նախագծի իրավական հիմքի՝ Սահմանադրությանը համապատասխանելու հարցը որոշելու խնդրանքով և ոչ կոնկրետ օրենքի հոդվածի կամ մասի։
Սահմանադրական դատարան դիմելու ժամկետ Սահմանադրության 139-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ նախադասությամբ և վերաբերող մասով Սահմանադրությամբ ընդհանրապես սահմանված չէ։ Վերաբերող մասով ժամկետները սահմանված են Օրենքի 35․1-րդ հոդվածի
3-րդ մասով՝ հրամանագրի նախագծի վերադարձից հետո 8 օր (ազատման հիմք Օրենքի 40-րդ հոդվածի 3-րդ մասը հղում է նշանակման կարգին)։
Հայտարարությամբ Նախագահը գործել է և հայտնել է մտադրությունը գործելու Սահմանադրությանը բացառապես համապատասխան։
ՀՀ ԶՈՒ գլխավոր շտաբի պետ, գեներալ-գնդապետ Օնիկ Վիկտորի Գասպարյանը մինչև 8-օրյա ժամկետի լրանալը (Նախագահի կողմից Սահմանադրական դատարան դիմելուց հետո սկսում են գործել այլ ժամկետներ) շարունակում է իր ծառայությունը հայրենիքին և ժողովրդին, հանդիսանում է Զինված ուժերի բարձրագույն զինվորական հրամանատարը։